Առաջադրանք 1
Հոդվածի վերլուծություն
ՊԱՐՈՒՅՐ ՍԵՎԱԿ. «Ազգային սնապարծություն և ազգային արժանապատվություն».
ՀՈԴՎԱծԻ ՎԵՐԼՈՒծՈՒՄ
1.Տեղադրել նախընտրած հոդվածի հղումը :
2.Ներկայացնել հոդվածի հեղինակին/հակիրճ/:
Պարույր Սևակը հայ մեծ բանաստեղծ, գրականագետ և հասարակական գործիչ էր։ Նա հայտնի էր ոչ միայն իր պոեզիայով, այլ նաև իր համարձակ ու քննադատական ելույթներով։ Սևակը միշտ բարձրացնում էր ազգային ինքնագիտակցության, մշակույթի զարգացման և ճշմարտության պահպանման հարցերը։ Նրա խոսքը հաճախ ուղիղ էր, երբեմն՝ կոշտ, բայց նպատակ ուներ արթնացնել մտածողությունը և պայքարել սխալ երևույթների դեմ։
3.Հոդվածի վերնագիրը. հարկավոր է ուշադիր կարդալ հոդվածը, անգամ մեկից ավելի անգամ: Առաջին հերթին ուսումնասիրեք վերնագիրը ՝ որքանով է այն ճշգրիտ արտացոլում հոդվածում բարձրացված թեման: Եվ նաև, թե որքանով է նշանակալից թեման ինքնին: Ինչպես է հեղինակը հասկանում ու բացահայտում : Խնդիրը նորույթի տեսանկյունից վերլուծելու նրա մոտեցումը:
Վերնագիրն է՝ «Ազգային սնապարծություն և ազգային արժանապատվություն», ու շատ ուղիղ համապատասխանում է ամբողջ ելույթին։ Սևակը խոսում է հենց այս երկու բաների տարբերության մասին։ Նա փորձում է ցույց տալ, որ կեղծ հպարտությունը վատ է, իսկ իրական արժանապատվությունը՝ կարևոր։
Թեման կարևոր է, որովհետև վերաբերում է ոչ միայն գրականությանը, այլ ամբողջ ազգին։ Սևակը ասում է, որ եթե միայն անցյալով հպարտանանք ու ոչինչ չանենք, դա կարող է վնասել մեզ։
Նա թեման բացատրում է օրինակներով, երբեմն նաև մի քիչ կոշտ ձևով քննադատում է մարդկանց մտածելակերպը։ Սրանով էլ իր խոսքը տարբերվում է՝ նա պարզապես չի գովում, այլ նաև ցույց է տալիս խնդիրները։
4.Անդրադառնալ հետազոտական թեմայի արդիականությանը:
Թեման շատ արդիական է թե՛ Սևակի ժամանակներում, թե՛ այսօր։ Այսօր էլ մարդիկ երբեմն գերագնահատում են իրենց անցյալը, բայց քիչ են աշխատում ներկայի վրա։ Սևակը զգուշացնում է, որ միայն անցյալով հպարտանալը կարող է կանգնեցնել զարգացումը։ Այս միտքը հիմա էլ կարևոր է, հատկապես փոքր ազգերի համար, որոնք պետք է առաջ գնան և զարգանան։
5.Հիմնավորել փաստական նյութի նորությունը, հուսալիությունը, ճշմարտացիությունը:
Օր.՝ Բացահայտելով իր դիրքն ու տեսակետները ՝ հեղինակը ապավինում է միայն իր ապրած դարաշրջանի փաստերին: Ներկայացվում է միայն փաստական նյութ `անուղղակիորեն հաստատելով արված եզրակացությունների և առաջարկությունների ճիշտությունը: Այնպես որ, իմ կարծիքով, բավարար տվյալներ չկան, որոնք հաստատում են օգտագործված փաստերի իսկությունը:
Սևակը իր խոսքում բերում է պատմական փաստեր, օրինակ՝ 1915 թվականի ցեղասպանությունը, հայ մշակույթի ձեռքբերումները, տարբեր գրողների անուններ։ Նա նաև համեմատում է այլ ժողովուրդների զարգացման հետ։
Նրա փաստերը հիմնականում իրական են և հիմնված են պատմության վրա, բայց նա ավելի շատ օգտագործում է դրանք որպես օրինակներ և գաղափարներ բացատրելու միջոց, ոչ թե որպես խիստ գիտական ապացույցներ։ Այսինքն՝ խոսքը ավելի շատ վերլուծական և գաղափարական է, քան փաստաթղթային։
6. Հոդվածում կոնկրետացնել ուսումնասիրվող թեմաները: Հաճախ հոդվածում մի քանի թեմաներ են արծարծվում, և պատահում է, որ հեղինակը մեկից մյուսը ցատկում է, և ի վերջո երկուսն էլ ավարտվուն չեն: Նյութի բոլոր թեմաները պետք է բացահայտվեն հաջորդաբար `վերջում դրանցից յուրաքանչյուրի տրամաբանական եզրակացությամբ:
Այս ելույթում մի քանի կարևոր թեմաներ են բարձրացվում՝
ազգային սնապարծություն և դրա վտանգները
իրական ազգային արժանապատվություն
գրականության դերը ազգի կյանքում
սերունդների պայքարը և նոր գրականության առաջացումը
օտար մշակույթից սովորելու անհրաժեշտությունը
գրական քաղաքականության խնդիրները (թարգմանություններ, գրողների միություն)
7. Վերոնշյալ չափանիշներին համապատասխան այս կարևոր կետերը վերանայելուց հետո դուք պետք է որոշեք թեման ամբողջությամբ բացահայտվա՞ծ է: Պատահում է, որ հեղինակը հատուկ չի բացահայտում ամեն ինչ մինչև վերջ ՝ թողնելով հարցը բարձրացված ՝ ընթերցողին ստիպելու մտածել և վերլուծել ինքն իրեն: Սրանք որոշակի նյութեր են, որոնք իրենց առջև խնդիր են դնում չբացահայտել և լիովին չվերլուծել նկարագրված խնդիրները, այդպիսով, հետաքրքրում են ընթերցողին ՝ հնարավորություն տալով ինքնուրույն եզրակացնել: Եթե նման հոդվածի եք հանդիպում, ապա այն պետք է նշել նյութը ուսումնասիրելիս:
Թեման հիմնականում բացահայտված է, բայց ոչ ամբողջությամբ փակված։ Սևակը դիտավորյալ որոշ հարցեր բաց է թողնում, որպեսզի ընթերցողը մտածի։ Նա ոչ միայն պատասխանում է, այլ նաև հարցեր է տալիս։ Սա անում է, որպեսզի մարդիկ ինքնուրույն եզրակացությունների գան։
8. Դուրս գրել ձեզ համար կարևոր հատվածները, ձեր տեսակետը հիմնավորել:
Կարևոր մտքերից մեկը այն է, որ «ազգը չի կարող կործանվել այլ կերպ, բացի ինքնասպանությունից»։ Սա ցույց է տալիս, որ ամենամեծ վտանգը ներսից է։
Մեկ այլ կարևոր միտք է, որ պետք է սովորել նաև այլ ժողովուրդներից, ոչ միայն ապրել անցյալով։
Իմ կարծիքով՝ Սևակի ելույթը շատ ուժեղ է, որովհետև նա ոչ միայն սիրում է իր ազգը, այլ նաև համարձակորեն ասում է նրա սխալների մասին։ Նրա խոսքը ստիպում է մտածել, զարգանալ և չբավարարվել միայն հպարտությամբ։
———
Առաջադրանք 2
Սիրելի սովորողներ, խնդրում եմ ներբեռնել դասագիրքը:
ՂԱՐԱԲԱՂՅԱՆ ՇԱՐԺՈՒՄ։ ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ՆՎԱՃՈՒՄԸ/էջ 114
Ղարաբաղյան շարժման սկիզբը. ԼՂ-ն Ադրբեջանի կազմում
ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր
• Միխայիլ Գորբաչով • ԽՄԿԿ գլխավոր քարտուղար • համաշխարհային մրցակցություն • տնտեսական լճացում
• պետության պարտադրանք • «Վերակառուցման» քաղաքականություն • հումքային գոտի • ինքնավար մարզ
• արտագաղթ • ՀԽՍՀ • ԱԽՍՀ • քաղբյուրո • Սումգայիթ
ՀԻՄՆԱԿԱՆ
ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչպիսի՞ն էր դրությունը Լեռնային Ղարաբաղում Ադրբեջանի կազմում գտնվելու
շրջանում։
բ. Բացատրի՛ր։ Ինչպե՞ս տեղի ունեցավ Սումգայիթյան
ոճրագործությունը։
գ. Վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ քաղաքականություն էր վարում
ԽՍՀՄ իշխանությունը ԼՂ-ի հարցի շուրջ։ Կարծիքդ
հիմնավորի՛ր օրինակներով:
ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ
ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ինչո՞վ էր պայմանավորված ԼՂԻՄ-ի դիմումը մերժելու ԽՍՀՄ իշխանությունների որոշումը։
2. Ընդհանրացրո՛ւ։ Ի՞նչ գործողությունների միջոցով
էր Ադրբեջանի իշխանությունը ընդլայնում իր ազդեցությունը ԼՂԻՄ-ում ԽՍՀՄ տարիներին։
3. Գնահատի՛ր։ Ինչո՞ւ տեղի ունեցավ Սումգայիթյան ոճրագործությունը։
ՊԱՏՃԱՌ ԵՎ ՀԵՏԵՎԱՆՔ
• Սումգայիթում ջարդարարներն ունեին գործողությունների կոնկրետ ծրագիր։ Նրանց ձեռքում էին հայերի բնակարանների ցուցակները։ Նրանք ունեին նաև համապատասխան գործիքներ։ Հեռախոսային կապն անջատված էր, անհասանելի էին ոստիկանության և շտապօգնության ծառայությունները։
Ըստ քեզ՝ ո՞ր շրջանակները և ինչպե՞ս են կազմակերպել Սումգայիթի ջարդերը։ Ինչո՞ւ նրանք դիմեցին այդ
քայլին։ Ո՞րն էր նրանց նպատակը։ Ի՞նչ ես կարծում՝ կարո՞ղ էր ԽՍՀՄ իշխանությունը կանխել տեղի ունե‑
ցածը։ Հիմավորի՛ր՝ ինչո՞ւ։
~ Կարոլինա Եսայանի ուսումնական բլոգ ~ 