Месяц: Февраль 2024

«… Հունվարի 6-ին առբաժնի միջոցով հրավիրվեց կոնսիլիում` բաղկացած 3 բժշկից: Բժիշկներն ասացին, որ ոչինչ անել հնարավոր չէ և պետք է րոպե առ րոպե սպասել վախճանին: Լույս 7-ի ամբողջ գիշերը չքնեց, մի քանի անգամ խնդրեց իրեն հագցնել և նստեցնել բազկաթոռին: Բայց 5 րոպե անգամ չէր կարողանում նստել: Ձեռքերն ու ոտքերը սառչում էին, և խնդրում էր դրանք շփել, իսկ ինքը հանգիստ էր: Հարցնում էր` ի՞նչ եմ ես կարծում, ու՞մ համար է ավելի դժվար` նրա՞, որ մեռնում է, թե՞ հարազատների, որ մնում են… Միայն ասում էր` որքան հնարավոր է շուտ գնանք Մոսկվա…
… Առավոտյան ես գնացի հաջողացնելու մեր մեկնումը: Վերադարձա, նա խնդրեց բժիշկ հրավիրել… Գնացի այն ռազմա-սանիտարական գնացքի բժիշկին բերելու, որով մենք Սամարայից եկել էինք (գնացքը դեռ կանգնած էր Օրենբուրգ-1-ում, 9 վերստ հեռու): Երբ մենք մեկ ժամից հետո եկանք, նրա զարկերակը գրեթե չէր խփում, սակայն ֆելդշերին նա ճանաչեց և շատ ուրախացավ: Երբ սրսկում էինք, նա խոսում էր ու հարցնում. «Կարելի՞ է անվերջ սրսկել և այդպիսով կյանքը երկարացնել դարձյալ մեկ շաբաթով…
…Կամֆորայից հետո երկու ժամ դեռ գիտակցությունը տեղն էր: Խնդրեց հանգիստ նստել իր մոտ և լաց չլինել ու չվազվզել: Այն ժամանակ ես դեռ չէի հասկանում, որ դա մահ է…»:
Անահիտ Շահիջանյան

«Տերյանի վերջին խոսքերը.
— Ու՞ր է իմ պայուսակը: Ես ընկնում եմ…»
Սաքո Սուքիասյան

«… Թաղեցին Տերյանին այնպես, ինպես խնդրել էր նա իր բանաստեղծության մեջ` «Ինձ թաղեք, երբ վերջին վերջալույսն է մարում», հունվարյան կարճ օրվա վերջում, երեկոն իջնելուց առաջ: Շատ հայեր էին եկել, նրանք ծաղիկներ էին բերել` այն ամենը, ինչ կարելի էր ճարել ձմեռային քաղաքում: Հավաքվել էին նաև ինձ անծանոթ մարդիկ. բանակի շտաբից, նահանգգործկոմից, հարևան տների բնակիչները` ռուսներ, թաթարներ, լեհեր: Ես գերեզմանոց չգնացի. հոգեհացի էր պետք պատրաստվել, իսկ առանց տանտիրուհու այդպիսի գործերում յոլա չես գնա: Բայց ինձ հետո պատմեցին, որ այնտեղ էլ ամեն ինչ այնպես էր եղել, ինչպես կտակել էր ժամանակին բանաստեղծը. «Ինձ անխոս թաղեցեք…»:
Մարգարիտ Վեքիլյան

OA = OB = R

OA = 7 սմ, OK = R = 6սմ | => OA > R | => A կետը չի պատկանում այդ շրջանագծին։

Հավասարասրուն։ Քանի որ OA = OB = R

∠OBA = 36º | => ∠OAB = 36º (հ/ս) => ∠AOB = 180º — 2 x 36º = 108º

Քանի որ AB = R ,  AO = OB = R  | => ∆ AOB հ/կ

Քանի որ AO = OB = 7,1 => AB = 7,1 x 2 = 14,2

Ոչ։

CD — ՈՉ։ Քանի որ հատվածի միջնուղահայացը մեկն է և դա միջնակետին տարված ուղղահայացն է։ (դա KM — ն է)

AO = OC, ∠BO = BO, ∠BOA = ∠COB, => ∆ABO = ∆BOC => AB = BC = 8,6

Այո։ Ըստ նախորդ խնդրի ապացույցի։ (Նախորդ խնդիր 197)

AB = CD , BO = AO , OC = OD => ∆AOB = ∆COD (III հ․)

Քանի որ ∆AOB հ/ս է => OH և միջնագիծ է , և բարձրություն, և կիսորդ => OH ⊥ AB

193. Վերլուծե՛ք արտադրիչների.

ա) x(b + a) + y(a + b) = (a + b) (x + y)

բ) 7x(a − b) − 8y(a − b) = (a − b)(7x − 8y)

գ) 5y(z − 4) + 2x(4 − z) = (z — 4)(5y − 2x)

դ) 5x(2a − 7b) + 6y(7b − 2a) = (2a — 7b) (5x — 6y)

ե) 4a(3x − 1) − b(1 − 3x) = (3x − 1)(4a + b)

զ) 7a(a − 3) − (3 − a)(1 + b) = (a — 3) (7a + 1 + b)

194. Բազմանդամը վերլուծե՛ք արտադրիչների.

ա) ab + a + b + 1 = a (b + 1) + (b + 1) = (b + 1) (a + 1)

բ) 5ab + 5a + b + 1 = 5a (b + 1) + (b + 1) = (b + 1) (5a + 1)

գ) bc − 8 + 2b − 4c = bc + 2b — 8 — 4c = b (c + 2) — 4 (2 + c) = (2 + c) (b — 4)

դ) 4ax − 4bx + a² − ab = 4x (a — b) + a ( a — b) = (a — b) (4x + a)

ե) a⁵ + 3a³ + 2a² + 6 = a³ (a² + 3) + 2 ( a² + 3) = ( a² + 3) (a³ + 2)

զ) a³ − 5a² + a − 5 = a² (a — 5) + (a — 5) = (a — 5) (a² + 1)

195. Ձևափոխե՛ք կատարյալ բազմանդամի.

ա) 2ax(3x − 5a) − 6x²(a − 1) = 6ax² — 10a²x — 6ax² + 6x² = -10a²x + 6x²

բ) (2x ²)² + (x + 2)(1 − 4x³) = 4x⁴ + x — 4x⁴ + 2 — 8x³ = x + 2 — 8x³

գ) ( a² + 1)( a² − 1) − ( a³ − 1)(a − 1) = a⁴ — a² + a² — 1 — a⁴ + a³ + a — 1 = a³ + a — 2

դ) (ab − 2)(3a − 1) + (b + 1)( a² − b) = 3a²b — ab — 6a + 2 + ba² — b² + a² — b = 4a²b — ab — 6a + 2 — b² + a² -b

ե) 7a²(a − 5b²) + 5b²(7a² + b) = 7a³ — 35a²b² + 35a²b² + 5b³ = 7a³ + 5b³

զ) (a² − 4)(b + 1) − (ab − 1)(a + 1) = a²b + a² — 4b — 4 — a²b — ab + a + 1 = a² — 4b — ab + a — 3

201 . Միանդա՞մ է արդյոք նշված արտահայտությունը.

ա – այո

բ – ոչ

գ – այո

դ – այո

ե – այո

զ – այո

է – ոչ

ը – ոչ

202. Որոշե՛ք միանդամի կարգը.

ա) 3 ;

բ) 2 ;

գ) 4 ;

դ) 4 ;

ե) 0 ;

զ) 5 ;

է) 4 ;

ը) 7 ;

թ) 3 ;

ժ) 0

Ե․ Ղազարյանի դասագրքի է․ 173 - 82 — 90 խնդիրներ

Խնդիր 82.

m = 2 տ = 2000 կգ      F = m x g = 2000 կգ x 9,8 ն/կգ = 19600 Ն

g = 9,8 ն/կգ

——————

F_ծ = ? 

Խնդիր 83.

m = 0,5 կգ           F = m x g = 0,5 կգ x 9,8 ն/կգ = 4,9 Ն

g = 9,8 ն/կգ

——————

F_ծ = ? 

Խնդիր 84.

m1 = m2              F = m x g , m1 = m2 => F_ծ1 = F_ծ 2

g = 9,8 ն/կգ            

——————

F_ծ1 ? F_ծ 2

Խնդիր 85.

Այո, կմեծանա։

Խնդիր 86.

F_ծ= 90 Ն         m = F_ծ/g = 90 : 9,8 = 9,2 կգ

g = 9,8 ն/կգ

——————

m = ? կգ

Խնդիր 87.

F_ծ= 2500 Ն         m = F_ծ/g = 2500 : 9,8 = 255,1 կգ

g = 9,8 ն/կգ

m1 = 0,3 տ = 300 կգ

——————

m = ? կգ

Պատ․՝ Ոչ, 255 < 300:

Խնդիր 88.

V = 10 դմ³ = 0,01մ³       F_ծ = m x g = 8 x 9/8 = 78,4 Ն

ρ = 800 կգ/մ³        m = ρ x V = 0,01 x 800 = 8 կգ

g = 9,8 ն/կգ

———————

F_ծ = ?

Խնդիր 89.

F1 = 50 Ն

F2 = 30 Ն

—————

F_h = ? Ն

F_h = 50 — 30 = 20 Ն

Խնդիր 90.

F_ք = 300 կն        F_հ = 300 — 100 = 200 կն

F_ծ = 100 կն

———————

F_h = ? կն

F

Պատ․՝ 200 կն, դեպի վեր։

 

 

1.  Կազմի՛ր տրված ածականների գերադրական աստիճանը՝ վճիտ, շքեղ, չար, բարձր, թանկ, քաղցր, ուժեղ,  տաք, խոշոր, ազնիվ:

վճիտ – ամենավճիտ

շքեղ – ամենաշքեղ, շքեղագույն

չար – ամենաչար

բարձր – ամենաբարձր, բարձրագույն

թանկ – ամենաթանկ, թանկագին

քաղցր – ամենաքաղցր, քաղցրագույն

ուժեղ – ամենաուժեղ, ուժեղագույն

տաք – ամենատաք

խոշոր – ամենախոշոր, խոշորագույն

ազնիվ – ամենաազնիվ, ազնվագույն

2. Առանձնացրո՛ւ որակական և հարաբերական ածականները: Փայտե, մարդկային, արդար, շռայլ, խիզախ, լեռնային, մայրական, ամուր, բարձր, գեղեցիկ, շքեղ:

Որակական – Փայտե, արդար,  շռայլ, խիզախ, մայրական, ամուր, բարձր, գեղեցիկ, շքեղ:

հարաբերական – մարդկային, լեռնային։

3. Գտի՛ր սխալ բառերը՝ լավագույն, գեղեցկագույն, ամենալավ, ամենաճիշտ, ամենալավագույն, ամենամեծագույն, վարդագույն:

Սխալ բառեր ՝ ամենամեծագույն, ամենամեծագույն, ( վարդագույն որպես գոյականական ածական) ։

5. Կազմի՛ր տվյալ ածականների բաղդատական և գերադրական աստիճանները՝ փարթամ, ծանր, խոշոր: 

փարթամ – ավելի փարթամ, ամենափարթամ

ծանր – ավելի ծանր, ամենածանր

խոշոր – ավելի խոշոր, ամենախոշոր

4.Գրել տրված բառերի հոլովումները:

Աղջիկ – աղջկա – արտաքին

քաղաք – քաղաքի – արտաքին

սեր – սիրո – ներքին

ձի – ձիու – արտաքին

գարուն – գարնան – արտաքին

կին – կնոջ – արտաքին

օր – օրվա – արտաքին

մահ – մահվան – արտաքին

հայր – հոր – ներքին

մայր – մոր – ներքին

գինի – գինու – արտաքին

տուն – տան – ներքին

անուն – անվան – արտաքին

գյուղ – գյուղի – արտաքին

ձուկ – ձկան – արտաքին։

Կարդա՛ 

Ածականի տեսակները

Ածականները լինում են երկու տեսակ՝ որակական և հարաբերական: Որակական ածականները ցույց են տալիս առարկայի հատկությունը, այսինքն՝ այնպիսի հատկանշի, որը հատուկ է տվյալ առարկային՝ անկախ ուրիշ առարկաներից: Օրինակ՝ պղտոր գետ, կանաչ տերև:

Որակական ածականները կարող  են արտահայտել նաև գործողության հատկանիշ: Օրինակ՝ բարձր գնահատել, խիզախ մարտնչել:

Որակական ածականների արտահայտած հատկությունները համեմատելի են, օրինակ՝ Արաքսն ավելի մեծ գետ է , քան Հրազդանը:

Հարաբերական ածականներն արտահայտում են մեկ առարկայի կապը, հարաբերությունը ուրիշ առարկաների հետ, օրինակ՝ փայտե ձի, լեռնային օդ:

Հարաբերական դերանունները սովորաբար ցույց են տալիս առարկայի ոչ համեմատելի հատկանիշ:

Որակական ածականի համեմատության աստիճաններ

Համեմատության աստիճանները երեքն են՝ դրական, բաղդատական, գերադրական: 

Դրական աստիճանը ածականի սովորական ձևն է:

Բաղդատական աստիճանը ցույց է տալիս տվյալ առարկայի առավել կամ պակաս լինելը ուրիշ առարկայի հատկության համեմատ: Կազմվում է ածականի դրական աստիճանին ավելացնելով պակաս, քիչ, նվազ, ավելի բառերը: Օրինակ՝ Սրանից ավելի գեղեցիկ անկյուն չես չէի կարող պատկերացնել:

Գերադրական աստիճանը ցույց է տալիս առարկայի տվյալ հատկանիշի գերազանցությունը ուրիշ առարկաների նույն հատկանիշից: Կազմվում է ամենա-, ագույն, ամենից ածանցների միջոցով: Օրինակ՝ ամենագեղեցիկ, ամենից գեղեցիկ, գեղեցկագույն:

Մի շարք որակական ածականներ չունեն համեմատության աստիճաններ՝ օրինակ՝ ամայի, խուլ, բոբիկ և այլն: 

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Սկզբից տասը- տասներկու  նախադասություն ավելացրո՛ւ, որ ամբողջական տեքստ դառա:  
Վերջապես ոտքիս մատներով շոշափեցի հողը, փորձեցի քայլ անել ու ընկա: Օդապարիկը փլվեց վրաս: Մի քիչ մնացի այդպես, հողին ձուլված, նրա մասը դարձած: Կամաց-կամաց սկսեցին ձայներ մոտենալ: Կարոտին ու վերադարձի ուրախությանը ինչ-որ մեղմ ու խոր տխրություն խառնվեց:ծ

«Բաղձալի թռիչք»

Ես մանկությունից երազում էի թռչել օդապարիկով։ Ես գիտեի, որ կան օդապարիկների շատ տեսակներ։ Բայց ես երազում էի թռչել սպորտային օդապարիկով։

Ես արդեն ուսանող էի, երբ ընկերներիս հետ գնացինք Դիլիջանի հանգստյան գոտիներ։ Ու հանկարծ երկնքում տեսա իմ երազած օդապարիկը։ Ես ուրախությունից հուզվեցի և ընկերներիս խնդրեցի, որ միասին գնանք ու գտնենք օդապարիկների թռիչքակայանը։ Նրանք իհարկե համաձայնվեցին գալ, բայց պայմանով, որ իրենք չեն թռչելու։ Ես շատ ուրախացա և մենք միասին գնացինք փնտրելու օդապարիկների թռիչքակայանը։ Մեկ ժամ փնտրելուց հետո մենք արդեն այնտեղ էինք։ Մոտիկից օդապարիկներին տեսնելը, դա մի այլ հաճույք էր։ Երբ ես հրահանգիչի հետ զրույցից և թռիչքի մասին ամեն ինչ իմանալուց հետո , պատրաստվում էի թռիչքի։ Ինձ մոտեցան իմ ընկերները և հետ համոզելու ցանկությամբ ասացին․ «եղբայրս, գուցե չթռնե՞ս» ։ Իսկ ես ասացի․ «դուք ինձ չեք հասկանա, սա իմ մանկության երազանքն է և ես ամպայման պետք է այն կատարեմ» ։ Նրանք գլուխները կախեցին և հետ գնացին։ Այդ ընթացքում հրահանգիչը, ինձ արդեն պատրաստել էր և ես վազեցի թռչելու։ Սկզբում ամեն ինչ լավ էր ։ Ես հաճույք էի ստանում թռչելուց։ Հետո գնալով սկսեցի վախ զգալ և շտապեցի վայրէջքի։ Վերջապես  ոտքիս մատներով  շոշափեցի հողը,  փորձեցի քայլ անել ու  ընկա: Օդապարիկը փլվեց վրաս:  Մի քիչ մնացի այդպես,  հողին ձուլված, նրա մասը դարձած:  Կամաց-կամաց սկսեցին ձայներ մոտենալ:  Կարոտին ու վերադարձի ուրախությանը ինչ-որ մեղմ ու խոր տխրություն խառնվեց:

Թեման․ՈՒժ։Տիեզերական ձգողության ուժ։Ծանրության ուժ։

Դասարանում քննարկվող հարցեր․

1․Ի՞նչ է բնութագրում ուժը:

Ուժը բնութագրում է մարմինների փոխազդեցության քանակական չափը:

2.Ո՞ր ուժն է կոչվում 1նյուտոն(1Ն):

1Ն ուժը նշանակում է, որ մեկ վարկյանում մարմինը անցնում է մեկ մետր։

3.Ինչպիսի՞ մեծություն է ուժը:

ուժը վեկտորական մեծութունն է :

4.Ո՞ր ֆիզիկական  մեծություններն են վեկտորական,և որոնք՝սկալյար

Սկայլարը ունի արժեք ,իսկ վեկտորականը ուժը ունի ուղություն։

5.Ո՞ր ուժն են անվանում ծանրության ուժ

Այն ուժը, որով երկիրը ձգում է մարմինները, կոչվում է ծանրության ուժ

6․Ի՞նչ բանաձևով է որոշվում ծանրության ուժը

F_ծ = mg

7.Ինչպե՞ս է կախված ծանրության ուժը  մարմնի զանգվածից

ծանրության ուժը  մարմնի զանգվածից ունի ուղիղ համեմատական կախում։

Սավորել Է.Ղազարյանի դասագրքից սովորել էջ55-ից- 62-ը 

Պատրաստել նյութ․ էջ 62-ի<<Հետաքրքիր է իմանալ>>բաժնում եղած նյութից։Հղումը ուղարկեք ինձ(g.mkhitaryan@mskh.am)

1.Կազմի՛ր հարաբերական ածականներ:

Երկաթ դարպաս — Երկաթե դարպաս

մետաքս թաշկինակ — մետաքսյա թաշկինակ

լեռ գոտի — լեռնային գոտի

ծով կենդանի — ծովային կենդանի

       2. Բացատրի՛ր դարձվածքները՝

անբան Հուռի – ալարկոտ

աքիլլեսյան գարշապար – թույլ տեղ

հին երգը երգել – անցած բաները կրկնել

3. Կազմի՛ր ածականներ հետևյալ բառերից՝

Դյութել — դյութիչ

Ընկեր — ընկերական

Բաղձանք — բաղձալի

Թախիծ — թախծոտ

Հնչյուն — հնչեղ

Մայր — մայրական

4. Ածականները տեղադրի՛ր տեքստի մեջ՝ սպիտակ, հավերժական, մռայլ, շքեղ, լեռնային, փղոսկրե, սարսռազդու, տկար:
…… պալատում նստել էր …… Չինգիզ խանը…… գահույքի վրա՝ զառամած գլուխը ….. մազերի տակ, ինչպես …… ձյուների տակ  Տյան շանի գագաթը: Խամրած աչքերով, ….. մարմնով նա փռվել էր գահույքին: …..հեղեղները սանձող ձեռքերը թուլացել էին, ժողովուրդներ սասանող ………. ձայնը մարել էր:

———

Շքեղ պալատում նստել էր տկար Չինգիզ խանը փղոսկրե գահույքի վրա՝ զառամած գլուխը սպիտակ մազերի տակ, ինչպես լեռնային ձյուների տակ  Տյան շանի գագաթը: Խամրած աչքերով, սարսռազդու մարմնով նա փռվել էր գահույքին: Հավերժական հեղեղները սանձող ձեռքերը թուլացել էին, ժողովուրդներ սասանող շքեղ ձայնը մարել էր: 

Հունվարի 29-ից փետրվարի 4

Սիրելի՛ ընկերներ, ներկայացնում եմ այս շաբաթվա անելիքները․

• Քորդավորների բազմազանությունը
• Քորդավորների ընդհանուր բնութագիրը
• Դասը սովորել պատմել-նոր դասագիրք-էջ՝ 106-108
• լրացուցիչ առաջադրանք, պատասխանել հարցերին․

1. Թվարկեք քորդավորներին բնորոշ հատկանիշները

Քորդավորները ունեն քորդա, որը ճկուն թիկնալար է։ Հիմնական մասի մոտ, լինում է միային սաղմնային փուլում։ Քորդայից վերև գտնվում է նյարդային խոհովակը։ Իսկ նրանից ներքև գտնվում է կլանը, որը և մարսողական և շնչառական համակարգի մաս է հանդիսանում։

1. Քանի՞ անգամ է ամենամեծ չափերով քորդավոր կենդանին իր չափերով գերազանցում ամենափոքրին։

Գերազանցում է 100000 անգամ։

 (0.3 մմ կամ 300 միկրոմետր) ամենափոքր չափերը, մոտավորապես 30 մ ամենամեծի՝ Կետ։

1. Ի՞նչ է քորդան

Քորդավորները կենդանիների կարգաբանության մեջ զբաղեցնում են բարձրագույն դիրքը՝ որպես կատարյալ զարգացած օրգանիզմներ: Քորդավորների ամենակարևոր առանձնահատկությունը թիկնալարի գոյությունն է՝ քորդան: Ճկուն լարի նման այն ձգվում է մարմնի ողջ երկարությամբ ու կատարում է ներքին առանցքային կմախքի դեր: Քորդան առաջանում է կենդանիների զարգացման վաղ փուլերում: Ողնաշարավորների մեծ մասի քորդան դեռևս սաղմնային զարգացման ընթացքում փոխարինվում է ողնաշարով, որը զարգանալով քորդայի շուրջը՝ դուրս է մղում այն:

… Ես սարսափելի հոգնել եմ, ահա թե ինչ, իմ սիրելիս, իմ լավ, իմ բարի բարեկամ: Վերջին ժամանակներս հաճախում էի համերգների և համոզվեցի, որ երաժշտությունը կյանքից լավ է: Երաժշտություն լսելիս ես զգում եմ այն, ինչը երբեք ի վիճակի չեմ ոչ մի խոսքերով արտահայտել: Դա օրհնյալ արվեստ է, և երջանիկ են նրանք, ովքեր հաղորդակից են նրան: Վայելեք երաժշտությունը…

 ՎԱՀԱՆ ՏԵՐՅԱՆ