~ Կարոլինա Եսայանի ուսումնական բլոգ ~

Կարծես թե դարձել եմ ես տուն

Կարծես թե դարձել եմ ես տուն, Բոլորն առաջվանն է կրկին. Նորից դու հին տեղը նստում, Շարժում ես իլիկը մեր հին. Մանում ու հեքիաթ ես ասում, Մանում ես անվերջ ու արագ. Սիրում եմ պարզկա քո լեզուն, Ձեռներըդ մաշված ու բարակ։ Նայում եմ, մինչև որ անզոր Գլուխըս ծնկիդ է թեքվում. Նորից ես մանուկ եմ այսօր, Դրախտ է նորից իմ հոգում։ Արևը հանգչում է հեռվում, Գետից բարձրանում է մշուշ, Հեքիաթըդ անվերջ օրորում, Իլիկըդ խոսում է անուշ…

ՀԱՅՏՆՈԻԹՅՈԻՆ

Գարնան անուշ աղմուկով,
Գարնան երգով դու եկար.
Փայլով, փառքով ու շուքով,
Խնդությունով խելագար….

Սիրտըս անուշ խոցեցիր
Արևավառ քո սրով,
Սև օրերըս այրեցիր
Գեղեցկությամբ ու սիրով։

Սիրտըս լիքն էր մութ մեգով,
Սիրտըս թույլ էր ու տկար,—
Գարնան անուշ աղմուկով,
Գարնան երգով դու եկար…

ՄԹՆՇԱՂ

Ես սիրում եմ մթնշաղը նրբակերտ,
Երբ ամեն ինչ երազում է հոգու հետ,
Երբ ամեն ինչ, խորհրդավոր ու խոհուն,
Ցնորում է կապույտ մութի աշխարհում…
Չկա ոչ մի սահման դնող պայծառ շող,
Աղմուկի բեռ, մարդկային դեմք սիրտ մաշող.—
Հիվանդ սիրտըդ չի՛ տրտնջում, չի՛ ցավում,
Որպես երազ մոռացումի անձավում.
Եվ թվում է, որ անեզր է ամեն ինչ —
Ու ողջ կյա՛նքդ — մի անսահման քաղցր նինջ…

1.Թվարկի՛ր, թե ի՞նչ տարրերի ատոմներից են կազմված՝  ջուրը (H2O), ածխաթթու գազը (CO2), Երկաթի (III) օքսիդ (Fe2O3), Կալիումի պերմանգանատը(KMnO4), Կալիումի սիլիկատ(K2SiO3):

ջուրը (H2O) — ջրածին(H) և թթվածին(O)
ածխաթթու գազը (CO2) — ածխածին(C) և թթվածին(O)
Երկաթի (III) օքսիդ (Fe2O3) — երկաթ(Fe) և թթվածին(O)
Կալիումի պերմանգանատը(KMnO4) — կալիում(K), մանգան(Mn) և թթվածին(O)
Կալիումի սիլիկատ(K2SiO3) — կալիում(K), սիլիցիում(Si) և թթվածին(O)

2.Ստորև բերվածներից  ո՞ր շարքի քիմիական տարրերը միայն մետաղական պարզ նյութեր կարող են առաջացնել.                                        

 Sr, F, Fe

Fr, Fe, Sr

Fr, F, Fe

3.Ստորը թվարկված տարրերի նշաններից ո՞րն է համապատասխանում սովորական պայմաններում պինդ ագրեգատային վիճակում գտնվող պարզ նյութին

Si 

N

He

4.Թվարկվածներից որո՞նք են պարզ նյութերի անվանումներ.                               

ա) ջրածին  H2          

բ)ջուր H20                  

գ) ամոնիակ NH3                                           

դ) սնդիկ Hg              

ե) մեթան CH4

լրացուցիչ.

Գրե՛ք տարրերի հարաբերական ատոմային զանգվածները. 

Ջրածին — 1

Հելիում — 4

Լիթիում — 7

Բերիլիում — 9

Բոր — 11

Ածխածին — 12

Ազոտ — 14

Թթվածին — 16

Ֆտոր — 19

Նեոն — 20

Նատրիում — 23

Մագնեզիում — 24

Ալյումին — 27

Սիլիցիում — 28

Ֆոսֆոր — 31

Ծծումբ — 32

Սովորել, վերհիշել: էջ -64

Քանի որ AB = CD, AC = BD, BC = BC | = > ABC = DBC (III հ․)

Քանի որ AB = AC , BD = DC , A = D | = > DAC = BAD (III հ)

DAC = 22

BAD = 22

22 + 22 = 44

BAC = 44

ՇԻՐԱԿԻ ԴԱՇՏԵՐԻՑ

Աստղերն են ժպտում լուսեղեն նազով,
Խաղաղ դաշտերը մութն է համբուրում.
— Ես կախարդված եմ միշտ նույն երազով,
Միշտ նույն ցնորքն է իմ սիրտը այրում։
Մոտեցած երկնից աստղերը պայծառ
Ժպտում են խաղաղ քո աչքերի պես.—
— Իմ լքված սրտի կարոտը անծայր
Ամեն ինչի մեջ որոնում է քեզ…

• Էլ. բառարանի օգնությամբ բացատրել բառերը՝ անծայր, ցնորք, լուսեղեն:

Անծայր — ծայր չունեցող

Ցնորք — երևակայական պատկեր՝ տեսիլք, պատրանք

Լուսեղեն — լույսից բաղադրված՝ բաղկացած

• Դուրս գրել և բացատրել փոխաբերաբար օգտագործված նախադասությունները:

Աստղերն են ժպտում լուսեղեն նազով, — փոխաբերական
Խաղաղ դաշտերը մութն է համբուրում – փոխաբերական
— Ես կախարդված եմ միշտ նույն երազով – փոխաբերական
Միշտ նույն ցնորքն է իմ սիրտը այրում։ – փոխաբերական

Ժպտում են խաղաղ քո աչքերի պես.— փոխաբերական
Ամեն ինչի մեջ որոնում է քեզ…

• Ինչպես կբացատրես այս միտքը՝ Խաղաղ դաշտերը մութն է համբուրում;

Այս տողերով Տեյրանը փորձում է բացատրել, որ մթնշաղի իջնելը համեմատում է մութի համբյուրի հետ։

• Ինչպիսին էին Շիրակի դաշտերը, նկարագրի՛ր ըստ բանաստեղծության:

Շիրակի դաշտերը նկարագրում է որպես խախաղ դաշտեր, որոնք օժտված են կախարդող գեղեցկությամբ։

• Առանձնացրու բնության նկարագրությունը և հոգեվիճակ արտահայտող տողերը:

Բնության նկարագրություն՝

Աստղերն են ժպտում լուսեղեն նազով,
Խաղաղ դաշտերը մութն է համբուրում.
Մոտեցած երկնից աստղերը պայծառ։

հոգեվիճակ նկարագրություն՝

— Ես կախարդված եմ միշտ նույն երազով,

Միշտ նույն ցնորքն է իմ սիրտը այրում։

Մոտեցած երկնից աստղերը պայծառ
Ժպտում են խաղաղ քո աչքերի պես.

1) 989 : 43 = 23

2) 912 : 48 = 19

3) 23 — 19 = 4

1) 109 + 839 = 948

2) 312 — 233 = 79

3) 948 : 79 = 12

1) 65254 : 79 = 826

2) 75563 : 97 = 779

3) 826 — 779 = 47

1) 37115 : 65 = 571

2) 72675 : 85 = 855

3) 571 + 855 = 1426

68 (48 + 52) = 68 x 100 = 6800

59 (37 + 63) = 59 x 100 = 5900

87 (29 + 71) = 87 x 100 = 8700

17 (73 — 63 ) = 17 x 10 = 170

382 (500 — 400) = 382 x 100 = 38200

756 ( 350 + 650) = 756 x 1000 = 756000

2 x 2 x 2 x 5 x 2 x 2 x 3

2 x 2 x 3 x 5 x 5

2 x 2 x 2 x 2 x 41 x 5 x 5 x 5

7 x 2 x 2 x 2 x 2 x 7 x 7 x 3

Պարզ – 89, 601

Բաղադրյալ – 642, 335, 123 , 279

1) 2³ = 8

2) 8² = 64

1) 2³ = 8

2) 8² = 64

ա ) 2 x 2 x 2 x 2 = 2⁴

բ) 2 x 2 x 2² x 2 = 2⁵

գ) 3 x 3² x 3 = 3⁴

դ) 2² x 2³ x 2² x 2³ = 2¹⁰

ա) 10 = 10¹

բ) 100 = 10²

գ) 1000 = 10³

դ) 1000000 = 10⁶

ե) 1000000000000 = 10¹²

զ) 1000000000000000000000000000000 = 10³⁰

64 = 2⁶

128 = 2⁷

200 = 8 x 25 = 2³ x 5²

144 = 12 x 12 = 2 x 6 x 2 x 6 = 2 x 2 x 3 x 2 x 2 x 3 = 2⁴ x 3²

256 = 16 x 16 = 2⁴ x 2⁴ = 2⁸

333 = 3² x 37

ա) 32 x 2 = 64 = 8²

բ) 8 x 2 = 16 = 4²

գ) 42 x 4 = 168 = հնարավոր չէ

դ) 34 x 42 = 1428 = հնարավոր չէ

ա) 10² = 2² x 5²

բ) 12³ = 3³ x 4³

գ) 3¹² = (3⁶)²

դ) 3¹² = (3⁴)³

ե) 7⁴ = (7²)²

զ) 4⁵ = 4² x 4³

է) 6⁷ = 6⁴ x 6³ = (6²)² x 6³

504. համեմատել

2⁸ > 2⁵

3⁴ > 3² x 2

5⁸ > 5² x 4

4⁶ > 4³ x 2

10² = 10²

10³ = 10³

505. համեմատել ․

2¹⁶ < 2¹⁸

2⁴ x 7⁴ > 2¹⁶

Ծովը խաղաղ էր քնած երեխայի նման: Արևը դեռ չէր ծագել, և վաղորդյան լռության մեջ ինչ-որ խորհուրդ կար: Թվում էր, թե ամբողջ աշխարհն է քնած: Բայց մի մարդ ծովափի խոնավ ավազին նստած էր միայնակ: Ի՞նչն էր այդքան վաղ ծովափ բերել նրան:

Նրա կինն ու երեխաները ոչ վաղ անցյալում նավաբեկության են ենթարկվել։ Նրանք զոհվել էին։ Բայց այդ մարդու հոգում նրանք կենդանի էին։ Եվ դա է պատճառը , որ նրա վնասված երևակայությունը չէր ընդհունում դառը իրականությունը։ Ամեն առավոտ նա գալիս էր ծովափ, և դիմավորում բոլոր նավերին։ Նա իր հոգում պահպանում էր իր հարազատներին հանդիպելու լույսի շողը։ Բոլոր անցորդները և տեղացիները սրտի ցավով էին նայում այդ մարդուն։ Բայց ոչնչով օգնել չէին կարող։ Երևի ժամանակ էր պետք, որպեսզի նա ընդհուներ իրականությունը։ Միգուցե այդ ժամանակ վերադառնար բնականոն կյանքի․․․

Հեղինակ ։ Կարոլինա Եսայան

ասդֆգհյկլ;լկյհգֆդսասդֆգհյկսդդկՎ  Ե Ր Ջ

1. Ընդգծված  բառերն  ու բառակապակցությունները փոխարինի՛ր համապատասխան ածականներով:

Օրինակ`

Երկրին մոտ տարածությունում  տիեզերանավի հանդիպեցին: — Երկրամերձ տարածությունում տիեզերանավի հանդիպեցին:

Հայոց աշխարհում Արարատի դաշտի հարավում, մի հրաշքով լի ու ձեռքով չկերտված կոթող կա: Դա Արարատն է՝ երկինք սլացող, մեկուսի լեռների զանգված՝ կոնի նմանվող զույգ գագաթներով: Մասիսն ու Սիսը հանգած հրաբուխներ են: Մասիսի ժայռերով պատված գագաթը ծածկված է  հավերժական ձյունով:  Սիսի գագաթի  մասը նույնպես քարերով ծածկված է : Լանջերը կտրտված են  ճառագայթի ձև ունեցող ձորակներով ու հեղեղատներով: Լանջերին խոտով առատ արոտներ ու թփուտներ կան, ներքևի գոտում՝ այլևայլ թռչուններ ու կենդանիներ: Հնում լեռը հռչակված էր որպես արքաների որսատեղի:

Մասիսը զերծ չի մնացել  բնության աղետներից: Նրա հյուսիս-արևելքի լանջի խորխորատը, հայտնի «Մասյաց վիհ» անունով, որ գագաթին մոտ (մերձ) մասում ավելի քան հազար մետր խորություն ունի, առաջացել է երկրաշարժից:

———————————

Հայոց աշխարհում Արարատի դաշտի հարավում, մի հրաշքով լի ու ձեռքով չկերտված կոթող կա: Դա Արարատն է՝ երկնասլաց,  մեկուսի լեռնազանգված՝ կոնաձև զույգ գագաթներով: Մասիսն ու Սիսը հանգած հրաբուխներ են: Մասիսի ժայռապատ գագաթը ծածկված է  հավերժական ձյունով:  Սիսի գագաթի  մասը նույնպես քարածածկ է : Լանջերը կտրտված են  ճառագայթի ձև ունեցող ձորակներով ու հեղեղատներով: Լանջերին խոտառատ արոտներ ու թփուտներ կան, ներքևի գոտում՝ այլևայլ թռչուններ ու կենդանիներ: Հնում լեռը հռչակված էր որպես արքաների որսատեղի:

Մասիսը զերծ չի մնացել  բնության աղետներից: Նրա հյուսիս-արևելքի լանջի խորխորատը, հայտնի «Մասյաց վիհ» անունով, որ գագաթամերձ մասում ավելի քան հազար մետր խորություն ունի, առաջացել է երկրաշարժից:

2. Տեքստում ավելացրու՛ տրված ածականները:  Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:

Ա. Սարսափելի, բազմաթիվ, անհրապույր, իսկական, բազմազան, սարսափազդու, փոքրիկ, սուր:

Թմբկահար ձկան արձակած որոտը հավանաբար վախեցնում է նրա թշնամիներին: Դոդոշաձուկն էլ բոցմանի սուլիչի ձայն է հանում կարծես թե զուգավորման շրջանում:

Մյուս ձկների արձակած ձայների նշանակության մասին քիչ բան է հայտնի: Իհարկե, կան ձկներ էլ, որոնք իսկապես համր են:

———

Թմբկահար ձկան արձակած սարսափելի  որոտը հավանաբար  վախեցնում է  նրա բազմաթիվ թշնամիներին: Անհարապույր Դոդոշաձուկն էլ իսկական բոցմանի սուլիչի սուր ձայն  է հանում  կարծես թե  զուգավորման շրջանում:

Մյուս ձկների արձակած սարսափազդու ձայների նշանակության մասին քիչ բան է հայտնի: Իհարկե, կան բազմազան փոքրիկ ձկներ էլ, որոնք իսկապես համր են:

Բ. Լայն, հետաքրքիր, ծանծաղ, զանազան, հնագույն, ամենատաք, ծովային, անվնաս, գեղեցիկ, մեծ, չքնաղ:

Լամանտինը մի կենդանի է, որը հավանաբար նախատիպ է եղել լեգենդների ջրահարսերի համար: Այս կենդանու առջևի վերջավորությունները հետաճել են, իսկ մարմինը հենվում է պոչի վրա: Մա բնակվում է ծովափնյա ջրերում և սնվում է բացարձակապես բուսական սննդով: Ապրելու համար նա ընտրել է տեղը, նրան կարելի հանդիպել հասարակածի երկու կողմերում:

—————

Լամանտինը մի մեծ կենդանի է, որը հավանաբար հետաքրքիր նախատիպ է եղել հնագույն, գեղեցիկ լեգենդների չքնաղ ջրահարսերի համար: Այս կենդանու առջևի լայն վերջավորությունները ծանծաղել են և հետաճել են, իսկ մարմինը հենվում է պոչի վրա:  Նա բնակվում է ամենատաք ծովափնյա  ջրերում և սնվում  է բացարձակապես  անվնաս բուսական սննդով:  Ապրելու համար  նա ընտրել է ծովային տեղը, նրան կարելի հանդիպել հասարակածի երկու կողմերում:

3. Տրված տեքստում մտքին համապատասխանող ածականներ ավելացրո՛ւ: Տրված և ստացված  տեքստերը համեմատի՛ր:

Մագելանի արշավախմբի մնացորդները  ճամփորդության հոգնությունը դեռ չէին թոթափել, երբ կաթոլիկ եկեղեցին նրանց կանչեց հաշիվ տալու: Բանն այն է, որ ճամփորդների օրացույցում մեկ օր պակասում էր: Իսկ դա նշանակում էր, որ եկեղեցական տոները ժամանակին չէին նշվել: Հավատի կանոններից այդպիսի շեղումն  այն ժամանակ պատժվում էին: Բայց գիտնականները շուտով գտան, թե որտե՞ղ էր մնացել «կորած» օրը: Ճանապարհորդելով երկրագնդի շուրջը դեպի արևմուտք՝ Արևի շարժման ուղղությամբ , ծովագնացները իբրև թե մեկ օր հետ էին գնացել: Շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը  դեպի արևելք, ընդհակառակը, նրանց օրացույցին մեկ օր կավելացներ:

Ներկայումս նման խառնաշփոթությունից խուսափելու համար Խաղաղ օվկիանոսի միջով՝ բևեռից բևեռ, մի գիծ են անցկացրել, որն անցնելիս նավերը կամ անմիջապես ընկնում են «վաղը»  կամ վերադառնում են «երեկվան»:

————

Մագելանի արշավախմբի մնացորդները  դժվար ճամփորդության  հոգնությունը  դեռ չէին թոթափել, երբ կաթոլիկ եկեղեցին նրանց կանչեց հաշիվ տալու: Բանն այն է, որ ճամփորդների արշավային օրացույցում  մեկ օր  պակասում էր:  Իսկ դա  նշանակում էր, որ կաթոլիկ եկեղեցական  տոները ժամանակին չէին նշվել: Հավատի կանոններից  այդպիսի  շեղումն այն ժամանակ խստորեն պատժվում էին:  Բայց ուշիմ գիտնականները  շուտով գտան,  թե որտե՞ղ էր մնացել «կորած» օրը: Ճանապարհորդելով երկրագնդի շուրջը  դեպի արևմուտք՝ Արևի շարժման ուղղությամբ ,  ծովագնացները իբրև  թե մեկ օր հետ  էին  գնացել: Շուրջերկրյա իրական ճանապարհորդությունը  դեպի արևելք,  ընդհակառակը,  նրանց  օրացույցին մեկ օր կավելացներ:

Ներկայումս նման գլուխկոտրուկ խառնաշփոթությունից  խուսափելու  համար  Խաղաղ  օվկիանոսի  միջով՝  բևեռից  բևեռ,  մի գիծ  են անցկացրել, որն անցնելիս ճամփորդկան նավերը  կամ  անմիջապես ընկնում են «վաղը»  կամ վերադառնում են «երեկվան»:

Դասի հղումը

Որո՞նք են տնտեսության զարգացման նախադրյալները

Տնտեսության զարգացման նախադրյալներ են՝ երկրի բնական պայմաննը ու ռեսուրսները, աշխարհագրական դիրքը, հարևան երկրների ազդեցությունը և այլն:

Նշեք 5 երկիր որտեղ տնտեսության առաջատար ճյուղը՝

ա) գյուղատնտեսությունն է
Ֆրանսիա, Գերմանիա, Կանադա, ԱՄՆ, Ավստրալիա

բ) արդյունաբերությունն է
Ֆրանսիա, Գերմանիա, ԱՄՆ, Ճապոնիա

գ) սպասարկման ոլորտն է
Ֆրանսիա, Գերմանիա, ԱՄՆ, Ավստրիա

Ի՞նչ ազդեցություն  ունի բնակչության սեռատարիքային կազմը տնտեսության զարգացման վրա:

Սեռատարիքային կազմը մեծ նշանակություն ունի տնտեսության վրա:

Ի՞նչ ազդեցություն ունեն երկրի բնական պայմաններն ու ռեսուրսները երկրի տնտեսության զարգացման վրա. բերել օրինակներ:

Եթե երկրի բնական պայմաններն ու ռեսուռսները շատ են, ապա տնտեսությունը զարգացած է:

Ի՞նչ ազդեցություն ունի հարևան երկրների ազդեցությունը երկրի տնտեսության զարգացման վրա. բերել օրինակներ:

Եթե հարևան երկրները օգնում են տոյալ երկրին, ապա տնտեսությունը ավելի զարգացած է լինում:

շշի զանգված = 1 կգ 58 գ

տարա + ջուր — 1կգ 42 գ 

տարա – 38 գ

M = M2 — M1 = 0,0011 մ ³

Պատ․՝ 1 կգ 4գ:

———

Ուժ = F

Սովորել Ծանոթանալ է․ Ղազարյանը գրքից էջ 55 — 62

Պատրաստել նյութ *հետաքրքիր է իմանալ *

1.Ներկայացնել 10 ամենակարևոր իրադարձությունները/ժամանակագրությամբ/

Հայկական լեռնաշխարհի առաջին վաղ պետական կազմավորման` Արատտայի մասին հիշատակություններ։ (28-27-րդ դար )

Արգիշտի Առաջին հիմնադրումը Էրեբունի ամրոցը։ (Մ․թ․ա 782 թվական)

Տուշպա մայրաքաղաքի հիմնադրում։ (Մ․թ․ա 830 թվականի վերջ)

Տիգրան Մեծի գահակալում։ (Մ.թ.ա 95-55 թվական)

Ծոփքի միացումը Հայքին (Մ.թ.ա 94 թվական)

Հայ-հռոմեական պատերազմի սկիզբ։ (Մ.թ.ա 69 թվականի գարուն)

Արածանիի ճակատամարտ։ (Մ.թ.ա 68 թվական)

Հռանդեայի ճակատամարտ։ (Մ.թ.ա 62 թվականին)

Արտաշատ մայրաքաղաքի հիմնադրումը։ (Մ.թ.ա 185 թվական)

2. Ներկայացնել,հիմնավորել 5 թագավորների ամենանշանակալի գործողությունները:

Վաղարշ I — Նա հիմնադրել է Վաղարշապատ քաղաքը։

Արգիշտի I– Նա հիմնադրել է Էրեբունի ամրոցը։

Տիգրան Մեծ– Նա Հիմնադրել է Տիգրանակերտ քաղաքը։

Սամոս կամ Շամ Երվանդականը – Նա հիմնադրել է Սամոսատը։

Սարդուրի I — Նա հիմնադրել է Տուշպա մայրաքաղաքը։

3. Փաստերով հիմնավորել 5 ամենանշանակալից իրադարձությունները։

Առաջին պետությունների ձևավորումը Եգիպտոսում և Միջագետքում, Քեոփսի բուրգի կառուցում, Վանի թագավորության հիմնադրումը Հայաստանում, Հռոմի հիմնադրում, Քրիստոնեության առաջացումը

4. Ներկայացնել Հին աշխարհի 5 ամենակարևոր հայտնագործությունները:

Կրակի հայտնաբերումը։

Առաջին պետական առաջացումը։

Սեպագրի ստեղծումը։

Փիլիսոփայության գիտության առաջացումը։

Թատրոնի ստեղծումը։