День: 19 марта 2026

1. Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր։

ֆեսավոր — հատյալ կոնի ձևով փնջավոր գլխարկ կրող մարդ

մահուդ — հաստ, թանկ կտորից պատրաստված հագուստ

եռուզեռ – շտապ շարժում, խառնաշփոթ աշխատանք

կամենդանտ – քաղաքի կամ զորքի ղեկավար

մինդար – փափուկ նստելու տեղ

մութաքա – երկար բարձ

դաստախուն – սեղան

2. Բնութագրի՛ր Հաճի աղային։

Հաճի աղան ինքնասեր և նյութապաշտ մարդ էր։ Նա շատ էր սիրում իր հարստությունը և այն ավելի բարձր էր գնահատում, քան մարդկանց։ Նա նաև շատ զգուշավոր ու կասկածամիտ էր, ամեն քայլը չափում էր, նույնիսկ փողոցով քայլելիս։ Միաժամանակ նա մեծամիտ էր և սիրում էր, որ իրեն հատուկ վերաբերմունք ցույց տան։ Թեև նա արտաքինից թվում էր հոգատար, իրականում դա անում էր իր պատվի համար, ոչ թե սիրուց։

Ամենակարևորը՝ նա եսասեր էր․ վտանգի պահին մտածեց միայն իր և իր ունեցվածքի մասին ու մեծ սխալ արեց՝ չվերցնելով քրոջը։ Սակայն վերջում նա զղջում է, հասկանում իր մեղքը և հոգեպես տանջվում, ինչը ցույց է տալիս, որ իր մեջ դեռ մարդասիրություն կար։

3. Ներկայացրո՛ւ քո վերաբերմունքը Հաճի աղայի արարքի վերաբերյալ։

Իմ կարծիքով, Հաճի աղայի արարքը շատ սխալ էր և անարդար։ Նա դժվար պահին մտածեց միայն իր մասին և իր ունեցվածքի մասին, իսկ իր հիվանդ քրոջը թողեց անօգնական վիճակում։ Մարդը չպետք է նյութականը ավելի բարձր դասի, քան մարդը, հատկապես իր հարազատը։

4. Մեկնաբանի՛ր ստեղծագործության ավարտը։

Ստեղծագործության ավարտը ցույց է տալիս, որ մարդը վաղ թե ուշ գիտակցում է իր սխալները։ Հաճի աղան, որը ամբողջ կյանքում ամենից շատ արժեքավորում էր հարստությունը, վերջում հասկանում է, որ ամենամեծ արժեքը մարդն է, ոչ թե ունեցվածքը։

Նա զղջում է իր արարքի համար, հոգեպես տանջվում և չի կարողանում ներել ինքն իրեն։ Նրա կողմից ոսկի տալը աղքատներին մի փորձ է՝ քավել իր մեղքը, բայց դա չի կարող լիովին փոխել անցյալը։

5. Ինչո՞ւ է ստեղծագործությունը կոչվում ,,Ավելորդը,, ։

Ստեղծագործությունը կոչվում է «Ավելորդը», որովհետև սկզբում Հաճի աղան իր քրոջը համարում էր ավելորդ բեռ։ Նա մտածում էր, որ հիվանդ ու անդամալույծ մարդը խանգարում է և վտանգի պահին հրաժարվեց նրան վերցնել։

6. Ո՞րն է ստեղծագործության գաղափարը, ի՞նչ է ուզում ասել հեղինակը։

Ստեղծագործության հիմնական գաղափարը այն է, որ մարդուն չի կարելի չափել նյութական արժեքներով կամ սեփական շահերով։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպիսի ծանր հետևանքներ կարող է ունենալ եսասերությունը և սեփական շահերին գերադասելը՝ անգամ հարազատների նկատմամբ։

Ի՞նչ է նշանակում «ավելորդ» լինել։  Ո՞վ և ինչու կարող է դառնալ  «ավելորդ» 

Ավելորդ լինել նշանակում է չհարմարվել տվյալ միջավայրին, և քեզ հեռու պահել ու չփորձել հարմարվելու քայլեր կատարել: Այդ ժամանակ գալիս է «ավելորդ» լինելու զգացողությունը: Ամեն մարդ, ով առանց գիտակցելու սկսում է մեկուսանալ շրջապատից, հիմնականում դա նա անում է իրեն ավելորդ զգալուց: Երբեմն երբ ծնողները ավելի շատ ժամանակ են տրամադրում աշխատանքին քան երեխաներին, երեխաների մոտ առաջ է գալիս ավելորդ լինելու զգացողությունը: Իմ կարծիքով , ավելորդության զգացողությունը առաջանում է ուշադրության պակասից:

Ի՞նչ արժեքների բախում է ներկայացված պատմվածքում։

Պատմվածքում բախվում են եղբայրական սերը և հարստությունը:

Ինչպիսի՞ ուղերձ է փոխանցում հեղինակը մարդու և նրա բարոյական ընտրության մասին։

Ուղերձը կայանում է նրանում, որ մարդկային սերն ու հոգատարությունը ավելի բարձր արժեք է, քան հարստությունը:

Արդյո՞ք ուշացած զղջումը արժեք ունի։

Ուշացած զղջումը արժեք ունի միայն կատարողի համար: Դրանով կատարողը փորձում է իրեն արդարացնել, կամ հոգու հանգստություն գտնել, ոչ ավելին:

Արդարացրե՛ք Հաճի աղային։ 

Նման արարքը արդարացում չունի: Արդարացնել ամենքին կարելի է, բայց ոնց արդարացնել մարդուն, որը մեղք է գործել իր արյունակցի նկատմամբ:

Ինչպե՞ս կարելի է կանխել նման երևույթները հասարակության մեջ։

Նման երևույթների կանխումը, մեղադրանքը, արհամարանքը և պատիժն է: Եթե մենք փորձենք արդարացնել այսպիսի արարքներ, ապա երևույթը կդառնա շարունակական: Պատիժը ամենամեծ կանխումն է:

Sn = (2a₁ + (n — 1) d)/2 x n

Sn = (a₁ + a_n)/2 x n

ա) S10 = (6 + 9 x 4)/2 x 10

S10 = 42/2 x 10 = 210

բ) S8 = (14 + 7)/2 x 8

S8 = 168/2 = 84

գ) S13 = (8 — 12)/2 x 13

S13 = -52/2 = -26

դ) S5 = (-8 + 4 x 2)/2 x 5

S5 = 0

ե) S20 = (90 — 19 x 5)/2 x 20

S20 = -100/2 = -50

զ) S15 = (-6 — 14 x 2)/2 x 15

S15 = -17 x 15 = -255

ա) S12 = (5 + 35)/2 x 12

S12 = 240

բ) S9 = (4 + 28)/2 x 9

S9 = 144

գ) S17 = (4 + 45)/2 x 17

S17 = 416.5

դ) S5 = (2 — 8)/2 x 5

S5 = -15

ե) S7 = (-10 + 11)/2 x 7

S7 = 3.5

զ) S6 = (6 — 12)/2 x 6

S6 = 18

ա) d = (12 — 6)/4 = 1.5

____

բ) S9 = (12 + 8 x 1.5)/2 x 9

S9 = 108

ա) S8 = (5 + 26)/2 x 8

S8 = 124

բ) d = (26 — 5)/7 = 3

S13 = (10 + 12 x 3)/2 x 13

S13 = 299

Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա 14/1․ Հանրային քաղաքականություն։ Հասկացությունը, մասնակիցները, գործընթացը, հիմնախնդիրները․
ա/ Հանրային քաղաքականության հասկացությունը, գործընթացի քայլերը /էլ․ դասագիրք, էջ 39-57/

Առաջադրանք
1․ Կատարե՛ք ամփոփիչ գործնական աշխատանքը /Գլուխ 2․ էջ 53-55/․բլոգային աշխատանք․

ՏԵՂԵԿՈՒՅԹԻ ՀԱՎԱՔՈՒՄ ՏԱՐԲԵՐ ԱՂԲՅՈՒՐՆԵՐԻՑ
Աշխատանքի կատարման քայլերը

Ձեր դասարանի ընտրած համայնքային հիմնախնդրի մասին տեղեկություննե՛ր հավաքեք:

Մեր համայնքում առկա է աղբահանության խնդիր։ Շատ տեղերում աղբամանները լցված են, իսկ երբեմն աղբը կուտակվում է նաև դրանց կողքին։ Սա առաջացնում է վատ հոտ, աղտոտում և հակասանիտարական պայմաններ։

Որպես ՀՀ քաղաքացի` դուք իրավասու եք արտահայտել ձեր կարծիքը համայնքի, մարզի, նաև երկրի հիմնախնդիրների, դրանց լուծման ուղղությամբ իշխանությունների ձեռնարկած քայլերի վերաբերյալ:

Որպես ՀՀ քաղաքացի՝ ես ունեմ իրավունք արտահայտելու իմ կարծիքը համայնքի, մարզի և երկրի հիմնախնդիրների վերաբերյալ։ Սակայն, քանի որ դեռ մեծահաս չեմ, ես դեռ լիարժեք հնարավորություն չունեմ անմիջականորեն մասնակցելու որոշումների կայացման գործընթացներին կամ մեծ ազդեցություն ունենալու դրանց վրա։

Քննարկե՛ք և որոշե՛ք, թե որ աղբյուրներն են նպատակահարմար տեղեկություններ հավաքելու գործում։ Ստեղծե՛ք ուսումնական թղթապանակ և տե-ղադրե՛ք հավաքված տեղեկությունները այդ թղթապանակի մեջ։

Տեղեկություններ հավաքելու համար մենք քննարկեցինք և ընտրեցինք մի քանի նպատակահարմար աղբյուրներ։ Նախ՝ օգտագործեցինք համացանցը, որտեղ գտանք հոդվածներ և տեղեկություններ տվյալ խնդրի վերաբերյալ։ Օգտվեցինք նաև Երևանի քաղաքապետարան պաշտոնական կայքից, որտեղ ներկայացված են համայնքում իրականացվող աշխատանքները և ծրագրերը: