Месяц: Февраль 2024

Երանի ես հզոր թռչյուն լինեի։ Լինեի ազատ ու անհոգ։ Կարողանայի սավառնել երկնքում։ Զգայի բարձրության և թռիչքի գեղեցկությունը ։ Վերևից նայեի բոլորին ու ծաղրեի նրանց կախվածությունը փողից ու միմյանցից։ Կարողանայի գնալ ուր ցանկանամ , թեկուզ Դուբայ։ Երանի կարողանայի իրականացնել իմ այս խենթ ցանկությունը։

Ես շատ հետաքրքրությամբ եմ նայել այս նյութը, և իմ համար այն շատ հետաքրքիր, հումարային և տխուր էր։

Ես շատ եմ հավանել այն պահը , երբ Հովհաննեսը վերադարձավ տուն որպեսզի իր հյուրերին ուտեստ բերի , բայց դրա տեղը նա գնել էլ գրքեր։ Մի պահ ես մտածեցի, գուցե նա այդ գրքերը գնել է, որպեսզի գիր՞ք ուտեն։

Պատ․՝ < ACB , < AEB, < ADB :

Քանի որ M գագաթը գտնվում է A — կետից աջ տիրույթում , ապա M կետի վրա կառուցված անկյունը ավելի մեծ է քան A կետի վրա կառուցված անկյունը։

Ոչ։ Քանի որ եռանկյունը չի կարող ունենալ 2 բութ անկյուն = > Այն 2 սուր արտաքին անկյուն։

Ոչ իհարկե։ Քանի որ տարակողմ եռանկյունը հավասար կողմ չունի։

Քանի որ b ⊥ a , c ⊥ a => <1 = <2 = 90º => b չի հատում c ուղղիղը

Քանի որ BK և կիսորդ է, և բարձրություն => ∆ABC հ/ս => AB = BC , AK = KC =>

=> P_ABC = (12 — 4) x 2 = 16 սմ

Քանի որ <DBA = <BDA => AB = DA , <CBE = <BEC => CB = CE

DE = AD + AC + CE = 50

P_ABC = AB + BC + CA = 50

Պատ․՝ 50:

Դիտարկենք ∆ABC

Քանի որ ∆ABC հ/ս => <A = <C

Քանի որ AH և CK կիսորդ են => <1 = <2

Դիտարկենք ∆AHC և ∆CKA

Քանի որ AC ընդ․ , <1 = <2 , <A = <C => (II հ) ∆AHC = ∆CKA => AH = CK

Դիտարկենք ∆ABC

Քանի որ ∆ABC հ/ս => AB = BC , <A = <C

Քանի որ AH և CK միջնագիծ են => AK = HC

Դիտարկենք ∆AHC և ∆CKA

Քանի որ AC ընդ․ ,AK = HC, <A = <C => (I հ) ∆AHC = ∆CKA => AH = CK

Քանի որ եռանկյուն ABC հ/ս է => <A = <C

Քանի որ եռանկյունի չունի 2 ուղիղ կամ 2 բութ անկյուններ => այդ անկյունները սուր են։

Դիտարկենք ∆ABC

Քանի որ ∆ABC հ/ս => AB = BC , <A = <C

Քանի որ AM և CK կիսորդ են => <1 = <2 => AO = OC => ∆AOC հ/ս։

1. Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն՝ դնելով պահանջված թվով:

Աշխարհում մոտ հազար երեք հարյուր (ժողովուրդ) կա: Այդ հազարերեք հարյուր… (ժողովուրդ) խոսում են մոտ երեք հազար լեզվով: Կան լեզուներ, որոնցով տարբեր ժողովուրդներ են խոսում: Օրինակ, Անգլիայի, ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիայի քաղաքացիները հիմնականում անգլերեն են խոսում, Լատինական Ամերիկայի բնակչության մեծ մասը, բացառությամբ բրազիլացիների, իսպաներեն է խոսում: Սակայն ավելի հաճախ հակառակն է լինում. մի երկրի ժողովուրդը մի քանի…(լեզու) է խոսում:  Սուդանում, օրինակ, հարյուր տասնյոթ լեզու…(գործածվել):  Կոնգոյում հինգ հարյուր…(լեզու) կա: Դաղստանում մոտ մեկ միլիոն մարդ…(բնակվել), և այդտեղի մեկ միլիոն բնակիչները… (խոսել) ավելի քան վաթսուն լեզուներով:

———————

Աշխարհում մոտ հազար երեք հարյուր ժողովուրդ կա: Այդ հազարերեք հարյուր ժողովուրդները խոսում են մոտ երեք հազար լեզվով: Կան լեզուներ, որոնցով տարբեր ժողովուրդներ են խոսում: Օրինակ, Անգլիայի, ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիայի քաղաքացիները հիմնականում անգլերեն են խոսում, Լատինական Ամերիկայի բնակչության մեծ մասը, բացառությամբ բրազիլացիների, իսպաներեն է խոսում: Սակայն ավելի հաճախ հակառակն է լինում. մի երկրի ժողովուրդը մի քանի լեզվով է խոսում:  Սուդանում, օրինակ, հարյուր տասնյոթ լեզու է գործածվել:  Կոնգոյում հինգ հարյուր լեզուներ կա: Դաղստանում մոտ մեկ միլիոն մարդ է բնակվել, և այդտեղի մեկ միլիոն բնակիչները խոսում են ավելի քան վաթսուն լեզուներով:

2. Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն՝ դնելով պահանջված թվով:

1940 թվականից ԱՄՆ-ում գրանցվել է հազար ութ հարյուր քսանչորս…(հրդեհ): Ամեն տարի կրակը ոչնչացնում է իննից տասը միլիոն…(հեկտար)…(անտառ): Մեկ տարում այրված փայտանյութի արժեքը կազմում է համարյա հիսուն միլիոն…(դոլար):

Աշխարի ամենամեծ պատկերասրահը Սանկտ Պետերբուրգի Էրմիտաժն է: Այնտեղ արվեստի  ավելի քան երեք միլիոն…(ստեղծագործություն) …(ցուցադրել): Այդ թանգարանի բոլոր երեք հարյուր քսաներկու…(դահլիճ) նայելու համար մարդ շուրջ քսանհինգ…(կիլոմետր) ճամապարհ է անցնում:

——————

1940 թվականից ԱՄՆ-ում գրանցվել է հազար ութ հարյուր քսանչորս հրդեհ: Ամեն տարի կրակը ոչնչացնում է իննից տասը միլիոն հեկտար անտառներ: Մեկ տարում այրված փայտանյութի արժեքը կազմում է համարյա հիսուն միլիոն դոլար:

Աշխարի ամենամեծ պատկերասրահը Սանկտ Պետերբուրգի Էրմիտաժն է: Այնտեղ արվեստի  ավելի քան երեք միլիոն ստեղծագործություն է ցուցադրվել։ Այդ թանգարանի բոլոր երեք հարյուր քսաներկու դահլիճները նայելու  համար մարդ շուրջ քսանհինգ կիլոմետր ճամապարհ է անցնում:

3. Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն՝ դնելով պահանջված թվով:

Այն ժամանակ Լեհաստանում…(ապրիլ) հարյուր տասնինը վայրի …(ցուլ ) … (որ) չորս … (պահվել) փորձատեսությունում , յոթը՝ կենդանաբանական այգիներում, իսկ հարյուր ութ …(ցուլ) կա՛մ արգելանոցներում…(ապրել), կա՛մ ազատ…(արածել)՝ որտեղ որ պատահեր, բայց և անտառային նախարարության մշտական հսկողության տակ (եմ):

Իսկ առաջներում, երբ անտառի թավուտներում…(արածել) ավելի քան հազար հինգ հարյուր…(ցուլ), ոչ մեկը չէր հետևում նրանց:Միայն Ուզանդայի Մյավա թերակղզում իննսուն…(գետաձի) ավելի քան հարյուր խոտաճարակ խոշոր (կենդանի) են ապրում։

—————

Այն ժամանակ Լեհաստանում ապրել են  հարյուր տասնինը վայրի ցուլ, որից չորսը … պահվել են  փորձատեսությունում ,  յոթը՝ կենդանաբանական  այգիներում, իսկ հարյուր  ութը ցուլ  կա՛մ արգելանոցներում են ապրել, կա՛մ ազատ արածել են՝ որտեղ որ պատահեր, բայց և անտառային նախարարության մշտական հսկողության տակ են:

Իսկ առաջներում, երբ անտառի թավուտներում արածել են ավելի քան հազար հինգ հարյուր ցուլ , ոչ մեկը չէր հետևում նրանց: Միայն Ուզանդայի Մյավա թերակղզում իննսուն գետաձիներ ավելի քան հարյուր  խոտաճարակ խոշոր կենդանիներ են ապրում։

Թվական
Թվականները ցույց են տալիս առարկաների թիվ կամ թվային կարգ: Լինում են երկու տեսակ՝ քանակական և դասական: 
Քանակականներն էլ լինում են բացարձակ, կոտորակային, բաշխական: 
Բացարձակ են բոլոր թվերը՝մեկ, երկու, հարյուր և այլն: 
Գրել պարզ , մեկ արմատից կազմված բացարձակ թվականներ՝ 

մեկից – տասն

Գրել ածանցով կազմված բացարձակ թվականներ՝ 

Ութսուն, յոթանասուն, իննըսուն

Գրել բարդ կամ բարդածանցավոր բացարձակ թվականներ՝

Տասնմեկ,Տասնյոթ, քսանութ, երեսունինն, քարասունյոթ։

Կցական և հարադրական բարդություններ: 

Կցական – հիսունհինգ

Հարադրական – հարյուր վաթսունչորս

Դասական թվականներ. ցույց են տալիս թվային կարգ՝ առաջին, երկրորդ, տասներորդ և այլն: Կազմվում են -րորդ կամ -երորդ վերջածանցներով: Ուշադրություն դարձրե՛ք գրությանը՝ երրորդ, չորրորդ:  Մեկ թվականի դեպքում ստացվում է առաջին:
Թվականների գրություն:
Դասական թվականները գրվում են հայերենի այբուբենի տառերով՝ դրանց թվական արժեքին համապատասխան:

Հայոց այբուբենի տառերի թվային արժեքը տե՛ս այստեղ: 
1. Տրված թվերը գրի՛ր այբուբենի տառերի թվային արժեքով՝

624 = ոիդ

331 = յլա

1989 = ռջձթ

6500 = ցշ

Տառերի թվային արժեքով գրի՛ր նաև քո ծննդյան թիվը:

2011 = սժա

Գոյականը դրվում է եզակի թվով, եթե կա չափի, գնի, քանակի, ժամանակի միավոր , օրինակ՝ Արամեն քսան օր մնաց Երևանում:
Գոյականը դրվում է հոգնակիով, եթե գործածվում է որոշյալ առմամբ, օրինակ՝ Չորս զավակներն էլ հետևեցին հոր օրինակին:
Թվականը նույնպես կարող է գործածվել գոյականաբար:
               Թվական
1. Քանակական                    2. Դասական
1. բացարձակ
2. կոտորակային
3. Բաշխական

202. Որոշե՛ք միանդամի կարգը.

ա) 15aab ` 3

բ) −  9d² ` 2

գ) 20xxy² ` 4

դ) 5/9x²yy ` 4

ե) 5 ⋅ 8 ` 0

զ) 2a²b³ ` 5

է) 31aba2b ` 4

ը) x²yz⁴ ` 7

ժ) 7 ` 0

2 + 3 = 5

պատ․՝ 5:

204. Չորս միանդամներից յուրաքանչյուրի կարգը 6 է։ Որքա՞ն կլինի նրանցից 3​-ի
     արտադրյալի կարգը։

3 x 6 = 18

Պատ․՝ 18։

ա) 12

բ) 0

209. Տրված միանդամները բաժանե՛ք նման միանդամների խմբերի.

15xxy, -2yxx, 0,5x²y, 4yx²

-3a²z, 5aza, 5/9za²

3yx, 17xy

7x , 19x

13, 96

42abbba, 7/4a²b³, ab³a

-5p²q, -20,23pq²pq

Տարբերակ 1

Պատ․՝ 3:

Պատ․՝ 1.

Պատ․՝ 2.

Տիեզերանավին ուղեծրի վրա պահում է ծանրության ուժը։

Պատ․՝ 1.

Պատ․՝ 3:

Տարբերակ 2.

IV (3) Սեղանի վրա դրված կշռաքարի վրա ազդում են ՝ F_ծ , F_առ , P։ Այդ ուժերը մոդուլով հավասար չեն և ունեն տարբեր ուղղություններ։

1. ծանրության ուժը և մարմնի կշիռը մոդուլով հավասար են և ունեն միևնույն ուղություն։

2․ առանձգականության ուժը և մարմնի կշիռը մոդուլով հավասար չեն և ուղղությամբ հակառակ են։

3. ծանրության ուժը և առանձգականոըթհան ուժը մոդուլով հավասար չեն ևուղղությամբ հակառակ են։

Մարմնին երկրի մակերևույթի վրա պահում է ծանրության ուժը։

Պատ․՝ 3.:

Պատ․՝ 2. :

Պատ․՝ 3:

Առաջադրանք 1

«Հայոց պատմություն», Էջ 72-77-ը, պատմել, էջ 77-ի հարցերը գրավոր/

Դուրս գրել նոր հասկացությունները, բառերը, գրել դրանց բացատրությունները:

Դուրս գրել թվականները, իրադարձությունները:

Արտաշիսյան արքայատոհմ/մ.թ.ա.189-մ.թ.1թթ./

1.Փորձիր սահմանել զինանշան բառի հասկացությունը:

• պատկերիր քո պատկերացրած Արտաշեսյանների զինանշանը
• գտիր իրական զինանշանը, տուր բացատրությւոնը,ապացուցիր, որ դա հենց Արտաշեսյաններին է պատկանում:

Արտաշեսյանների թագավորություն, Մեծ Հայքի 3 թագավորական հարստություններից Արտաշեսյան դինաստիայի հիմնած պետությունը Հայկական լեռնաշխարհի տարածքում։ Գոյատևել է շուրջ 2 դար՝ մ.թ.ա. 189 — մ.թ. 1: Տարածքը կազմել է նվազագույնը 250 000 քառ. կմ (Արտաշես Բարեպաշտի գահակալման առաջին տարիներին), առավելագույնը՝ 3 000 000 քառ. կմ՝ Տիգրան Մեծի օրոք։

2.Արտաշես Առաջինի կառավարման թվականները

3.Ներկայացրու, Արտաշես Առաջինի վարչական, ռազմական, հողային բարեփոխումները, հիմնավորիր դրանց կարևորությունը:

4.Փորձիր գտնել տարբերություն , նմանություն քաղաքի և մայրաքաղաքի միջև: Պատմիր նոր մայրաքաղաքի հիմնադրման մասին /քարտեզում գտիր, նշիր մայրաքաղաքը/:

5.Գնահատիր Արտաշես Առաջինի գործունեությունը որպես թագավոր:

6. Հայ հին վիպաշխարհ  էջ 68-73 կարդալ  ,տասնհինգ նախադասությամբ ամփոփիր:

Աղբյուրներ՝ Արտաշիսյան արքայատոհմ

՝Մեծ Հայքի Արտաշեսյան թագավորությունը

Լեգենդներ և ավանդազրույցներ/Արտաշես Առաջին և Սաթենիկ/

Նոր Հարստության հիմնումը, Արտաշես Առաջին/տեսաֆիլմ/

Առաջադրանք 2

«Հայոց պատմություն», էջ 78-83-ը, պատմել, էջ 78-ի հարցերը գրավոր/

Դուրս գրել նոր հասկացությունները, բառերը, գրել դրանց բացատրությունները:

Դուրս գրել թվականները, իրադարձությունները:

Տիգրան Երկրորդ Մեծի տերության ստեղծումը:

Ներկայացնել Տիգրան Մեծի ռազմաքաղաքական քայլերը:

Գրավոր ներկայացնել նվաճված տարածքների ժամանակագրությունը:

Դիտել ֆիլմը  «Տիգրան Մեծ»/մաս առաջին/, այնուհետև ,նոր բացահայտումների մասին ամփոփիչ գրել:

 Սա մեր թագավորներից ամենահզորը և ամենախոհեմն էր ու այդ այրերից ու բոլորից քաջ: Իսկ հետո եկողներիս ցանկալի թե՛ ինքը և թե՛ իր ժամանակը: Եվ ո՞ր իսկական մարդը, որ սիրում է արիական բարքը և խոհականությունը, չի ուրախանա սրա հիշատակությամբ  և չի ձգտի նրա նման մարդ լինել:                                                                           

Մովսես Խորենացին,
                                                                                      «Պատմություն Հայոց»

  Տիգրան թագավորը` այս դեռևս չճանաչված հզոր տիրակալը, շատ ավելի մեծ արժանիքներ ունի, քան նրա ժամանակակից Միհրդատը, որով հիացած է պատմությունը, մանավանդ, եթե նկատի ունենանք, որ Միհրդատը փայլուն կերպով «ինքնասպանության մղեց իր պետությանը», մինչդեռ Տիգրանն իր ժողովրդի ապրելու իրավունքն ապահովեց հավերժության համար:

Ռընե Գրուսե,
Ֆրանսիացի արևելագետ

Առաջադրանք 2

Հայկական աշխարհակալության ընդլայնումը

Քարտեզում գտիր, նշիր Տիգրան Մեծի  նվաճված տարածքները:

Տիգրան Մեծի վարած քաղաքականությունը նվաճված քաղաքների նկատմամբ:

Հիմնավորիր նոր մայրաքաղաքի ստեղծման անհրաժեշտությունը:

Համեմատիր Տիգրանակերտ և Արտաշատ մայրաքաղաքները:

Աղբյուրները՝ Հայոց պատմություն, դասագիրք 6-րդ դասարան, էջ 94-101, համացանց

Հռոմեացի պատմիչները Տիգրան Բ-ին անվանել են Հռոմի «զորեղ թշնամի» Արևելքում, «հզորագույն թագավոր», «մեծագույն թագավոր, որ տիրակալում էր մեծ փառքով»:

«Սա (Տիգրան Մեծը) մեր թագավորներից ամենահզորը և ամենախոհեմն էր ու այդ այրերից ու բոլորից քաջ: Իսկ հետո եկողներիս ցանկալի թե՜ ինքը և թե՜ իր ժամանակը: Եվ ո՞ր իսկական մարդը, որ սիրում է արիական բարքը և խոհականությունը, չի ուրախանա սրա հիշատակությամբ և չի ձգտի նրա նման մարդ լինել»:

Մովսես Խորենացի, պատմիչ

«Միհրդատը նահանջեց դեպի Հայաստան՝ աներոջ՝ Տիգրանի՝ իր ժամանակի հզորագույն թագավորի մոտ…»:

Վելլեոս Պատերկուլոս, հռոմեացի պատմագիր

«Տիգրան թագավորը՝ այս դեռևս չճանաչված հզոր տիրակալը, շատ ավելի մեծ արժանիքներ ունի, քան նրա ժամանակակից Միհրդատը, որով հիացած է պատմությունը, մանավանդ, եթե նկատի ունենանք, որ Միհրդատը փայլուն կերպով «ինքնասպանության մղեց իր պետությանը», մինչդեռ Տիգրանն իր ժողովրդի ապրելու իրավունքն ապահովեց հավերժության համար»:

Ռընե Գրուսե, ֆրանսիացի արևելագետ

Հայաստանը Հռոմի դեմ պատերազմի տարիներին

Ներկայացրու հռոմեա-հայկական պատերազմի նախադրյալները:

Համեմատել Տիգրանակերտի և Արածանիի ճակատամարտերը:

Արտաշատի պայմանագրի նշանակությունը:

Լրացուցիչ

Հայկ Խաչատրյան  «Տիգրան Մեծ»-ը, կարդալ մեկ ամսվա ընթացում

Լրացուցիչ աշխատանք

Հետաքրքիր փաստեր Տիգրան Մեծի մասին

«Մեր հայրենիքը Տիգրան Մեծի հետքերով»/ փորձիր գտնել ինչ վայրեր, փողոցներ կան և Երևանում, և մայրաքաղաքի սահմաններից դուրս,ինչ արձանների կան, ովքեր են հեղինակները, այդ ամենի մասին տեղեկություններ/

«Տիգրան Մեծը և Եվրոպական մշակույթը»

m = 42 կգ      F = m x g = 42 x 9,8 ն/կգ = 411,6 Ն

g = 9,8 ն/կգ

____

F = ?

Նաև ես որոշեցի գտնել իմ մայրիկի վրա ինչ ուժով է երկիրը ազդում՝ m = 66 ՝ F = m x g = 66 x 9,8 ն/կգ = 646,8 Ն։