Պատմություն 9

Պատմություն 2025-26 ուս․ տարվա հաշվետվություն

Առաջադրանքներ՝

ՍԵպտեմբերի 6-10, առաջադրանք, 9-րդ դասարան

Սեպտեմբերի 14-20-ը, առաջադրանք, 9-րդ դաս.

Սեպտեմբերի 22-30-ը, առաջադրանք, 9-րդ դաս.

Հոկտեմբեր ամսվա ամփոփում, 9-րդ դաս.

Նոյեմբեր ամսվա ամփոփում, 9-րդ դաս., նոյեմբերի 25-30-ը

Դեկտեմբեր ամսվա ամփոփում, 9-րդ դաս.

Փետրվարի 22-28, հաշվետվություն, 9-րդ դաս.

Մարտ ամսվա հաշվետվություն, 9-րդ դաս;

Ապրիլ ամսվա ամփոփում, 9-րդ դաս.

Մայիս ամսվա ամփոփում, 9-րդ դաս.

Էսսեներ՝

«Առաջին համաշխարհային պատերազմը և Հայոց ցեղասպանությունը»

 «Հայաստանի ճակատագիրը երկու կայսրությունների միջակայքում»

«Խենթը»

«Խենթը-Բայազեդ»

Ինչո՞ւ էր կարևորվում կրթության զարգացումը։ Ի՞նչ դեր էր վերապահվում կրթությանը տարբեր ժամանակաշրջաններում հասարակության զարգացման գործում։ Քո կարծիքով ինչպիսի՞ն պիտի լինի ապագայի դպրոցը։

Ի՞ՆՉԸ ԿԱՐՈՂ Է ՄԱՐԴՈՒՆ ՄՂԵԼ ԱՆՍՊԱՍԵԼԻ ՔԱՅԼԵՐԻ։ ԳՆԱՀԱՏԻ՛Ր ՀԵՐՈՍՆԵՐԻ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԳՐԻ՛Ր՝ ԴՈՒ ԵՐԲԵՎԷ ԿԱՏԱՐԵ՞Լ ԵՍ ԱՆՍՊԱՍԵԼԻ ԱՐԱՐՔ (ԿԱՄ ԿՈՒԶԵԻՐ ԿԱՏԱՐԵԼ), Ո՞ՐՆ Է ԵՂԵԼ/ԿԼԻՆԻ ԱՅՆ ԵՎ ԻՆՉԻ՞Ց ԴՐԴՎԱԾ ԵՍ ԳՈՐԾԵԼ/ԿԳՈՐԾԵՍ

Նախագծային աշխատանքներ՝

Պատմական հերոսը, ում կուզենայի հանդիպել

Իմ ազգանվան պատմությունը և իմ գերդաստանը

Ազգագրական նախագիծ-«Հայկական ազգային հին խաղերը․ մշակութային ժառանգություն՝ AI տեխնոլոգիաների միջոցով»

Երևանի լավագույն ռեստորանները

Զբոսաշրջային փաթեթ

10-15 նախադասությամբ ամփոփել 9-րդ դասարանում ուսումնասիրված թեմաները

Այս ուսումնական տարում պատմությունից մենք ուսումնասիրեցինք Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմության կարևոր փուլերը։ Սովորեցինք Հայաստանի աշխարհագրական դիրքի և նրա պատմական նշանակության մասին։ Ծանոթացանք հայ ժողովրդի ազատագրական պայքարներին և ազգային շարժումներին։ Մանրամասն ուսումնասիրեցինք Արցախյան շարժման առաջացումը և դրա զարգացման փուլերը։ Իմացանք, թե ինչպես Հայաստանը հասավ անկախության և ինչ դժվարություններ հաղթահարեց այդ ճանապարհին։ Քննարկեցինք Խորհրդային Միության փլուզման պատճառներն ու հետևանքները։ Սովորեցինք նաև Հայաստանի Հանրապետության պետական խորհրդանիշների, Սահմանադրության և պետական կառավարման համակարգի մասին։ Ուսումնասիրեցինք Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմի հիմնական իրադարձությունները և հերոսական դրվագները։ Խոսեցինք հայ ժողովրդի միասնության և ազգային արժեքների կարևորության մասին։ Ծանոթացանք տարբեր պատմական գործիչների գործունեությանը և նրանց դերին մեր պատմության մեջ։

Կենսաբանություն 9

Կենսաբանություն 2025-26 ուս․ տարվա հաշվետվություն

Այս տարի կենսաբանությունից մենք ուսումնասիրել ենք բազմաթիվ կարևոր և հետաքրքիր թեմաներ, որոնք հիմնականում կապված էին մարդու օրգանիզմի, ժառանգականության և կենդանի աշխարհի զարգացման հետ։ Մենք սովորեցինք, թե ինչպես են օրգանիզմները փոխվում, զարգանում և հարմարվում շրջակա միջավայրին։

Իմ համար ամենահետաքրքիր թեման Մոդիֆիկացիոն և ժառանգական փոփոխություններն էին։ Հետաքրքիր էր հասկանալ, թե որ փոփոխություններն են փոխանցվում սերունդներին, իսկ որոնք առաջանում են շրջակա միջավայրի ազդեցությունից։

Կենդանի օրգանիզմի բաղադրություն, օրգանական, անօրգանական նյութեր, հիդրոֆիլ և հիդրոֆոբ նյութեր

Բջջի օրգանական նյութեր`ածխաջրերի, սպիտակուցներ, դրնաց կառուցվածքը՝ առաջնային, երկրորդային, երրորդային, չորրորդային կառուցվածք,բնափոխում, ֆունկցիան:Ածխաջրեր, ճարպեր դրանց կառուցվածքը:

Նուկլեյնաթթուներ, դրանց ֆունկցիաները, գենետիկական կոդ 

Ամփոփում

Դաս7 (27.10-30.10)

Դաս8 (2.11-7.11)

Դաս 9(10․11-14․11)

Դաս 10(17․11-21․11)

Դաս 12(24.11-28.11․)

Դաս 13(01․12-05.12․)

Դաս 14(08.12.- 12.12.)

Դաս 15(15.12.- 19.12.)

«Բակտերիոֆագեր»

Դաս 16(02․02-06․02)

Դաս 17(09.02-13.02.)

Դաս15(16․02-20․02)

Դաս20(02.03_06.03)

Դաս21(09.03_12.03)

Դաս22(16․03-20․03)

Դաս22(30․03-03․04)

Դաս22(06․03-10․04)

Դաս 23(13․03-17․04)

 Դաս25(20․04-24․04)

Դաս26(27․04-01․05)

Դաս 28(11.05_15.05

Պատմություն 9

Մայիսի 16-21, առաջադրանք, 9-րդ դաս.

Առաջադրանք 1

Ընտրել Հայոց պատմությունից, Համաշխարհային պատմությունից մեկ թեմա կատարել ուսումնասիրություն/թեմայի վերնագիր, արդիականություն, նպատակ, խնդիրներ, հարցադրում,ուսումնասիրություն, եզրակացություն, թեմայի ընտրության հիմնավորում/:

Առաջադրանք 2

Լրացնել բաց թողնված էսսեները;

Էսսեի փորձնական քննության համակցված տեքստեր, 9-րդ դաս,

Էսսե — Գրականություն 9, Հայաստանի պատմություն 9

Պատմություն 9

Մայիսի 10-16,առաջադրանք, 9-րդ դաս

Սիրելի սովորողներ, խնդրում եմ ներբեռնել դասագիրքը:

ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ ԵՎ ՍՏԱՏՈՒՍ ՔՎՈՅԻ ՄԻՋԵՎ/էջ 127/

Պատերազմը Լեռնային Ղարաբաղում

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր

Գետաշեն — հայկական գյուղ Արցախին մոտ, որտեղ տեղի ունեցան ծանր մարտեր և հայաթափում։

Շահումյան — հայկական շրջան, որը պատերազմի ընթացքում դարձավ ռազմական գործողությունների կենտրոն։

Բաքու — Ադրբեջանի մայրաքաղաքը, որտեղ 1990 թվականին տեղի ունեցան հայերի կոտորածները։

Մարտունաշեն — հայկական գյուղ, որը տուժեց «Օղակ» օպերացիայի ժամանակ։

«Օղակ» օպերացիա — 1991 թ. Ադրբեջանի և ԽՍՀՄ զորքերի ռազմական գործողությունը հայկական գյուղերի դեմ։

Տարհանում — մարդկանց վտանգավոր վայրից անվտանգ տեղ տեղափոխելը։

Կրկժան — կարևոր բնակավայր, որը 1992 թվականին ազատագրվեց հայկական ուժերի կողմից։

Խոջալու — բնակավայր Արցախում, որի ազատագրումից հետո բացվեց Ստեփանակերտ–Ասկերան ճանապարհը։

Ստեփանակերտ — Արցախի մայրաքաղաքը։

Ասկերան — քաղաք Արցախում, կարևոր ռազմավարական տարածք։

Շուշի — կարևոր քաղաք Արցախում, որի ազատագրումը դարձավ պատերազմի հաղթանակի խորհրդանիշ։

Արկադի Տեր-Թադևոսյան — հայ ռազմական գործիչ, ղեկավարել է Շուշիի ազատագրման գործողությունը։

Մարտակերտ — Արցախի շրջան, որտեղ ծանր մարտեր են ընթացել։

Լաչին — շրջան, որի միջանցքը կապեց Արցախը Հայաստանին։

Բիշքեկ — Ղրղզստանի մայրաքաղաքը, որտեղ 1994-ին ստորագրվեց հրադադարի արձանագրությունը։

ԵԱՀԽ Մինսկի խումբ — միջազգային միջնորդական խումբ, որը զբաղվում էր Ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորմամբ։

Զինադադար — պատերազմի ժամանակ կրակի դադարեցման համաձայնություն։

Գուրգեն Դալիբալթայան — հայ գեներալ, մեծ դեր է ունեցել հայկական բանակի կազմավորման մեջ։

Նորատ Տեր-Գրիգորյանց — հայ ռազմական գործիչ, աջակցել է Հայաստանի զինված ուժերի ստեղծմանը։

Քրիստափոր Իվանյան — հայ հրամանատար, մասնակցել է ռազմական գործողություններին։

Յուրի Խաչատուրով — հայ զինվորական, հետագայում դարձավ ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղար։

Մոնթե Մելքոնյան — հայտնի ազատամարտիկ և ազգային հերոս։

Աշոտ Ղուլյան — ազատամարտիկ, հայտնի «Բեկոր» մականունով։

Թաթուլ Կրպեյան — ազատամարտիկ, ազգային հերոս, զոհվել է հայրենիքի պաշտպանության ժամանակ։

Լեոնիդ Ազգալդյան — ռազմական հրամանատար, կամավորական շարժման ղեկավարներից։

Շահեն Մեղրյան — ազատամարտիկ և հրամանատար։

Ջիվան Աբրահամյան — ազատամարտիկ, մասնակցել է մարտերին։

Յուրա Պողոսյան — ազատամարտիկ, աչքի ընկած պատերազմի ընթացքում։

Սամվել Բաբայան — Արցախի ռազմական ղեկավարներից մեկը։

Վազգեն Սարգսյան — Հայաստանի պետական ու ռազմական գործիչ, ազգային հերոս։

Սերժ Սարգսյան — ռազմական և քաղաքական գործիչ, մասնակցել է ազատամարտին։

Մանվել Գրիգորյան — ռազմական հրամանատար, մասնակցել է պատերազմին։

Սեյրան Օհանյան — հայ զինվորական և հետագա պաշտպանության նախարար։

Սամվել Կարապետյան — ազատամարտիկ և հրամանատար։

Վիտալի Բալասանյան — Արցախի ռազմական գործիչ։

Ռոբերտ Քոչարյան — Արցախի և Հայաստանի քաղաքական գործիչ, մասնակցել է ազատամարտին։

ՀԻՄՆԱԿԱՆ Ա2
ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչպե՞ս ընթացան ռազմական
գործողությունները Ղարաբաղ­յան առաջին պատերազմում։ Ի՞նչ հաջողություններ ունեցավ հայկական կողմը։

Ղարաբաղյան առաջին պատերազմը սկսվեց 1991-1992 թվականներին և շարունակվեց մինչև 1994 թվականը։ Սկզբում բախումները փոքր էին, բայց հետո վերածվեցին լայնամասշտաբ պատերազմի։ Ադրբեջանը ռմբակոծում էր հայկական բնակավայրերը, հատկապես Ստեփանակերտը։

Հայկական կողմը կարողացավ կազմակերպել ինքնապաշտպանություն և աստիճանաբար անցնել հակահարձակման։ Կարևոր հաջողություններից էին Կրկժանի, Խոջալուի և հատկապես Շուշիի ազատագրումը 1992 թվականին։ Բացվեց նաև Լաչինի միջանցքը, որը կապեց Արցախը Հայաստանին։ Հետագայում հայկական ուժերը վերահսկողության տակ վերցրին նաև Մարտակերտը, Քելբաջարը, Աղդամը և այլ շրջաններ։


բ. Բացատրի՛ր։ Ինչպե՞ս սկսվեց պատերազմը ԼՂ-ում։
Ի՞նչ գործողություններ էին ձեռնարկում Ադրբեջանի և ԽՍՀՄ իշխանությունները որպես արձագանք
հայերի պահանջի։

Պատերազմը սկսվեց այն պատճառով, որ Լեռնային Ղարաբաղի հայերը ցանկանում էին միավորվել Հայաստանին։ Ադրբեջանը և ԽՍՀՄ իշխանությունները դեմ էին այդ պահանջին և սկսեցին ճնշումներ գործադրել հայ բնակչության վրա։

Բաքվում տեղի ունեցան հայերի կոտորածներ, իսկ Գետաշենում և Շահումյանում իրականացվեցին ռազմական գործողություններ։ 1991 թվականին անցկացվեց «Օղակ» օպերացիան, որի ընթացքում հայկական գյուղերը շրջափակվեցին, մարդկանց բռնի տեղահանեցին և օգտագործվեց ծանր զինտեխնիկա։ Այս գործողություններից հետո իրավիճակը վերածվեց պատերազմի։


գ. Վերլուծի՛ր։ Ինչպիսի՞ իրավիճակ էր ռազմաճակատում զինադադարի կնքումից անմիջապես առաջ։

1994 թվականի սկզբին ռազմաճակատում իրավիճակը շատ ծանր էր։ Երկու կողմերն էլ մեծ կորուստներ էին տվել և ռազմականորեն հյուծվել էին։ Ադրբեջանը նոր հարձակումներ էր սկսում, իսկ հայկական կողմը շարունակում էր պաշտպանել իր դիրքերը։

Երկարատև պատերազմը դժվարացրել էր թե՛ ռազմական, թե՛ տնտեսական վիճակը, դրա համար կողմերը համաձայնեցին Ռուսաստանի առաջարկած զինադադարին։


ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ
ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ինչո՞վ էր պայմանավորված զինադադարի կնքումը 1994թ. մայիսին։

1994 թվականի մայիսին զինադադարը կնքվեց, որովհետև պատերազմը մեծ կորուստներ էր պատճառել երկու կողմերին։ Զինվորները և տնտեսությունը հյուծված էին, իսկ շարունակվող պատերազմը վտանգավոր էր ամբողջ տարածաշրջանի համար։ Ռուսաստանի և ԵԱՀԽ Մինսկի խմբի միջնորդությունը նույնպես նպաստեց հրադադարի հաստատմանը։

2. Ընդհանրացրո՛ւ։ Ի՞նչ գործողությունների միջոցով հայկական կողմին հաջողվեց բեկել ռազմական ընթացքը։

Հայկական կողմին հաջողվեց բեկել պատերազմի ընթացքը՝

կազմակերպելով ինքնապաշտպանական ջոկատներ,

ազատագրելով կարևոր ռազմավարական քաղաքներ ու ճանապարհներ,

Շուշիի ազատագրմամբ դադարեցնելով Ստեփանակերտի ռմբակոծությունը,

և Լաչինի միջանցքը բացելով՝ կապ հաստատելով Հայաստանի հետ։

3. Գնահատի՛ր։ Ինչո՞ւ էր ԽՍՀՄ իշխանությունն աջակցում Ադրբեջանին ԼՂ-ի հայության դեմ ռազմական գործողություններում։

ԽՍՀՄ իշխանությունները աջակցում էին Ադրբեջանին, որովհետև ցանկանում էին պահպանել վերահսկողությունը տարածաշրջանի վրա և թույլ չտալ, որ Ղարաբաղը միանա Հայաստանին։ Նրանք փորձում էին կանխել ազգային շարժումների ուժեղացումը ԽՍՀՄ տարածքում, դրա համար հաճախ աջակցում էին Ադրբեջանի գործողություններին։

Առաջադրանք 2

ԼՂՀ-ն չճանաչված պետություն/էջ 132

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր

Ներմիութենական — ԽՍՀՄ-ի ներսում գտնվող և միությանը վերաբերող հարց կամ խնդիր։

Արթուր Մկրտչյան — ԼՂՀ Գերագույն խորհրդի առաջին նախագահը։

Օլեգ Եսայան — ԼՂՀ կառավարության առաջին ղեկավարներից մեկը։

ՊՊԿ (Պաշտպանության պետական կոմիտե) — 1992 թվականին ստեղծված կառավարման մարմին, որը ղեկավարում էր Արցախի պաշտպանությունը պատերազմի ժամանակ։ Այն գլխավորում էր Ռոբերտ Քոչարյանը։

ՊԲ (Պաշտպանության բանակ) — ԼՂՀ-ի բանակը, որը ստեղծվել էր Արցախը պաշտպանելու համար։

Արկադի Ղուկասյան — Արցախի երկրորդ նախագահը, ընտրվել է 1997 թվականին։

Բակո Սահակյան — Արցախի երրորդ նախագահը, ընտրվել է 2007 թվականին։

Արայիկ Հարությունյան — Արցախի նախագահ, ընտրվել է 2020 թվականին։

Միջազգայնորեն չճանաչված պետություն — պետություն, որը գործում է անկախ, ունի իշխանություն, բանակ և օրենքներ, բայց աշխարհի երկրների մեծ մասը պաշտոնապես չի ճանաչում այն։

Մշտական ներկայացուցչություններ — այլ երկրներում գործող պաշտոնական գրասենյակներ, որոնք ներկայացնում են պետության շահերը և կապ են պահում տարբեր երկրների հետ։

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ

ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ի՞նչ քայլեր արվեցին ԼՂՀ պետական համակարգի ձևավորման նպատակով։

ԼՂՀ պետական համակարգի ձևավորման համար կատարվեցին մի շարք քայլեր։
1991 թվականին հռչակվեց Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը և անցկացվեց անկախության հանրաքվե։ Ստեղծվեցին պետական մարմիններ՝ Գերագույն խորհուրդ և կառավարություն։

1992 թվականին ստեղծվեց Պաշտպանության պետական կոմիտեն (ՊՊԿ), կազմակերպվեց պարտադիր զորակոչ և կազմավորվեց Պաշտպանության բանակը։ Հետագայում անցկացվեցին նախագահական և խորհրդարանական ընտրություններ, ընդունվեց Սահմանադրություն։

բ. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ տեսք ուներ ԼՂՀ փաստական անկախությունը։ Ինչպե՞ս էր ձևավորվում իշխանությունը։

ԼՂՀ փաստական անկախությունը երևում էր նրանում, որ այն ուներ իր կառավարությունը, խորհրդարանը, բանակը, օրենքները, դրոշը, զինանշանը և օրհներգը, ինչպես նաև սեփական տնտեսությունը։

Իշխանությունը ձևավորվում էր համաժողովրդական ընտրությունների միջոցով։ Ժողովուրդը ընտրում էր նախագահ և Ազգային ժողով։

գ. Վերլուծի՛ր։ Միջազգային ի՞նչ կարգավիճակ ուներ ԼՂՀ-ն։ Ի՞նչ հարաբերություններ ուներ այլ սուբյեկտների հետ։

ԼՂՀ-ն միջազգային մակարդակով համարվում էր չճանաչված պետություն, որովհետև աշխարհի երկրների մեծ մասը պաշտոնապես չէր ճանաչում նրա անկախությունը։

Այնուամենայնիվ, Արցախը հարաբերություններ ուներ տարբեր երկրների և կազմակերպությունների հետ։ Այն ներկայացուցչություններ ուներ Հայաստանում, Ռուսաստանում, ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում և այլ վայրերում։ Նրա անկախությունը ճանաչել էին միայն մի քանի չճանաչված պետություններ։

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ինչո՞վ էր պայմանավորված ԼՂ-ում ՊՊԿ-ի ստեղծումը։

ՊՊԿ-ի ստեղծումը պայմանավորված էր պատերազմական իրավիճակով։ Անհրաժեշտ էր մեկ կենտրոնից ղեկավարել երկրի պաշտպանությունը, կազմակերպել բանակը և ապահովել անվտանգությունը։

2. Ընդհանրացրո՛ւ։ Ի՞նչ միջոցներով էր ԼՂՀ-ում իշխանություն ձևավորվում։

ԼՂՀ-ում իշխանությունը ձևավորվում էր հանրաքվեների, նախագահական ընտրությունների, խորհրդարանական ընտրությունների միջոցով։

Այսպիսով ժողովուրդը մասնակցում էր պետական կառավարման ձևավորմանը։

3. Գնահատի՛ր։ Ինչո՞ւ էր ԼՂՀ-ն մ­նում չճանաչված պետություն։

ԼՂՀ-ն մնում էր չճանաչված պետություն, որովհետև միջազգային կազմակերպությունները և շատ երկրներ Ղարաբաղը շարունակում էին համարել Ադրբեջանի մաս։ Բացի այդ, հակամարտությունը վերջնական լուծում չէր ստացել, և պետությունները խուսափում էին պաշտոնապես ճանաչել նրա անկախությունը։

Կենսաբանություն 9

Դաս 28(11.05_15.05

Դարվինի էվոլյուցիոն տեսությունը,գոյության կռիվ, բնական , արհեստական ընտրություն։Էջ84-90։

1. Դարվինի ուսմունքը առաջացել է այն պատճառով, որ զարգացել էին գիտությունները, գյուղատնտեսությունը, սելեկցիան և մարդիկ նկատել էին, որ կենդանիներն ու բույսերը նման են իրար, բայց նաև փոխվում են։

2. Ճանապարհորդության ժամանակ Դարվինը նկատեց, որ կենդանիները փոխվում են միջավայրից կախված, տարբեր կղզիներում նույն տեսակի կենդանիները տարբեր են, և նրանք լավ հարմարվում են իրենց պայմաններին։

3. Դարվինը ասում էր, որ բոլոր կենդանիները տարբեր են, այդ տարբերությունները ժառանգվում են, շատերն են ծնվում բայց քիչն է ապրում, և ապրում են նրանք, ովքեր ավելի լավ են հարմարված։

4. Երբ կենդանիները մեկուսանում են (օրինակ՝ կղզիներում), նրանք չեն խառնվում ուրիշների հետ և սկսում են տարբեր կերպ զարգանալ, դրա պատճառով ժամանակի ընթացքում կարող են դառնալ նոր տեսակներ։


1.Գոյության կռվի ձևերն են ներտեսակային, միջտեսակային և պայքարը անբարենպաստ բնական պայմանների դեմ։

2. Միևնույն պոպուլյացիայի մեջ կա մրցակցություն, բայց նաև համագործակցություն և օգնություն։

3. Օրինակ՝ գիշատիչը և զոհը, գայլը և եղնիկը, կամ մեղուներն ու ծաղիկները։

4. Պոպուլյացիայի և անօրգանական աշխարհի միջև կա պայքար ցրտի, շոգի, երաշտի և այլ վատ պայմանների դեմ։

5. Բնական ընտրությունը ծառայում է բնությանը և գոյատևում են ամենահարմարված օրգանիզմները։

6. Արհեստական ընտրությամբ մարդը ստեղծել է նոր ցեղատեսակներ և սորտեր, օրինակ՝ տարբեր շների կամ մշակաբույսերի տեսակներ, ինչը ցույց է տալիս, որ կենդանի աշխարհը կարող է փոխվել։ Արհեստական ընտրությունը անում է մարդը իր նպատակներով, իսկ բնական ընտրությունը կատարվում է բնության կողմից առանց մարդու միջամտության։


Աշխարհագրություն 9

Մայիս ամսվա բլոգային առաջադրանք

Ուսումնական նախագիծ. «Հայաստանի մարզերի բացահայտումը»

Առաջադրանքի․ Ընտրե՛ք նշված երեք մարզերից մեկը՝ Կոտայք, Սյունիք կամ Տավուշ, և իրականացրե՛ք հետազոտական աշխատանք հետևյալ պլանով.

  1. Աշխարհագրական դիրք. որտե՞ղ է գտնվում մարզը, ո՞ր մարզերին կամ երկրներին է սահմանակից, ո՞րն է մարզկենտրոնը:
  2. Բնական պայմաններ և ռեսուրսներ. ներկայացրե՛ք մարզի ռելիեֆը (լեռներ, գետեր, լճեր), կլիման և օգտակար հանածոները:
  3. Բնակչություն. տեղեկություններ հաղորդե՛ք բնակչության թվաքանակի և խոշոր քաղաքների վերաբերյալ:
  4. Տնտեսություն. ի՞նչ արդյունաբերական ձեռնարկություններ կան մարզում, ինչո՞վ է զբաղվում բնակչությունը (գյուղատնտեսություն, տուրիզմ և այլն):
  5. Նշանավոր վայրեր. պատմե՛ք մարզի պատմամշակութային հուշարձանների, վանքերի կամ բնական տեսարժան վայրերի մասին
  6. Հրապարակում բլոգում.

__

Աշխարհագրական դիրքը

Կոտայքի մարզ գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական մասում։ Այն սահմանակից է Լոռու մարզ, Տավուշի մարզ, Գեղարքունիքի մարզ, Արագածոտնի մարզ, Արարատի մարզ և մայրաքաղաք Երևան քաղաքին։

Կոտայքը Հայաստանի միակ մարզն է, որը սահման չունի որևէ հարևան պետության հետ։ Մարզկենտրոնը Հրազդան քաղաքն է, իսկ ամենամեծ քաղաքը՝ Աբովյան։


Բնական պայմաններ և ռեսուրսներ

Կոտայքի մարզը հարուստ է լեռնային բնությամբ և ջրային պաշարներով։ Այստեղ տարածվում են Գեղամա լեռնաշղթա, Հատիս լեռ և այլ լեռնային տարածքներ։

Մարզով հոսում են Հրազդան գետ, Ազատ գետ, Մարմարիկ գետ և Գետառ գետ գետերը։ Կլիման բազմազան է․ ցածրադիր վայրերում համեմատաբար մեղմ է, իսկ լեռնային շրջաններում՝ սառը և ձյունառատ։

Մարզը հարուստ է օգտակար հանածոներով՝ բազալտ, տուֆ, հրաբխային քարեր և հանքային ջրեր։ Հայտնի են նաև Արզնիի և Գառնիի աղբյուրները։


Բնակչություն

Կոտայքի մարզում բնակվում է շուրջ 357 հազար մարդ։ Բնակչության մեծ մասը հայեր են։

Խոշոր քաղաքներն են՝

Հրազդան

Աբովյան

Չարենցավան

Եղվարդ

Ծաղկաձոր

Բյուրեղավան

Նոր Հաճըն


Տնտեսություն

Կոտայքի մարզում զարգացած են արդյունաբերությունը, գյուղատնտեսությունը և տուրիզմը։

Արդյունաբերության հիմնական ճյուղերն են՝

շինանյութերի արտադրություն,

սննդի արդյունաբերություն,

հանքային ջրերի արտադրություն,

էներգետիկա։

Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, այգեգործությամբ և բանջարաբուծությամբ։

Զարգացած է նաև զբոսաշրջությունը, հատկապես Ծաղկաձոր քաղաքում, որը հայտնի է որպես ձմեռային հանգստավայր և դահուկային կենտրոն։


Նշանավոր վայրեր

Կոտայքի մարզը հարուստ է պատմամշակութային հուշարձաններով և բնական տեսարժան վայրերով։ Ամենահայտնիներից են՝

Գառնիի տաճար — Հայաստանի միակ պահպանված հեթանոսական տաճարը։

Գեղարդի վանական համալիր — միջնադարյան ժայռափոր վանք, որը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկում։

Կեչառիսի վանք — կարևոր հոգևոր և մշակութային կենտրոն։

Բջնիի ամրոց — միջնադարյան պատմական ամրոց։

Գառնու կիրճ — հայտնի է «Քարերի սիմֆոնիա» բնական հուշարձանով։

Հավաքագրված ամբողջական տեղեկատվությունը, մանրամասն նկարագրություններն ու լուսանկարները տեղադրե՛ք ձեր ուսումնական բլոգում:

Սահիկաշար (Presentation). Բլոգի նյութի հիման վրա պատրաստե՛ք սահիկաշար: Այն պետք է պարունակի թեմային համապատասխան պատկերներ ու սեղմ տեղեկություններ ձեր ներկայացման համար:

Գրականություն, Էսսեներ

Հավերժություն կտավի վրա. Ո՞րն է ավելի կարևոր՝ ստեղծագործությո՞ւնը, թե՞ մարդը։

Արվեստագետները շատ տարբեր են ուրիշ մարդկանցից: Նրանց համար արվեստը ուղղակի ստեղծագործել չի, այլ նրանց ապրում են արվեստով՝ կտրված իրականությունից: Արվեստագետի համար իր ստեղծագործությունները իր զավակներն են, և նա ամեն ինչ ներդնում է կատարյալ ստեղծագործություն ստանալու համար: Նրանք իրականությունը չեն ընկալում այնպիսին ինչպես սովորական մարդիկ: Եվ կատարյալ ստեղծագործություն ստանալու համար, պատրաստ են ցանկացած զոհողության: Այդ պատճառով արվեստագետի համար ստեղծագործությունը շատ ավելի կարևոր է քան մարդը:

Կատարելություն ստեղծելը յուրաքանչյուր ստեղծագործողի ներքին մղումն է՝ անգիտակից և անկանխատեսելի: Դա մենք կարող ենք հանդիպել Էդգար Ալան Պոի «Ձվաձև դիմանկարը» ստեղծագործությունում: Այդ նույն մղումը նկարչին ստիպեց իր ստեղծագործությունը վերդասել կնոջից, և կատարյալ դիմանկար ստեղծելու համար, դիմանկարի գույները քաղեց կնոջ գույներից: Եվ վերջնարդյունքում ստացավ կատարյալ դիմանկար կնոջ կյանքի հաշվին: Դրա բացատրությունը այն է, որ արվեստագետները հիվանդ են իրենց արվեստով և նրանից այն կողմ ոչ մի թանկագին բան չեն տեսնում: Անգամ չեն գիտակցում, թե իրենց արարքի արդյունքը ինչպիսին կարող է լինել: Սակայն դա արդարացում չէ, քանի որ մարդկային կյանքը շատ ավելին արժե, քան ցանկացած ստեղծագործություն: Գուցե այդ նկարիչը տեսնում էր իր կնոջ արտաքին գեղեցկությունը ու գնահատում էր, բայց բնավ չէր տեսնում այն սերն ու նվիրվածությունը, որ կինը ցուցաբերում էր իր հանդեպ: Այսինքն նա կույր էր՝ տեսնելով միայն արտաքինը, բայց ոչ ներքինը: Նա այնքան կույր էր, որ չհասկացավ, որ իր կտավը ստեղծում է իր կնոջ կյանքի գնով:

Այսպիսով՝ պետք է հասկանալ, որ կատարելությունները ստեղծվում են մեծ զոհողությունների գնով: Կյանքում ամեն ինչ ունի իր գինը, իսկ կատարելության գինը շատ թանկ է:

Ռուսերեն 9

Работа над грамматическими заданиями

СТЕПЕНИ СРАВНЕНИЯ ПРИЛАГАТЕЛЬНЫХ.

сильн-ый -ее (-ей) сильнее
интересн-ый -ее (-ей) интереснее

крепк-ий крепче чередование согласных

г/ж, к/ч,

тих-ий тише
молод-ой моложе х/ш, д/ж, г /ч, ст/щ
богат-ый богаче
чист-ый чище

Особые случаи образования сравнительной степени:

ЗАПОМНИТЕ!
хороший — лучше,
плохой — хуже,
большой — больше,
маленький — меньше

Упражнение 6. Употребите прилагательные из скобок в форме
сравнительной степени.

  1. Читайте громче! 2. Говорите медленнее! 3. Пишите лучше!
  2. Слушайте внимательнее! 5. Одевайтесь теплее! 6. Мой руки чище!
  3. Чем выше в горы мы поднимались, тем труднее становилось дышать.
  4. Чем тише вы говорите, тем хуже я вас слышу. 9. Тем быстрее читается
    книга, чем она интереснее. 10. Насколько ниже температура вещества,
    настолько медленнее движутся молекулы. 11. Чем больше становится
    скорость ракеты, тем сильнее действуют перегрузки.

Упражнение 5. Напишите вместо точек прилагательные в форме сравнительной степени:

Этот город красивый, а тот красивее.

Эта девушка красивая, а та красивее.

Это здание красивое, а то красивее.

Эти горы красивые, а те красивее.

Этот текст интересный, а тот интереснее.

Эта книга интересная, а та интереснее.

Это задание интересное, а то интереснее.

Эти тексты интересные, а те интереснее.

Этот коридор длинный, а тот длиннее.

Эта река длинная, а та длиннее.

Это пальто длинное, а то длиннее.

Эти коридоры длинные, а те длиннее.

Этот дом высокий, а тот выше.

Эта комната высокая, а та выше.

Это здание высокое, а то выше.

Эти дома высокие, а те выше.

Этот журнал хороший, а тот лучше.

Эта статья хорошая, а та лучше.

Это пальто хорошее, а то лучше.

Эти туфли хорошие, а те лучше.

Этот карандаш плохой, а тот хуже.

Эта ручка плохая, а та хуже.

Это перо плохое, а то хуже.

Эти карандаши плохие, а те хуже.

Сравнительная степень Этот лес красивее, чем тот.

Превосходная степень Это самый красивый лес.

Это красивейший лес.

Упражнение . Образуйте от выделенных прилагательных
превосходную степень.

  1. Точность в работе имеет огромное значение. 2. Летом мы отдыхали в
    прекрасном месте. 3. Даже маленькая неточность может привести к большим
    неопрятностям. 4. Во время болезни моя подруга была в тяжелом состоянии.
  2. Мы удивились, когда наши гости заговорили на чистом русском языке. 6. На афише мы увидели имена известных артистов, в том числе имя популярной у молодежи певицы. 7. Работа врача – трудная работа. 8. Наш профессор – талантливый ученый. 9. В вашей дипломной работе есть грубая ошибка.
  3. Мать моего друга – добрая женщина. 11. Внук благодарен своему дедушке
    за мудрые советы. 12. Наш друг умеет готовить вкусные блюда.

Для образования превосходной степени в русском языке чаще всего используется прибавление слова «самый» к прилагательному или использование суффиксов -ейш- / -айш-.

———

  1. Точность в работе имеет огромнейшее значение.
  2. Летом мы отдыхали в прекраснейшем месте.
  3. Даже малейшая неточность может привести к самым большим неприятностям.
  4. Во время болезни моя подруга была в тяжелейшем состоянии.
  5. Мы удивились, когда наши гости заговорили на чистейшем русском языке.
  6. На афише мы увидели имена известнейших артистов, в том числе имя самой популярной у молодежи певицы.
  7. Работа врача — труднейшая работа.
  8. Наш профессор — талантливейший ученый.
  9. В вашей дипломной работе есть грубейшая ошибка.
  10. Мать моего друга — добрейшая женщина.
  11. Внук благодарен своему дедушке за мудрейшие советы.
  12. Наш друг умеет готовить вкуснейшие блюда.

Упражнение 11. Закончите предложения, используя слова из скобок и
свою информацию.

Образец: Подъем в горы был (трудный).
Подъем в горы оказался труднее, чем мы предполагали (думали,
нам казалось раньше).

  1. Экзамен оказался сложнее, чем мы ожидали после подготовки.
  2. Лето было жарче, чем в прошлом году.
  3. Наше путешествие оказалось приятнее, чем обещали путеводители.
  4. В деревне мы встретили людей гостеприимнее, чем в больших городах.
  5. Экскурсия оказалась продолжительнее, чем было указано в расписании.
  6. Фильм оказался интереснее, чем его первая часть.
  7. Новая тема показалась мне скучнее, чем предыдущий раздел.
  8. Такой перевод кажется мне правильнее, чем вариант в словаре.
  9. Этот преподаватель объясняет понятнее, чем автор нашего учебника.
  10. Автобус ехал медленнее, чем обычно из-за пробок.
  11. Весна началась раньше, чем предсказывали синоптики.

КРАТКИЕ ПРИЛАГАТЕЛЬНЫЕ

Упражнение 14. Образуйте краткие формы прилагательных по
образцу. Устно составьте с некоторыми краткими формами предложения.
Образец: быстрый – быстр, быстра, быстро, быстры.
Глупый, глухой, новый близок, добрый, правый, густой, дикий,
необходимый, приветливый, похожий, готовый, знаменитый, счастливый,
твердый.
Образец: близкий – близка, близко, близки.
Гладкий, зыбкий, робкий, мягкий, редкий, сладкий.

Образец: горький – горек, горька, горько, горьки.
Ясный, грустный, честный, важный, сложный, нужный, способный,
удобный, верный, довольный, свободный, прозрачный, удачный.

Глупый — глуп, глупа, глупо, глупы.

Глухой — глух, глуха, глухо, глухи.

Новый — нов, нова, ново, новы.

Близок — близок, близка, близко, близки.

Добрый — добр, добра, добро, добры.

Правый — прав, права, право, правы.

Густой — густ, густа, густо, густы.

Дикий — дик, дика, дико, дики.

Необходимый — необходим, необходима, необходимо, необходимы.

Приветливый — приветлив, приветлива, приветливо, приветливы.

Похожий — похож, похожа, похоже, похожи.

Готовый — готов, готова, готово, готовы.

Знаменитый — знаменит, знаменита, знаменито, знамениты.

Счастливый — счастлив, счастлива, счастливо, счастливы.

Твердый — тверд, тверда, твердо, тверды.

Гладкий — гладок, гладка, гладко, гладки.

Зыбкий — зыбок, зыбка, зыбко, зыбки.

Робкий — робок, робка, робко, робки.

Мягкий — мягок, мягка, мягко, мягки.

Редкий — редок, редка, редко, редки.

Сладкий — сладок, сладка, сладко, сладки.

Ясный — ясен, ясна, ясно, ясны.

Грустный — грустен, грустна, грустно, грустны.

Честный — честен, честна, честно, честны.

Важный — важен, важна, важно, важны.

Сложный — сложен, сложна, сложно, сложны.

Нужный — нужен, нужна, нужно, нужны.

Способный — способен, способна, способно, способны.

Удобный — удобен, удобна, удобно, удобны.

Верный — верен, верна, верно, верны.

Довольный — доволен, довольна, довольно, довольны.

Свободный — свободен, свободна, свободно, свободны.

Прозрачный — прозрачен, прозрачна, прозрачно, прозрачны.

Удачный — удачен, удачна, удачно, удачны.

Упражнение 15. Замените полную форму прилагательных краткой.

Разнообразный — разнообразен, разнообразна, разнообразно, разнообразны.

Прекрасный — прекрасен, прекрасна, прекрасно, прекрасны.

Широкий — широк, широка, широко, широки.

Высокий — высок, высока, высоко, высоки.

Глубокий — глубок, глубока, глубоко, глубоки.

Бесконечный — бесконечен, бесконечна, бесконечно, бесконечны.

Красивый — красив, красива, красиво, красивы.

Богатый — богат, богата, богато, богаты.


Упражнение 16. Выполните упражнение по образцу.
а) Образец: Сладкий напиток – напиток сладок.
Красивая роза, сильный ветер, могучий дуб, неуклюжий медведь, горячий
чай, ценный подарок, грустный вид, вкусный пирог, прелестный ребѐнок,
ясный день, спокойный ребѐнок, стройный юноша, прекрасный вечер, ужасный
случай, добрый сосед, красивая игра, простой ответ, правильное решение,
популярный фильм, известный артист, готовая работа.

Красивая роза — роза красива

Сильный ветер — ветер силен

Могучий дуб — дуб могуч

Неуклюжий медведь — медведь неуклюж

Горячий чай — чай горяч

Ценный подарок — подарок ценен

Грустный вид — вид грустен

Вкусный пирог — пирог вкусен

Прелестный ребёнок — ребёнок прелестен

Ясный день — день ясен

Спокойный ребёнок — ребёнок спокоен

Стройный юноша — юноша строен

Прекрасный вечер — вечер прекрасен

Ужасный случай — случай ужасен

Добрый сосед — сосед добр

Красивая игра — игра красива

Простой ответ — ответ прост

Правильное решение — решение правильно

Популярный фильм — фильм популярен

Известный артист — артист известен

Готовая работа — работа готова


б) Образец: Коридор узок – узкий коридор.

Мёд вкусен — вкусный мёд

Доклад краток — краткий доклад

Пол гладок — гладкий пол

Пух лёгок — лёгкий пух

Конец близок — близкий конец

Поступок хорош — хороший поступок

Окно высоко — высокое окно

Лёд скользок — скользкий лёд

Подарки дороги — дорогие подарки

Мужчина интересен — интересный мужчина

Девушка великолепна — великолепная девушка