Автор: 🤍~Կարոլինա~🤍

Ընթերցել ,,Սասնա ծռեր,, էպոսից ընտրված հատվածները և պատասխանել հարցերին։

1. Ի՞նչ նշանակություն ունի ջուրը էսպոսում։ Ի՞նչ գիտես ջրի պաշտամունքի մասին։ 

Ջուրը էպոսում խորհրդանշում է կյանք, ճակատագիր և հրաշք։ Ծովինարի հղիությունը կախված է հենց Կաթնաղբյուրի ջրից: Ջրի պաշտամունքը հին հայերի շրջանում եղել է շատ տարածված։ Հայերը ջուրը համարել են սուրբ, այն կապված է եղել բերքատվության, առողջության և կյանքի հետ։

2. Ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշներ և դեր ունեն կին հերոսները էպոսի տարբեր ճյուղերում։

Կին հերոսները (Ծովինար, Արմաղան, Խանդութ, Գոհար) ուժեղ, խելացի և նվիրված են իրենց ընտանիքին ու հայրենիքին։ Նրանք հաճախ օգնում են տղամարդ հերոսներին, փրկում են երկրները, կամ իրենց քաջության միջոցով մեծ դեր ունեն պատմության զարգացմամբ։ Օրինակ՝ Ծովինարը հոժարակամ հանձնում է իրեն խալիֆին, որպեսզի պաշտպանի Հայոց երկիրը:

3. Ինչո՞ւ է Դավիթը  ժողովրդի կողմից ամենասիրված կերպարը համարվում։ 

Դավիթը ամենասիրված է, որովհետև նա շատ քաջ, համարձակ և արդար է։ Նա հաղթում է թշնամիներին, ազատագրում է Սասունը և բարեկամաբար վերաբերվում ժողովրդին։ Նրան սիրում են նաև նրա անձնական արժանիքների համար՝ հայրական սիրո հանդեպ, որդու հետ հանդիպման հետաքրքիր պատմության և նրա վճռականության պատճառով։

4. Մեկնաբանի՛ր Մհերի՝ Ագառավաքարում փակվելը։ Ինչո՞ւ է հայ ժողովուրդը էպոսին այս ավարտը տվել։ Գրի՛ր քո կարծիքը վերջաբանի վերաբերյալ։ 

Փոքր Մհերի Ագռավաքարում փակվելը ցույց է տալիս, որ նույնիսկ ամենաքաջ հերոսն էլ չի կարող մնալ հավերժ։ Հայ ժողովուրդը այս ավարտը տվել է, որովհետև այն խորհրդանշում է, որ աշխարհում միշտ էլ լինում են դժվարություններ, և հերոսների ուժն ու գործը շարունակվում է ժողովրդի մեջ, նրանց հիշողության ու արժեքների միջոցով։

Իմ կարծիքով, վերջաբանը տխուր է, որովհետև Փոքր Մհերը չկարողացավ իր գործը շարունակել և մնաց միայն հիշողության մեջ՝ չտեսնելով, թե ինչ է կարող էր անել հետագայում։

Արարատի մարզ

դաս 54 էջ 145-147 պատմել, պատասխանել բլոգում հարցերին

1. Նշե ՛ք մարզի գյուղատնտեսության գլխավոր ճյուղերը: Ի՞նչ գործոններ են
նպաստում դրանց զարգացմանը:

Արարատի մարզի գյուղատնտեսության գլխավոր ճյուղերն են բանջարաբուծությունը, պտղաբուծությունը, խաղողագործությունը, ինչպես նաև անասնապահությունը և ձկնաբուծությունը։ Դրանց զարգացմանը նպաստում են բերրի հողերը, արևի և ջերմության առատությունը, հարթ դաշտավայր լինելը, ոռոգման լայն հնարավորությունները և մայրաքաղաքին մոտ գտնվելը։

2. Որո ՞նք են Արարատի մարզի արդյունաբերության գլխավոր ճյուղերը:

Արարատի մարզի արդյունաբերության գլխավոր ճյուղերն են սննդի արդյունաբերությունը՝ հատկապես գինու, կոնյակի և պահածոների արտադրությունը, ինչպես նաև ցեմենտի արտադրությունը և ոսկու կորզումը։

3. Վերլու ծե ՛ք մարզի բնական պայմանները և թվարկե՛ք ռեսուրսները:

Մարզի բնական պայմանները բնութագրվում են նրանով, որ տարածքի մեծ մասը հարթ դաշտավայր է, կլիման չոր և շոգ է, տեղումները քիչ են, իսկ ամառը երկարատև ու տաք է։ Մարզի հիմնական ռեսուրսներն են բերրի հողերը, ստորերկրյա ջրերի պաշարները, Արաքս գետի ջուրը, ինչպես նաև օգտակար հանածոներ՝ կրաքար, մարմար և ֆոսֆորիտներ։

4. Բնորոշե՛ք մարզի տարաբնակեցման հիﬓական գծերը:

Մարզի տարաբնակեցման հիմնական գիծն այն է, որ բնակչության մեծ մասը բնակվում է հարթավայրում, որտեղ գյուղերը շատ խիտ են տեղակայված և գտնվում են իրար մոտ, իսկ լեռնային շրջաններում բնակչությունը սակավ է։

5. Հաﬔմատե ՛ք Արարատի և Արագածոտնի մարզերի բնակչությունը և տնտեսությունը: Նշե՛ք ընդհանուր և տարբերիչ գծերը:

Արարատի և Արագածոտնի մարզերը նման են նրանով, որ երկուսն էլ գյուղատնտեսական նշանակություն ունեն և ունեն գյուղական բնակչության մեծ բաժին, սակայն Արարատը դաշտավայրային է, ավելի խիտ բնակեցված և զարգացած է խաղողագործությունն ու պտղաբուծությունը, մինչդեռ Արագածոտնը լեռնային մարզ է, ունի ավելի զով կլիմա, ավելի քիչ բնակչություն և այնտեղ ավելի մեծ դեր ունի անասնապահությունը։

6. Գնահատե ՛ք մարզի աշխարհագրական դիրքը:

Արարատի մարզի աշխարհագրական դիրքը բարենպաստ է, քանի որ այն գտնվում է Երևանի հարևանությամբ, ունի հարթ տարածք, լավ ճանապարհային կապեր և նպաստավոր պայմաններ գյուղատնտեսության և տնտեսության զարգացման համար։

7. Թվարկեք Արարատի մարզի քաղաքները։

Արարատի մարզի քաղաքներն են Արտաշատ, Մասիս, Արարատ և Վեդի։

319-ա,գ;321-ա,գ;322-ա,գ; 326

ա) 4 — 14 = -3 — ՈՉ

բ) 1 — 3 + 2 = 0 — այո

4 + 3 = 6 — ՈՉ

գ) 2 + 8 — 2 = 8 — այո

1 + 4 = 3 — ՈՉ

դ) 2 + 1 + 12 = 15 — այո

4 — 10 = -16 — ՈՉ

ա) y = 21 — 5x

2x + 3(21 — 5x) = 11

2x + 63 — 15x = 11

-13x = -52

x = 4

y = 21 — 20 = 1

(4, 1)

բ) x = 13 — 4y

3(13 — 4y) + 2y = 19

39 — 12y + 2y = 19

20 = 10y

y = 2

x = 13 — 8 = 5

(5, 2)

գ) 3(4x — 7) + x = 5

12x — 21 + x = 5

13x = 26

x = 2

y = 8 — 7 = 1

(2, 1)

դ) 2x = 17 — 5y

x = 8.5 — 1.5y

9(8.5 — 2.5y) — 4y = -3

y = 3

x = 8.5 — 7.5 = 1

(1, 3)

ա) xy + 6x = xy + x + 5y + 5

5x = 5y + 5

x = y + 1

2(y + 1) + 3y = 23

y = 4.2

x = 4.2 + 1 = 5.2

(5.2, 4.2)

բ) xy + 30 = xy + 10x — y — 10

y = 10x — 40

5x + 3(10x — 40) = -80

x = 40/35 = 8/7

y = 10 x 8/7 — 40

y = -200/7

(8/7, -200/7)

գ) xy — 15 = xy + 6x — y — 6

y = 6x + 9

3(6x + 9) + 5x = 4

x = -1

y = -6 + 9 = 3

(-1, 3)

դ) xy + 5y = xy + 10x

5y = 10x

y = 2x

5x + 14x + 38 = 0

x = -2

y = -4

(-2, -4)

Արամ — x | y — 1

Աննա — x + 1 | y — 7

(x + 1)(y — 7) = 660

x(y — 1) = 660

x = 660/y -1

(660/(y — 1) + 1) (y — 7) = 660

(660 + y — 1) (y — 7) = 660(y -1)

(659 + y)(y — 7) = 660y — 660

y² — 8y — 3953 = 0

D = 64 + 15812 = 15876 = 126²

y = 8 + 126/2 = 134/2 = 67

x = 660/66 = 10

Պատ.՝ 10 Խնդիր:

P = 40 սմ

r = 3 սմ

__

S = ?

___

S = p • r

p = (a + b + c)/2

p = 40/2 = 20

S = 20 • 3 = 60 սմ²

S = 210 դմ²

P = 84 դմ

——

r = ?

__

r = S/p

p = 84/2 = 42

r = 210/42 = 5 դմ

a = 24 դմ

b + c = 32 դմ

S = 84 դմ²

———

r = ?

___

P = 24 + 32 = 56 դմ

p = 56/2 = 28 դմ

r = S/p

r = 84/28 = 3 դմ

r = 2 սմ

a = 13 սմ

___

S = ?

___

P = 13 + 13 + 2 + 2 = 30 սմ

p = 30/2 = 15 սմ

S = p • r = 15 • 2 = 30 սմ²

Քանի որ S = p • r, իսկ K² = S1/S2

p1r1/p2r2 = K • r1/r2 = K²

r1/r2 =K

P = 10 + 10 + 16 = 36

p = 18

S² = p(p — a)(p — b)(p — c)

S² = 18 • 8 • 8 • 2 = 2304

S = 48

r = S/p = 48/18 = 8/3 սմ

a = 5 սմ

b = 8 սմ

α = 60⁰

__

r = ?

___

c² = a2 + b2 — 2ab • cos a

c² = 25 + 64 — 2 • 5 • 8 • 1/2

c = 7

__

P = 5 + 7 + 8 = 20

p = 10

S = 1/2 ab sin a

S = 10√3

r = S/p = 10√3/10 = √3

Ինչ է իզոտոպը՝

Միևնույն տարրի ատոմներն են, որոնք ունեն տարբեր քանակությամբ նեյտրոններ:

Թեմայի անվանումը` Համար մեկ տարրը Տիեզերքում՝ Ջրածին  

Բովանդակությունը․

• Ջրածինը բնության մեջ։ Ջրածնի ատոմի կառուցվածքը, իզոտոպները
• Ջրածնի ստացումը լաբորատորիայում  և արդյունաբերության մեջ
• Ջրածնի ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները
• Ջրածնի կիրառումը

Լաբորատոր փորձեր՝ <<Ջրածնի ստացումը լաբորատորիայում, քիմիական հատկությունները>>  

Թեմատիկ հարցեր և վարժություններ.

1. Ինչո՞ւ  է   ջրածինը  համարվում  համար  մեկ  տարրը  Տիեզերքում

Տիեզերքում ամենատարածված տարր է, ամենապարզ ատոմը ունի 1 էլեկտրոն:

2. Բնութագրեք  ջրածին  քիմիական տարրի իզոտոպները.

     ա)  քիմիական նշանը. ..  

Քիմիական նշանը՝ H

     բ)  դիրքը պարբերական համակարգում՝ ո՞ր պարբերության և ո՞ր խմբի տարր է

Պարբերություն 1, խումբ I

     գ)  հարաբերական ատոմային զանգվածը. ..            

Ատոմային զանգված = 1                                 

     դ)   ատոմի կառուցվածքը`(միջուկի լիցքը…,միջուկում պրոտոների թիվը…, էլեկտրոնների

Ատոմի կառուցվածք՝ 1 պրոտոն, 0–2 նեյտրոն, 1 էլեկտրոն, էներգետիկ մակարդակ 1, էլեկտրոնային բանաձև 1s¹

    

             թիվը…,էներգետիկ մակարդակների թիվը, էլեկտրոնային բանաձևը), իզոտոպների բաղադրությունը

      գ)  մետա՞ղ է.  թե՞  ոչ մետաղ

__

¹H (Պրոտիում), H-² (Դետերիում), H-³ (Տրիտիում)

__

3.   Ինչպիսի՞  վալենտականությունը և օքսիդացման աստիճանը  է ցուցաբերում ջրածինը  միացություններում, գրեք պարզ և բարդ նյութերի օրինակներ և դրանցում որոշեք ջրածնի վալենտականությունը և  օքսիդացման աստիճանը

Վալենտականություն 1, օքսիդացման աստիճան հիմնականում +1

4. Գրեք ջրածին քիմիական տարր պարունակող պարզ և բարդ նյութերի բանաձևերը. որոշեք նրանց հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները` Mr, մոլային  զանգվածները`M գ/ մոլ, նաև բարդ նյութերի որակական և քանակական բաղադրությունները

Պարզ՝ H₂

Բարդ՝ H₂O, NH₃, CH₄, HCl

5. Որոշեք ջրածինը օդից ծանր է,  թե՞ թեթև. քանի ՞ անգամ. ..

14 անգամ թեթև

6. Ինչպիսի՞  ռեակցիաների  օգնությամբ են ջրածին  ստանում լաբորատորիայում և արդյունաբերության մեջ, գրեք համապատասխան  ռեակցիաների հավասարումները

Լաբորատորիա՝ Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂

Արդյունաբերություն՝ CH₄ + H₂O → CO + 3H₂

7.  Ջրածնի քիմիական հատկությունները, այսինքն փոխազդեցությունը պարզ  և  բարդ  նյութերի հետ, գրեք համապատասխան ռեակցիաների հավասարումները

H₂ + O₂ → H₂O

Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂

H₂ + Cl₂ → 2HCl

8.  Որտե՞ղ են  կիրառում  ջրածինը։

Էներգիա, վառելիք, քիմիական արդյունաբերություն, լաբորատոր փորձեր

Անհատական աշխատանք՝  <<Ջրածինը համարվում  է  ապագայի վառելանյութ. ինչո՞ւ>>

Պատմությունը Հովհաննես Թումանյանի «Թմկաբերդի առումը» պոեմի և պատմական դեմք Նադիր շահի ներկայացումն է: Թումանյանը իր պոեմում բարձրացնում է սիրո, դավաճանության, խարդավանքի և զղճման թեմաները: Իսկ Պատմական դեմք Նադիր Շահը այդքան էլ բացասական կերպար չէ, ինչպես ներկայացվում է պոեմում:

Ըստ գրական տեքստի, չկան բացարձակ արժեքներ, և անգամ շատ սիրելի կինը և տիրուհին կարող է գայթակղվել թագի փայլից և կատարել նողկալի դավաճանություն: Նադիր Շահը հասկանալով, որ ուժով չի կարող գրավել Թմկա Բերդը, որոշեց դիմել խարդավանքի: Նա իր աշուղների միջոցով հմայեց Թըմկա տիրուհուն թագուհի դառնալու մոլուցքով և կնոջ դավաճանության միջոցով գրավեց բերդը: Նադիր Շահի և դավաճան Թըմկա Տիրուհու զրույցից հասկանում ենք, որ ըստ շահի, կարող է անգամ սիրող սիրտը կուրանալ թագի փայլից: Եվ բացի այդ Թըմնկա տիրուհին հասկացել էր իր արարքի ամբողջ գարշությունը և ափսոսում էր, բայց ավաղ արդեն ուշ էր և ստացավ իր պատիժը: Իսկ պատմության հատվածում Նադիր Շահը վարել է հայանպաստ քաղաքականություն, և հայ մելիքներին տվել է բավականին ներքին ինքնավարություն: Սակայն նրա մահից հետո ամեն ինչ վերադարձել է հին տեսքին և Արցախի մելիքները կորցրեցին իրենց ինքնավարությունը: Սա մեզ ցույց է տալիս, որ պետք է հավատալ և պայթարել: Պայքարող մարդկանց օգնում են նաև թշնամիները:

Ամփոփելով՝ տեսնում ենք, որ Նադիր շահը թե՛ պատմական և թե՛ գրական ստեղծագործություններում հետապնդել է հեռուն գնացող նպատակներ, և ամեն ինչ արել էր, որպեսզի կարողանար հասնել իր նպատակներին: Գրական ստեղծագործությունում օգտվել է կանացի թուլությունից, իսկ պատմականում է մելիքների տալով չնչին ինքնավարություն փորձում էր ձերք բերել նվիրված զինակիցներ: Դրա պատճառով էլ չի կարելի ոչ մեկին հավատալ ու վստահել՝ հատկապես թշնամիներին:

180 − 30 − 30 = 120

b = 2R sin 120∘

2 x 3 x √3/2 ​=3√3​

a = 2R sin30∘

2 x 3 x 1/2 ​=3

S = 9√3/4

<1 = <2 = 30 (կիսորդ)

<2 = ❤ = 30 (խաչադիր) | => <1 = < 3 = 30 | => AB = BE = 3 սմ

<B = 180 — 30 — 30 = 120

S (ABE) = 1/2 x 3 x 3 x sin 120

S (ABE) = 1/2 x 9 x √3/2

S (ABE) = 9√3/4

S = a x b x sin a

S = 70√3

S = 6 x 12 x 1/2

S = 6 x 6

S = 36 սմ²

ա) x ≠ 0

x² — 5 = 0

x² = 5

x = +- √5

բ) x ≠ 0

x — 36/x = 0

x = 36/x

x² = 36

x = +-6

գ) x ≠ -4

(x² -6)/x + 4 = 1

x² — 6 = x + 4

x² — x — 10 = 0

D = 41

x12 =(1 + √41)/2

դ) y ≠ 1

y = -1/y — 1

y² — y + 1 = 0

D = -3 = ∅

ա) D1 = 2

a1 = -2, a2 = -4

___

D2 = 4

a1 = 3, a2 = -1

(a + 4)/(a + 2)(a + 4) = (3 — a)/(a — 3)(a + 1)

1/(a + 2) = — 1/(a + 1)

a + 1 = -a — 2

2a = -3

a = -3/2

բ) D1 = 3

a1 = 5, a2 = 2

__

D2 = 8

a1 = 6, a2 = -2

(a — 5)/(a — 5)(a — 2) = (6 — a)/(a — 6)(a + 2)

1/(a — 2) = — 1/(a +2)

a — 2 = — a — 2

2a = 0

a = 0

գ) D1 = 5

a1 = -3, a2 = -8

___

D2 = 1

a1 = -2, a2 = -3

(a + 8)/(a + 3)(a + 8) = (a + 2)/(a + 2)(a + 3)

a + 3 = a + 3

a ∈ (-∞, -8) U (-8, -3) U (-3 , -2) U (-2, +∞)

2 • (x + 1)/x = 2.4

(x + 1)/x = 1.2

x + 1 = 1.2x

0.2x = 1

x = 1/0.2

x = 5

(5 + 1)/5 = 6/5

t = S/V

60/x + 5 + 60/x — 5 = 5

60 (x — 5) + 60(x + 5) = 5x² — 125

x² = 24x — 25 = 0

D = 26

x1 = 25, x2 = -1

Պատ.՝ 25 կմ/ժ։

,,Սասունցի Դավիթ,,

Համացանիցի գտնել տեղեկություններ, մշակել և պատասխանել հարցերին։ 

1. Ներկայացնել Սասունցի Դավթի և Մսրա Մելիքի կռվի տեսարանը՝ երկուսի արարքները մեկնաբանելով և բնութագրելով։ 

Սասունցի Դավիթը ինչպես միշտ ազնիվ էր, և կռվի ժամանակ, երբ իր հարվածելու հերթն էր, Մսրա Մելիքը խարդախորեն նրան հրավիրեց նստելու ու հանգստանալու, և Սասունցի Դավիթը հայտնվեց ծուղակում, որը նրա համար պատրաստել էր Մսրա Մելիքը: Սակայն Ձենով Օհանի բարձր ձայնից, Սասունցի Դավիթը ոգևորվեց և կարողացավ դուրս գալ խորը փոսից:

Առաջին զարկը բախշեց Մսրա Մելիքի մորը, երկրորդը՝ քրոջը, իսկ երրորդ զարկը հարվածեց, և երկու կես արեց Մսրա Մելիքին:

2. Ըստ Թումանյանի պոեմի բնութագրիր Դավիթին՝ մեջբերելով համապատասխան հատվածներ։

Էս որ պատահեց, մեր Դավիթ հըսկան
Մի մանուկ էր դեռ յոթ֊ութ տարեկան․
Մանուկ եմ ասում, բայց էնքան ուժեղ,
Որ նըրա համար թե մարդ,— թե մըժեղ։
Բայց վա՜յ խեղճ որբին աշխարքի վըրա,
Թեկուզ Առյուծի կորյուն լինի նա։

Դավիթ չըդառավ, մի կըրա՜կ դառավ։

Հագավ Դավիթ զենքն ու զըրահ,
Կապեց գոտին, Թուր-Կեծակին,
Խաչն էլ իր հաղթ բազկի վըրա,
Ելավ, հեծավ Առյուծ հոր ձին,
Հոր ձին հեծավ ու մըտրակեց.

— Ով քընած եք՝ արթուն կացե՜ք,
Ով արթուն եք՝ ելե՜ք, կեցե՜ք,
Ով կեցել եք՝ զենք կապեցե՜ք․
Զե՛նք եք կապել՝ ձի թամբեցե՜ք,
Ձի եք թամբել՝ ելե՛ք, հեծե՜ք.
Հետո չասեք՝ թե մենք քընած —
Դավիթ գող-գող եկավ, գընաց…

Էս որ տեսավ Մըսրա բանակ,
Ջուր կըտըրվեց ահ ու վախից։
Դավիթ կանչեց.— Մի՛ վախենաք,
Ակա՛նջ արեք հալա դեռ ինձ։

   Դուք ըռանչպար մարդիկ, ասավ,
Զուրկ ու խավար, քաղցած ու մերկ,
Հազար ու մի կըրակ ու ցավ,
Հազար ու մի հոգսեր ունեք։

   Ի՜նչ եք առել նետ ու աղեղ,
Եկել թափել օտար դաշտեր.
Չէ՞ որ մենք էլ ունենք տուն-տեղ,
Մենք էլ ունենք մանուկ ու ծեր…

   Ձանձրացե՞լ եք խաղաղ ու հաշտ
Հողագործի օր ու կյանքից,
Թե՞ զըզվել եք ձեր հանդ ու դաշտ,
Ձեր հունձ ու փունջ, վար ու ցանքից…

   Դարձե՛ք եկած ճանապարհով,
Ձեր հայրենի հողը Մըսրա.
Բայց թե մին էլ զենք ու զոռով
Վեր եք կացել դուք մեզ վըրա,

   Հորում լինեն քառսուն գազ խոր
Թե ջաղացի քարի տակին,—
Կելնեն ձեր դեմ, ինչպես էսօր,
Սասմա Դավիթ, Թուր-Կայծակին։

1.Ի՞նչ է էպոսը։

Էպոսը (հունարեն՝ «խոսք», «պատմություն») ժողովրդական հերոսական կամ ավանդական վեպ է, վիպական բանահյուսության ծավալուն տեսակ, որն արտացոլում է ազգի պատմական ճակատագիրը, ինքնագիտակցությունը, ազատության պայքարը և մշակութային ոգին: Այն սովորաբար չափածո է, պարունակում է առասպելական ու պատմական տարրեր, իսկ գլխավոր հերոսները օժտված են անբնական ուժով

2. Քանի՞ ճյուղից է բաղկացած ,,Սասնա ծռեր,, էպոսը ։ 

«Սասնա Ծռեր» էպոսը ունի 4 մաս կամ ճյուղ, որոնցից յուրաքանչյուրը կոչվում է հերոսներից մեկի սերնդի անունով՝ «Սանասար և Բաղդասար», «Մեծ Մհեր», «Սասունցի Դավիթ» և «Փոքր Մհեր»։

3. Ներկայացրո՛ւ յուրաքանչյուր ճյուղի գլխավոր հերոսին, նրա կատարած սխրագործությունները։

Սանասար և Բաղդասար — Սասունի հիմնադիր հերոսներն են։ Կռվում են թշնամիների դեմ, ազատում երկիրը և հիմնում Սասունը։

Մեծ Մհեր (Առյուծ Մհեր) -Պաշտպանում է Սասունը թշնամիներից, հայտնի է իր ուժով ու խիզախությամբ։

Դավիթ Սասունցի — Էպոսի ամենահայտնի հերոսը։ Պայքարում է Մըսրա-Մելիքի դեմ, հաղթում է նրան և փրկում Սասունը։

Փոքր Մհեր — Դավթի որդին։ Շատ ուժեղ հերոս է, սակայն աշխարհում անարդարություն տեսնելով՝ փակվում է Ագռավաքարում և սպասում է, թե երբ կգա արդար ժամանակը։

4. Ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշներ ունեն էպոսի գլխավոր հերոսները։ 

Հերոսները շատ ուժեղ և խիզախ մարդիկ են։ Նրանք երբեք չեն վախենում թշնամուց և միշտ պատրաստ են պաշտպանել իրենց հայրենիքը։ Հերոսները սիրում են իրենց ժողովրդին և պայքարում են նրա ազատության համար։ Նրանք նաև արդար են, ազնիվ և չեն հանդուրժում չարությունն ու անարդարությունը։

5. Ո՞վ է քո սիրելի հերոսը, ինչո՞ւ։ 

Իմ սիրելի հերոսը Դավիթ Սասունցին է, որովհետև նա շատ քաջ և ուժեղ էր, բայց նաև բարի մարդ էր։ Երբ նա հաղթեց Մըսրա-Մելիքին, նրա մարդիկ վախենում էին, որ Դավիթը նրանց էլ կսպանի։ Բայց Դավիթը բարի գտնվեց, չվնասեց նրանց և խաղաղության կոչ արեց, որ այլևս չպատերազմեն։

,,Սասնա ծռեր,,․ համահավաք բնագիր։ 

(Հայոց պատմություն, 9-րդ դասարան, էջ 1–96)

I. Հայ ժողովուրդը XX դարի սկզբին. Հայոց ցեղասպանություն

1. Ներկայացրո՛ւ Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության քաղաքականության ձևավորման պատճառները և փուլերը։

Օսմանյան իշխանությունները ուզում էին «մաքրել» երկիրը հայերից և ստեղծել միայն թուրքական պետություն։ Ցեղասպանությունն անցավ փուլերով՝ ձերբակալություններ, տեղահանություն, կոտորածներ։

2. Բնութագրի՛ր երիտթուրքերի գաղափարախոսությունը և բացատրի՛ր դրա ազդեցությունը հայ ժողովրդի ճակատագրի վրա։

Երիտթուրքերը ուզում էին, որ երկրում ապրեն միայն թուրքերը։ Նրանք հայերին վտանգ էին համարում, դրա համար սկսեցին ոչնչացնել։

3. Վերլուծի՛ր Առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությունը հայ ժողովրդի վիճակի վրա։

Պատերազմի ժամանակ իշխանությունները օգտվեցին իրավիճակից և սկսեցին հայերի զանգվածային կոտորածը ու տեղահանությունը։

4. Ներկայացրո՛ւ Հայոց ցեղասպանության իրականացման հիմնական մեխանիզմները և կազմակերպիչներին։

Հայերին հավաքում էին, քշում անապատներ, սովի ու հիվանդության էին մատնում։ Կազմակերպիչները երիտթուրք ղեկավարներն էին։

5. Բացատրի՛ր ինչու է Հայոց ցեղասպանությունը համարվում մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություն։

Որովհետև սպանվեց մի ամբողջ ժողովուրդ՝ միայն ազգությամբ հայ լինելու համար։

6. Վերլուծի՛ր Հայոց ցեղասպանության ժողովրդագրական, տարածքային և մշակութային հետևանքները։

Շատ մարդիկ զոհվեցին, հայերը կորցրին իրենց հողերը, ավերվեցին եկեղեցիներ ու մշակույթը։

7. Գնահատի՛ր հայ եկեղեցու և օտարերկրյա միսիոներների դերակատարությունը ցեղասպանության տարիներին։

Եկեղեցին օգնում էր մարդկանց, միսիոներները փրկում էին որբերին և պատմում աշխարհին կատարվողի մասին։

8. Ներկայացրո՛ւ Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացի հիմնական փուլերը։

Սկզբում աշխարհը միայն գիտեր, հետո տարբեր երկրներ սկսեցին պաշտոնապես ճանաչել ցեղասպանությունը։

II. Մայիսյան հերոսամարտեր և անկախ պետականության վերականգնում

9. Ներկայացրո՛ւ Սարդարապատի, Բաշ Ապարանի և Ղարաքիլիսայի հերոսամարտերի պատճառներն ու նշանակությունը։

Թուրքական բանակը ուզում էր գրավել Հայաստանը, բայց հայերը հաղթեցին և փրկեցին երկիրը։

10. Վերլուծի՛ր Մայիսյան հերոսամարտերի պատմական դերը հայկական պետականության վերականգնման գործում։

Այս հաղթանակների շնորհիվ հնարավոր դարձավ ստեղծել անկախ պետություն։

11. Բնութագրի՛ր հայկական քաղաքական ուժերի գործունեությունը 1917–1918 թթ. շրջանում։

Հայ քաղաքական ուժերը փորձում էին կազմակերպել պաշտպանություն և կառավարում ստեղծել։

12. Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հռչակման ներքին և արտաքին նախադրյալները։

Պատերազմից հետո կայսրությունները քանդվել էին, և հայերը հնարավորություն ստացան անկախանալ։

III. Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն (1918–1920)

13. Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի Հանրապետության պետական կառավարման համակարգը և իշխանության մարմինները։

Պետությունը ուներ կառավարություն, խորհրդարան և ղեկավարներ, որոնք կառավարում էին երկիրը։

14. Բնութագրի՛ր Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական դրությունը և դրա հիմնական խնդիրները։

Երկիրը շատ աղքատ էր, կային սով, հիվանդություններ և փախստականներ։

15. Վերլուծի՛ր Հայոց եկեղեցու դիրքն ու դերակատարությունը Հանրապետության շրջանում։

Եկեղեցին օգնում էր ժողովրդին և աջակցում պետությանը։

16. Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները 1918–1920 թթ.։

Հայաստանը փորձում էր բարեկամություն հաստատել այլ երկրների հետ և պաշտպանել իր սահմանները։

17. Բացատրի՛ր Բաթումի պայմանագրի ստորագրման պատճառները և գնահատի՛ր դրա հետևանքները Հայաստանի համար։

Հայաստանը ստիպված ստորագրեց, որովհետև թույլ էր և պատերազմում պարտվել էր։

18. Վերլուծի՛ր Հայաստանի հարաբերությունները Վրաստանի և Ադրբեջանի հետ՝ տարածքային վեճերի համատեքստում։

Կային վեճեր սահմանների պատճառով, հաճախ նաև պատերազմներ։

19. Ներկայացրո՛ւ Հայկական հարցի քննարկումը Փարիզի խաղաղության խորհրդաժողովում։

Հայկական հարցը քննարկվեց, որպեսզի որոշվի Հայաստանի ապագան։

20. Բնութագրի՛ր Պողոս Նուբարի գործունեությունը հայկական դիվանագիտության շրջանակում։

Նա ներկայացնում էր հայերի շահերը արտասահմանում և փորձում աջակցություն ստանալ։

21. Վերլուծի՛ր Սևրի պայմանագրի նշանակությունը հայկական պետականության և Հայկական հարցի տեսանկյունից։

Պայմանագիրը խոստանում էր մեծ Հայաստան, բայց ամբողջությամբ չիրականացավ։

22. Բացատրի՛ր բոլշևիկյան Ռուսաստանի և Մուստաֆա Քեմալի կառավարության քաղաքական նպատակները Հայաստանի նկատմամբ։

Երկուսն էլ ուզում էին վերահսկել Հայաստանը իրենց շահերի համար։

23. Վերլուծի՛ր Հայաստանի Հանրապետության անկման ներքին և արտաքին պատճառները։

Պատճառները՝ պատերազմներ, տնտեսական դժվարություններ և արտաքին ճնշումներ։

IV. Քաղաքական ուժեր և հասարակական գործընթացներ

24. Բնութագրի՛ր ՀՅԴ-ի և ՀԺԿ-ի քաղաքական ծրագրերը և գործունեությունը Հանրապետության շրջանում։

Կուսակցությունները առաջարկում էին տարբեր ծրագրեր երկրի զարգացման համար։

25. Բացատրի՛ր «բոլշևիկ» և «մենշևիկ» հասկացությունները և դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանային քաղաքականության վրա։

Բոլշևիկները ուզում էին կոմունիստական իշխանություն, մենշևիկները՝ ավելի մեղմ քաղաքականություն։

26. Վերլուծի՛ր Արմենկոմի դերը Հայաստանի խորհրդայնացման գործընթացում։

Արմենկոմը օգնեց, որ Հայաստանում հաստատվի խորհրդային իշխանություն։

27. Ներկայացրո՛ւ 1920 թ. ներքաղաքական ճգնաժամի հիմնական դրսևորումները։

Կային դժգոհություններ, պատերազմ և իշխանության խնդիրներ։

V. Պայմանագրեր և պետականության ճակատագիր

28. Համեմատե՛ք Բաթումի և Սևրի պայմանագրերը՝ դրանց տարածքային, քաղաքական և իրավական հետևանքների տեսանկյունից։

Բաթումի պայմանագիրը փոքրացնում էր Հայաստանը, Սևրի պայմանագիրը՝ մեծացնում։

29. Վերլուծի՛ր Ալեքսանդրապոլի պայմանագրի ստորագրման հանգամանքներն ու դրա ազդեցությունը հայկական պետականության վրա։

Ստորագրվեց պարտության պատճառով և ավելի վատացրեց Հայաստանի վիճակը։

30. Գնահատի՛ր 1918–1920 թթ. պետականաշինական փորձը՝ որպես հետագա անկախության գաղափարական և քաղաքական հիմք։

Չնայած դժվարություններին, այս պետությունը դարձավ ապագա անկախ Հայաստանի հիմքը։