Месяц: Март 2022

Գիտե՞ք որ գարուն է արդեն

Բոլորը թափվել են փողոց,

Լսո՞ւմ եք անուշ մի զնգոց[1]

Գիտե՞ք որ գարուն է արդեն

Դյութում են շրթերը վարդե

 Սրտերը կրակ են ու բոց

Գիտե՞ք որ գարուն է արդեն

Բոլորը թափվել են փողոց:

Հարցեր `

1.Ո՞րն է քո ամենասիրելի եղանակը:

Տարվա բոլոր եղանակներն էլ լավնեն և գեղեցիկ: Բայց ես բոլորից շատ սիրում եմ ամառը: Ձմռան ցրտից, գարնան անձրևներից հետո, կարծես ուզում ես տաքանալ:  Ամռանը Երևանում շատ տաք է, կասեի, շոգ: Ամռանը սկսվում է ամենաերկար դպրոցական արձակուրդը:  Ընտանիքով մենք գնում ենք հանգստանալու: Ամառային ամեասիրուն տոներից մեկն է Վարդավառը: այն նվիրված է հայկական Աստղիկ աստվածուհուն:

2.Դուրս գրիր մակդիրները:

Անուշ, վարդե, կրակ, բոց:

3.Բացատրիր տվյալ  տողերը

Դյութում  են  շրթերը վարդե  

Սրտերը կրակ են ու բոց:

Հրապուրում  են  վարդի  նման  կարմիր,  գեղեցիկ  և  նուրբ  շրթունքները: Մարդիկ  լի  են  սիրով ,  ջերմությամբ: Նրանք  ակտիվ  են,  առույգ,  արթնացել են գարնան զարթոնքից:

Ինչ որ լավ է՝ վառվում է ու վառում,

 Ինչ որ լավ է` միշտ վառ կմնա.

Այս արև, այս վառ աշխարհում

Քանի կաս՝ վառվի՜ր ու գնա՜:

 Մոխրացի՜ր արևի հրում,

Արևից թող ոչինչ չմնա,

 — Այս արև,  այս վառ աշխարհում

Քանի կաս` վառվի՜ր ու գնա՜:

 Հարցեր

1. Բացատրիր այս տողը.

Ինչ որ լավ է ՝ վառվում է ու վառում:

Արևը  ջերմացնում  է  մարդկանց  փոխարենը  ոչինչ  չուզելով:  Այդպես  էլ   այս արև  վառ  աշխարհում  մարդն  էլ  պետք  է  մարդուն  օգնի  առանց  փոխադարձ սպասումների:

2. Բանաստեղծությունը վերնագիր չունի, հորինի՛ր:

«Արևային տրամադրություն»

9 (69). Write what Edward usually does and when he did yesterday.

1. Edward usually finishes work at 3:30 pm, but yesterday, he finished work at 2:00.

2) Edward usually goes home by train, but yesterday, he went home by taxi.

3) Edward usually eats dinner at home, but yesterday, he ate at restaurant.

4) Edward usually goes to bed early, but yesterday, he went to bed late.

7 (160). Put the verbs in brackets into the present simple or the present continuous.

She plays tennis every Sunday.

1) Every morning, he drinks a cup of tea.

2) We we are going to school now.

3) Dad is talking to mum at the moment.

4) He usually watches football every Saturday afternoon.

5) I always do my homework.

6) Look! The baby is walking.

Մթնոլորոտի խոնավությունը: Աշխարհագրական թաղանթի բոլոր ո­լորտներում, այդ թվում և՝ մթնոլորտում, միշտ ջուր կա: Մթնոլորտում ջուրն առաջանում է Երկրի մակերևույթի տարբեր մասերից կատարվող գոլոր­շացման շնորհիվ:

Գոլորշացումը տեղի է ունենում ջրային ավազաններից, հողից, բույսե­րից և այլն: Այս պրոցեսն ընթանում է միշտ, բայց տարբեր չափով: Ինչքան տվյալ մակերևույթը շատ է տաքանում Արեգակից, այնքան գոլորշացումր մեծ է:

Այսպիսով՝ ջերմաստիճանը բարձրանալիս ավելանում է օդում առկա ջրային գոլորշիների քանակր: Սակայն այդ քանակր չի կարող անսահման մեծանալ: Յուրաքանչյուր ջերմաստիճանում գոյություն ունի գոլորշիների առավելագույն չափ:

Այն դեպքում, երբ օդում առկա գոլորշիների քանակր տվյալ ջերմաս­տիճանում հասնում է առավելագույնի և այլևս գոլորշիների նոր քանակ չի կարող րնդունել, գոլորշին համարում են հագեցած: Օդր գոլորշիներով հա­գենալուց հետո առաջանում են տեղումներ:

Ջրային գոլորշիներ պարունակող օդն անվանում են խոնավ: Օդը բնութագրում են բացարձակ և հարաբերական խոնավություններով։

Սակայն բացարձակ խոնավությունր դեռես չի բնութագրում օդի չոր կամ խոնավ լինելու իրական չափը: Դա կախված է ջերմաստիճանից: Օդի խոնավությունր առավել հստակ բնութագրվում է հարաբերական խոնավությամբ, որր ցույց է տալիս, թե տվյալ ջերմաստիճանում ջրային գոլորշին որքա՞ն է մոտ հագեցած լինելուն:

Հարաբերական խոնավությունր չափում են խոնավաչափ կոչվող սարքով: Առավել կիրառականր մազային խոնավաչափն է, որի աշխատանքը հիմնված է խոնավության նկատմամբ մազի զգայնության վրա. խոնավությունից մազը երկարում է, չորանալիս՝ կարճանում: Այդ փոփոխությունը հաղորդվում է սարքի սլաքին, որր ցույց կտա հարաբերական խոնավության համապա­տասխան արժեքը:

Մառախուղ և ամպեր: Երբ օդն սկսում է հագենալ ջրային գոլորշիներով, և ջերմաստիճանր նվազում է, մթնոլորտում գտնվող ջրային գոլորշիներր խտանում են, ինչի հետևանքով առաջանում են մառախուղ և ամպ: Դրանք երկուսն էլ ջրի մանր կաթիլների կուտակում­ներ են. ամպը՝ Երկրի մակերևույթից բարձր շերտերում, իսկ մառախուղը՝ Երկրի մակերևույթին մոտ:

Մառախուղն առաջանում է ուշ երեկոյան կամ վաղ առավոտյան, երբ օդի ջերմաստիճանր կտրուկ նվազում է, ջրային գոլորշիներր, սառչելով, այլևս չեն կարողանում բարձրանալ և կուտակվում են երկրամերձ շերտում:

Մեծ մասամբ մառախուը ձևավորվում է ջրային ավազաններին մոտ: Երբեմն ձմռանը մառախուղներ դիտվում են նաև Երևանում:

Ամպերր տարբերակում են րստ իրենց արտաքին տեսքի և բարձրութ­յան: Կան ամպերի տասնյակ տեսակներ, սակայն առանձնացնում են երեք հիմնական խումբ՝ կույտավոր (առաջացնում են տեղատարափ անձրև ու կարկուտ), շերտավոր (առաջացնում են մանրամաղ անձրև կամ ձյուն) և փետրավոր (տեղումներ չեն առաջացնում):

Ամպերը մեծ ազդեցություն են թողնում օդի ջերմաստիճանի ձևավորման վրա: Հատկապես ամռանը, ամպամած օրերին, ցերեկր ջերմաստի­ճանն ավելի ցածր է, քան անամպ օրերին, որովհետև ամպերր փակում են Արեգակի ճառագայթների ճանապարհը: Գիշերային ժամերին հակառակը՝ ամպամած օրերին ավելի տաք է, քանի որ ամպերը ծածկոցի դեր են կատարում՝ պահելով ցերեկային ժամերին Երկրի մակերևույթի ձեռք բե­րած ջերմությունը:

«Ես իմ անուշ Հայաստանի»

Ես իմ անուշ Հայաստանի արևահամ բառն եմ սիրում,
Արնանման ծաղիկների ու վարդերի բույրը վառման,
Ու նաիրյան աղջիկների հեզաճկուն պա՛րն եմ սիրում։

Սիրում եմ մեր երկինքը մուգ, ջրերը ջինջ, լիճը լուսե,
Արևն ամռան ու ձմեռվա վիշապաձայն բուքը վսեմ,
Մթում կորած խրճիթների անհյուրընկալ պատերը սև,
Ու հնամյա քաղաքների հազարամյա քա՛րն եմ սիրում։

Ո՛ւր էլ լինեմ — չե՛մ մոռանա ես ողբաձայն երգերը մեր,
Չե՜մ մոռանա աղոթք դարձած երկաթագիր գրքերը մեր,
Ինչքան էլ սո՜ւր սիրտս խոցեն արյունաքամ վերքերը մեր —
Էլի՛ ես որբ ու արնավառ իմ Հայաստան — յա՛րն եմ սիրում։

Իմ կարոտած սրտի համար ո՛չ մի ուրիշ հեքիաթ չկա․
Նարեկացու, Քուչակի պես լուսապսակ ճակատ չկա․
Աշխա՛րհ անցի՛ր, Արարատի նման ճերմակ գագաթ չկա․
Ինչպես անհաս փառքի ճամփա՝ ես իմ Մասիս սա՛րն եմ սիրում։

Առաջադրանքներ

• Դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի’ր:

Արևահամ — արևի ջերմությամբ գոյացած համ

սազ — պղնձե լարերով արևելյան երաժշտական գործիք

ողբանվագ — ողբի նվագի նման տխուր՝ վշտալից:

հեզաճկուն — հեզ և ճկուն, հեզորեն՝ մեղմորեն ճկուն:

վիշապաձայն — վիշապի ձայնով, վիշապի ձայն ունեցող՝ հանող:

լուսապսակ — փառքով պսակված, փառապսակ կրող:

• Կարդա’ բանաստեղծությունը` դուրս գրելով մակդիրները և բացատրելով դրանք:

Արևահամ, ողբանվակ, հեզաճկուն, վիշապաձայն, անհյուրընկալ, հնամյա, ողբաձայն:

• Դուրս գրիր այն բառերը, որոնք միայն այս բանաստեղծության մեջ հանդիպեցիր: Փորձիր բացատրել:

Ողբանվագ, հեզաճկուն, վիշապաձայն, ողբաձայն, արնավառ, լուսապսակ:

• Առանձնացրու քեզ առավել դուր եկած քառատողը և մեկնաբանիր ընտրությունդ:

Իմ կարոտած սրտի համար ո՛չ մի ուրիշ հեքիաթ չկա․
Նարեկացու, Քուչակի պես լուսապսակ ճակատ չկա․
Աշխա՛րհ անցի՛ր, Արարատի նման ճերմակ գագաթ չկա․
Ինչպես անհաս փառքի ճամփա՝ ես իմ Մասիս սա՛րն եմ սիրում։

Ես ընտրեցի այս քառատողը, որովետև այս քառատողի մեջ արտացոլվում է մեր Հայաստանի լավագույն արժեքները:

• Դուրս գրիր մի քանի բառակապակցություն և դրանցով նախադասություններ կազմիր:

Երկինքը մուգ, ջրերը ջինջ, հնամյա քաղաքների,

Մուգ երկնքում միայն աստղերն էին շողշողում:

Ջինջ ջրերին նայելիս, ես տեսա իմ արտացոլանքը:

Հայաստանի հնամյա քաղաքներից էր Էրեբունին:

• Ընդգծված բառերը փոխարինիր հոմանիշ բառերով: Ի՞նչ փոխվեց. դիտարկիր:

բույր — բուրմունք, հոտ

ջինջ — պարզ, մաքուր, հստակ, վճիտ

ողբաձայն — Վշտալի, շատ տխուր, տխրությամբ

ճերմակ — շատ սպիտակ, ձյունագույն

• Համացանցում փնտրիր և առանձնացրու Մարտիրոս Սարյանի նկարներից մեկը, որն առավել համապատասխանում է բանաստեղծության նկարագրությանը: