Օրենքները և իրավունքները կարևոր դեր ունեն հասարակության կառավարման և կարգավորման գործում: Դրանք փոխկապակցված են և հաճախ լրացնում են միմյանց, սակայն ունեն իրենց առանձնահատկությունները և նպատակները։
Օրենքներ
Օրենքները սահմանված կանոններ են, որոնք հաստատում է պետությունը՝ կարգավորելու մարդկանց վարքը և ապահովելու հասարակական կարգը: Օրենքներն ունեն հետևյալ առանձնահատկությունները.
Պարտադիր են բոլորի համար: Օրենքները պարտադիր են հասարակության բոլոր անդամների համար, անկախ նրանց դիրքից կամ սոցիալական կարգավիճակից: Դա նշանակում է, որ բոլորը պետք է հետևեն օրենքներին, և որևէ մեկը բացառություն չի կազմում։
Սահմանված են պետական մարմինների կողմից: Օրենքները մշակվում և հաստատվում են պետական մարմինների, ինչպես օրինակ՝ խորհրդարանի, դատարանների և կառավարության կողմից: Այս կառույցները պատասխանատու են օրենքների ստեղծման, փոփոխման և իրականացնելու համար։
Պատժում են խախտումների դեպքում: Օրենքների խախտումը կարող է հանգեցնել տարբեր պատժամիջոցների՝ տուգանքների, կալանքի, կամ ազատազրկման: Պատիժները նպատակ ունեն կանխարգելելու անօրինական վարքը և պաշտպանելու մյուս քաղաքացիներին՝ խախտողների գործողություններից:
Հիմք են տալիս իրավունքների պաշտպանությանը: Օրենքները հաճախ ապահովում են այն հիմքը, որի վրա կառուցվում են մարդկանց իրավունքները: Օրինակ, օրենքները կարող են պաշտպանել անձի մասնավորությունը, սեփականությունը և ֆիզիկական անվտանգությունը:
Օրենքներն իրենցով ապահովում են հասարակության կայունությունը և անվտանգությունը, թույլ չեն տալիս անպատժելի գործողություններ և սահմանում են վարվելակերպի չափանիշներ բոլորի համար։
Իրավունքներ
Իրավունքները հիմնարար ազատություններ և պաշտպանություններ են, որոնք ունեն յուրաքանչյուր մարդ՝ անկախ ազգությունից, կրոնից, լեզվից կամ սոցիալական կարգավիճակից: Դրանք հաճախ են ճանաչվում միջազգային պայմանագրերով, ինչպես օրինակ Միավորված Ազգերի Կազմակերպություն — ի Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրով։ Իրավունքներն ունեն հետևյալ հատկանիշները.
Բնական իրավունքներ: Բազմաթիվ իրավունքներ համարվում են «բնական», այսինքն՝ մարդուն բնորոշ են որպես մարդկային էակ: Օրինակ, կյանքի իրավունքը, ազատության իրավունքը, և հավասարության իրավունքը բնական իրավունքներ են, և պետք է պաշտպանվեն անկախ նրանից, թե որտեղ է ապրում մարդը:
Ապահովում են մարդկանց ազատություններն ու պաշտպանությունը: Իրավունքներն ամրագրվում են այնպես, որ հասարակության յուրաքանչյուր անդամ ունենա պաշտպանվածություն և ազատություն: Օրինակ, կրթության իրավունքը, առողջության իրավունքը և աշխատանքի իրավունքը մարդկանց թույլ են տալիս ունենալ հավասար հնարավորություններ և խուսափել անարդարությունից։
Հիմնականում ամրագրված են օրենսդրությամբ: Չնայած իրավունքները կարող են լինել բնական, շատ իրավունքներ նույնպես ամրագրված են օրենքներով: Օրենքները կարող են պարունակել իրավունքի սկզբունքներ, որոնք պաշտպանվում են դատարանների կողմից և կարող են պահանջվել խախտումների դեպքում։
Պահպանվում են պետական և միջազգային մակարդակներում: Իրավունքների մեծ մասը պաշտպանվում է ինչպես ազգային օրենքներով, այնպես էլ միջազգային պայմանագրերով, որոնք պարտադրում են պետություններին հետևել այդ իրավունքների պահպանմանը: Դա ապահովում է, որ երկրներն իրենց քաղաքացիների նկատմամբ պահպանեն մարդու իրավունքների հիմնական սկզբունքները։
Համեմատություն
Հատկանիշ
Օրենքներ
Իրավունքներ
Սահմանվածություն
Սահմանվում են պետական մարմինների կողմից և պարտադիր են բոլորի համար
Տրվում են մարդկային բնությամբ կամ միջազգային պայմանագրերով
Նպատակ
Կարգավորում են հասարակական վարքը և ապահովում անվտանգությունը
Պաշտպանում են մարդկանց ազատությունները և հիմնում են հավասարություն
Պատժի կիրառումը
Օրենքների խախտման դեպքում պատժում են (օրինակ՝ տուգանք, կալանք)
Իրավունքների խախտման դեպքում սովորաբար պաշտպանություն են տրամադրում
Փոփոխականություն
Հաճախ փոփոխվում են ժամանակի և հասարակության կարիքներին համապատասխան
Հիմնական իրավունքները համարվում են հաստատուն և քիչ են փոփոխվում
Պաշտպանության մեխանիզմ
Օրենքները պաշտպանվում են դատարաններով և ոստիկանությամբ
Իրավունքները պաշտպանվում են պետական և միջազգային մակարդակներով
Եզրակացություն
Օրենքներն ու իրավունքները փոխկապակցված են, քանի որ օրենքներն են ապահովում իրավունքների պաշտպանությունը և հնարավորություն տալիս քաղաքացիներին պաշտպանել իրենց իրավունքները օրինական ճանապարհով։ Օրինակ, մարդու իրավունքը մասնավորության նկատմամբ պաշտպանվում է գաղտնիության մասին օրենքներով, և այս օրենքները արգելում են մյուսներին անօրինական ձևով խախտել այս իրավունքը։
նոր հասկացություններ, եզրույթներ- տալ դրանց բացատրությունները
Էջ 18-24 պատմել, հարցերին պատասխանել
Կատարել ուսումնասիրություն թեմայի շրջանակում նախընտրած նկարչի, քանդակագործի, փիլիսոփայի , քաղաքական գործչի շրջանակում:
____
ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ ԵՎ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾԱԿԱՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔ
Ի՞նչ նոր երևույթներ առաջացան Եվրոպայի տնտեսության մեջ և ինչի՞ հետ էին դրանք կապված։
Եռադաշտային համակարգ,Առևտրային կապիտալ,Ապրանքային արտադրություն,Գաղութ և այլն։Այս ամենը կապվծ էր մարդկության զարգանալու հետ։
Հիմնավորի՛ր, որ նոր ժամանակների շեմին գյուղատնտեսությունը տնտեսության առաջատար ճյուղն էր։
Իմ կարծիրքոր գյուղատնտեսությունը միշ եղել է տնտեսության առաջատար ճյուղ կամ առաջատարներից մեկը։
Ներկայացրո՛ւ գյուղատնտեսության զարգացման արդյունքները։
Ավելի բազմազան սննդի տեսականի և ուտելիքի խնդրի նվազում։
Վերհանի՛ր գյուղատնտեսական և մանուֆակտուրային արտադրության աճին նպաստող գործոնները։
Մեծ քաղաքների ստեղծումը,
Համաձա՞յն ես հետևյալ դատողության հետ.
«Աշխարհագրական մեծ հայտնագործություններն ունեցել են դրական և բացասական հետևանքներ»։
ա) Փաստերով հիմնավորի՛ր քո պատասխանը։
Այո համաձայն եմ որովհաետև օրինակ զենքերը ստեղծվել եմ մարդկանց կենդնիներից պաշպանելու համար,բայց դա բերել է բազում պատերազմների։
1) եվրոպացիների տեսանկյունից,
Եվրոպացիների տեսանկյունից ամենի ինչ դեպի լավն էր գնում։
2) գաղութացված ժողովուրդների տեսանկյունից։
Նույնպես կարելի է ասել լավ էր բայց չնայած նրան որ նրանք զարգանում էին նրանք միևնույն է որիշի տիրապետության տակ էին։
Քարտեզից և այլ նյութերից օգտվելով՝ ինքնուրույն պարզի՛ր, թե հետագայում որ երկրները և ինչ տարածքներ են հայտնագործվել։ 16
ԱՇԽԱՏԱՆՔ ՔԱՐՏԵԶՈՎ
Օգտվելով էջ 14–ի քարտեզից՝ ներկայացրո՛ւ Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների հիմնական ուղիները։
Հիմնական ուղիները անցնում էին աֆրիկաի հարավով կամ հարավային ամերիկայի և անտարկտիդաի արանքով։
Ի՞նչ երկրներ ու աշխարհամասեր հայտնաբերվեցին և ո՞ւմ կողմից։ Ամերիկաները հայտնաբերվեցին Իսպամիաի կողմից,Ավստրալիան մեծ բրիտանիան։
ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ
Դասընկերոջդ հետ քննարկե՛ք և պարզե՛ք, թե Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների նախադրյալներից որո՞նք էին առաջին երեք կարևորները։
Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների առաջին երեք կարևոր նախադրյալները հետևյալն էին․
Տեխնիկական առաջընթաց — Նոր նավեր, հատկապես կարավելները, և ճշգրիտ նավիգացիոն գործիքներ, ինչպիսիք են կողմնացույցը և աստղադիտակը, հեշտացրին երկար ճանապարհորդությունները։
Տնտեսական պատճառներ — Եվրոպայում մեծ պահանջարկ կար արևելյան ապրանքների նկատմամբ, ինչպիսիք են համեմունքները, մետաքսը և թանկարժեք քարերը, ինչը մղում էր գտնելու նոր առևտրային ուղիներ։
Քաղաքական նպատակներ — Եվրոպական պետությունները ցանկանում էին ընդլայնել իրենց ազդեցությունը և վերահսկել նոր տարածքներ, ինչպես նաև հարստություններ ձեռք բերել։
ԱՐԺԵՔ ԵՎ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ
Խմբով քննարկե՛ք և գնահատե՛ք Եվրոպայի տնտեսության մեջ տեղի ունեցած փոփոխությունների նշանակությունը։ ՆԱԽԱԳԾԱՅԻՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ ԹԵՄԱ
Օգտվելով դասանյութից, այլ գրականությունից և համացանցի նյութերից՝ ձեր ընտրությամբ կատարե՛ք «Հայտնի ծովագնացը և նրա դերը պատմության մեջ» թեմայով աշխատանքը
Ռեֆլեքսային աղեղը նյարդային ազդակների անցման ուղին է, որի միջոցով մարմինը արագ արձագանքում է գրգռիչներին։ Ունի ընկալիչներ, նյարդեր և օրգաններ, որոնք միասին ապահովում են ռեֆլեքսի ընթացքը։
Ի՞նչ է ռեֆլեքսը
Ռեֆլեքսը օրգանիզմի ակամա, արագ պատասխանն է գրգռիչին։ Օգնում է մարմնին արագ արձագանքել փոփոխություններին։
Ռեֆլեքսի ի՞նչ տեսակներ գիտեք։
Պայմանական և Ապայման ռեֆլեքսներ:
Պայմանական ռեֆլեքսներ՝ առաջանում են ուսուցման արդյունքում։
Ապայման ռեֆլեքսներ՝ ի ծնե ռեֆլեքսներ են, օրինակ՝ շնչելը։
1. Գտի՛ր սխալ գործածված բառերն ու բառակապակցաթյունները և ուղղի՛ր:
Բացի աղջիկը, բոլորն ուզում էին ուրիշ քաղաք տեղափոխվել:
Սիրահարված եմ ձեր երկրի վրա:
Հալվում, մաշվում էր հարազատ տան ու ընկերների կարոտով: Կարոտում էր անգամ իրենց փողոցի ծառերը: Քույրս երրորդ դասարան է: Բաժակը ձեռքն էր, որ մտավ: Շատ լավ է տիրապետում անգլերենը: Մուգ ակնոցներիդ պատճառով աչքերդ չեմ տեսնում:
————
Աղջկանից բացի, բոլորն ուզում էին ուրիշ քաղաք տեղափոխվել:
Սիրահարված եմ ձեր երկրին:
Հալվում, մաշվում էր հարազատ տան ու ընկերների կարոտից:
Անգամ կարոտում էր իրենց փողոցի ծառերին:
Քույրս երրորդ դասարանում է:
Բաժակը ձեռքին էր, որ մտավ:
Շատ լավ է տիրապետում անգլերենի:
Մուգ ակնոցիդ պատճառով աչքերդ չեմ տեսնում:
2. Ըստ կազմության` տրված ածականները բաժանի՛ր չորս խմբի:
Շատ էր պատմում իր ճամձորդությունից ճամփորդության մասին, նավում իր հետ ընկերացած տղաներից տղաների մասին:
Անընդհատ խոսում է իր որդուց որդու և դուստրերից դուստրերի մասին:
Իր բույնը հյուսել էր մեր բակի ծառինծառի վրա:
Ամառը չէր կարողանում տան մեջ մնալ, քնում էր կտուրին կտուրի վրա` աստղազարդ երկնքի տակ:Ամայի դաշտերիդաշտի մեջ քարե երկու սյուն էր կանգնեցված:
Խավարի մեջխավարում մի երկու ցոլք էր երևում միայն:
Պառկեց դեզին դեզի վրա, ու չորացած ծաղիկների խառը բույրերը նորից հուշեր արթնացրին:
Նրան քո իսկ հրամանով հրամանի համաձայն պիտի կախեին, եթե չփախչեր:
Ըստ այդ երկրի օրենքով` իր սենյակից կամ մեքենայից դուրս եկած օտարականը պիտի հագնված լինի տեղացիների նման:
2. Գծիկները ը կամ ն մասնիկով (հոդով) փոխարինի՛ր:
Մի օր Զևսի գլուխը սոսկալի ցավեց: Նա կանչեց իր որդուն ու հրամայեց, որ ճեղքի իր գլուխը ու ինքն ազատվի ցավից ու գլխի միջի աղմուկից: Հեփեստոսը կացինը տարավը բերեց ու մի հզոր հարվածով ճեղքեց հոր գլուխը: Այդ ժամանակ աստծո գլխից դուրս եկավ Աթենասն Պալաս հզոր դիցուհին: Ոտից գլուխ զինավառ, շողշողուն սաղավարտով, վահանն ու նիզակը ձեռքին` կանգնեց ապշահար աստվածների առջև, ու նրա կանչը որոտաց ու ցնցեց Օլիմպոսը: Աթենասն սկսեց հովանավորել Հունաստանի հերոսներին, պահպանել քաղաքներն ու ամրոցները:
«Господи, я прошу не о чудесах и не о миражах, а о силе каждого дня. Научи меня искусству маленьких шагов. Сделай меня наблюдательным и находчивым, чтобы в пестроте будней вовремя останавливаться на открытиях и опыте, которые меня взволновали. Научи меня правильно распоряжаться временем моей жизни. Подари мне тонкое чутье, чтобы отличать первостепенное от второстепенного.
Я прошу о силе воздержания и меры, чтобы я по жизни не порхал и не скользил, а разумно планировал течение дня, мог бы видеть вершины и дали, и хоть иногда находил бы время для наслаждения искусством. Помоги мне понять, что мечты не могут быть помощью. Ни мечты о прошлом, ни мечты о будущем. Помоги мне быть здесь и сейчас и воспринять эту минуту как самую важную. Убереги меня от наивной веры, что все в жизни должно быть гладко. Подари мне ясное сознание того, что сложности, поражения, падения и неудачи являются лишь естественной составной частью жизни, благодаря которой мы растем и зреем.
Напоминай мне, что сердце часто спорит с рассудком. Пошли мне в нужный момент кого-то, у кого хватит мужества сказать мне правду, но сказать ее любя! Я знаю, что многие проблемы решаются, если ничего не предпринимать, так научи меня терпению.
Ты знаешь, как сильно мы нуждаемся в дружбе. Дай мне быть достойным этого самого прекрасного и нежного Дара Судьбы. Дай мне богатую фантазию, чтобы в нужный момент, в нужное время, в нужном месте, молча или говоря, подарить кому-то необходимое тепло. Сделай меня человеком, умеющим достучаться до тех, кто совсем «внизу». Убереги меня от страха пропустить что-то в жизни. Дай мне не то, чего я себе желаю, а то, что мне действительно необходимо. Научи меня искусству маленьких шагов».
Антуан де Сент- Экзюпери
2.Ответьте на вопросы.
1. О чем эта молитва?
Молитва о том, чтобы жить осознанно и ценить каждый день, не ожидая чудес, а принимая жизнь такой, какая она есть. 2. Чему учит она?
Она учит замечать важные моменты, принимать трудности, проявлять терпение и быть добрым к другим.
3. Какие эмоции вызвала она?
Молитва вызывает чувство покоя и помогает задуматься о том, что важно, придаёт сил справляться с трудностями.
3.Грамматический материал
Главные члены предложения – это подлежащее и сказуемое. Подлежащее отвечает на вопросы именительного падежа: кто? или что? Подлежащее обычно выражается именем существительным или местоимением.Сказуемое – это главный член предложения, который отвечает на вопросы что делает предмет? что с ним происходит? что он такое? кто он такой? и др. Сказуемое чаще всего выражается глаголом.
Задания.
1.Подчеркните главные члены предложения. 1.Воробей лежал на моей ладони. 2. На пригорке играли лисята. 3. За рекой поднялась большая тёмная туча. 4. Ветер гнул макушки деревьев. 5. На землю упали тяжёлые капли дождя. 6. Вскоре хлынул тёплый летний дождь. 7. Небо прояснилось. 8. Снова вернулось ласковое лето. 9.Мы с нетерпением ждали весны. 10. Листья падают с клёнов.
——
Воробей лежал на моей ладони.
На пригорке играли лисята.
За рекой поднялась большая тёмная туча.
Ветер гнул макушки деревьев.
На землю упалитяжёлые капли дождя.
Вскоре хлынул тёплый летний дождь.
Небо прояснилось.
Снова вернулось ласковое лето.
Мы ждали весны с нетерпением.
Листья падают с клёнов.
2.Замените существительные местоимениями. Образец: Бабушка сидела у порога. – Она сидела у порога.
Археологи обнаружили под толстым слоем песка развалины древнего города. 2. Женщина подошла к памятнику. 3. Птенцы жадно разевали голодные рты. 4. В пять лет мальчик уже читал. 5. Море ласково плескалось у самых моих ног. 6. Весной скворцы возвращаются к своим покинутым домам. 7. Через два дня Светлана уезжала на юг. 8. Врач часто посещал больного.
—
Они обнаружили под толстым слоем песка развалины древнего города.