Месяц: Ноябрь 2022

Համաշխարհային պատմություն

Օժանդակ աղբյուրներ
Դասագիրք, էջ 33-35
տեսաֆիլմ

The ant and the dove/ to read and translate the text

On a hot day of summer, an ant was searching for some water. After walking around for some time, she came near the river. To drink the water, she climbed up on a small rock. While trying to drink a water, she slipped and fell into the river.

There was a dove sitting on a branch of a tree who saw an ant falling into the river. The dove quickly plucked a leaf and dropped it into the river near the struggling ant. The ant moved towards the leaf and climbed up onto it. Soon, the leaf drifted to dry ground, and the ant jumped out. She looked up to the tree and thanked the dove.

Later, the same day, a bird catcher nearby was about to throw his net over the dove hoping to trap it. An ant saw him and guessed what he was about to do. The dove was resting and he had no idea about the bird catcher. An ant quickly bit him on the foot. Feeling the pain, the bird catcher dropped his net and let out a light scream. The dove noticed it and quickly flew away.

«մրջյունն ու աղավնին»

Ամառվա մի շոգ օր մրջյունը ջուր էր փնտրում։ Որոշ ժամանակ շրջելուց հետո նա եկավ գետի մոտ։ Ջուրը խմելու համար նա բարձրացավ մի փոքրիկ ժայռի վրա։ Ջուր խմելու փորձի ժամանակ նա սայթաքել է և ընկել գետը։

Ծառի ճյուղին նստած մի աղավնի էր, ով տեսավ, թե ինչպես է մրջյունն ընկնում գետը։ Աղավնին արագ պոկեց մի տերեւ և գցեց գետը պայքարող մրջյունի մոտ: Մրջյունը շարժվեց դեպի տերևը և բարձրացավ դրա վրա: Շուտով տերևը չորացած գետնին թռավ, և մրջյունը դուրս թռավ։ Նա նայեց ծառին և շնորհակալություն հայտնեց աղավնուն:

Ավելի ուշ, նույն օրը, մոտակայքում գտնվող թռչուն որսորդը պատրաստվում էր իր ցանցը նետել աղավնու վրա՝ հույս ունենալով, որ այն կծուղակի մեջ գցի: Մի մրջյուն տեսավ նրան և կռահեց, թե ինչ է պատրաստվում անել։ Աղավնին հանգստանում էր, և նա գաղափար չուներ թռչուն որսալու մասին։ Մի մրջյուն արագ կծեց նրա ոտքը։ Ցավը զգալով՝ թռչուն բռնողը գցեց ցանցը և թեթև ճիչ արձակեց։ Աղավնին նկատեց դա և արագ թռավ։

Improve your grammar․

414. x թիվը դրակա՞ն է, թե՞ բացասական, եթե`

ա) x > 0,

Պատ․՝ դրական։

բ) x < 0:

Պատ․՝ բացասական։

415․ Աճման կարգով թվարկե՛ք ամբողջ թվերը․

բ) – 10 — ից մինչև – 3 — ը,

– 10, — 9, — 8, — 7, — 6, — 5, — 4, — 3։

դ) – 20 — ից մինչև – 10-ը,

– 20, — 19, — 18, — 17, — 16, — 15, — 14, — 13, — 12, — 11, — 10։

զ) – 45 — ից մինչև – 40 — ը։

– 45, — 44, — 43, — 42, — 41, — 40։

416․ Համեմատե՛ք ամբողջ թվերը.

բ) –4 և 2,

-4 < 2։

դ) –1 և 1,

-1 < 1։

զ) –16 և –12,

–16 < –12։

ը) –1000 և 1,

–1000 < 1:

429. Գրե՛ք բոլոր միանիշ ամբողջ թվերը։

— 9, — 8, — 7, — 6, — 5, — 4, — 3, — 2, — 1, 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9:

430. Շրջանը սահմանագծող շրջանագծի երկարությունը 72 սմ է։ Գտե՛ք այդ շրջանի սեկտորի աղեղի երկարությունը, եթե սեկտորի անկյունը՝

բ) 10^o է

Լուծում

1) 360 : 72 = 10 : x

2) 72 × 10 = 720

3) 720 : 360 = 2 (սմ)

Պատ․՝ 2 սմ։

դ) 5^o է

Լուծում

1) 360 : 72 = 5 : x

2) 5 × 72 = 360

3) 360 : 360=1 (սմ)

Պատ․՝ 1 սմ։

413. Երկու ամբողջ թվերից ո՞րն է ավելի մեծ.

ա) Դրակա՞ն թիվը, թե՞ զրոն,

Դրական թիվ։

բ) Բացասակա՞ն թիվը, թե՞ զրոն,

Զրոն։

գ) Դրակա՞ն թիվը, թե՞ բացասական։

Դրական թիվ։

415․ Աճման կարգով թվարկե՛ք ամբողջ թվերը․

ա) –2-ից մինչև 7-ը,

-2, -1, 0, +1, +2, +3, +4, +5, +6, +7։

գ) –6-ից մինչև 5-ը,

-6, -5, -4, -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, 4, 5։

ե) –4-ից մինչև 0-ն,

-4, -3, -2, -1, 0։

416. Համեմատե՛ք ամբողջ թվերը․

ա) 0 և –3,

0 > -3:

գ) –3 և –10,

-3 > -10:

ե) 5 և –3,

+ 5 > -3:

Классная работа:

Упр.1 Какие гласные нужно выбрать, если известно спряжение глагола? Запишите слова.

1. Реж(е,и)шь (I спр.), отвеча(е,и)шь (I спр.), ман(е,и)шь (II спр.).
2. Верт(е,и)те (II спр.), крут(е,и)те (II спр.), дума(е,и)те (I спр.).
3. Терп(ю,я)т (II спр.), кле(ю,я)т (II спр.), бор(ю,я)тся (I спр.).

1. Режешь, отвечаешь, манишь.
2. Вертите, крутите, думаете.
3. Терпят, клеят, борются.

Упражнение 2.

Спишите пословицы. Вставьте пропущенные буквы и объясните их написание.

1) За двумя зайцами погон…шься — ни одного не пойма…шь. 2) Много буд…шь знать — скоро состар…шься. 3) Правда глаза кол…т. 4) Конь вырв…тся — догон…шь, слова сказанного не ворот…шь. 5) Руки не протян…шь, так и с полки не достан…шь. 6) Дождь вымоч…т, а солнышко высуш…т. .

1) За двумя зайцами погонишься — ни одного не поймаешь.  

2) Много будешь знать — скоро состаришься.  

3) Правда глаза колет.  

4) Конь вырвется — догонишь слова сказанного не воротишь.  

5) Руки не протянешь, так и с полки не достанешь.  

6) Дождь вымочит, а солнышко высушит.  

Домашнее задание:

Упражнение 1.

Вставьте пропущенные буквы и измените по лицам глаголы спорить, ездить ,плакать.

Чист…ть, молв…ть, порт…ть, мыл…ться, опостыл…ть, знач…ть, спор…ть, обезлюд…ть, обезум…ть, та…ть, прав…ть, вер…ть, кашл…ть, плак…ть, езд…ть, ка…ться, замет…ть, наде…ться, завис…ть, обид…ть.

Чистить, молвить, портить, мылиться, опостылеть, значить, спорить, обезлюдеть, обезуметь, таять, править, верить, кашлять, плакать, ездить, каяться, заметить, надеяться, зависеть, обидеть.

Упражнение 2.

Вставьте пропущенные буквы.

(Он) подыщ…т работу, (он) дополн…т ответ, дыш…тся легко, засе…шь поле, обкле…шь обоями, вытр…шь насухо, колыш…тся знамена, народ бор…тся, снег та…т, все завис…т от обстоятельств, брод…шь по аллеям, он ненавид…т ложь, сказанного не ворот…шь, ты все мож…шь, солнце гре…т, ты слыш…шь все шорохи, хоч…тся выиграть.

(Он) подыщeт рабоу, (он) дополнит ответ, дышится легко, засеешь поле, обклеишь обоями, вытрешь насухо, колышатся знамена, народ борется, снег тает, все зависит от обстоятельств, бродишь по аллеям, он ненавидит ложь, сказанного не воротишь, ты все можешь, солнце греет, ты слышишь все шорохи, хочется выиграть.

9.«Սեբաստացու օրեր, կրթահամալիրի տոն» նախագծի շրջանակում ռադիոնյութի, տեսանյութի կամ պատումի տեսքով ներկայացրո՛ւ, թե ինչպես եղավ, որ դարձար սեբաստացի:

Մի որբ երեխա՝ ցնցոտիներ հագած` կուչ էր եկել հարուստ տների պատերի տակ: Մեջքը հենել էր մի հարուստ տան պատին և մեկնել էր ձեռքը դեպի մարդիկ: Նոր էր բացվել գարունը, մոտակա սարերը կանաչին էին տալիս, և գարնան անուշ արևը բարի աչքերով էր նայում ամենքին: Մայթերով անցուդարձ էին անում մարդիկ, և ոչ մի մարդ չէր նայում, չէր ուզում նայել խեղճ ու որբ երեխային: Երբ արևը կամաց-կամաց թեքվում էր մոտավոր կանաչ սարերի հետևը, սկսեց փչել մի ցուրտ քամի, և երեխան դողում էր՝ խե՜ղճ ու անտուն:

-Ախ, կարմիր արև, բարի՜ արև, դու էիր միայն ինձ տաքացնում, հիմա ո՞ւր ես գնում, թողնում ես ինձ մենակ՝ այս ցրտին ու խավարին. ես մայր չունեմ. ես տուն չունեմ, ու՞ր գնամ, ու՞մ մոտ գնամ… Վեր առ, տար ինձ քեզ հետ, անու՜շ արև…
Լալիս էր երեխան լուռ ու մունջ, և արցունքները գլոր-գլոր սահում էին նրա գունատ երեսից: Իսկ մարդիկ տուն էին դառնում, և ոչ ոք չէր լսում ու տեսնում նրան, ոչ ոք չէր ուզում լսել ու տեսնել նրան…

Արևը սահեց անցավ սարի մյուս կողմը, և էլ չերևաց:
-Բարի՜ արև, ես գիտեմ, դու գնացիր քո մոր մոտ… Ես գիտեմ, ձեր տունը ա՜յս սարի հետևն է, ես կգամ, կգամ քեզ մոտ, հիմա, հիմա…

Եվ խեղճ երեխան դողալով՝ հարուստ տների պատերը բռնելով, գնա՜ց, գնա՜ց, քաղաքից դուրս ելավ: Հասավ մոտավոր սարին. դժվար էր վերելքը, քարեր ու քարեր, ոտքը դիպչում էր քարերին, խիստ ցավում. բայց նա ուշադրություն չդարձնելով բարձրանում էր անընդհատ:

Մութն իջավ և կանաչ սարը սևերով ծածկվեց: Սարի գլխին փայլփլում էին աստղերը՝ կանչող, գուրգուրող ճրագների պես: Փչում էր սառը, խիստ քամին, որ ձորերի մեջ ու քարափների գլխին վայում էր. երբեմն թռչում էին սև գիշերահավերը, որոնք որսի էին դուրս եկել: Երեխան անվախ ու հաստատուն քայլերով գնում էր վերև, բա՜րձր, միշտ բա՜րձր. և հանկարծ լսեց շների հաչոց, մի քիչ հետո էլ լսեց մի ձայն խավարի միջից.
-Ո՞վ ես, ու՞ր ես գնում:
-Ճամփորդ տղա եմ, արևի մոտ եմ գնում, ասա, ո՞ւր է արևի տունը, հեռու՞ է, թե՞ մոտիկ:
Ճրագը ձեռքին մոտ եկավ մի մարդ և քնքուշ ձայնով ասաց.
-Դու հոգնած կլինես, քաղցած ու ծարավ, գնանք ինձ մոտ: Ի՜նչ անգութ են քո հայրն ու մայրը, որ այս մթանը քեզ ցրտի ու քամու բերանն են ձգել:
-Ես հայր ու մայր չունեմ, ես որբ եմ ու անտեր…
-Գնանք, տղաս, գնանք ինձ մոտ, – ասաց բարի անծանոթը և երեխայի ձեռքից բռնելով՝ տուն տարավ:

Նրա տունը մի խեղճ խրճիթ էր. օջախի շուրջը նստած էին բարի մարդու կինն ու երեխեք փոքր երեխաները: Նրա խրճիթին կից մի մեծ բակում որոճում էին ոչխարները: Նա հովիվ էր, սարի հովիվ:
-Սիրելի երեխաներս, ձեզ եղբայր եմ բերել, թող չլինեք երեք եղբայր, լինեք չորս: Երեքին հաց տվող ձեռքը չորսին էլ կտա: Սիրեցեք իրար. եկեք համբուրեցեք ձեր նոր եղբորը:

Ամենից առաջ հովվի կինը գրկեց երեխային և մոր պես ջերմ-ջերմ համբուրեց. հետո երեխաները եկան և եղբոր պես համբուրեցին նրան: Երեխան ուրախությունից լաց էր լինում : Հետո սեղան նստեցին` ուրախ, զվարթ: Մայրը նրանց համար անկողին շինեց և ամենքին քնեցրեց իր կողքին: Երեխան շա՜տ էր հոգնած. իսկույն աչքերը փակեց ու անո՜ւշ-անո՜ւշ քնեց:

Երազի մեջ ուրախ ժպտում էր երեխան, ասես ինքն արևի մոտ է արդեն, գրկել է նրան ամուր ու պառկել է նրա գրկում տաք ու երջանիկ: Մեկ էլ սրտի հրճվանքից վեր թռավ և տեսավ, որ արևի փոխարեն գրկել է իր նոր եղբայրներին և ամուր բռնել է մոր ձեռքը: Եվ նա տեսավ, որ արևը հենց այս տան մեջ է, որ ինքը հենց արևի գրկում է…

Հեղինակ՝ Ավ. Իսահակյան

Առաջադրանքներ՝

1. Մգեցված արտահայտությունները փոխարինիր համարժեք բառերով:

կուչ էր եկել — պառկեր էլ

լուռ ու մունջ — կամաց

մութն իջավ — մթնել էլ

լաց էր լինում — հուզվում էր։

2. Մանրամասն նկարագրի՛ր անծանոթ մարդու խրճիթը և ընտանիքը:

Նրա տունը մի խեղճ խրճիթ էր. Շուրջը նստած էին բարի մարդու կինն ու փոքր երեխաները: 

3. Մեկնաբանի՛ր այս նախադասությունը՝

Եվ նա տեսավ, որ արևը հենց այս տան մեջ է, որ ինքը հենց արևի գրկում է…

Այս նախադասությունը նշանակում է, որ այդ տղան փոխարինել էր արևին մի բարի ընտանիքի, քանի որ այտեղ և ջերմ էր և բարիք։

4. Բնութագրի՛ր անծանոթ մարդուն։ 

Անծանոթ մարդը բարի էր, աղքատ, բարեսիրտ և սարի հովիվ էր։

Գրաբար

Լավ է կոյր աչօք, քան կոյր մտօք: 

Կարդա այսպես.

լաւ — լավ

կոյր — կույր

Բառարան

աչօք — աչքով

մտօք — մտքով

1.Նախադասությունը ժամանակակից հայերեն (աշխարհաբար) դարձրու:

Լավ է կույր աչքով, քան կույր մտքով։

 Քո կարծիքով ո՞ր դեպքում է այն ավելի գեղեցիկ հնչում:

Իմ կարծիքով աշխարհաբարը ավելի գեղեցիկ է հնչում, քանի որ ավելի հեշտ է հասկանալ։

2.Կոյր մտօք արտահայտությունն ինչպե՞ս ես հասկանում: Դրա հակառակ իմաստն

 Կույր միտքի հակառակ իմաստը կլինի սուր միտք։

3.Մարդը կարո՞ղ է սրտով կույր լինել։

Ոչ, իմ կարծիքով մարդը չի կարող սրտով կույր լինել։

4.Ինչպե՞ս ես հասկանում այս նախադասությունը (նախադասությունն ազատ և ընդարձակ փոխադրիր): 

Այսինքն ավելի լավ է կույր լինել, քան անխելք լինել։

Լաւ է մանուկ աղքատ եւ իմաստուն, քան զթագաւոր ծեր եւ անմիտ:

 Կարդա այսպես.

լաւ — լավ

զթագաւոր — ըզթագավոր

(Նկատեցի՞ ր` ինչպես է կարդացվում ւ տառը:)

Բառարան

Քան զթագաւոր — քան թագավորը

1. Նախադասությունը փոխադրի՛ր աշխարհաբար:

Լավ է աղքատ և իմաստուն մանուկ լինել, քան ծեր և անմիտ թագավոր:

392. Դրակա՞ն է արդյոք այն ամբողջ թիվը, որը 1-ով մեծ է –1-ից։

Պատ․՝ Ամբողջ թիվը 0 — ն է և դա ո՛չ բացասական և ո՛չ էլ դրական թիվ է։

394. Ֆուտբոլային մրցաշարի եզրափակիչ փուլ հասած թիմերի խփած և բաց թողած գնդակների վերաբերյալ տվյալներն արտացոլված են հետևյալ աղյուսակում.

Բացատրե՛ք գրված թվերի իմաստները։

Պատ․՝ Բրազիլիա – 9 գոլ – խփել, Գերմանիա – 7 գոլ – խփել, Ավստրիա – 6 գոլ – բաց թողել, Ուրուգվայ –– 10 գոլ – բաց թողել։

401. Համաձուլվածքը կազմված է կապարից և երկաթից, որոնց զանգվածները հարաբերում են այնպես, ինչպես 2 ։ 7։ Որքա՞ն կապար և որքա՞ն երկաթ է պարունակում այդպիսի համաձուլվածքի կտորը, եթե նրա զանգվածը 3600 գ է։

Լուծում

1) 2 + 7 = 9 (գ)

2) 3600 : 9 = 400 (գ)

3) 2 × 400 = 800 (գ) –  կապար

4)7 × 400 = 2800 (գ)  – երկաթ                                     

Պատ. 800 գ  կապար և 2800 գ  երկաթ։

403. Առագաստանավն անցել է նախ 120 կմ, ապա՝ դրա 1/4 — ը, որից հետո՝ արդեն անցածի 2/3 -ը։ Առագաստանավի անցած ամբողջ ճանապարհը 40 կմ-ով ավելին է, քան մնացած ճանապարհի կեսը։ Ընդամենը որքա՞ն ճանապարհ պիտի անցնի առագաստանավը։

Լուծում

Պատ․՝ 670 կմ։

405. 42000 լ տարողությամբ ջրի բաքը առաջին պոմպը լցնում է 70 ժամում, երկրորդը` 52 1/2 ժամում: Քանի՞ ժամում կլցվի բաքը, եթե երկու պոմպերն աշխատեն միաժամանակ:

Լուծում

Պատ․՝ 30 ժամում։

395. Մրցամարտից երեք օր առաջ բռնցքամարտիկը սկսեց խստորեն հետևել իր քաշին և այդ պատճառով ամեն օր կշռվում էր: Առաջին կշռումը ցույց տվեց, որ նա նիհարել է 400 գ-ով, երկրորդը` որ նրա քաշն ավելացել է 300 գ-ով, իսկ երրորդից պարզվեց, որ նրա քաշն ավելացել է ևս 200 գ-ով: Այդ երեք օրում բռնցքամարտիկն ավելի թեթև՞, թե՞ ավելի ծանր դարձավ և որքանո՞վ:

Լուծում

300 + 200 = 500 (գ)

500 — 400 = 100 (գ) — ավելի ծանր։

Պատ․՝ 100 գ։

396. Բազմահարկ շենքի տակ` առաջին հարկից երկու հարկ ներքև, ավտոկայանատեղ կա: Ո՞ր հարկում է ապրում այն մարդը, որը տուն հասնելու համար ավտոկայանատեղից բարձրանում է 11
հարկ:

Լուծում

1 – 2 = — 2

– 2 + 11 = 9

Պատ.՝ 9-րդ հարկ։

399. Հետևյալ պնդումներից որո՞նք են ճիշտ.

ա) Շրջանի տրամագիծն անցնում է նրա կենտրոնով։

բ) Շրջանի տրամագծի երկարությունը միշտ զույգ թիվ է։

գ) Բաղադրյալ թվերի մեջ չկա ամենամեծը։

դ) Պարզ թվերի մեջ կա ամենամեծը։

ե) Կենտ թվի և զույգ թվի արտադրյալը կենտ թիվ է։

402. Երկու բանվոր, միասին աշխատելով, կարող են աշխատանքը կատարել 12 օրում։ Քանի՞ օրում նրանցից առաջինը միայնակ կկատարի այդ աշխատանքը, եթե երկրորդն այն կատարում է 18 օրում։

Լուծում

1/12 — 1/18 = 1/36

1 : 1 : 36 = 36 — օրում

Պատ․՝ 36 օրում։