Месяц: Февраль 2026

,,Սասունցի Դավիթ,,

Համացանիցի գտնել տեղեկություններ, մշակել և պատասխանել հարցերին։ 

1. Ներկայացնել Սասունցի Դավթի և Մսրա Մելիքի կռվի տեսարանը՝ երկուսի արարքները մեկնաբանելով և բնութագրելով։ 

Սասունցի Դավիթը ինչպես միշտ ազնիվ էր, և կռվի ժամանակ, երբ իր հարվածելու հերթն էր, Մսրա Մելիքը խարդախորեն նրան հրավիրեց նստելու ու հանգստանալու, և Սասունցի Դավիթը հայտնվեց ծուղակում, որը նրա համար պատրաստել էր Մսրա Մելիքը: Սակայն Ձենով Օհանի բարձր ձայնից, Սասունցի Դավիթը ոգևորվեց և կարողացավ դուրս գալ խորը փոսից:

Առաջին զարկը բախշեց Մսրա Մելիքի մորը, երկրորդը՝ քրոջը, իսկ երրորդ զարկը հարվածեց, և երկու կես արեց Մսրա Մելիքին:

2. Ըստ Թումանյանի պոեմի բնութագրիր Դավիթին՝ մեջբերելով համապատասխան հատվածներ։

Էս որ պատահեց, մեր Դավիթ հըսկան
Մի մանուկ էր դեռ յոթ֊ութ տարեկան․
Մանուկ եմ ասում, բայց էնքան ուժեղ,
Որ նըրա համար թե մարդ,— թե մըժեղ։
Բայց վա՜յ խեղճ որբին աշխարքի վըրա,
Թեկուզ Առյուծի կորյուն լինի նա։

Դավիթ չըդառավ, մի կըրա՜կ դառավ։

Հագավ Դավիթ զենքն ու զըրահ,
Կապեց գոտին, Թուր-Կեծակին,
Խաչն էլ իր հաղթ բազկի վըրա,
Ելավ, հեծավ Առյուծ հոր ձին,
Հոր ձին հեծավ ու մըտրակեց.

— Ով քընած եք՝ արթուն կացե՜ք,
Ով արթուն եք՝ ելե՜ք, կեցե՜ք,
Ով կեցել եք՝ զենք կապեցե՜ք․
Զե՛նք եք կապել՝ ձի թամբեցե՜ք,
Ձի եք թամբել՝ ելե՛ք, հեծե՜ք.
Հետո չասեք՝ թե մենք քընած —
Դավիթ գող-գող եկավ, գընաց…

Էս որ տեսավ Մըսրա բանակ,
Ջուր կըտըրվեց ահ ու վախից։
Դավիթ կանչեց.— Մի՛ վախենաք,
Ակա՛նջ արեք հալա դեռ ինձ։

   Դուք ըռանչպար մարդիկ, ասավ,
Զուրկ ու խավար, քաղցած ու մերկ,
Հազար ու մի կըրակ ու ցավ,
Հազար ու մի հոգսեր ունեք։

   Ի՜նչ եք առել նետ ու աղեղ,
Եկել թափել օտար դաշտեր.
Չէ՞ որ մենք էլ ունենք տուն-տեղ,
Մենք էլ ունենք մանուկ ու ծեր…

   Ձանձրացե՞լ եք խաղաղ ու հաշտ
Հողագործի օր ու կյանքից,
Թե՞ զըզվել եք ձեր հանդ ու դաշտ,
Ձեր հունձ ու փունջ, վար ու ցանքից…

   Դարձե՛ք եկած ճանապարհով,
Ձեր հայրենի հողը Մըսրա.
Բայց թե մին էլ զենք ու զոռով
Վեր եք կացել դուք մեզ վըրա,

   Հորում լինեն քառսուն գազ խոր
Թե ջաղացի քարի տակին,—
Կելնեն ձեր դեմ, ինչպես էսօր,
Սասմա Դավիթ, Թուր-Կայծակին։

1.Ի՞նչ է էպոսը։

Էպոսը (հունարեն՝ «խոսք», «պատմություն») ժողովրդական հերոսական կամ ավանդական վեպ է, վիպական բանահյուսության ծավալուն տեսակ, որն արտացոլում է ազգի պատմական ճակատագիրը, ինքնագիտակցությունը, ազատության պայքարը և մշակութային ոգին: Այն սովորաբար չափածո է, պարունակում է առասպելական ու պատմական տարրեր, իսկ գլխավոր հերոսները օժտված են անբնական ուժով

2. Քանի՞ ճյուղից է բաղկացած ,,Սասնա ծռեր,, էպոսը ։ 

«Սասնա Ծռեր» էպոսը ունի 4 մաս կամ ճյուղ, որոնցից յուրաքանչյուրը կոչվում է հերոսներից մեկի սերնդի անունով՝ «Սանասար և Բաղդասար», «Մեծ Մհեր», «Սասունցի Դավիթ» և «Փոքր Մհեր»։

3. Ներկայացրո՛ւ յուրաքանչյուր ճյուղի գլխավոր հերոսին, նրա կատարած սխրագործությունները։

Սանասար և Բաղդասար — Սասունի հիմնադիր հերոսներն են։ Կռվում են թշնամիների դեմ, ազատում երկիրը և հիմնում Սասունը։

Մեծ Մհեր (Առյուծ Մհեր) -Պաշտպանում է Սասունը թշնամիներից, հայտնի է իր ուժով ու խիզախությամբ։

Դավիթ Սասունցի — Էպոսի ամենահայտնի հերոսը։ Պայքարում է Մըսրա-Մելիքի դեմ, հաղթում է նրան և փրկում Սասունը։

Փոքր Մհեր — Դավթի որդին։ Շատ ուժեղ հերոս է, սակայն աշխարհում անարդարություն տեսնելով՝ փակվում է Ագռավաքարում և սպասում է, թե երբ կգա արդար ժամանակը։

4. Ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշներ ունեն էպոսի գլխավոր հերոսները։ 

Հերոսները շատ ուժեղ և խիզախ մարդիկ են։ Նրանք երբեք չեն վախենում թշնամուց և միշտ պատրաստ են պաշտպանել իրենց հայրենիքը։ Հերոսները սիրում են իրենց ժողովրդին և պայքարում են նրա ազատության համար։ Նրանք նաև արդար են, ազնիվ և չեն հանդուրժում չարությունն ու անարդարությունը։

5. Ո՞վ է քո սիրելի հերոսը, ինչո՞ւ։ 

Իմ սիրելի հերոսը Դավիթ Սասունցին է, որովհետև նա շատ քաջ և ուժեղ էր, բայց նաև բարի մարդ էր։ Երբ նա հաղթեց Մըսրա-Մելիքին, նրա մարդիկ վախենում էին, որ Դավիթը նրանց էլ կսպանի։ Բայց Դավիթը բարի գտնվեց, չվնասեց նրանց և խաղաղության կոչ արեց, որ այլևս չպատերազմեն։

,,Սասնա ծռեր,,․ համահավաք բնագիր։ 

(Հայոց պատմություն, 9-րդ դասարան, էջ 1–96)

I. Հայ ժողովուրդը XX դարի սկզբին. Հայոց ցեղասպանություն

1. Ներկայացրո՛ւ Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության քաղաքականության ձևավորման պատճառները և փուլերը։

Օսմանյան իշխանությունները ուզում էին «մաքրել» երկիրը հայերից և ստեղծել միայն թուրքական պետություն։ Ցեղասպանությունն անցավ փուլերով՝ ձերբակալություններ, տեղահանություն, կոտորածներ։

2. Բնութագրի՛ր երիտթուրքերի գաղափարախոսությունը և բացատրի՛ր դրա ազդեցությունը հայ ժողովրդի ճակատագրի վրա։

Երիտթուրքերը ուզում էին, որ երկրում ապրեն միայն թուրքերը։ Նրանք հայերին վտանգ էին համարում, դրա համար սկսեցին ոչնչացնել։

3. Վերլուծի՛ր Առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությունը հայ ժողովրդի վիճակի վրա։

Պատերազմի ժամանակ իշխանությունները օգտվեցին իրավիճակից և սկսեցին հայերի զանգվածային կոտորածը ու տեղահանությունը։

4. Ներկայացրո՛ւ Հայոց ցեղասպանության իրականացման հիմնական մեխանիզմները և կազմակերպիչներին։

Հայերին հավաքում էին, քշում անապատներ, սովի ու հիվանդության էին մատնում։ Կազմակերպիչները երիտթուրք ղեկավարներն էին։

5. Բացատրի՛ր ինչու է Հայոց ցեղասպանությունը համարվում մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություն։

Որովհետև սպանվեց մի ամբողջ ժողովուրդ՝ միայն ազգությամբ հայ լինելու համար։

6. Վերլուծի՛ր Հայոց ցեղասպանության ժողովրդագրական, տարածքային և մշակութային հետևանքները։

Շատ մարդիկ զոհվեցին, հայերը կորցրին իրենց հողերը, ավերվեցին եկեղեցիներ ու մշակույթը։

7. Գնահատի՛ր հայ եկեղեցու և օտարերկրյա միսիոներների դերակատարությունը ցեղասպանության տարիներին։

Եկեղեցին օգնում էր մարդկանց, միսիոներները փրկում էին որբերին և պատմում աշխարհին կատարվողի մասին։

8. Ներկայացրո՛ւ Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացի հիմնական փուլերը։

Սկզբում աշխարհը միայն գիտեր, հետո տարբեր երկրներ սկսեցին պաշտոնապես ճանաչել ցեղասպանությունը։

II. Մայիսյան հերոսամարտեր և անկախ պետականության վերականգնում

9. Ներկայացրո՛ւ Սարդարապատի, Բաշ Ապարանի և Ղարաքիլիսայի հերոսամարտերի պատճառներն ու նշանակությունը։

Թուրքական բանակը ուզում էր գրավել Հայաստանը, բայց հայերը հաղթեցին և փրկեցին երկիրը։

10. Վերլուծի՛ր Մայիսյան հերոսամարտերի պատմական դերը հայկական պետականության վերականգնման գործում։

Այս հաղթանակների շնորհիվ հնարավոր դարձավ ստեղծել անկախ պետություն։

11. Բնութագրի՛ր հայկական քաղաքական ուժերի գործունեությունը 1917–1918 թթ. շրջանում։

Հայ քաղաքական ուժերը փորձում էին կազմակերպել պաշտպանություն և կառավարում ստեղծել։

12. Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հռչակման ներքին և արտաքին նախադրյալները։

Պատերազմից հետո կայսրությունները քանդվել էին, և հայերը հնարավորություն ստացան անկախանալ։

III. Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն (1918–1920)

13. Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի Հանրապետության պետական կառավարման համակարգը և իշխանության մարմինները։

Պետությունը ուներ կառավարություն, խորհրդարան և ղեկավարներ, որոնք կառավարում էին երկիրը։

14. Բնութագրի՛ր Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական դրությունը և դրա հիմնական խնդիրները։

Երկիրը շատ աղքատ էր, կային սով, հիվանդություններ և փախստականներ։

15. Վերլուծի՛ր Հայոց եկեղեցու դիրքն ու դերակատարությունը Հանրապետության շրջանում։

Եկեղեցին օգնում էր ժողովրդին և աջակցում պետությանը։

16. Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները 1918–1920 թթ.։

Հայաստանը փորձում էր բարեկամություն հաստատել այլ երկրների հետ և պաշտպանել իր սահմանները։

17. Բացատրի՛ր Բաթումի պայմանագրի ստորագրման պատճառները և գնահատի՛ր դրա հետևանքները Հայաստանի համար։

Հայաստանը ստիպված ստորագրեց, որովհետև թույլ էր և պատերազմում պարտվել էր։

18. Վերլուծի՛ր Հայաստանի հարաբերությունները Վրաստանի և Ադրբեջանի հետ՝ տարածքային վեճերի համատեքստում։

Կային վեճեր սահմանների պատճառով, հաճախ նաև պատերազմներ։

19. Ներկայացրո՛ւ Հայկական հարցի քննարկումը Փարիզի խաղաղության խորհրդաժողովում։

Հայկական հարցը քննարկվեց, որպեսզի որոշվի Հայաստանի ապագան։

20. Բնութագրի՛ր Պողոս Նուբարի գործունեությունը հայկական դիվանագիտության շրջանակում։

Նա ներկայացնում էր հայերի շահերը արտասահմանում և փորձում աջակցություն ստանալ։

21. Վերլուծի՛ր Սևրի պայմանագրի նշանակությունը հայկական պետականության և Հայկական հարցի տեսանկյունից։

Պայմանագիրը խոստանում էր մեծ Հայաստան, բայց ամբողջությամբ չիրականացավ։

22. Բացատրի՛ր բոլշևիկյան Ռուսաստանի և Մուստաֆա Քեմալի կառավարության քաղաքական նպատակները Հայաստանի նկատմամբ։

Երկուսն էլ ուզում էին վերահսկել Հայաստանը իրենց շահերի համար։

23. Վերլուծի՛ր Հայաստանի Հանրապետության անկման ներքին և արտաքին պատճառները։

Պատճառները՝ պատերազմներ, տնտեսական դժվարություններ և արտաքին ճնշումներ։

IV. Քաղաքական ուժեր և հասարակական գործընթացներ

24. Բնութագրի՛ր ՀՅԴ-ի և ՀԺԿ-ի քաղաքական ծրագրերը և գործունեությունը Հանրապետության շրջանում։

Կուսակցությունները առաջարկում էին տարբեր ծրագրեր երկրի զարգացման համար։

25. Բացատրի՛ր «բոլշևիկ» և «մենշևիկ» հասկացությունները և դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանային քաղաքականության վրա։

Բոլշևիկները ուզում էին կոմունիստական իշխանություն, մենշևիկները՝ ավելի մեղմ քաղաքականություն։

26. Վերլուծի՛ր Արմենկոմի դերը Հայաստանի խորհրդայնացման գործընթացում։

Արմենկոմը օգնեց, որ Հայաստանում հաստատվի խորհրդային իշխանություն։

27. Ներկայացրո՛ւ 1920 թ. ներքաղաքական ճգնաժամի հիմնական դրսևորումները։

Կային դժգոհություններ, պատերազմ և իշխանության խնդիրներ։

V. Պայմանագրեր և պետականության ճակատագիր

28. Համեմատե՛ք Բաթումի և Սևրի պայմանագրերը՝ դրանց տարածքային, քաղաքական և իրավական հետևանքների տեսանկյունից։

Բաթումի պայմանագիրը փոքրացնում էր Հայաստանը, Սևրի պայմանագիրը՝ մեծացնում։

29. Վերլուծի՛ր Ալեքսանդրապոլի պայմանագրի ստորագրման հանգամանքներն ու դրա ազդեցությունը հայկական պետականության վրա։

Ստորագրվեց պարտության պատճառով և ավելի վատացրեց Հայաստանի վիճակը։

30. Գնահատի՛ր 1918–1920 թթ. պետականաշինական փորձը՝ որպես հետագա անկախության գաղափարական և քաղաքական հիմք։

Չնայած դժվարություններին, այս պետությունը դարձավ ապագա անկախ Հայաստանի հիմքը։

ա) (4a + 9)² = t

t2 + 3t + 8 = 0

D = 9 -32 = -23 = ∅

բ)(x + 1)² = t

-2t2 — 7t + 15 = 0

D = 13

t1 = -5

t2 = 1.5

ա) x = -2, x = 1

3(x — 1) — (x + 2)/(x+ 2) x (x — 1) = 0

2x — 5/(x + 2) (x -1) = 0

x = 2.5

գ) x — 1 + x + 1/(x + 1) (x — 1) = o

2x + 0 = 0

x = 0

English Reading Text 10, 11

1. According to Paragraph 1, lines 1-3, William Hogarth
a) was very rich
b) was interested in history
c) took up painting at an early age
d) was the most talented painter in 1697

2. Hogarth learnt the art of engraving from
a) Sir James Thornhill
b) Thornhill’s daughter
c) a man who worked for him
d) the man he worked for

3. According to the text,
a) Hogarth painted portraits of ordinary people
b) ordinary people appreciated Hogarth’s paintings
c) at the age of 30 Hogarth painted his first pictures
d) Sir James Thornhill helped Hogarth to paint some of his pictures

4. The word brilliant in line 1 is closest in meaning to
a) bright
b) talented
c) intelligent
d) extraordinary

5. According to Paragraph 5, lines 14-17, Hogarth
a) changed the rich for the better
b) criticized the rich of his day
c) appreciated the rich of his day
d) got money from politicians

1. Michelangelo spent his childhood
a) in Caprese
b) in Florence
c) in Settignano
d) in the Cathedral

2. According to the text,
a) Michelangelo was very fond of school
b) Michelangelo was an excellent pupil
c) Michelangelo’s elders considered painting to be ‘a waste of time’
d) Michelangelo’s elders considered schooling to be ‘a waste of time’

3. Which of the statements is true?
a) Francesco Granacci was interested in painting.
b) Francesco Granacci helped Michelangelo realize his wish.
c) The painters and sculptors in the city helped Michelangelo.
d) Michelangelo’s father helped him to become a painter.

4. The sentence ‘Michelangelo’s choice of profession did not please his father’ means that Michelangelo’s father was
a) not against his son’s choice
b) content with his son’s choice of speciality
c) satisfied with his son’s decision
d) displeased with his son’s choice of profession.

5. We learn from the text that
a) Michelangelo became popular, still a child
b) Michelangelo took interest in painting, still a child
c) Michelangelo was born in a rich, aristocratic family
d) it wasn’t difficult for an artist to make money in Florence

Write down an essay on the topic: My favorite elective school subjects. Are they connected with my future profession?

My favorite elective school subjects. Are they connected with my future profession?

Listening: Being afraid

դասագիրք 1-ից 54, էջ 141-144 պատմել կամ դասագիրք 2-ից դաս 53, էջ 146-148

Պատասխանել հարցերին․

1. Բնութագրե՛ք Արագածոտնի բնակչությունն ու բնակավայրերը։

Արագածոտնը Հայաստանի ամենագյուղաբնակ մարզն է․ մարդկանց մեծ մասը ապրում է գյուղերում։ Բնակչությունը հիմնականում ապրում է միջին բարձրության տարածքներում (ոչ շատ բարձր լեռներում)։ Ամենամեծ բնակավայրը մարզկենտրոն Աշտարակ քաղաքն է։

2. Որո՞նք են Արագածոտնի մարզի բնակչության խտության տարբերությունների պատճառները:

Պատճառը բարձրությունն ու կլիման է․

ցածր ու հարթ տեղերում ապրելը հեշտ է = շատ բնակիչներ,

բարձր լեռներում ցուրտ է ու դժվար = քիչ բնակիչներ։

3. Ի՞նչ ռեսուրսներով է հարուստ մարզը։

Մարզը հարուստ է՝ շինանյութերով (տուֆ, բազալտ և այլն), խմելու ջրով, աղբյուրներով, գեղեցիկ բնությամբ ու պատմական հուշարձաններով (զբոսաշրջության համար)։

4. Նշե՛ք Արագածոտնի մարզի ազգային փոքրամասնություններով բնակեցված գյուղերը։

Արագածոտնում կան եզդիաբնակ գյուղեր (եզդիները ազգային փոքրամասնություն են)։ Նրանք հիմնականում ապրում են բարձրլեռնային գյուղերում և զբաղվում են անասնապահությամբ։

5. Ի՞նչ նախադրյալներ կան Արագածոտնի մարզում բնակչության հանգստի կազմակերպման համար։

Կա գեղեցիկ բնություն, լեռներ, գետերի կիրճեր, մաքուր օդ և պատմական հուշարձաններ։ Օրինակ՝ Քասաղի կիրճը, հին վանքերն ու ամրոցները։

6. Թվարկի՛ր մարզի քաղաքները։

Աշտարակ, Ապարան, Թալին։

7. Թվարկի՛ր մարզի տարաքում գտնվող ջրային օբյեկտները։

Քասաղ գետ, նրա վտակներ՝ Գեղարոտ, Ամբերդ, Ապարանի ջրամբար, Քարի լիճ, Մաստարայի սելավային գետակ։

8. Համառոտ նկարագրի՛ր տնտեսությունը։

Տնտեսության գլխավոր ճյուղը գյուղատնտեսությունն է` աճեցնում են խաղող, մրգեր, հացահատիկ, զբաղվում են անասնապահությամբ։ Կան նաև գործարաններ, որոնք արտադրում են գինի, կաթնամթերք և շինանյութեր։

Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա 4․«Քաղաքացիություն» հասկացությունը։Քաղաքացու իրավական կարգավիճակը ՀՀ-ում։ Ակտիվ քաղաքացի /էլ․ դասագիրք, էջ 58-69/․

Օգտակար հղումներ՝
-ՀՀ Սահմանադրություն
-«ՀՀ քաղաքացիության մասին» ՀՀ օրենք
-ՀՀ քաղաքացիական օրենսգիրք

Առաջադրանք
1․ ՀՀ Սահմանադրությունից հանե՛ք այն հոդվածները, որոնք վերաբերում են ՀՀ քաղաքացիությանը։

Հոդված 14.

Զինված ուժերը և պաշտպանությունը

1. Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերն ապահովում են Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանությունը, անվտանգությունը, տարածքային ամբողջականությունը և սահմանների անձեռնմխելիությունը:

2. Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերը քաղաքական հարցերում պահպանում են չեզոքություն և քաղաքացիական վերահսկողության ներքո են:

3. Յուրաքանչյուր քաղաքացի պարտավոր է օրենքով սահմանված կարգով մասնակցել Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանությանը:

——
Այս հոդվածը ասում է, որ քաղաքացիները պետք է պաշտպանեն իրենց երկիրը։ Դա կարևոր է, որովհետև երկրի անվտանգությունը կախված է նաև քաղաքացիներից։

Հոդված 47.

Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիության իրավունքը

1. Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներից ծնված երեխան Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի է:

2. Յուրաքանչյուր երեխա, որի ծնողներից մեկը Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի է, ունի Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն ձեռք բերելու իրավունք:

3. Ազգությամբ հայերը Հայաստանի Հանրապետությունում բնակություն հաստատելու պահից ունեն Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն ձեռք բերելու իրավունք:

4. Ազգությամբ հայերը Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիությունը ձեռք են բերում օրենքով սահմանված պարզեցված կարգով:

5. Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացին չի կարող զրկվել քաղաքացիությունից: Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացին չի կարող զրկվել քաղաքացիությունը փոխելու իրավունքից:

6. Սույն հոդվածով սահմանված իրավունքների իրականացման կարգը, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիության ձեռքբերման այլ հիմքերը, ինչպես նաև դադարեցման հիմքերը սահմանվում են օրենքով:

7. Սույն հոդվածի 2-4-րդ մասերով, ինչպես նաև 5-րդ մասի 2-րդ նախադասությամբ սահմանված իրավունքները կարող են սահմանափակվել միայն օրենքով` պետական անվտանգության, հանցագործությունների կանխման կամ բացահայտման, ինչպես նաև այլ հանրային շահերի պաշտպանության նպատակով:

8. Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս, միջազգային իրավունքի հիման վրա, Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության ներքո են:

—

Սա շատ կարևոր հոդված է, որովհետև ասում է՝ ով է համարվում Հայաստանի քաղաքացի և որ քաղաքացուն չեն կարող պարզապես զրկել քաղաքացիությունից։ Այս հոդվածը պաշտպանում է մարդկանց, որ նրանք իրենց երկրի հետ կապված լինեն ու ապահով զգան։

Հոդված 48.

Ընտրական իրավունքը և հանրաքվեին մասնակցելու իրավունքը

1. Ազգային ժողովի ընտրության կամ հանրաքվեի օրը տասնութ տարին լրացած Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներն ունեն ընտրելու և հանրաքվեին մասնակցելու իրավունք:

2. Ազգային ժողովի պատգամավոր կարող է ընտրվել քսանհինգ տարին լրացած, վերջին չորս տարում միայն Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի հանդիսացող, վերջին չորս տարում Հայաստանի Հանրապետությունում մշտապես բնակվող, ընտրական իրավունք ունեցող և հայերենին տիրապետող յուրաքանչյուր ոք:

3. Տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների ժամանակ ընտրելու և ընտրվելու, տեղական հանրաքվեին մասնակցելու իրավունք ունեն ընտրության կամ հանրաքվեի օրը տասնութ տարին լրացած Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները: Օրենքով կարող է սահմանվել Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն չունեցող անձանց՝ տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններին և տեղական հանրաքվեներին մասնակցելու իրավունքը:

4. Ընտրելու և ընտրվելու, ինչպես նաև հանրաքվեին մասնակցելու իրավունք չունեն դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած վճռով անգործունակ ճանաչված, ինչպես նաև դիտավորությամբ կատարված ծանր հանցանքների համար օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով դատապարտված և պատիժը կրող անձինք: Ընտրվելու իրավունք չունեն նաև այլ հանցանքների համար օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով դատապարտված և պատիժը կրող անձինք:

——

Քաղաքացիներին տալիս է երկրի ղեկավարներին ընտրելու իրավունք։ Այսպես ժողովուրդը մասնակցում է երկրի կառավարմանը, և դա ժողովրդավարության հիմքն է։

2․ Համեմատե՛ք «մարդ» և «քաղաքացի» հասկացությունները։

Մարդ՝ Յուրաքանչյուր անձ է՝ անկախ նրանից, թե որ երկրի քաղաքացի է։ Ունի բնական (ծնունդով տրված) իրավունքներ՝ կյանք, ազատություն, արժանապատվություն և այլն։ Կարող է լինել առանց քաղաքացիության կամ այլ երկրի քաղաքացի։

Քաղաքացի՝ Այն մարդն է, ով ունի կոնկրետ պետության քաղաքացիություն (օրինակ՝ ՀՀ)։ Բացի ընդհանուր իրավունքներից, ունի նաև քաղաքական իրավունքներ, օրինակ՝ ընտրելու և ընտրվելու իրավունք, պետական պաշտպանություն Ունի նաև պարտականություններ՝ օրենքների պահպանում, հարկերի վճարում, հայրենիքի պաշտպանություն։

3․ Թվարկե՛ք ակտիվ քաղաքացուն բնորոշ հատկանիշներ։ Իսկ դուք ձեզ համարու՞մ եք ակտիվ քաղաքացի․պատասխանը հիմնավորե՛ք փաստերով /բլոգային աշխատանք/․

Իմ կարծիքով ակտիվ քաղաքացին այն մարդն է, ով հետաքրքրված է իր երկրի և հասարակության կյանքով և փորձում է այն լավացնել։

Մասնակցում է ընտրություններին, պահպանում է օրենքները, հետաքրքրվում է երկրի խնդիրներով, օգնում է ուրիշներին (կամավորություն), արտահայտում է իր կարծիքը քաղաքավարի ձևով, պաշտպանում է բնությունը և հանրային ունեցվածքը, հարգում է ուրիշների իրավունքները:

Ջրածնի ստացումը լաբարատորիայում, տեղակալման ռեակցիայով, միջին ակտիվության մետաղների (Al, Zn, Mg) և աղղաթթի փոխազդեցությամբ:

H2 + O2 —> H2O + Q

Mg + HCl —> MgCl2 + H2

M + HCl —> AlC3 + H2

Zn + HCl —> ZnCl2 + H2

Ca + 2H { O H —> Ca(OH)2 + H2P

Ca + 2H2O —> Ca(OH)2 + H2P (հիմք)

Կատարենք չեզոքացման ռեակցիա

Ca(OH)2 + 2HCl —> CaCl2 + 2H2O

Երբ հայրենիքը վտանգի մեջ է, մարդիկ տարբեր ընտրություն են կատարում․ ոմանք պայքարում են մինչև վերջ, իսկ մյուսները հանձնվում են կամ մտածում իրենց մասին։ Թըմկա տիրուհու և Այծեմնիկի կերպարները հենց այս տարբերությունն են ցույց տալիս։ Թըմկա տիրուհին ներկայացված է որպես գեղեցիկ, բայց գայթակղությանը ենթարկվող կին, իսկ Այծեմնիկը՝ որպես քաջ և ուժեղ հերոսուհի, որը պաշտպանում էր իր քաղաքը։ Երկուսն էլ պաշարման մեջ էին, բայց նրանց արարքները լրիվ հակառակ եղան։

Հայրենիքի մասնիկ լինելու համար պետք է պայքարել ամեն ուժով և ցավով, այլ ոչ թե հանձնվել գայթակղությանը կամ վախին։ Այծեմնիկը հենց այդպես էլ արեց․ նա մնաց Անիի պարիսպների վրա և կռվեց մինչև վերջ, նույնիսկ վիրավոր վիճակում։ Նետերը խրվում էին նրա մարմնի մեջ, բայց նա շարունակում էր պայքարել և չէր լքում իր տեղը։ Իսկ Թըմկա տիրուհին հակառակ քայլի դիմեց․ շահի խոստումներից գայթակղվելով՝ նա դավաճանեց և բացեց բերդի դարպասները թշնամու առաջ։ Նա հարբեցրեց զինվորներին և թույլ տվեց, որ թշնամին ներս մտնի, ինչի պատճառով բերդը ընկավ։

Այսպիսով, Այծեմնիկը դարձավ հայրենասիրության և քաջության օրինակ, իսկ Թըմկա տիրուհին՝ դավաճանության օրինակ։ Նրանց պատմությունները հիշեցնում են, որ մեկ մարդու որոշումը կարող է փրկել կամ կործանել հայրենիքը։

Привет! Я телефон Каролины. У меня самая добрая и лучшая хозяйка. Я вижу, как некоторые люди грустят, что у них не айфон, а моя хозяйка радовалась мне так, будто ей подарили маленького котёнка. С тех пор мы почти не расстаёмся.

Каждое утро я стараюсь разбудить её вовремя, чтобы она не опоздала в школу. Правда, по утрам она бывает такой сонной и сердитой, что мне иногда даже страшно звонить. Один раз она так резко выключила будильник, что я подумал: всё, сегодня меня отправят в детдом, но мне повезло что она без меня не может))).

Днём у меня мноОООого дел. Я слушаю, как она поёт, когда думает, что никто не слышит, и думаю ‘почему она не хочет петь на сцене’. Я смотрю на её рисунки, которые она фотографирует, и думаю, какие они красивые и необычные. Еще я помогаю ей искать ответы на вопросы. Можно сказать, я ей как самый лучший друг.

Но самое страшное в моей жизни, это когда заряд падает до 1%. Я начинаю паниковать, экран тускнеет, и мне хочется кричать: «Спасите, помогите, подключите меня к розетке!» А моя хозяйка в этот момент СПОКОЙНО говорит »Ничего, ещё чуть-чуть поработает». ЧУТЬ-ЧУТЬ?! Я в такие моменты чувствую себя героем фильма, который из последних сил держится.

Зато когда меня наконец ставят на зарядку, я счастлив так, будто меня накормили после долгого голода. Лежу, заряжаюсь и думаю: вот оно, настоящее счастье.