Ֆիզիկա 9

Թեման.Լույս:Լույսի տարածում:Լույսի անդրադարձումը:Լույսի անդրադարձման օրենքը:Լույսի բեկում:Լույսի բեկման օրենքը:

Թեման.Լույս:Լույսի տարածում:Լույսի անդրադարձումը:Լույսի անդրադարձման օրենքը:Լույսի բեկում:Լույսի բեկման օրենքը:

Դասարանում քննարկվող հարցեր.

1.Ինչ է լույսը՝ըստ Նյուտոնի և ըստ Հյուգենսի

Նյուտոնի կարծիքով լույսը կազմված է փոքր մասնիկներից (կորպուսկուլներից), որոնք շարժվում են ուղիղ գծով։

Հյուգենսի կարծիքով լույսը ալիք է, որը տարածվում է միջավայրում։

2.Որ լուսատու մարմինն են անվանում լույսի կետային աղբյուր;

Այն լուսատու մարմինը, որի չափերը շատ փոքր են մինչև ընդունիչ սարքը եղած հեռավորության համեմատ, կոչվում է լույսի կետային աղբյուր։

3.Լուսի բնական և արհեստական աղբյուրները

Լույսի բնական աղբյուրներն են՝ արևը, աստղերը, կայծակը, լուսատտիկը։
Արհեստական աղբյուրներն են՝ էլեկտրական լամպը, մոմը, լազերը, գազայրիչի բոցը։

4.Որն է Արեգակի ր Լուսնի լուսարձակման տարբերությունները

Արեգակը ինքնուրույն լույս է արձակում և բնական լույսի աղբյուր է։
Լուսնի ինքնուրույն լույս չի արձակում, այլ անդրադարձնում է Արեգակի լույսը։

5.Ինչ է լուսի ճառագայթը

Լույսի ճառագայթը այն ուղիղ գիծն է, որը ցույց է տալիս լույսի տարածման ուղղությունը։

6.Ինչպես է տարածվում լույսը համասեռ միջավայրում

Թափանցիկ համասեռ միջավայրում լույսը տարածվում է ուղիղ գծով։

7.Ինչպես են առաջանում ստվերը և կիսաստվերը

Ստվերը առաջանում է, երբ անթափանց մարմինը ամբողջությամբ փակում է լույսի ճանապարհը։
Կիսաստվերը առաջանում է, երբ լույսի միայն մի մասն է փակվում, իսկ մյուս մասը հասնում է տվյալ տեղ։

8.Որ լույսն է կոչվում անդրադարձած

Այն լույսը, որը մարմնի մակերևույթին ընկնելուց հետո փոխում է ուղղությունը և վերադառնում է նույն միջավայր, կոչվում է անդրադարձած լույս։

9.Ինչով են տարբերվում ցրիվ և հայելային անդրադարձումները

Ցրիվ անդրադարձման դեպքում լույսը մակերևույթից անդրադառնում է տարբեր ուղղություններով։
Հայելային անդրադարձման դեպքում լույսը անդրադառնում է մեկ որոշակի ուղղությամբ և տալիս է հստակ պատկեր։

10.Ինչ է օպտիկական սկավառակը :

Օպտիկական սկավառակը հատուկ սարք է, որով ուսումնասիրում են լույսի անդրադարձման և բեկման երևույթները։

11.Ինչ է ճառագայթի անկման հարթությունը

Այն հարթությունը, որն անցնում է ընկնող ճառագայթով և ընկման կետում մակերևույթին տարված ուղղահայացով, կոչվում է անկման հարթություն։

12.Որ անկյունն է կոչվում անկման անկյուն, և որը անդրադարձման անկյուն

Անկման անկյունը ընկնող ճառագայթի և ուղղահայացի կազմած անկյունն է։
Անդրադարձման անկյունը անդրադարձած ճառագայթի և ուղղահայացի կազմած անկյունն է։

13.Ձևակերպել լույսի անդրադարձման օրենքը

Անդրադարձած ճառագայթը գտնվում է անկման հարթության մեջ, իսկ անդրադարձման անկյունը հավասար է անկման անկյանը։

14.Ինչու է առարկայի պատկերը հարթ հայելում  կոչվում կեղծ:Ինպես են կառուցում այդ կեղծ պատկերը

Կոչվում է կեղծ, որովհետև պատկերը երևում է հայելու հետևում, բայց իրականում այնտեղ գոյություն չունի։
Կառուցելու համար անդրադարձած ճառագայթները մտովի շարունակում են դեպի հայելու հետևը մինչև հատվելը։

15.Որ երևույթն է կոչվում լույսի բեկում;

Լույսի ճառագայթի ուղղության փոփոխությունը մի միջավայրից մյուսն անցնելիս կոչվում է լույսի բեկում։

16.Ձևակերպել լուսի բեկման օրենքը

Բեկված ճառագայթը գտնվում է անկման հարթության մեջ, իսկ անկման անկյան սինուսի հարաբերությունը բեկման անկյան սինուսին տվյալ միջավայրի համար հաստատուն մեծություն է։

17.Անկման,թե բեկման անկյունն է ավելի մեծ,երբ լույսը՝

ա) օդից անցնում է ջուր — անկման անկյունը մեծ է բեկման անկյունից։
բ) ջրից անցնում է օդ — բեկման անկյունը մեծ է անկման անկյունից։

Սովորել՝Է .Ղազարյանի   դասագրքից էջ 95-ից մինչև  էջ105-ը

Լրացուցիչ առաջադրանք.Գ.Մխիթարյանի<<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ ՝մաս II>>գրքից,կատարել էջ121-ից մինչև էջ132:

Կենսաբանություն 9

Դաս26(27․04-01․05)

Էվոլյուցիայի ապացույցներ։Էջ 80-83

1. Ի՞նչ է էվոլյուցիան:

Էվոլյուցիան կենդանի օրգանիզմների երկարատև փոփոխության և զարգացման գործընթացն է։

2. Էվոլյուցիայի ինչպիսի՞ ապացույցներ գիտեք:

Բրածո մնացորդներ — հին կենդանիների և բույսերի քարացած մնացորդներն են, որոնց միջոցով գիտնականները իմանում են, թե ինչ օրգանիզմներ են ապրել անցյալում։

Հնէաբանական ապացույցներ — բրածոների ուսումնասիրությամբ հայտնաբերվում են անցումային ձևեր, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչպես են մի տեսակները փոխվել ու դարձել ուրիշ տեսակներ։

Սաղմնաբանական ապացույցներ — տարբեր կենդանիների սաղմերը զարգացման սկզբում նման են իրար, ինչը ցույց է տալիս նրանց ընդհանուր ծագումը։

Հոմոլոգ օրգաններ — տարբեր օրգանիզմների նման կառուցվածք ունեցող օրգաններ են, որոնք ապացուցում են ընդհանուր նախնու գոյությունը։

Ռուդիմենտներ (մնացորդային օրգաններ) — օրգաններ են, որոնք հիմա քիչ կամ ոչ մի կարևոր դեր չունեն, բայց նախնիների մոտ օգտակար են եղել։

ԴՆԹ-ի ուսումնասիրություն — օրգանիզմների գենետիկական նմանությունը ցույց է տալիս նրանց ազգակցական կապերն ու ընդհանուր ծագումը։

3. Թվարկե՛ք հնէաբանության ներկայացրած՝ Էվոլյուցիայի մասին վկայող փաստերը:

Բրածո մնացորդների հայտնաբերում

Անցումային ձևերի հայտնաբերում (օրինակ՝ Archaeopteryx)

Անհետացած օրգանիզմների գոյության ապացույցներ

4. Ինչի՞ մասին է վկայում ողնաշարավորների սաղմերի նմանությունը։

Այն ցույց է տալիս, որ նրանք ունեն ընդհանուր նախնի և առաջացել են նույն ծագումից։

5. Ըստ ձեզ՝ ինչո՞վ են կարևոր էվոլյուցիայի ապացույցները:

Էվոլյուցիայի ապացույցները կարևոր են, որովհետև օգնում են հասկանալ կենդանի օրգանիզմների ծագումը, նրանց զարգացման ուղին և տեսակների միջև կապերը։