День: 31 марта 2026

Թեստ 

1. Ժառանգականությունը նշանակում է՝
A) Օրգանիզմի աճը
B) Օրգանիզմի հատկությունների փոխանցումը սերունդներին
C) Միջավայրի ազդեցությունը
D) Բջիջների բաժանումը

2. Փոփոխականությունը դա՝
A) Հատկությունների պահպանումն է
B) Նոր հատկությունների առաջացումը
C) Միայն ժառանգական հատկանիշների փոխանցումը
D) Օրգանիզմի մահը

3. Դոմինանտ գենը՝
A) Արտահայտվում է միայն հոմոզիգոտ վիճակում
B) Չի արտահայտվում
C) Արտահայտվում է նույնիսկ հետերոզիգոտ վիճակում
D) Միշտ ռեցեսիվ է

4. Ռեցեսիվ գենը՝
A) Արտահայտվում է միայն հոմոզիգոտ վիճակում
B) Միշտ դոմինանտ է
C) Արտահայտվում է ցանկացած դեպքում
D) Չի փոխանցվում սերունդներին

5. Գենոտիպը դա՝
A) Օրգանիզմի արտաքին տեսքը
B) Օրգանիզմի գեների ամբողջությունն է
C) Միայն արտաքին միջավայր
D) Միայն բջիջների կառուցվածքը

6. Ֆենոտիպը դա՝
A) Օրգանիզմի գեների ամբողջությունը
B) Օրգանիզմի արտաքին և ներքին  հատկանիշների ամբողջությունն է
C) Միայն ԴՆԹ-ն
D) Միայն քրոմոսոմները

7. Մենդելի առաջին օրենքը կոչվում է՝
A) Անկախ բաշխման օրենք
B) Միակերպության օրենք
C) Տատանումների օրենք
D) Էվոլյուցիայի օրենք

8. Հետերոզիգոտ օրգանիզմը ունի՝
A) Նույն ալելներ
B) Տարբեր ալելներ
C) Ոչ մի ալել
D) Երեք ալել

9. Հոմոզիգոտ օրգանիզմը՝
A) Ունի տարբեր ալելներ
B) Ունի նույն ալելներ
C) Չունի գեներ
D) Ունի միայն մեկ գեն

10. Մենդելի երկրորդ օրենքը վերաբերում է՝
A) Միատեսակությանը
B) Ճեղքավորմանը
C) Մուտացիաներին
D) Էվոլյուցիային

11. Ալելները՝
A) Տարբեր գեներ են տարբեր հատկությունների համար
B) Նույն գենի տարբեր ձևերն են
C) Միայն դոմինանտ են
D) Չեն փոխանցվում

12. Եթե դոմինանտ գենը A է, ռեցեսիվը՝ a, ապա Aa գենոտիպը կլինի՝
A) Հոմոզիգոտ ռեցեսիվ
B) Հոմոզիգոտ դոմինանտ
C) Հետերոզիգոտ
D) Մուտանտ

13. Մենդելի փորձերը կատարվել են՝
A) Մարդկանց վրա
B) Ոլոռների  վրա
C) Շների վրա
D) Թռչունների վրա

14. Մենդելի երրորդ օրենքը կոչվում է՝
A) Անկախ բաշխման օրենք
B) Միատեսակության օրենք
C) Ժառանգականության օրենք
D) Մուտացիայի օրենք

15. Ժառանգական հիվանդությունները փոխանցվում են՝
A) Միայն ֆենոտիպորեն
B) Միայն սոմատիկ բջիջներով
C) Գեների միջոցով
D) Միայն սեռական բջիջներով

ա) q = 8/2 = 4

բ) q = 0.1/1 = 0.1

գ) q = -1

դ) q = 1/2/3 = 1 x 3/2 = 3/2

ե) q = 1/2

զ) q = 1/8/1/16 =1/8 x 16 = 16/8 = 2

ա) a1 = 5, a2 = 10, a3 = 20

բ) a1 = 3, a2 = 15, a3 = 75

գ) a1 = 2, a2 = 4, a3 = 8

դ) a1 = 3, a2 = 9, a3 = 27

ե) a1 = -2/3, a2 = 2, a3 = -6, a4 = 18

զ) a1 = 3, a2 = -12, a3 = 48

ա) a2 = 4 x 2 = 8

q a_n = 2 x 4^{n — 1}

բ) a2 = -2 x 1 = -2

a_n = a₁ x q^{n — 1}

an = 1 x (-2)^{n — 1}

an = (-2)^{n — 1}

գ) a3 = 0.1 x 10 = 1

a1 = 10/0.1 = 100

a_n = 100 x 0.1^{n — 1}

դ) b3 = 9 x 3 = 27

q = 27/3 = 9

b1 = 3/9 = 1/3

b_n = 1/3 x 9^{n — 1}

ե) b2 = (-1) x 7 = -7

q = -7/7 = -1

b_n = 7 x (-1)^{n — 1}

զ) b2 = 1/2 x 6 = 3

q = 3/6 = 1/2

b_n = 6 x (1/2)^{n — 1}

ա) b1 = 2¹ = 2

b2 = 2² = 4

q = 4/2 = 2

բ) b1 = -3^1-1 = -3⁰ = 1

b2 = -3¹ = -3

q = -3/1 = -3

գ) b1 = 5 x 1 = 5

b2 = 75

q = 75/5 = 15

դ) b1 = -1

b2 = 1

q = -1/1 = -1

ե) b1 = -5 x (1/5) = -1

b2 = -5 x 1/25 = -1/5

q = 1/5

զ) b1 = (-0.1)^-2 = 1/(-0.01)² = 100

b2 = (-0.1)^-1 = 1/-0.1 = -10

q = -10/100 = -0.1

ԹԱԳԱԴՐՈՒՄ
Հոգիս արթնացավ հարավի բույրից,
Ինձ է դուրս կանչում զեփյուռը նրա,
Ձյունն էլ արևի ջահել համբյուրից
Ուրախ լալիս է դաշտերի վրա:
Ելնեմ, ծաղկումն է ձնծաղիկների,
Ձյունից ինձ նայող աչքերն համբուրեմ,
Գնամ հետևից ծիծեռնակների,
Նրանց հետ հետ գամ, գարունը բերեմ.
Բարձրանամ կապույտ գահը լեռների՝
Արևն իբրև թագ իմ գլխին առնեմ,
Հագնեմ ծիրանին արշալույսների,
Գարնան թագավոր ինձ թագադրեմ,
Եվ հրովարտակ արձակեմ մի խիստ,
Որ աղբյուրները հավերժ կարկաչեն,
Որ ծաղկեն լեռներն իմ արևանիստ,
Որ ծով դաշտերը հավերժ կանաչեն,
Որ գարունները գան ու չգնան,
Որ հավերժանան զմրուխտ դրախտով,
Որ բեկվի իմ դեմ խորհուրդը մահվան,
Որ մարդը ցնծա հավերժի բախտով:
Եվ ես երջանիկ կլինեմ այնժամ,
Եվ գուցե այնժամ ես մահը սիրեմ,
Երբ անմահ լինեմ, երբ հավերժանամ,
Երբ գարունները ողջ թագավորեմ…

Առաջադրանքներ

1․ Ի՞նչն է արթնացնում բանաստեղծական հերոսի հոգին։

Բանաստեղծական հերոսի հոգին արթնացնում է հարավի բույրը և գարնան շունչը։ Բնության զարթոնքը, արևը, զեփյուռը նրա մեջ նոր կյանք են արթնացնում։

2.Ի՞նչ է նշանակում «գարնան թագավոր ինձ թագադրեմ» տողը։

Տողը նշանակում է բնության հետ ձուլվելու, գարնանային զարթոնքը վայելելու և ինքնաարտահայտվելու ցանկություն։ Հերոսը, լեռների գահին բարձրանալով, իրեն պատկերացնում է որպես գարնան իշխան՝ արևը որպես թագ և արշալույսները որպես ծիրանի հագուստ, խորհրդանշելով ներդաշնակություն և հզոր կապ բնության հետ։ 

3.Ինչպիսի՞ տրամադրություն է ստեղծվում բնության նկարագրությամբ։

Ստեղծվում է ուրախ, լուսավոր, կենսուրախ և հույսով լի տրամադրություն։ Ամեն ինչ լցված է կյանքով, շարժումով և թարմությամբ։

4.Ի՞նչ է ցանկանում փոխել հերոսը աշխարհում։

Նա ցանկանում է, որ աշխարհում միշտ լինի գարուն, բնությունը միշտ ծաղկի, կյանքը լինի հավերժ, և մահը այլևս աշխարհում գոյություն չունենա:

5.Ինչպիսի՞ աշխարհ է նա պատկերացնում։

Նա պատկերացնում է գեղեցիկ, կանաչ, ծաղկուն, ուրախ և հավերժական աշխարհ, որտեղ մարդիկ երջանիկ են, իսկ բնությունը միշտ կենդանի ու պայծառ է։

6.Պատկերացրու, որ դու ևս հրովարտակ ես արձակում։ Ի՞նչ կփոխեիր աշխարհում։

Ես կհրամայեի, որ մարդիկ լինեն ավելի հոգատար միմյանց նկատմամբ, որ պատերազմներ չլինեն, և բոլոր մարդիկ ապրեն խաղաղության ու սիրո մեջ։ Կուզեի, որ բնությունը պահպանվի, և բոլորը ապրեն մաքուր ու առողջ միջավայրում։

7.Նկարագրի՛ր գարունը՝ օգտագործելով բանաստեղծության պատկերները։

Գարունը գալիս է հարավի բույրով ու մեղմ զեփյուռով։ Ձյունը հալվում է արևի ջերմ համբույրից, և դաշտերը սկսում են ժպտալ։ Ձնծաղիկները բացվում են, ծիծեռնակները վերադառնում են, լեռները ծաղկում են, իսկ ամենուր տարածվում է կյանքի և նորացման գեղեցիկ շունչը։

ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԻ ԵՐԳԱ չքերիս մեջ գարնան օրեր, Ճամփես բախտիս սաերն ի վեր, Ելնում են ես քարերն ի վեր, Ելնում են ես սարերն ի վեր, Քարեր, սարեր, դարերն ի վեր: Բախտս աստղերն են վեր պահել, Ջահել եմ ես ու ձիս ջահել, Չեմ նկատում քարեր ճամփիս, Չեմ նկատում սարեր ճամփիս, Քարեր, սարեր, դարեր ճամփիս: Շանթն է բեկվում ճակտիս վրա, Մահ՝ չգիտեմ՝ կա՞, թե՞ չկա, Ելնում եմ ես ահերն ի վեր, Ելնում եմ ես մահերն ի վեր, Ահեր, մահեր, ջահերն ի վեր: Աչքերիս մեջ գարնան օրեր, Ճամփես դեպի աստղերն անմեռ՝ Ինձ ելնելու քարեր կան դեռ, Ինձ ելնելու սարեր կան դեռ, Քարեր, սարեր, դարեր կան դեռ…

Առաջադրանքներ

1.Ի՞նչ ճանապարհի մասին է խոսվում ստեղծագործության մեջ։

Խոսվում է կյանքի և պայքարի ճանապարհի մասին։ Դա դժվարություններով լի ուղի է, որտեղ մարդը հաղթահարում է քարեր, սարեր, վտանգներ ու գնում է դեպի իր նպատակն ու երազանքը։

2.Ի՞նչ է նշանակում «աչքերիս մեջ գարնան օրեր» արտահայտությունը։

Այս արտահայտությունը նշանակում է, որ հերոսի ներսում կա հույս, երիտասարդություն, ուրախություն և նոր կյանքի զգացում։ Գարունը այստեղ խորհրդանշում է վերածնունդ և լավ ապագայի հավատ։

3.Ի՞նչ գաղափար է արտահայտում բանաստեղծությունը։ 

Բանաստեղծությունը արտահայտում է պայքարի, ուժի, համառության և առաջ գնալու գաղափարը։ Այն ցույց է տալիս, որ մարդը չպետք է վախենա դժվարություններից և պետք է միշտ ձգտի դեպի վեր՝ դեպի հաջողություն և անմահություն։

4. Արդյո՞ք այս բանաստեղծությունը միայն անցյալի մասին է, թե՞ նաև ներկայի և ապագայի։

Բանաստեղծությունը ոչ միայն անցյալի մասին է, այլ նաև ներկայի և ապագայի։ Այն խոսում է մշտական պայքարի և առաջ շարժվելու մասին, որը վերաբերում է բոլոր ժամանակներին։