Месяц: Март 2026

Թեստ 

1. Ժառանգականությունը նշանակում է՝
A) Օրգանիզմի աճը
B) Օրգանիզմի հատկությունների փոխանցումը սերունդներին
C) Միջավայրի ազդեցությունը
D) Բջիջների բաժանումը

2. Փոփոխականությունը դա՝
A) Հատկությունների պահպանումն է
B) Նոր հատկությունների առաջացումը
C) Միայն ժառանգական հատկանիշների փոխանցումը
D) Օրգանիզմի մահը

3. Դոմինանտ գենը՝
A) Արտահայտվում է միայն հոմոզիգոտ վիճակում
B) Չի արտահայտվում
C) Արտահայտվում է նույնիսկ հետերոզիգոտ վիճակում
D) Միշտ ռեցեսիվ է

4. Ռեցեսիվ գենը՝
A) Արտահայտվում է միայն հոմոզիգոտ վիճակում
B) Միշտ դոմինանտ է
C) Արտահայտվում է ցանկացած դեպքում
D) Չի փոխանցվում սերունդներին

5. Գենոտիպը դա՝
A) Օրգանիզմի արտաքին տեսքը
B) Օրգանիզմի գեների ամբողջությունն է
C) Միայն արտաքին միջավայր
D) Միայն բջիջների կառուցվածքը

6. Ֆենոտիպը դա՝
A) Օրգանիզմի գեների ամբողջությունը
B) Օրգանիզմի արտաքին և ներքին  հատկանիշների ամբողջությունն է
C) Միայն ԴՆԹ-ն
D) Միայն քրոմոսոմները

7. Մենդելի առաջին օրենքը կոչվում է՝
A) Անկախ բաշխման օրենք
B) Միակերպության օրենք
C) Տատանումների օրենք
D) Էվոլյուցիայի օրենք

8. Հետերոզիգոտ օրգանիզմը ունի՝
A) Նույն ալելներ
B) Տարբեր ալելներ
C) Ոչ մի ալել
D) Երեք ալել

9. Հոմոզիգոտ օրգանիզմը՝
A) Ունի տարբեր ալելներ
B) Ունի նույն ալելներ
C) Չունի գեներ
D) Ունի միայն մեկ գեն

10. Մենդելի երկրորդ օրենքը վերաբերում է՝
A) Միատեսակությանը
B) Ճեղքավորմանը
C) Մուտացիաներին
D) Էվոլյուցիային

11. Ալելները՝
A) Տարբեր գեներ են տարբեր հատկությունների համար
B) Նույն գենի տարբեր ձևերն են
C) Միայն դոմինանտ են
D) Չեն փոխանցվում

12. Եթե դոմինանտ գենը A է, ռեցեսիվը՝ a, ապա Aa գենոտիպը կլինի՝
A) Հոմոզիգոտ ռեցեսիվ
B) Հոմոզիգոտ դոմինանտ
C) Հետերոզիգոտ
D) Մուտանտ

13. Մենդելի փորձերը կատարվել են՝
A) Մարդկանց վրա
B) Ոլոռների  վրա
C) Շների վրա
D) Թռչունների վրա

14. Մենդելի երրորդ օրենքը կոչվում է՝
A) Անկախ բաշխման օրենք
B) Միատեսակության օրենք
C) Ժառանգականության օրենք
D) Մուտացիայի օրենք

15. Ժառանգական հիվանդությունները փոխանցվում են՝
A) Միայն ֆենոտիպորեն
B) Միայն սոմատիկ բջիջներով
C) Գեների միջոցով
D) Միայն սեռական բջիջներով

ա) q = 8/2 = 4

բ) q = 0.1/1 = 0.1

գ) q = -1

դ) q = 1/2/3 = 1 x 3/2 = 3/2

ե) q = 1/2

զ) q = 1/8/1/16 =1/8 x 16 = 16/8 = 2

ա) a1 = 5, a2 = 10, a3 = 20

բ) a1 = 3, a2 = 15, a3 = 75

գ) a1 = 2, a2 = 4, a3 = 8

դ) a1 = 3, a2 = 9, a3 = 27

ե) a1 = -2/3, a2 = 2, a3 = -6, a4 = 18

զ) a1 = 3, a2 = -12, a3 = 48

ա) a2 = 4 x 2 = 8

q a_n = 2 x 4^{n — 1}

բ) a2 = -2 x 1 = -2

a_n = a₁ x q^{n — 1}

an = 1 x (-2)^{n — 1}

an = (-2)^{n — 1}

գ) a3 = 0.1 x 10 = 1

a1 = 10/0.1 = 100

a_n = 100 x 0.1^{n — 1}

դ) b3 = 9 x 3 = 27

q = 27/3 = 9

b1 = 3/9 = 1/3

b_n = 1/3 x 9^{n — 1}

ե) b2 = (-1) x 7 = -7

q = -7/7 = -1

b_n = 7 x (-1)^{n — 1}

զ) b2 = 1/2 x 6 = 3

q = 3/6 = 1/2

b_n = 6 x (1/2)^{n — 1}

ա) b1 = 2¹ = 2

b2 = 2² = 4

q = 4/2 = 2

բ) b1 = -3^1-1 = -3⁰ = 1

b2 = -3¹ = -3

q = -3/1 = -3

գ) b1 = 5 x 1 = 5

b2 = 75

q = 75/5 = 15

դ) b1 = -1

b2 = 1

q = -1/1 = -1

ե) b1 = -5 x (1/5) = -1

b2 = -5 x 1/25 = -1/5

q = 1/5

զ) b1 = (-0.1)^-2 = 1/(-0.01)² = 100

b2 = (-0.1)^-1 = 1/-0.1 = -10

q = -10/100 = -0.1

ԹԱԳԱԴՐՈՒՄ
Հոգիս արթնացավ հարավի բույրից,
Ինձ է դուրս կանչում զեփյուռը նրա,
Ձյունն էլ արևի ջահել համբյուրից
Ուրախ լալիս է դաշտերի վրա:
Ելնեմ, ծաղկումն է ձնծաղիկների,
Ձյունից ինձ նայող աչքերն համբուրեմ,
Գնամ հետևից ծիծեռնակների,
Նրանց հետ հետ գամ, գարունը բերեմ.
Բարձրանամ կապույտ գահը լեռների՝
Արևն իբրև թագ իմ գլխին առնեմ,
Հագնեմ ծիրանին արշալույսների,
Գարնան թագավոր ինձ թագադրեմ,
Եվ հրովարտակ արձակեմ մի խիստ,
Որ աղբյուրները հավերժ կարկաչեն,
Որ ծաղկեն լեռներն իմ արևանիստ,
Որ ծով դաշտերը հավերժ կանաչեն,
Որ գարունները գան ու չգնան,
Որ հավերժանան զմրուխտ դրախտով,
Որ բեկվի իմ դեմ խորհուրդը մահվան,
Որ մարդը ցնծա հավերժի բախտով:
Եվ ես երջանիկ կլինեմ այնժամ,
Եվ գուցե այնժամ ես մահը սիրեմ,
Երբ անմահ լինեմ, երբ հավերժանամ,
Երբ գարունները ողջ թագավորեմ…

Առաջադրանքներ

1․ Ի՞նչն է արթնացնում բանաստեղծական հերոսի հոգին։

Բանաստեղծական հերոսի հոգին արթնացնում է հարավի բույրը և գարնան շունչը։ Բնության զարթոնքը, արևը, զեփյուռը նրա մեջ նոր կյանք են արթնացնում։

2.Ի՞նչ է նշանակում «գարնան թագավոր ինձ թագադրեմ» տողը։

Տողը նշանակում է բնության հետ ձուլվելու, գարնանային զարթոնքը վայելելու և ինքնաարտահայտվելու ցանկություն։ Հերոսը, լեռների գահին բարձրանալով, իրեն պատկերացնում է որպես գարնան իշխան՝ արևը որպես թագ և արշալույսները որպես ծիրանի հագուստ, խորհրդանշելով ներդաշնակություն և հզոր կապ բնության հետ։ 

3.Ինչպիսի՞ տրամադրություն է ստեղծվում բնության նկարագրությամբ։

Ստեղծվում է ուրախ, լուսավոր, կենսուրախ և հույսով լի տրամադրություն։ Ամեն ինչ լցված է կյանքով, շարժումով և թարմությամբ։

4.Ի՞նչ է ցանկանում փոխել հերոսը աշխարհում։

Նա ցանկանում է, որ աշխարհում միշտ լինի գարուն, բնությունը միշտ ծաղկի, կյանքը լինի հավերժ, և մահը այլևս աշխարհում գոյություն չունենա:

5.Ինչպիսի՞ աշխարհ է նա պատկերացնում։

Նա պատկերացնում է գեղեցիկ, կանաչ, ծաղկուն, ուրախ և հավերժական աշխարհ, որտեղ մարդիկ երջանիկ են, իսկ բնությունը միշտ կենդանի ու պայծառ է։

6.Պատկերացրու, որ դու ևս հրովարտակ ես արձակում։ Ի՞նչ կփոխեիր աշխարհում։

Ես կհրամայեի, որ մարդիկ լինեն ավելի հոգատար միմյանց նկատմամբ, որ պատերազմներ չլինեն, և բոլոր մարդիկ ապրեն խաղաղության ու սիրո մեջ։ Կուզեի, որ բնությունը պահպանվի, և բոլորը ապրեն մաքուր ու առողջ միջավայրում։

7.Նկարագրի՛ր գարունը՝ օգտագործելով բանաստեղծության պատկերները։

Գարունը գալիս է հարավի բույրով ու մեղմ զեփյուռով։ Ձյունը հալվում է արևի ջերմ համբույրից, և դաշտերը սկսում են ժպտալ։ Ձնծաղիկները բացվում են, ծիծեռնակները վերադառնում են, լեռները ծաղկում են, իսկ ամենուր տարածվում է կյանքի և նորացման գեղեցիկ շունչը։

ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԻ ԵՐԳԱ չքերիս մեջ գարնան օրեր, Ճամփես բախտիս սաերն ի վեր, Ելնում են ես քարերն ի վեր, Ելնում են ես սարերն ի վեր, Քարեր, սարեր, դարերն ի վեր: Բախտս աստղերն են վեր պահել, Ջահել եմ ես ու ձիս ջահել, Չեմ նկատում քարեր ճամփիս, Չեմ նկատում սարեր ճամփիս, Քարեր, սարեր, դարեր ճամփիս: Շանթն է բեկվում ճակտիս վրա, Մահ՝ չգիտեմ՝ կա՞, թե՞ չկա, Ելնում եմ ես ահերն ի վեր, Ելնում եմ ես մահերն ի վեր, Ահեր, մահեր, ջահերն ի վեր: Աչքերիս մեջ գարնան օրեր, Ճամփես դեպի աստղերն անմեռ՝ Ինձ ելնելու քարեր կան դեռ, Ինձ ելնելու սարեր կան դեռ, Քարեր, սարեր, դարեր կան դեռ…

Առաջադրանքներ

1.Ի՞նչ ճանապարհի մասին է խոսվում ստեղծագործության մեջ։

Խոսվում է կյանքի և պայքարի ճանապարհի մասին։ Դա դժվարություններով լի ուղի է, որտեղ մարդը հաղթահարում է քարեր, սարեր, վտանգներ ու գնում է դեպի իր նպատակն ու երազանքը։

2.Ի՞նչ է նշանակում «աչքերիս մեջ գարնան օրեր» արտահայտությունը։

Այս արտահայտությունը նշանակում է, որ հերոսի ներսում կա հույս, երիտասարդություն, ուրախություն և նոր կյանքի զգացում։ Գարունը այստեղ խորհրդանշում է վերածնունդ և լավ ապագայի հավատ։

3.Ի՞նչ գաղափար է արտահայտում բանաստեղծությունը։ 

Բանաստեղծությունը արտահայտում է պայքարի, ուժի, համառության և առաջ գնալու գաղափարը։ Այն ցույց է տալիս, որ մարդը չպետք է վախենա դժվարություններից և պետք է միշտ ձգտի դեպի վեր՝ դեպի հաջողություն և անմահություն։

4. Արդյո՞ք այս բանաստեղծությունը միայն անցյալի մասին է, թե՞ նաև ներկայի և ապագայի։

Բանաստեղծությունը ոչ միայն անցյալի մասին է, այլ նաև ներկայի և ապագայի։ Այն խոսում է մշտական պայքարի և առաջ շարժվելու մասին, որը վերաբերում է բոլոր ժամանակներին։

Մարտի 10-15, առաջադրանք, 9-րդ դաս. — ~ Կարոլինա Եսայանի ուսումնական բլոգ ~

Մարտի 20-25, առաջադրանք, 9-րդ դաս․ — ~ Կարոլինա Եսայանի ուսումնական բլոգ ~

ա) Ոչ (անկյունները հավասար են, կողմերը ոչ)

բ) Ոչ (կողմերը հավասար են, անկյունները ոչ)

գ) Այո (կողմերը և անկյունները հավասար են)

6 — 2 = 4

4 x 180 = 720

720 : 6 = 120^o

(n — 2) x 180/n = 150

180n — 360 = 150n

30n = 360

n = 12

180 — 20 = 160

(n — 2) x 180/n = 160

180n — 360 = 160n

20n = 360

n = 18

324 : 2 = 162

(n — 2) x 180/n = 162

180n — 360 = 162n

18n = 360

n = 20

280 : 20 = 14 սմ

(8 — 2) x 180/8 = 135

180 — 135 = 45

(6 — 2) x 180/6 = 120

AC = 6² + 6² — 2 x 6 x 6 x cos 120

AC = 36 + 36 + 72 x 1/2 = 108

(12 — 2) x 180/12 = 150

180 — 150 = 30

30 + 90 = 120

180 — 120 = 60

Այո, և ներգծել և արտագծել:

Կենտրոնները համընկնում են:

Քանի որ OM — ը A1An միջնուղղահայացն է | => <A1MO = 90^o

Պատ.՝ 90^օ

a1 = 1

a2 = 3

a3 = 5

a50 = 99

___

S50 = ?

S = (a1 + an)/2 x n \\\ S = (2a1 + d(n — 1))/2 x n

S50 = (1 + 99)/2 x 50

S50 = 100/2 x 50 = 50 x 50 = 2500

Պատ.՝ 2500:

a1 = 12

__

96 : 4 = 24

24 — 2 = 22

__

a22 = 96

S22 = (12 + 96)/2 x 22 = 54 x 22 = 1188

a1 = 7

a10 = 97

S10 = (7 + 97)/2 x 10 = 52 x 10 = 520

a1 = 15

a15 = 1

S15 = (15 + 1)/2 x 15 = 120

a1 = 25

a2 = 23

a3 = 21

a10 = 7

S10 = (25 + 7)/2 x 10 = 160

a1 = 4000

a2 = 4400

a12 = 8400

S12 = (4000 + 8400)/2 x 12 = 74400

Թեման.Հաստատուն մագնիսներ.։Մագնիսական դաշտ:Մագնիսական գծեր:

Լաբորատոր աշխատանք.մագնիսների մագնիսական դաշտի մագնիսական գծերի ուսումնասիրությունը,օգտագործելով մագնիսական սլաքները

Դասարանում քննարկվող հարցեր

1․Ի՞նչ նյութեր է զգում մագնիսը

Մագնիսը ձգում է երկաթ, նիկել, կոբալտ և դրանց համաձուլվածքները։

2․Ո՞ր մարմիններն են կոչվում հաստատուն մագնիսներ։

Այն մարմինները, որոնք երկար ժամանակ պահպանում են մագնիսական հատկությունները՝ առանց արտաքին ազդեցության։

3․Մագնիսի ո՞ր մասերն են անվանում մագնիսի  բևեռներ։

Մագնիսի ծայրերը կոչվում են բևեռներ՝ Հյուսիսային բևեռ. Հարավային բևեռ

4․Ինչպե՞ս են փոխազբում մագնիսների նույնանուն բևեռները և տարանուն բևեռները։

Նույնանուն բևեռները — վանում են իրար

Տարանուն բևեռները — ձգում են իրար

5.՞Ինչ են մագնիսական դաշտի գծերը

Դրանք երևակայական գծեր են, որոնք ցույց են տալիս դաշտի ուղղությունը (հյուսիսից դեպի հարավ)։

6.Ի՞նչ եղանակով կարելի է մեծացնել կոճի մագնիսական դաշտը

Մեծացնել հոսանքի ուժը, ավելացնել գալարների թիվը, դնել երկաթե միջուկ

7.Ի՞նչու կոճի գալարների թիվը մեծացնելիս նրա մագնիսական դաշտը ուժեղանում է

Քանի որ յուրաքանչյուր գալար ստեղծում է իր դաշտը, և դրանք գումարվում են իրար։

4.Ինչո՞ւ կոճի ներսում միջուկ տեղադրելիս նրա մագնիսական դաշտն ուժեղանում է

Քանի որ երկաթը լավ «անցկացնում» է մագնիսական դաշտը և ուժեղացնում այն։ 

Է .Ղազարյանի   դասագրքից էջ 73մինչև  էջ77-ը

Լրացուցիչ առաջադրանք.Գ.Մխիթարյանի<<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ ՝մաս II>>գրքից,կատարել էջ112-ից մինչև էջ 116

Առաջին մաս

Առաջադրանքներ

1. Դուրս գրի՛ր անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր:

կոնտրալտո – կանացի ցածր ձայնի տեսակ երգեցողության մեջ

մելամաղձիկ – տխուր

2. Նկարագրի՛ր և բնութագրի՛ր այն միջավայրը, որտեղ հայտնվում է պատմողը:

Պատմողը հայտնվում է շատ կենդանի և բազմազգ միջավայրում։ Նա ապրում է մի տան մեջ, որտեղ բնակվում են տարբեր ազգերի մարդիկ՝ հատկապես իտալացիներ։ Տանը միշտ կա աղմուկ, ուրախություն, երգ ու երաժշտություն։ Մարդիկ միասին են ճաշում, զվարճանում, պարում, կատակում։

3. Ներկայացրու Լևոնին`

Ա. ըստ պատմողի

Պատմողը Լևոնին տեսնում է որպես 16–17 տարեկան, նիհար ու գունատ պատանի, նուրբ և գեղեցիկ դիմագծերով, մելամաղձիկ, տխուր աչքերով, հեզ ու համակրելի

Բ. ըստ հարևանների

Հարևանները Լևոնին ներկայացնում են որպես իսկական արտիստ, բայց ոչ միայն մասնագիտությամբ, այլ նաև հոգով, շատ տաղանդավորհպարտ, բայց միևնույն ժամանակ հեզ տխուր և դժբախտ:

Երկրորդ մաս

Առաջադրանքներ

1. Պատմի՛ր Լևոնի հոր մասին, արտահայտիր վերաբերմունք նրա նկատմամբ:

Լևոնի հայրը եղել է թատրոնական վարսավիր և շատ գեղարվեստասեր մարդ։ Նա սիրահարվում է մի երգչուհու, բայց նրա սերը մնում է անպատասխան։ Դրա պատճառով նա դառնում է ծաղրի առարկա, սկսում է խմել, կորցնում է աշխատանքը և վերջում մահանում է հիվանդությունից՝ թողնելով ընտանիքին ծանր վիճակում։

2. Ներկայացրու Լևոնին ՝ըստ Լևոնի մոր պատմածի:

Լևոնը ներկայացվում է որպես անհնազանդ և փչացած որդի, միշտ թատրոնում շրջող, գիշեր-ցերեկ չքնող, հոր ճանապարհով գնացող:

3. Վերնագրի՛ր այս հատվածը:

«Խեղճ արտիստի ճակատագիրը»

4. Որ հատվածից է երևում, որ Լևոնը.

Ա. սոցիալապես անապահով վիճակում է

Բ. համարձակ է

Գ. արվեստասեր է

Ոչ մի ներկայացում բաց չի թողնում

Դ. երաժշտական բնազդ և դիտողական ձիրք ունի:

Կամաց-կամաց ծանոթանում է արտիստական աշխարհի հետ:

Երրորդ մաս

Առաջադրանքներ

1. Դուրս գրի՛ր անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ:

կլակյորներ – մարդիկ, ովքեր հատուկ վարձվում են թատրոնում ծափահարելու համար:

բենեֆիս – ներկայացում, որը նվիրված է մեկ արտիստի

2. Դուրս գրի՛ր Լևոնին բնութագրող ամենագեղեցիկ նախադասությունը: 

Նա ազնիվ է որպես նորածին և զգայուն` որպես քնարի լար:

3. Ինչո՞վ էր զբաղվում Լևոնը թատրոնում, համառոտ ներկայացրու:

Լևոնը ծրագրեր էր վաճառում, ստատիստի փոքր դերեր էր խաղում, օգնում էր արտիստներին տարբեր գործերով, միշտ հետևում էր ներկայացումներին և ուսումնասիրում արվեստը:

4. Բնութագրի՛ր Լևոնի հորը՝ հիմնվելով տեքստում ասվածի վրա:

Լևոնի հայրը բարի և զգայուն մարդ էր, շատ էր սիրում արվեստը, սիրում էր իր որդուն, ցանկանում էր, որ որդին կրթություն ստանա:

 

5. Կարդա՛ և բացատրի՛ր ընդգծված արտահայտությունը՝ Արդարև, հիվանդի աչքերի մեջերևում էր եսամոլի հոգի, թեև գեղեցիկ էին այն աչքերը և դեռ բավական վառվռուն` մոտհիսուն տարեկան կնոջ թառամած դեմքի վրա:

Այսինքն՝ կնոջ աչքերից երևում էր, որ նա եսասեր է և մտածում է միայն իր մասին։ Չնայած նրա աչքերը գեղեցիկ և կենդանի էին, նրա ներքին աշխարհը այդքան լավը չէր։ Նա ավելի շատ կենտրոնացած էր իր ցավերի վրա, քան որդու վիճակի։

Չորորդ մաս

Առաջադրանքներ

1. Բնութագրի՛ր Լևոնի ընկերներին:

Լևոնի ընկերներներն են Չաուշենկոն և Իցկո Մարգուլիսը:

Չաուշենկոն պատանյակ է՝ հնամաշ հագուստով, բայց նոր գլխարկով, ունի հրեական արտաքին, դեղնագույն աչքեր, կարմրեր մազեր և համակրելի դեմք՝ փոքրիկ թերություններով։ Նա սիրում է մարդկանց հետ ծանոթանալ և իր բանաստեղծություններով կապ հաստատել նրանց հետ։

Իցկո Մարգուլիսը ավելի հասուն է՝ մոտ 25 տարեկան, նիհար, գունատ, երկարավուն դեմքով և փոքրիկ աչքերով, հագնված սև սյուրտուկով և թիկնոցավոր վերարկուով։ Նա զբաղվում է լրագիր վաճառքով, թատրոններում ծառայում և անհրաժեշտության դեպքում փողոցում կոշիկներ է սրբում։

2. Քո կարծիքով  ի՞նչ է գեղարվեստը: Գրածդ տեղադրի՛ր բլոգումդ:

Գեղարվեստը, իմ կարծիքով, մարդկային զգացմունքների, գաղափարների և գեղեցկության արտահայտումն է՝ ստեղծագործությունների միջոցով։ Դա միջոց է՝ տպավորություն թողնելու, հոգևոր կապ ստեղծելու և մտքերը արտահայտելու մարդկանց հետ։ Գեղարվեստը սահմանափակված չէ նյութական արժեքով, այն գոյություն ունի սիրո, նվիրումի և զգայական վայելքի շնորհիվ։

3. Ինչպիսի՞ն էր Լևոնի վերաբերմունքը մոր նկատմամբ:

Լևոնը շատ է սիրում մորը, նույնիսկ երբ նրա հանդիմանությունները նրան վշտացնում են, բայց նրա համար դժվար է լիովին ենթարկվել նրա կամքին և պահպանել իր ազատությունը։

Հինգերորդ մաս

Վեցերորդ մաս

Յոթերորդ մաս

1. Լրացրո՛ւ  բաց թողնված տառերը։ 

Աղբակույտ, ամպհովանի, աղբյուր, խաբկանք /բ-պ/ 

Անբիծ,անբասիր, ամփոփել, ամբոխ, անպատճառ /մ-ն/

Տնօրեն, սալորօղի, օդանավ, չօգտվել /օ-ո/ 

Միայն, հեքիաթ, միմյանց, բամիա /իա -յա/ ։ 

2. Գրի՛ր միասին, անջատ կամ գծիկով։ 

Հուշարձան-կոթող, հայ-ռուսական, փոքր-ինչ, մուգ կանաչ, չորսից հինգ, իննսունամյա, մանր-մունր, սերնդեսերունդ, առ այն, բուժզննում։

3. Նշե՛ք , թե տրված բառերում օ/ո-ն ի՞նչ է արտասանվում։ 

նորաոճ (վո), անձրևորդ (o), անորակ (o), փղոսկր (o)։ 

4. Վերականգնե՛ք արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։ 

Ծաղկաշղթա — ծաղիկ (ի — ն սղվեց)

կենդանական — կենադի (ի — ն սղվեց)

հոգյակ — հոգի (ի > յ)

գլխավոր — գլուխ (ու > ը)

փախստական — փախուստ (ու > ը)

գունավոր — գույն (ույ > ու)

սառցահատ — սառույց (ույ — ը սղվեց)

մատենադարան — մատյան (յա > ե)

գերություն — գերի (ի — ն սղվեց)

մանրախնդիր — մանր (ը — ն սղվեց)

5. Գրե՛ք  տրված տառակապակցությունների թվային արժեքները։ 

Ժե,  իա, մլ, ժթ

15, 21, 230, 19

6. Ընդգծե՛ք տրված նախադասությունների ենթական և ստորոգյալը։ 

Առակագրությունն ունեցել է բանահյուսական ծագում։

Մխիթար Գոշն օգտվել է նաև Եզոպոսի առակներից։

Դավիթը չի կոտորում Մսրա Մելիքի զորքին։ 

Տարբեր գլուխներում առաջ է քաշվում մեղքերից մաքրվելու, ապաշխարելու գաղափարը։ 

7. Տրված թվականների դիմաց գրիր տեսակը։ 

Վեցերորդ — դասական,

մեկ երրորդ — կոտորակային

հազարական — բաշխական

քսաներեք — քանակական

ութական — բաշխական

վեց-վեց — բաշխական

8.  Գրի՛ր տրված բառերի բացատրությունը։ 

Խորշակ — տաք քամի

ահ — սարսափ

մեգ — մառախուղ

խրթին — բարդ

արտևանունք — թարթիչ

9. Գրե՛ք մեկ բարդ համադասական նախադասություն։ 

Երեխան ուզում էր պատասխանել հարցին, բայց վախենում էր սխալվելուց։

10.  Ո՞րն է տրված նախադասության քերականական և տրամաբանական շարունակությունը։ 

Եթե քրքրենք այդ միության հաշվեմատյանները, հետաքրքիր տեղեկություններ կգտնենք, 

Ա․ բայց այսօր էլ չենք հասցնի, 

Բ․ բայց մենք այդ հնարավորությունը չունենք, 

Գ․ ես վաղուց եմ այդ մասին մտածում։ 

11. Նշի՛ր համեմատությունները։ 

Նա լաց էր լինում աղիողորմ, հետո շունչը պահում էր, ինչպես ջրասուզակը ջրում։ 

Բացում էր աչքերը, որոնք կապույտ էին պայծառ երկնքի պես։

Նայում էր ծովին, որը հասուն արտի նման փռվել էր ընդարձակ տեսադաշտում։ 

12. Կետադրի՛ր նախադասությունները։ 

Հուր ու բոց էր թափվում Վանի՝ հրդեհից խուճապահար բնակիչների գլխին։

Քաղաքը հրդեհի էին մատնել Վահան Մամիկոնյանի և Մերուժան Արծրունու՝ Պարսկաստանից բերած զորագնդերը։ 

Ականջը նրա բյուրեղյա նվագին՝ Լիլիթը նայում էր դրախտի աստղազարդ երկնքին։ 

Այս մտքով ոգևորվելով՝ Սմբատն իր մեջ զգում էր մի անսովոր եռանդ։ 

13. Նախադասություններն դասավորի՛ր տրամաբանական ճիշտ հաջորդականությամբ։ 

1. Մարսի վրա քարը շատ երկաթ է պարունակում, իսկ երկաթը ժանգոտվելով կարմրում է։

2. Այստեղ գետինը ծածկված է կարմիր , փոշոտ հողով, որը, քամիներից օդ բարձրանալով, դառնում է վարդագույն ամպեր։ 

3. Մարսը հաճախ անվանում են ,,Կարմիր մոլորակ,,։

4. Ավելի հարմար կլիներ Մարսն անվանել ,,Ժանգոտ մոլորակ,,։ 

3214

14. Գտի՛ր նախադասության մեջ թույլ տված բառագործածության սխալը և ուղղի՛ր։ 

Մենք երախտապարտ (շնորհակալ) ենք այն անշահախնդիր բժշկից (բժշկին), ով փրկեց մեր հարազատի կյանքը։ 

15. Գտի՛ր նախադասության մեջ թույլ տված քերականական սխալը և ուղղի՛ր։ 

Ներկաներից (ներկաների) մի մասը խիստ զարմացած էր։ 

16. Տրված բառերը տեղադրի՛ր բաց թողնված տեղերում՝ ենթարկելով համապատասխան փոփոխությունների։ 

Տե՛ր, դատիր նրանց, ովքեր դատում են մեզ, կռվի ել նրանց դեմ, ովքեր ահա մարտնչում են մեր դեմ, քո զենքով ու հավատով օգնի՛ր մեզ։

 հավատ, կռվի ելնել, ես, դատել 

Առաջադրանք

Գրել այս թեմաներով էսսեներ։

Նռնենիներ, սփյուռքի ձևավորումը

Հայրենազրկված և օտար երկրներում ապաստանած հայերի առջև կանգնած էին բազմաթիվ դժվարություններ՝ սկսած նյութական խնդիրներից, աշխատանք գտնելու դժվարությունից, մինչև մշակութային և հոգևոր ինքնության պահպանման մարտահրավերներ։ Սփյուռքը ձևավորվեց հենց այդ դժվարությունների արդյունքում և նրա հիմնական առաքելությունն էր պահպանել հայի ինքնությունը, լեզուն, մշակույթը ու հավատը՝ նույնիսկ հայրենիքից հեռու, ապահովելով ազգային արժեքների շարունակությունը։

հայրենազրկված հայերի ամենամեծ խնդիրներից մեկը ոչ միայն նյութական դժվարություններն էին, այլև ազգային ինքնության պահպանման մարտահրավերը։ Գեղարվեստական հատվածում՝ Վիլյամ Սարոյանի «Նռնենիները» պատմվածքում, մենք տեսնում ենք, թե ինչպես հայերը, կորցնելով իրենց հողը ու ունեցվածքը, շարունակում են հոգ տանել իրենց մշակույթին ու աշխատանքին, փորձելով պահել իրենց կապը հայրենիքի հետ։ Նռնենիների այգու կորուստը խորհրդանշում է դժվարությունները, որոնք ստիպեցին սփյուռքահայերին հարմարվել նոր պայմաններին, բայց նրանց ջանքերը ցույց են տալիս ազգային ինքնությունը պահպանելու վճռականությունը։

Պատմական փաստերը ևս վկայում են, որ Օսմանյան կայսրությունում 1915թ. իրականացված ցեղասպանությունը և բռնագաղթը հայերին ստիպեց հաստատվել տարբեր երկրներում՝ Սիրիայում, Միջագետքում, Լիբանանում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում և այլն։ Սփյուռքահայերը ստիպված էին աշխատել ծանր ու ցածր վարձատրվող աշխատանքներում և դիմակայել տեղացիների բացասական վերաբերմունքին, սակայն պահպանեցին իրենց լեզուն, մշակույթը և հավատը, ինչը ցույց է տալիս, թե որքան կարևոր էր Սփյուռքը նրանց ինքնության պահպանման համար։

Այսպիսով՝ հայրենազրկված և օտար երկրներում ապաստանած հայերը կանգնած էին բազմաթիվ դժվարությունների առաջ, սակայն Սփյուռքը կարևոր դեր խաղաց նրանց ինքնության պահպանման գործում՝ ամրապնդելով լեզուն, մշակույթը, հավատն ու ազգային հիշողությունը։ Սփյուռքը դարձավ այն հենարանը, որը թույլ տվեց հայ ժողովրդին պահել իր ինքնությունը, պահպանել ազգային միասնությունը և փոխանցել արժեքները հաջորդ սերունդներին նույնիսկ դժվար ու խորթ պայմաններում։

Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝ «Տիգրան և Աժդահակ»։ Երվանդական Հայաստան 

Տիգրան I Երվանդյանը հայ պատմության կարևորագույն պետական և քաղաքական գործիչներից է։ Նրա կառավարման ժամանակ Հայաստանը ոչ միայն պահպանեց իր անկախությունը, այլև ամրապնդեց դիրքերը տարածաշրջանում։ Համադրելով պատմական փաստերն ու գեղարվեստական հատվածները՝կարելի է հասկանալ, թե ինչպիսին էր նա որպես առաջնորդ և ինչ ազդեցություն ունեցավ իր ժամանակաշրջանի պետական ու քաղաքական կյանքում։

Տիգրան Երվանդյանը հանդես է գալիս որպես հզոր, խելացի և հեռատես քաղաքական գործիչ, ով կարողանում էր ճիշտ որոշումներ կայացնել և ամրապնդել իր պետությունը։ Գեղարվեստական հատվածում՝ Մովսես Խորենացու «Տիգրան և Աժդահակ» ստեղծագործությունում, Տիգրանի կերպարը ներկայացվում է որպես ուժեղ և վտանգավոր հակառակորդ։ Աժդահակի տեսած երազը խորհրդանշում է Տիգրանի ուժն ու ապագա հաղթանակը։ Երազում նկարագրված դյուցազնական կերպարը, որը հարձակվում է և հաղթում, ցույց է տալիս, որ Տիգրանը ընկալվում էր որպես հզոր առաջնորդ, որի դեմ նույնիսկ թշնամիներն էին վախ զգում։ Պատմական հատվածում Տիգրան Երվանդյանը ևս ներկայացվում է որպես խելացի և ազդեցիկ թագավոր։ Նա դաշնակցեց Կյուրոս Մեծի հետ և մասնակցեց Մարաստանի տապալմանը։ Այս քայլը ցույց է տալիս նրա քաղաքական հեռատեսությունը, քանի որ ճիշտ դաշնակցություն ընտրելով՝ նա ամրապնդեց Հայաստանի դիրքերը։ Բացի այդ, նրա իշխանությունը տարածվում էր ոչ միայն Հայաստանի, այլ նաև հարևան տարածքների վրա, ինչը վկայում է նրա պետական հզորության մասին։

Այսպիսով՝ Տիգրան I Երվանդյանը եղել է ուժեղ, խելացի և հեռատես պետական ու քաղաքական գործիչ, ով կարողացել է միաժամանակ հաջողություններ գրանցել թե՛ ռազմական, թե՛ դիվանագիտական ոլորտներում։ Գեղարվեստական և պատմական աղբյուրների համադրումը ցույց է տալիս, որ նրա կերպարը ոչ միայն իրականում ազդեցիկ էր, այլ նաև պահպանվել է ժողովրդի հիշողության մեջ որպես հերոսական և օրինակելի առաջնորդ։

Հայաստանը 525 թվականին

Տիգրան I Երվանդյանը հայ պատմության կարևորագույն պետական և քաղաքական գործիչներից է։ Նրա կառավարման ժամանակ Հայաստանը ոչ միայն պահպանեց իր անկախությունը, այլև ամրապնդեց դիրքերը տարածաշրջանում։ Համադրելով պատմական փաստերն ու գեղարվեստական հատվածները՝կարելի է հասկանալ, թե ինչպիսին էր նա որպես առաջնորդ և ինչ ազդեցություն ունեցավ իր ժամանակաշրջանի պետական ու քաղաքական կյանքում։

Տիգրան Երվանդյանը հանդես է գալիս որպես հզոր, խելացի և հեռատես քաղաքական գործիչ, ով կարողանում էր ճիշտ որոշումներ կայացնել և ամրապնդել իր պետությունը։

Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝ «Քելե, լաո», Ազգային զարթոնքը

Ինչու՞ է կարևոր հիշել մեր պատմությունը և գրականությունը, և ինչպե՞ս կարող է այն մեզ օգնել մեր ապագան կառուցել։

Պատմության հիշողությունը պահում է ազգի ինքնությունը, իսկ գրականությունը չի թողնում, որ կարոտի բոցը մարի: այդ երկու հզոր գործոնները իրար օգնելով մեր հիշողության մեջ վառ են պահում, թե ով ենք մենք և որտեղից ենք գալիս, և ստիպում են մեզ երազել մեր գնալիք ճանապարհի մասին: Այս ամենը մեզ օգնում է դասեր քաղել անցյալ դեպքերից և շարժվել առաջ, կատարելագործելու մեզ, իրար օգնել, որպեսզի կարողանանք հասնել մեր բաղձալի նպատակներին:

Մեր ազգը անկախ իր բնակության վայրից, ունի կարոտ իր սրտում, և թաքուն պահված ցանկություն՝ վերացնել պատնեշները և վերադառնալ տուն: Սիլվա Կապուտիկյանը իր «Քելե լաո» ստեղծագործության մեջ պնդում է, որ դա պետք է լինի մեր ազգային գաղափարախոսությունը: Այսինքն յուրաքանչյուր հայ, պետք է աշխատի ու ձգտի նաև մեր նահատակների փոխարեն, և կարողանա հասնի իր նպատակներին: Այս ստեղծագործությունում հեղինակը մեզ տալիս է մեր յուրաքանչյուրի հոգում ծվարած հույսի իրականանալի լինելու գաղափարը: Մեզ մնում է լավ աշխատել, ճիշտ ուղղությամբ շարժվել, որպեսզի այս խառը ժամանակներում չհայտնվենք նույն իրավիճակում: Իսկ Ազատությունը մեր ազգին հետ վերադարձրեց մեր ինքնությունը՝ մեր երազանքները, ձգտումները: Եթե չլինել Զարոբյանի նման ազգասեր գործիչ և արթնացած ժողովրդի պահանջը, ապա դժվար է մտածել, թե ինչ կլինել մեզ հետ այժմ: Զարոբյանը կառուցեց 15 — թվերի նահատակների հիշատակը հավերժացնող հուշահամալիրը, որը ժողովրդի մեջ վառ է պահում մեր պատմությունը և գրականության նման փարոս է հանդիսանում մեր հիշողության համար:

Այսպիսով՝ պատմությունը, դա մեր ազգի կենսագրությունն է, իսկ այն ազգը, որը չունի կենսագրություն կամ մոռանում է այն, այդ ազգը դադարում է ուղղակի գոյություն ունենալ: Պատմությունը և գրականությունը այն գործիքներն են, որոնք ազգին ազգ են պահում: