~ Կարոլինա Եսայանի ուսումնական բլոգ ~

1. Նոր ժամանակների շեմին տեղի ունեցան իրադարձություններ և ընթացան երևույթներ, որոնք արմատապես փոխեցին մարդկային քաղաքակրթությունը: Դրան ցից էին Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունները: — Ներկայացրեք Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների նախադրյալնե րը: Թվարկե՛ք նշանավոր ծովագնացների և նրանց հայտնագործությունները: Ի՞նչ հետևանքներ ունեցան Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունները:

Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունները տեղի ունեցան, երբ գիտությունն ու տեխնոլոգիան զարգացան, և ծովագնացները սկսեցին բացահայտել նոր աշխարհներ: Նշանավոր ծովագնացներ էին Կոլումբոսը (Ամերիկայի հայտնագործումը), Մագելանը (աշխարհի շրջափակումը) և Վասկո դա Գաման (հանդիպումը Հնդկաստանի հետ): Այս հայտնագործությունները փոխեցին աշխարհագրությունը, առաջ բերեցին առևտրային ճանապարհներ, և Եվրոպայի ազդեցությունը տարածվեց՝ առաջացնելով գաղութներ ու նոր մշակութային փոխազդեցություններ:

2. Վաղ միջնադարում անտիկ հունահռոմեական մշակույթը հիմնականում մոռացու-թյան էր մատնվել: Սակայն XIV դ. սկսած` փորձեր էին արվում վերականգնելու և օգտա գործելու այն: Այսպես սկսվեց Վերածննդի դարաշրջանը: -Ի՞նչ է Վերածնունդը: Փորձեք պարզաբանել դրա նախադրյալները: Թվարկեք Վե րածննդի հայտնի ներկայացուցիչների: Վերհանեք Վերածննդի նշանակությունը:

Վերածնունդը 14-17 դարերի մշակութային շարժում էր, որը վերականգնել է հունահռոմեական արվեստն ու գիտությունը: Այն սկսվեց Իտալիայում և տարածվեց Եվրոպայում, նշելով Միջնադարի ավարտը: Վերածնունդը առաջացավ հունահռոմեական մշակույթի ու գիտության ուսումնասիրության, նոր գաղափարների ու սոցիալական բարելավումների արդյունքում: Նրա հայտնի ներկայացուցիչներ էին Լեոնարդո դա Վինչի, Միկելանջելո, Ռաֆայել, Դանտե և Մաչիավելի:

Վերածնունդը մեծապես ազդեց արվեստի, գիտության և մտածելակերպի վրա՝ վերականգնելով անհատականության և ստեղծագործելու ազատությունը, զարգացնելով նոր գիտություններ ու արվեստի ոճեր:

3. Եվրոպայում տեղի ունեցած հասարակական տեղաշարժերը պահանջում էին փոփոխություններ կատարել նաև քրիստոնեական եկեղեցու ներսում։ Պապականու-թյունը, ընդհակառակը, խստացրեց հալածանքները փոփոխությունների կողմնակից ների նկատմամբ: Սակայն դա արդյունք չտվեց: Սկսվեց Ռեֆորմացիայի դարաշրջանը: Ի՞նչ է Ռեֆորմացիան, նշեք հայտնի գործիչների: Ո՞մ էին անվանում «Ժնևի պապ»: Ի՞նչ է Հակառեֆորմացիան: Ե՞րբ է հրատարակվել «Արգելված գրքերի» առաջին ցու-ցակը: Ի՞նչ արդյունքներ տվեց Ռեֆորմացիան:

Ռեֆորմացիան 16-րդ դարի շարժում էր, որը պահանջում էր փոփոխություններ եկեղեցում։ Մարտին Լյութերը և Ժան Կալվին կարևոր գործիչներ էին։ «Ժնևի պապ» կոչվում էր Կալվինը։ Հակառեֆորմացիան՝ եկեղեցու հակազդեցությունն էր Ռեֆորմացիային։ «Արգելված գրքերի» ցուցակը հրապարակվել է 1543-ին։ Ռեֆորմացիան նոր ճյուղեր ստեղծեց՝ օրինակ՝ պրոտեստանտություն։

4. Վերածնունդը, Ռեֆորմացիան, Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունները, նոր գիտության ձևավորումը շաղկապող կամուրջ էին միջնադարի Եվրոպայի և նոր դարերի Եվրոպայի միջև: Սակայն միջնադարը իր տեղը դժվարությամբ էր զիջում նոր ժամանակներին, ինչի արդյունքում էլ տեղի էին ունենում բախումներ հնի և նորի միջև: Ե՞րբ է տեղի ունեցել Նիդերլանդական հեղափոխությունը և ի՞նչ նշանակություն է ունեցել:

Նիդերլանդական հեղափոխությունը տեղի է ունեցել 1566-1648 թվականներին, այն երկարատև պատերազմ էր՝ Նիդերլանդների (հիմնականում Հոլանդիա) անկախության համար Իսպանիայից։ Հեղափոխությունը նշանակալի էր, քանի որ այն ապահովեց Նիդերլանդների անկախությունը և հանգեցրեց Հոլանդիայի անկախ պետականության ձևավորմանը։ Հեղափոխությունը նաև նպաստեց բարեփոխումների, տնտեսության զարգացման և կրոնական ազատության տարածմանը Եվրոպայում։

5. Միջնադարի ավարտին ավելի աճեց ճշգրիտ գիտելիքների պահանջարկը: Նման գիտելիքներ կարող էին ձեռք բերվել փորձի ու գիտական հայտնագործությունների մի ջոցով: Առաջին գիտական հեղափոխությունը Վերածննդի և Ռեֆորմացիայի հետ նա– խապատրաստեց նոր Եվրոպայի ծնունդը: Բացատրե՛ք Առաջին գիտական հեղափոխություն հասկացությունը: Թվարկե՛ք նոր գի-տության հայտնի ներկայացուցիչների և գնահատեք նրանց ներդրումը գիտության զար գացման գործում: Ի՞նչ նշանակություն է ունեցել Առաջին գիտական հեղափոխությունը:

Առաջին գիտական հեղափոխությունը 16-17-րդ դարերում տեղի ունեցած գիտական առաջընթաց էր, որը հիմնված էր փորձի և գիտական մեթոդի վրա։ Կոպեռնիկոսը մշակեց արևի կենտրոնով մոդելը, Գալիլեյը զարգացրեց գիտական մեթոդը, իսկ Նյուտոնը բացահայտեց շարժման և գրավիտացիայի օրենքները։ Այս հեղափոխությունը կարևոր էր, քանի որ ստեղծեց գիտության նոր հիմքեր և արագացրեց տեխնոլոգիական ու մտավոր առաջընթացը։

6. XVII դարից մինչև XIX դարի կեսերը արդյունաբերական հասարակության պատ– մության առաջին շրջափուլն է: Արևմտյան Եվրոպայի երկրներում աստիճանաբար ձևավորվեց նոր հասարակությունը, արմատական փոփոխությունների ենթարկվեց մարդկանց հասարակական և անձնական կյանքը: Ի՞նչ է արդյունաբերական հեղաշրջումը: Որո՞նք էին դրա նախադրյալները: Տնտեսա-կան և սոցիալական ի՞նչ հետևանքներ ունեցավ այն:

Արդյունաբերական հեղափոխությունը XVIII դարի վերջերին և XIX դարի սկզբին տեղի ունեցած տեխնոլոգիական փոփոխություն էր, որը փոխեց արտադրությունը և հասարակությունը։ Գոլորշի շարժիչի հայտնագործությունը և գյուղատնտեսական զարգացումները հնարավորություն տվեցին արագացնել արտադրությունը։ Սա բերեց քաղաքների աճին, արդյունաբերության զարգացմանը, բայց նաև սոցիալական անհավասարության՝ աշխատող դասի վատ պայմանների և ցածր աշխատավարձերի տեսքով։ Այս փոփոխությունները լայնացրին համաշխարհային առևտուրը։

7. XVII-XVIII դարերում Եվրոպայում և Ամերիկայում ծավալվեց մի հուժկու գաղափա-րական շարժում, որը պատմության մեջ հայտնի է «լուսավորություն» անունով։ Ինչո՞ւ է շարժումն այդպես կոչվել։ Թվարկե՛ք նշանավոր լուսավորական գործիչների: Որո՞նք են լուսավորականների հիմնական գաղափարները: Արժևորե՛ք շարժումը:

«Լուսավորություն» շարժումը 17-18-րդ դարերում խթանել է գիտությունը, ազատ մտածողությունը և մարդկանց իրավունքները։ Այն կոչվել է «լուսավորություն», քանի որ նպաստել է գիտելիքի տարածմանը և մտավոր ազատությանը։ Լուսավորականներ էին Ժան-Ժակ Ռուսո, Վոլտեր, Դենիս Դիդրո և Ադամ Սմիթ։ Նրանք պայքարում էին ազատության, արդարության և իրավունքների համար։ Այս շարժումը կարևոր էր, քանի որ բացատրեց նոր գաղափարներ, որոնք ազդեցին ժողովրդավարության և հասարակական փոփոխությունների վրա։

8. XVII-XVIII դարերում մի քանի երկրներում տեղի ունեցան հեղափոխություններ: Հեղափոխությունը ձերբազատեց ազգերի ստեղծագործ ներուժը և մղեց կենսական խնդիրների լուծման նպատակին: Ի՞նչ է հեղափոխությունը: XVII-XVIII դարերում ո՞ր երկրներում և ե՞րբ են տեղի ունեցել հեղափոխություններ: Նշե՛ք հայտնի գործիչներին, ներկայացրե՛ք այդ հեղափոխություն-ների արդյունքները՝ ըստ երկրների: Կազմե՛ք համապատասխան աղյուսակ: Դրանցից ո՞րը և ինչո՞ւ է պատմության մեջ մտել Մեծ հեղափոխություն անունով:

Հեղափոխությունը արմատական փոփոխություն է քաղաքական կամ սոցիալական համակարգում: 17-19 դարերում տեղի ունեցան մի քանի հեղափոխություններ. Անգլիայում 1642-1651, Ֆրանսիայում 1789-1799, Ամերիկայում 1775-1783: Ֆրանսիական հեղափոխությունը Մեծ հեղափոխություն է կոչվել, քանի որ այն փոխեց ամբողջ աշխարհի քաղաքական ու սոցիալական համակարգերը, տեղի ունեցան մեծ փոփոխություններ՝ Նապոլեոնի իշխանության վերելքով:

9. Նոր դարերում ավանդական հասարակական հարաբերությունները խոչըն դոտում էին Արևելքի երկրների առաջընթացը: Բացառությամբ Ճապոնիայի մյուս երկրները չարդիականացան: Պարզաբանեք ավանդական հասարակության բնորոշ կողմերը։ Թվարկե՛ք ավանդա կան համարվող երկրներ: Ի՞նչ է Արևելյան հարցը: Ձեր կարծիքով ո՞րն էր Իրանի հե տամնացության գլխավոր պատճառը: Նոր դարերում ինչո՞ւ Հնդկաստանն ու Չինաստանը հետադիմեցին: Ովքե՞ր էին մրցակցում Հնդկաստանին տիրանալու համար: Ո՞ր իրադարձությունների արդյունքում Ճապոնիայում հաստատվեց սահմանադրա կան միապետություն: Վերհանեք նրա արդիականացման հիմնական արդյունքները:

Ավանդական հասարակություններում էին Չինաստանը, Հնդկաստանը, Իրանը և Օսմանյան կայսրությունը՝ տնտեսության ու իշխանության խիստ դասավորությամբ: «Արևելյան հարցը» վերաբերում էր Արևելքի թուլացած պետությունների շուրջ Եվրոպայի մրցակցությանը: Իրանը հետամնաց էր քաղաքական անկայունության պատճառով, Հնդկաստանն ու Չինաստանը՝ գաղութատիրության պատճառով: Ճապոնիան 1868-ին սկսեց Մեյջի վերածնունդը՝ սահմանադրական միապետություն ստեղծելու և արդիականանալու համար:

10.Արդյունաբերական հասարակության առաջին շրջափուլում զարգացած երկրնե րում ձևավորվեց ժամանակի պահանջներին համապատասխան կրթական համա կարգ, իսկ գիտությունը բռնեց բուռն վերելքի ուղին: Որո՞նք էին կրթության և գիտության զարգացման պատճառները: Ներկայացրեք գի տության գլխավոր նվաճումներն այս փուլում Այս ժամանակաշրջանի ի՞նչ նշանավոր հեղինակների գիտեք գրականության և արվեստի բնագավառներում: Նրանց ստեղ ծագործություններից որո՞նք են ձեզ հայտնի:

Արդյունաբերական հասարակության առաջին շրջափուլում կրթությունն ու գիտությունը զարգացան, քանի որ հասարակությունը պահանջում էր նոր գիտելիքներ ու տեխնոլոգիաներ: Գիտության մեջ կարևոր նվաճումներ էին Մաքսվելի էլեկտրամագնիսականության տեսությունը, Դարվինի էվոլյուցիայի տեսությունը և Էդիսոնի լամպը: Գրականության ոլորտում նշանավոր հեղինակներ էին Վիկտոր Յուգոն՝ «Նոտր Դամի պարիսեցի», Չարլզ Դիքենսը՝ «Դևիդ Կոպերպիլդ», և Ժյուլ Վեռնը՝ «Աշխարհի շուրջ 80 օրում»:

11. Աստիճանաբար բարելավվում էին մարդկանց կենսապայմանները, փոխվում էին նրանց մտածելակերպը և պահանջարկը: Փորձեք նկարագրել Նոր դարերի մարդուն. նրա առօրյան, հագուստը, ապրելու պայ մանները, զբաղմունքները, աշխարհայացքը և այլն:

Նոր դարերի մարդը ապրում էր ավելի կազմակերպված կյանքով՝ աշխատելով գործարաններում կամ քաղաքում, որտեղ բարելավվել էին կյանքը և ենթակառուցվածքները: Հագուստը ավելի պաշտոնական ու գործնական էր, իսկ զբաղմունքները ներառում էին աշխատանքը, ընտանիքի հետ ժամանակ անցկացնելը, կրթություն ստանալը և նոր հոբբիներ գտնելը: Նրա աշխարհայացքը դարձավ ավելի բաց ու գաղափարական, մեծ նշանակություն տվեց գիտությանը, ազատությանը և մարդկային իրավունքներին:

• Արյան կարգեր
• Արյան շրջանառությունը անոթներով-կրկնություն դասագրքից-էջ՝ 107-109
• Արյան զարկերակային ճնշում և անոթազարկ- դասագիրքից էջ՝ 112-114

Լրացուցիչ աշխատանքն, պատասխանել հարցերին․

1. Ինչո՞վ է պայմանավորված անոթներում արյան շարժման արագությունը:

Արյան շարժման արագությունը պայմանավորված է անոթների լայնությամբ, սրտի ուժով, և անոթների դիմադրությամբ:

1. .Ո՞ր անոթներում է դիտվում արյան հոսքի ﬔծ արագություն:

Արյան հոսքի արագությունը մեծ է երակներում, քանի որ դրանք լայն են և ունեն փոքր դիմադրություն:

1. Որո՞նք են արյան հոսքի արագության նվազման պատճառները մազանոթներում:

Մազանոթներում արյան արագության նվազումը պատճառվում է անոթների փոքր չափից ու դիմադրությունից:

1. Ինչո՞ւ են դեպի թոքեր գնացող անոթները կոչվում երակային անոթներ:

Թոքեր գնացող անոթները կոչվում են երակային, որովհետև դրանք տանում են արյունը դեպի թոքեր, որտեղ արյունը օքսիգենանում է:

1. Սրտի ո՞ր բաժնից է սկսվում արյան ﬔծ շրջանառությունը և որտե՞ղ է ավարտվում:

Մեծ շրջանառությունը սկսվում է սրտի ձախ պալատից և ավարտվում աջ պալատում:

Ներկայացնելու եմ նոր թեմա․

• Ուսումնասիրում ենք նոր նյութ․
• Սրտամկանի ինֆարկտ, առողջ սիրտ, Ինսուլտ՝գլխուղեղի կաթված- այս նյութը դասարանում քննարկել ենք․-էՋ 107-110:
• Թոքերի կառուղվածքը կուսումնասիրենք հաջորդ շաբաթ

Այո, եկել է մեր սիրելի գրքի տոնը, երբ մենք նվիրում ենք մեր հարազատներին և ընկերներին գրքեր։ Սա հրաշալի առիթ է կիսվելու սիրած ստեղծագործություններով:

Բացի նվիրելուց, շատերը նաև սիրում են պարզապես կիսվել իրենց գրական նախընտրություններով`գրքերով: Ես նույնպես ցանկանում եմ առաջարկել մի գիրք, որը կարող է ձեզ հետաքրքրել:

Եթե սիրում եք գրքեր, որոնք խորացնում են մարդու ներաշխարհը, «The Catcher in the Rye»-ը հենց այն գիրքն է, որ կարող է հետաքրքրել քեզ։ Գիրքը գուցե անգլերեն է, բայց կարող եք այն գտնել տարբեր լեզուներով: Վեպը պատմում է Հոլդեն Քոլֆիլդի մասին, երիտասարդ մի տղայի, ով պայքարում է իրեն շրջապատող կեղծավորության ու անարդարության դեմ։ Նա գնում է Նյու Յորք և մի քանի օր փորձում է հասկանալ, թե ինչու է իրեն այնպես զգում, ինչպես զգում է։ Այն, ինչ ինձ թվում է հետաքրքիր այս գրքում, հենց այն է, որ Հոլդենը արտահայտում է այն ամենը, ինչ զգում են շատ երիտասարդներ՝ անհանգստություն, օտարացում և միայնություն։ Գրքում կա նաև մի լավ բառնասիրություն, որտեղ Հոլդենը փորձում է «պաշտպանել» մանկությունը՝ ամեն կերպ պայքարելով կյանքի դժվարությունների դեմ։

Իսկ եթե ուզում եք ավելի հասկանալ, թե ինչ է նշանակում լինել մենակ, կամ լինել այնպիսի աշխարհում, որտեղ ոչ ոք չհասկանա քեզ, ապա այս գիրքն իսկապես կարող է լավ ուղեկցորդ լինել։

,,Աներևույթ թագավորությունը,, 

Ներկայացրո՛ւ հեքիաթի գաղափարը, դուրս գրի՛ր այդ գաղափարը ցույց տվող հատվածները։ 

— Ա՛յ անխելք մարդ,— բացականչեց թագավորը,— ախր չէ՞ որ ձեզ համար աներևույթ չի լինիլ, դու ու քո թագուհին կտեսնեք։ Դուք պարզ կտեսնեք ձեր թագավորությունը և՛ պալատները՝ իրենց պարտեզներով, և՛ մարգագետինները, և՛ անտառները։ Նրանց մեջը կապրեք, կզբոսնեք, կանեք, ինչ որ քեֆներդ կտա։ Միայն ուրիշների համար կլինի աներևույթ, ուրիշները չեն տեսնիլ ձեր թագավորությունը։

Իերգը սրա վրա շատ ուրախացավ, որ իրենց գյուղացիք ո՛չ կտեսնեն, որ ինքը թագուհի ու թագավորություն ունի, ո՛չ էլ նախանձից խեթ կնայեն։

Գրի՛ր քո կարծիքը հեքիաթի վերաբերյալ։ 

Կարծում եմ, որ ամեն մարդ պետք է իր հոգում ունենա իր երազը և փորձի իրականություն դարձնել: Թույլ չտա, որ կյանքի դժվարությունները կոշտացնեն իր հոգին և ապականեն իր երազը:

Անհասկանալի բառերը դուրս բերել, բառարանի օգնությամբ բացատրել։ 

Անհասկանալի բառեր չկային:

Թումանյանի հոդվածները՝ Խոսք սկսնակ բանաստեղծներին։ 

Առաջադրանքներ

1. Ո՞ր գրողների մասին է խոսում Թումանյանը այս հոդվածում։ 

Ռաֆաել Պատկանյանի, Հովհաննես Հովհաննիսյանի և Վահան Տերյանի մասին:

1. Առանձնացրո՛ւ կարևոր միտք արտահայտող հատվածները։ 

Մենք էլ ենք եղել սկսնակներ, բայց մեր գրական կյանքի արշալույսին էս տեսակ հասարակություն, էս տեսակ դահլիճ, էս տեսակ ընդհանրական ուշադրություն չենք տեսել։

———

 Համոզված եղեք, որ քննադատը ոչ բանաստեղծ կարող է ստեղծել և ոչ բանաստեղծ կարող է սպանել։

———

Եթե մեծ բանաստեղծը նա է, որի յոթը երգից մինը լավն է, դուք շատ պետք է ուրախ լինեք, եթե ձեր տասնևյոթ կամ քսանևյոթ երգից մինը լավ լինի։ Դրանով էլ դարձյալ կենդանի կմնաք ձեր մայրենի գրականության մեջ։

1. Ինչպե՞ս է բնորոշում իր տեղը գրականության զարգացման շրջաններում։

Երկրորդ և Երրորդ շրջանների մեջտեղում:

1. Ի՞նչ է ասում Թումանյանը ընթերցող- հասարակության վերաբերյալ։

Ասում է , որ ընթերցող- հասարակությունը զարգացել է և այսօր կարողանում է իր ողջունի խոսքն ուղղել ժամանակակից բանաստեղծներին:

1. Ի՞նչ է ասում Թումանյանը ազդեցության մասին։

Ասում է, որ ազդեցություն յուրաքանչյուր բանաստեղծ է կրում, բայց մեծ բանաստեղծը նա է, ով բարձրանում է ազդեցության սանդուղքով և հասնում ինքնուրույնության:

1. Ի՞նչ է ասում Թումանյանը քննդատության մասին։ 

Ասում է, որ քննադատը ոչ ստեղծում է բանաստեղծ և ոչ էլ սպանում նրան: Այլ ուղղակի հայտնում է իր կարծիքը:

1. Ձեր կարծիքով, ի՞նչ է անհրաժեշտ ժամանակակից գրողներին, ի՞նչ խոհուրդ կտայիք՝ որպես ընթերցող։  

Ժամանակակից գրողներին խորհուրդ կտայի ավելի շատ գրել և շատ շփվել մարդկանց հետ, այդ դեպքում գուցե նրանց գրվածքներից երեսունից մեկը լավը լինի:

Տնային

1. Պատմի՛ր դասարանում կատարած փորձերի մասին:

Փորձ 1.

2. Ինչպիսի նյութեր են տեղակալման ռեակցիայի ելանյութերը. ա) երկու պարզ, բ) երկու բարդ, գ) մեկ պարզ, մեկ բարդ, դ) մեկ պարզ, երկու բարդ: 

3. Համապատասխանեցրո՛ւ ռեակցիաների ելանյութ(եր)ը վերջանյութ(եր)ի և ռեակցիայի տեսակի հետ. Վերջանյութ Ռեակցիայի տեսակ 

ա — 2 — Բ

բ — 4 — Դ

գ — 5 — Ա

դ — 7 — Բ

ե — 6 — Դ

զ — 3 — Դ

4. Ավարտի’ր քիմիական ռեակցիաների հավասարումները և որոշիր յուրաքանչյուր ռեակցիայի տեսակը.

1. Zn + 2HBr = ZnBr2 + H2

Տեղակալման

1.   Zn(OH)2 + 2HCl = ZnCl2 + 2H₂O 

Փոխանակման

1. 2Zn(OH)2 =2ZnO+ 2H2

Քայքայման

1. Zn + Br = ZnBr 

Միացման

1. ZnCl + 2AgNO3 = Zn(NO3)₂ + 2AgCl

Փոխանակման

Դասարանական

Ֆլեշմոբ

Մոլ:Նյութի քանակ

Փորձարարական աշխատանք

1.Տեքստն այնպես փոխադրի՛ր, որ փղերի ոչնչացման համար մտահոգություն զգացվի:

Առաջիկա տասնամյակում Փղոսկրի ափն առանց փղերի կարող է մնալ: Փղոսկրի ափի բնության պահպանության ընկերությունը հաղորդում է, որ միայն վերջին տասնամյակում այդ կենդանիների գլխաքանակը հանրապետությունում պակասել է, ութ հազարից հասել է երեք հազարի:
Փղերի լրիվ ոչնչացում է սպառնում նաև շատ ուրիշ վայրերում, որտեղ որսագողերի և փղոսկր վաճառողների դեմ ոչինչ չի ձեռնարկվում: Նրանք ձեռք բերած «ապրանքը» մաքսանենգությամբ հասցնում են Փարիզ, Լոնդոն ու Տոկիո և մեծ շահույթով վաճառում են:

———

Փղոսկրի ափի բնության պահպանության ընկերությունը հաղորդում է, որ փղերին լրիվ ոչնչացում է սպառնում: Միայն վերջին տասնամյակում  այդ  կենդանիների գլխաքանակը  հանրապետությունում  և ոչ միայն, պակասել է՝ ութ հազարից հասնելով երեք հազարի:

Առաջիկա տասնամյակում Փղոսկրի ափը և այլ վայրեր կարող են մնալ առանց փղերի, քանի որ որսագողերի և փղոսկր վաճառողների դեմ ոչինչ չի ձեռնարկվում: Նրանք ձեռք բերած «ապրանքը» մաքսանենգությամբ հասցնում են Փարիզ, Լոնդոն ու Տոկիո և մեծ շահույթով վաճառում:

1. Գնահատե՛ք Իրանի աշխարհագրական դիրքը: Ցո՛ւյց տվեք դրա ուժեղ և թույլ կողմերը:

Իրանը գտնվում է Ասիայի հարավում, սահմանակից մի քանի երկրներով: Պարսից ծոցը կարևոր է առևտրի համար, բայց սահմանային լարվածությունները կարող են խնդիրներ ստեղծել:

2. Ներկայացրե՛ք Իրանի պետական կարգը, ցո՛ւյց տվեք դրա առանձնահատուկ գծերը:

Իրանը իսլամական հանրապետություն է, որտեղ ամենաբարձր իշխանությունը պատկանում է հոգևոր առաջնորդին, իսկ Ազգային ժողովը ընտրվում է ժողովրդի կողմից:

3. Գնահատե՛ք Իրանի բնակլիմայական պայմանները՝ տնտեսության տարբեր ոլորտ ների տեսանկյունից:

Իրանի կլիման հիմնականում չոր է, ինչը դժվարացնում է գյուղատնտեսությունը, բայց որոշ շրջաններ բարենպաստ են գյուղատնտեսության համար:

4. Նշե՛ք Իրանի՝ համաշխարհային նշանակության օգտակար հանածոները:

Իրանը հայտնի է իր մեծ նավթային և գազային ռեսուրսներով, որոնք կարևոր են համաշխարհային էներգետիկ շուկայի համար:

5. Ցո՛ւյց տվեք Իրանի կլիմայի ազդեցությունը երկրի բնական ու տնտեսական պայմանների վրա:

Իրանի կլիման սահմանափակում է գյուղատնտեսությունը՝ ջրի պակասի պատճառով, սակայն նավթարդյունաբերությունը շարունակում է զարգանալ:

https://online.fliphtml5.com/fumf/pzox/ էջ 113-115

Lesson 1

Seijin no Hi /page 45/read and translate the text

Grammar:present perfect

Exercise 1: Fill in the blanks with «since» or «for».

1. I have lived in this city since 2010.
2. She has worked here for five years.
3. They have known each other since childhood.
4. We have been waiting for two hours.
5. He has been a teacher since 1995.
6. I have had this book since last week.
7. She has studied French for a long time.
8. They have been married for 10 years.

Exercise 2: Complete the sentences with the correct form of the verb.

1. We have been living here since 2015.
2. I have known her for five years.
3. They haven’t seen their cousins since last Christmas.
4. She has worked at the hospital since 2002.
5. I have been waiting for you for an hour.
6. He has studied English since he was a child.
7. We haven’t visited that museum since our trip to Paris.
8. She had the same phone for two years.

Exercise 3: Correct the mistakes in the following sentences.

1. I have known her for five years.
2. They have been living here since 2010.
3. We have studied French for 3 months.
4. She has worked here since 1999.
5. I have been waiting for two hours.

Lesson 2

The power of humour/read and translate the text/page 46

Hometask:ex.2/c,f,page 47