Հարգելի՛ սովորողներ, այս շաբաթ ներկայացնելու եք հետևյալ թեմաները․

• Գազափոխանակությունը թոքերում և հյուսվածքներում․
• Դասագիրք-էջ՝ 130-133

Լրացուցիչ աշխատանք․

1.Ինչպե՞ս կարելի է բարձրացնել օրգանիզﬕ դիմադրողականությունը շնչառական հիվանդությունների նկատմամբ:
Դիմադրողականությունը բարձրացնելու համար, պետք է ճիշտ շնչել, պարբերաբար օդափոխել տարածքը, և պահպանել շնչառության հիգիենայի կանոնները։

2.Որո՞նք են շնչառության հիգիենայի հիﬓական կանոնները:
Շնչառության հիգիենան պահպանելու համար անհրաժեշտ է բնակարանը մաքրել խոնավ շորով, պետք է պահպանել անձնական հիգիենա, ինչպես նաև կոփել օրգանիզմը։ Եթե բնակարանում շատ մարդ կա, օդում թթվածնի քանակը պակասում է, շատանում են ածխաթթու գազը, ջրային գոլորշիները: Այդպիսի պայմաններում մարդիկ դառնում են քնկոտ, արագ հոգնում են, գանգատվում են գլխացավից: Մարդու առողջության համար անհրաժեշտ է թարմ օդ, բնակարանը պետք է հաճախ օդափոխել։

3.Ինչպե՞ս են հեռացվում քթի խոռոչ կամ շնչափող ընկած առարկաները:Քթի մեջ այդպիսի առարկաներ ընկնելու դեպքում անհրաժեշտ է փակել երկրորդ քթանցքը և փորձել փչելով արտաշնչմամբ հեռացնել օտար իրը։ Արգելվում են որևէ գործիքով հեռացնելու փորձերը, քանի որ ոչ հմուտ միջամտության դեպքում օտար մարմինը կթափանցի շնչուղիների ավելի խորը մասեր։

Ներկայացնելու եմ հաջորդ շաբաթվա դասը․

• Մարսողության համակարգ և կառուցվածքը :
• Մարսողությունը բերանի խոռոչում:
• Մարսողական գեղձեր, դրանց կառուցվածքը և ֆունկցիան:
• Սննդի բաղադրամասերը և դրանց նշանակությունը, Մարսողության նշանակությունը, մարսողական համակարգի կառուցվածքը:
• Դասագիրք, էջ՝ 135-140

Տնային

Սովորել.
Նյութի քանակ մոլ

Լուծել խնդիրներ.

1. Որքան է 4,03* 10  23 թվով երկաթի մոլեկուլների քանակը (մոլ):

N = 4,03 x 10²³

N_A = 6.02 x 10²³

n = ?

n = N/N_A

n = 4,03 x 10²³/6.02 x 10²³ = 4.03/6.02 = 0.7

1. Որքան է 0,4 մոլ քանակով ջրածնի ատոմների թիվը:

n = 0.4

N_A = 6.02 x 10²³

N = ?

N = n x N_A

N = 0.4 x 6.02 x 10²³ = 2.408 x 10²³

Տրված է’ K2SO4, Na2O, CaCO3, CO2, NaOH, H2SO4, AgCl, Cu(OH)2, N2O5, Fe(OH)3, HCl, Ba(OH)2, HNO3, ընտրիր ա) օքսիդի, բ) հիմքի, գ) թթվի, դ) աղի բանաձև(եր)ը:

ա) Na2O, CO2, N2O5

բ) NaOH, Cu(OH)2, Fe(OH)3, Ba(OH)2

գ) H2SO4, HCl, HNO3

դ) K2SO4, CaCO3, AgCl

Դասարանական
1•Գրեք ածխածնի (II) օքսիդի, ածխածնի (IV) օքսիդի, կալիումի օքսիդի, երկաթի (II) օքսիդի, երկաթի (III) օքսիդի, ֆոսֆորի (V) օքսիդի, ցինկի օքսիդի բանաձևերը։

CO, CO₂, K₂O, FeO, Fe₂O₃, P₂O₅, ZnO

2•Ներկայացնել ածխածին, ֆոսֆոր, ծծումբ, յոդ, կալցիում, ալյումին և քրոմ տարրերի օքսիդների բանաձևերը, որոնցում նշված տարրերի օքսիդացման աստիճանները թվապես հավասար են պարբերական համակարգում իրենց խմբերի համարներին։

C2O, P2O5, SO , I2O , CaO, Al3O5, Cr3O5.

3•Կազմել թվարկված ոչ մետաղների օքսիդների բանաձևերը. P (V), S (IV), S (VI), C (IV), N (II), N(IV) Si (IV):

1. Որքան է 803* 10  23 թվով ֆոսֆորի մոլեկուլների քանակը (մոլ):
2. Որքան է 0,6 մոլ քանակով պղնձի ատոմների թիվը:

Ռուբայիները

1. Առանաձնացրու քեզ դուր եկածները, յուրաքանչյուրը մեկ նախադասությամբ մեկնաբանիր։ 

Նա հոսում է, ալիք առ ալիք,
Եվ ամեն վայրկյան— այն չէ՛,
Եվ ամեն մի վայրկյանը— հնչեղ
Ներկա է, անցյալ— ու գալիք։

Այս քառյակը ներկայացնում է ժամանակի մասին, որը անընդհատ փոփոխվում է և միշտ մնում ցանկալի:

———

Օ, խմի՛ր, խմի՛ր դու ագահ.
Օ, խմի՛ր անդադար այս հատնումը.
Կորածը— իրեն նա գտնում է,
Եվ իր այդ գտնումով — չկա։

Այս քառյակում ներկայացված է մի մարդու մասին, ով մտածում է, որ կարող է ապրել հավերժ, բայց իրականում իր կայացումը մոտեցնում է իր վերջը:

———

Վերցնում ես քարը— մտածում ես.
«Հետքեր է կրում նա ջրի» —
Բայց չէ՞ որ այդ նո՛ւյն վայրկյանին հենց
Իմ վրա դու քո ձեռքը դրիր։

Այս քառյակը փորձում է ասել, որ յուրաքանչյուր մարդ իր հետքն է թողնում , թե՛ ֆիզիկապես , թե՛ հոգեպես: Յուրաքանչյուրս իր կյանքի ճանապարհին թողնում է իր հետքերը, ինչպես իրերի այնպես ես մարդկային հոգիներում:

2. Համացանցից պարզի՛ր՝ ինչ է ռուբայաթը։ 

Ռուբայի բառը հոգնակի թվով՝ «ռուբայաթ» է։ Նշանակում է քառյակ, արաբերեն բառացի՝ քառապատկված։ Պարսկա-արաբական պոեզիայում քառատող ավարտուն բանաստեղծություն է։ Առավելապես խոհական-փիլիսոփայական բնույթի։ Դասական քառյակի մեջ հանգավորվում են առաջին, երկրորդ և չորրորդ տողերը, իսկ երրորդը մնում է ամուրի՝ անհամգ։ Ռուբայաթի կամ քառյակի ժանրում ստեղծագործել են Օմար Խայամը, Հաֆեզը, Ռուդաքին, Նիզամին, Ռումին, Սաադին, իսկ հայ հեղինակներից՝ Հովհաննես Թումանյանը, Եղիշե Չարենցը, Հովհաննես Շիրազը և ուրիշներ։

Наступили холода. От инея пожелтели берёзки и покраснели осины. Вода в реке потемнела. Холодный осенний ветер обрывал сухие листья и уносил их. Небо часто покрывалось тяжёлыми осенними облаками. Моросил мелкий осенний дождь. Осталась на реке Серая Шейка. Это была молодая уточка, у неё было сломано крыло. Лебеди, гуси и утки начали готовиться к отлёту. Серая Шейка не могла лететь со стаей, она осталась на реке одна и долго провожала глазами улетавшую стаю. Сначала все летели одной живой кучей, а потом вытянулись в правильный треугольник и скрылись. Серая Шейка, заливаясь слезами, думала: «Неужели я совсем одна? Лучше бы Лиса меня тогда съела.»

Поспешишь — людей насмешишь.

Без труда не вытащишь и рыбку из пруда.

С кем поведёшься, от того и наберёшься.

Тише едешь — дальше будешь.

Что посеешь, то и пожнёшь.

Всякое дело мастера боится.

Не говори «гоп», пока не перепрыгнешь.

Первый блин всегда комом.

Счастье собаки

Она никому не принадлежала. У неё не было имени, и никто не мог сказать, где она находилась и чем кормилась.

Однажды ночью собака подкралась к заснувшей даче и бесшумно улеглась под террасой. Пахло людьми. Люди спали, были беспомощны, и собака сторожила их.

Приехавшие дачники были добрыми людьми. Сперва они хотели прогнать напугавшую их собаку, но потом привыкли к лаю по ночам и по утрам вспоминали: «А где наша Кусака?»

Кусака присмотрелась к лицам людей и усвоила их привычки: за полчаса до обеда уже стояла в кустах и преласково помаргивала, не зная, ударят её или приласкают. Её приласкали.

Маленькая тёплая рука прикоснулась нерешительно к шершавой голове и смело забегала по всему шерстистому телу.

Всею своей душой разцвела Кусака. У неё было имя, на которое она неслась из зелёной глубины сада. Она принадлежала людям и могла им служить. Разве недостаточно этого для счастья собаки?

Քանի որ ABC ~ A1B1C1 | => BC/B1C1 = AC/A1C1

14/7 = 9/x

x = (9 x 7)/14

x = 63/14

x = 4.5

A1C1 = 4.5

Քանի որ AB = BC, A1B1 = B1C1 | => ABC և A1B1C1 հս. | => <BAC = <B1A1C1 = 65^o , <ABC = <A1B1C1 = 180 — 2 x 65 = 180 — 130 = 50

<A1B1C1 = 50^o

Քանի որ ABC ~ A1B1C1 | => BC/B1C1 = k

15/5 = 3

k = 3

ABC ~ MNK | => AB/MN = BC/NK = AC/MK = k

AB = 12

MN = 12 : 2.5 = 4.8

AC = 8

MK = 8 : 2.5 = 3.2

BC = 15

NK = 15 : 2.5 = 6

Պատ.՝ 4.8 ; 3,2 ; 6:

Lesson 1

Tuvalu-a disaster waiting to happen/page 58

Homework:ex.6/c,7/a,page 57

Lesson 2

Tuvalu-a disaster waiting to happen/page 58/to retell

Homework:ex.8/c,page 58

Exercise 1: Fill in the blanks with a, an, or the.

1. I saw a bird in the garden today.
2. He is an honest person.
3. She went to the store to buy an apple.
4. The Earth revolves around the Sun.
5. We stayed in a hotel near the beach.
6. The book on the table is mine.
7. Can you pass me a pen?
8. The Pacific Ocean is the largest ocean in the world.
9. I need an umbrella because it’s raining.
10. She is the best student in the class.

Exercise 2: Choose the correct article (a, an, the) to complete each sentence.

1. I need a pencil to write this down. (a / an / the)
2. The dog is barking loudly outside. (a / an / the)
3. We went to the park yesterday. (a / an / the)
4. I’ve never been to the Italy. (a / an / the)
5. The Amazon is the longest river in the world. (a / an / the)
6. It was an amazing day at the beach. (a / an / the)
7. Have you met the new neighbor? (a / an / the)
8. We are planning to visit the Eiffel Tower when we’re in Paris. (a / an / the)
9. I found an old coin in my backyard. (a / an / the)
10. The Nile River is in Africa. (a / an / the)

Exercise 3: Correct the mistakes in the following sentences (if any):

1. She is the best cook in the town.
2. I bought an apple and a banana from the store.
3. The Earth orbits around a Sun.
4. He is a university student.
5. I read a book about the history of ancient civilizations.

1.Տրված բառերին ավելացնելով ինչքա՞ն, ինչպե՞ս, ե՞րբ, ո՞ւր հարցերին պատասխանող լրացումներ` կազմի´ր բառակապակցություններ: 

Անհանգստանալ — (ինչքա՞ն) անչափ, (ինչպե՞ս) շնչակտուր, (ե՞րբ) հիմա, (ո՞ւր) Հանգստավայրում:

սովորել — (ինչքա՞ն) քիչ, (ինչպե՞ս) լավ, (ե՞րբ) այժմ, (ո՞ւր) դպրոցում:

ուղևորվել — (ինչքա՞ն) անընդհատ, (ինչպե՞ս) պատրաստված, (ե՞րբ) ամռանը, (ո՞ւր) ծով:

կեղտոտվել — (ինչքա՞ն) շատ — շատ, (ինչպե՞ս) ոտքից գլուխ, (ե՞րբ) խաղալուց, (ո՞ւր) բակում::

2.Տրված բառակապակցությունների մեջ ընդգծի´ր այն բառը, որ գլխավորն է (լրացյալը), և գրի՛ր, թե ի՛նչ հարցի է պատասխանում լրացումը: Օրինակ`հրաշագործ դեղ — ինչպիսի՞ դեղ:

Մեքենաների օգնությունը — Ինչերի՞ օգնությունը:

լավ բերք — Ինչպիսի՞ բերք:

արդյունաբերական ձեռնարկություններ — Ինչպիսի՞ ձեռնարկություններ:

ֆիզիկոսների ընկերություն — Ինչպիսի՞ ընկերություն:

գործարանի ծխնելույզներ — Ի՞նչ ծխնելույզներ:

հատել անտառը — Ի՞նչ անել անտառը:

քաղաքում հանդիպել — որտե՞ղ հանդիպել:

ընկերներին հրավիրել — Ընկերներին ի՞նչ անել:

արագ տարածվել — Ինչպե՞ս տարածվել:

հանդիպել խոչընդոտների — Ինչերի՞ հանդիպել:

Ձայնարկություն՝ զգացմունք, հուզմունք, կոչ, նմանաձայնություն արտահայտող բառեր:

1. Տրված նախադասություններում ընդգծի՛ր ձայնարկությունները:
-Փի՜շտ, հեռու գնա ափսեի մոտից:
-ՈՒխա՛յ, հաճելի է այս ջուրը խմելը:
-Հե՜յ, որտեղ եք:

Ձայնարկությունները լինում են երեք տեսակ.

·                    զգացական

·                    կոչական

·                    նմանաձայնական

2. Ձայնարկությունների շարքերի դիմաց գրի՛ր տեսակը, նշի՛ր՝ ինչ են արտահայտում:
Ա.Է՜յ, Էհե՛յ, ծո՜, ա՜, փի՜շտ, տո՜… — կոչական:
Բ. ա՛խ, վո՛յ, ո՛ւխ, օ՛, օ՛յ, ջա՛ն, պա՛հ… — զգացական:
Գ.ծի՛վ-ծի՛վ, ծուղրուղո՜ւ,խը՜շշ, բը՛զզ, ճը՛ռռ — նմանաձայնական:

Ձայնարկությունները նախադասության անդամ չեն դառնում:
Ձայնարկությունները կազմությամբ լինում են պարզ և բարդ:

3. Գրի՛ր տրված ձայնարկությունների կազմությունը՝ ա՛խ, վա՛յ, վա՛յ-վա՛յ, հե՜յ վախ, բը՛զզ, ջա՛ն:
պարզ — ա՛խ, վա՛յ, բը՛զզ, ջա՛ն:
բարդ — վա՛յ-վա՛յ, հե՜յ վախ

Ձայնարկությունների ուղղագրությունը.

·                    միության գծիկով գրվում են կրկնավոր հարադրությունները՝ հա՛յ-հա՛յ, վա՜շ-վի՜շ…

·                    անջատ գրվում են հարադրական բարդությունները՝ հա՜յ հա, զը՜նգ հա զը՜նգ …

·                    եթե ձայնարկության միակ վանկարար հնչյունը ը-ն է, գրվում է՝ թը՜խկ, հը՜մ…

4. Կետադրի՛ր նախադասությունները.

—Ա՛յ մարդ, ի՞նչ ենք անելու:

—Հե՜յ, ու՞ր եք գնում:

—Օ՜, ինչպե՞ս մինչև հիմա գլխի չէի ընկել:

1) 2

2) 8 — 5 = 3

3) (5 +5)/2 = 10/2 = 5

1) 3

2) 8 — 4 = 4

3) (4 + 4)/2 = 8/2 = 4

1) 1

2) 6 — 1 = 5

3) (2 + 1)/2 = 3/2 = 1.5

1) 4

2) 8 — 6 = 2

3) (6 + 6)/2 = 12/2 = 6

1) 23

2) 23

3) 2, 3, 4

4) 3 — 1 = 2

5) 3

1) 23

2) 19

3) 3 , 4, 6

4) 3 — 3 = 0

5) 4

1) 2

2) 2

3) 10 , 15, 15

4) 10 — 5 = 5

5) (20 + 20)/2 = 40/2 = 20

ա) 2

բ) 2

գ) 16 = 16/23 x 100 = 1600/23 = 69.5 = 70

            М.Ю.Лермонтов. Стихотворения

Лермонтов и армяне…

Нам, армянам свойственна привычка искать и находить во всех великих людях армянские корни, приписывать им армянских предков. …

Но как ни парадоксально армянские родственники у Лермонтова действительно были. Они появились в жизни М. Ю. Лермонтова в 1818 году, когда он впервые в четырехлетнем возрасте вместе с горячо любящей его бабушкой Елизаветой Алексеевной Арсеньевой и ее многочисленными слугами оказался в имении родной сестры бабушки — Е. А. Хастатовой. Это была семья генерал-майора А. В. Хастатова — армянина из Кизляра (Северный Кавказ)….

Аким Васильевич Хастатов вместе с другими генералами-армянами — С. С. Давыдовым, С. Манеевым, Я. Абрамовым — был участником многих знаменитых сражений. За смелость и отвагу его хвалил сам А. В. Суворов. …

Лермонтов – поэт, к личности и творчеству которого всегда обращались представители армянской интеллигенции. Еще в 1843 году при содействии Лазаревской Московской семинарии был издан сборник русских поэтов на армянском языке, среди которых были и стихотворения Лермонтова. Переводы эти осуществил студент семинарии Г. Амазаспян. Знаменательно то, что переводы стихотворений Лермонтова «Сосна» и «Ангел» вышли на грабаре. К творчеству Лермонтова обращался и армянский писатель, поэт, публицист Микаэл Налбандян, которого особенно привлекали свободолюбивые стихи и поэмы Лермонтова. …

Интересными и содержательными были и переводы Ованеса Туманяна. …

Сравним оригинал и перевод на примере стихотворения «Ангел»:

 

По небу полуночи ангел летел,
И тихую песню он пел,
И месяц, и звезды, и тучи толпой
Внимали той песне святой.

Он пел о блаженстве безгрешных духов
Под кущами райских садов,
О Боге великом он пел, и хвала
Его непритворна была.

Он душу младую в объятиях нес
Для мира печали и слез;
И звук его песни в душе молодой
Остался — без слов, но живой.

И долго на свете томилась она,
Желанием чудным полна,
И звуков небес заменить не могли
Ей скучные песни земли.

ՀՐԵՇՏԱԿ

 Կես գիշերային լըռին երկընքում

 Թըռչում էր հրեշտակն և խաղաղ երգում.

 Եվ լուսինն, աստղերն, ամպեր խմբովին,

Ունկընդիր էին նորա սուրբ երգինֈ

Նա արդարների վայելքն էր երգում

 Ծառերի տակին-դըրախտի այգում.

Երգում էր նա մեծ աստուծո վերա.

Եվ սըրտալի էր գովեստը նորաֈ

Лермонтова много переводили на армянский и другие поэты,…

Тема одиночества и неопределённости, поиска, загадочности человеческой души. Парус в стихотворении символизирует жизнь молодого поэта, его внутренний мир. Главная мысль – человеческой натуре свойственны страсти, желания, одиночество, поиск себя, тяга к тому, что может быть опасно.

Идея – автор показывает одиночество и мятеж внутреннего мира творческого человека, самого себя. Главный герой – образ паруса – человеческой натуры, ищущей своё место, рвущейся в неизвестность. В минуты отчаяния люди склонны к мятежу, поиску, риску, это следствие неизвестности.

ПАРУС

Белеет парус одинокой
В тумане моря голубом!..
Что ищет он в стране далекой?
Что кинул он в краю родном?..

Играют волны — ветер свищет,
И мачта гнется и скрипит…
Увы! Он счастия не ищет
И не от счастия бежит!

Под ним струя светлей лазури,
Над ним луч солнца золотой…
А он, мятежный, просит бури,
Как будто в бурях есть покой!

ԱՌԱԳԱՍՏ

Առագաստն է ճերմակափառ

Մով ծովի մեջ մենակ լողում:

Ի՞նչ է փնտրում երկրում օրոր,

Ի՞նչ է թողել նա մայր հողում:

Ծովը ծփում, քամին սուրում,

Կայմն է ճկվում, ճռնչում…

Ավաղ, նա ոչ բախտ է մուրո