День: 26 февраля 2026

Ընթերցել ,,Սասնա ծռեր,, էպոսից ընտրված հատվածները և պատասխանել հարցերին։

1. Ի՞նչ նշանակություն ունի ջուրը էսպոսում։ Ի՞նչ գիտես ջրի պաշտամունքի մասին։ 

Ջուրը էպոսում խորհրդանշում է կյանք, ճակատագիր և հրաշք։ Ծովինարի հղիությունը կախված է հենց Կաթնաղբյուրի ջրից: Ջրի պաշտամունքը հին հայերի շրջանում եղել է շատ տարածված։ Հայերը ջուրը համարել են սուրբ, այն կապված է եղել բերքատվության, առողջության և կյանքի հետ։

2. Ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշներ և դեր ունեն կին հերոսները էպոսի տարբեր ճյուղերում։

Կին հերոսները (Ծովինար, Արմաղան, Խանդութ, Գոհար) ուժեղ, խելացի և նվիրված են իրենց ընտանիքին ու հայրենիքին։ Նրանք հաճախ օգնում են տղամարդ հերոսներին, փրկում են երկրները, կամ իրենց քաջության միջոցով մեծ դեր ունեն պատմության զարգացմամբ։ Օրինակ՝ Ծովինարը հոժարակամ հանձնում է իրեն խալիֆին, որպեսզի պաշտպանի Հայոց երկիրը:

3. Ինչո՞ւ է Դավիթը  ժողովրդի կողմից ամենասիրված կերպարը համարվում։ 

Դավիթը ամենասիրված է, որովհետև նա շատ քաջ, համարձակ և արդար է։ Նա հաղթում է թշնամիներին, ազատագրում է Սասունը և բարեկամաբար վերաբերվում ժողովրդին։ Նրան սիրում են նաև նրա անձնական արժանիքների համար՝ հայրական սիրո հանդեպ, որդու հետ հանդիպման հետաքրքիր պատմության և նրա վճռականության պատճառով։

4. Մեկնաբանի՛ր Մհերի՝ Ագառավաքարում փակվելը։ Ինչո՞ւ է հայ ժողովուրդը էպոսին այս ավարտը տվել։ Գրի՛ր քո կարծիքը վերջաբանի վերաբերյալ։ 

Փոքր Մհերի Ագռավաքարում փակվելը ցույց է տալիս, որ նույնիսկ ամենաքաջ հերոսն էլ չի կարող մնալ հավերժ։ Հայ ժողովուրդը այս ավարտը տվել է, որովհետև այն խորհրդանշում է, որ աշխարհում միշտ էլ լինում են դժվարություններ, և հերոսների ուժն ու գործը շարունակվում է ժողովրդի մեջ, նրանց հիշողության ու արժեքների միջոցով։

Իմ կարծիքով, վերջաբանը տխուր է, որովհետև Փոքր Մհերը չկարողացավ իր գործը շարունակել և մնաց միայն հիշողության մեջ՝ չտեսնելով, թե ինչ է կարող էր անել հետագայում։

Արարատի մարզ

դաս 54 էջ 145-147 պատմել, պատասխանել բլոգում հարցերին

1. Նշե ՛ք մարզի գյուղատնտեսության գլխավոր ճյուղերը: Ի՞նչ գործոններ են
նպաստում դրանց զարգացմանը:

Արարատի մարզի գյուղատնտեսության գլխավոր ճյուղերն են բանջարաբուծությունը, պտղաբուծությունը, խաղողագործությունը, ինչպես նաև անասնապահությունը և ձկնաբուծությունը։ Դրանց զարգացմանը նպաստում են բերրի հողերը, արևի և ջերմության առատությունը, հարթ դաշտավայր լինելը, ոռոգման լայն հնարավորությունները և մայրաքաղաքին մոտ գտնվելը։

2. Որո ՞նք են Արարատի մարզի արդյունաբերության գլխավոր ճյուղերը:

Արարատի մարզի արդյունաբերության գլխավոր ճյուղերն են սննդի արդյունաբերությունը՝ հատկապես գինու, կոնյակի և պահածոների արտադրությունը, ինչպես նաև ցեմենտի արտադրությունը և ոսկու կորզումը։

3. Վերլու ծե ՛ք մարզի բնական պայմանները և թվարկե՛ք ռեսուրսները:

Մարզի բնական պայմանները բնութագրվում են նրանով, որ տարածքի մեծ մասը հարթ դաշտավայր է, կլիման չոր և շոգ է, տեղումները քիչ են, իսկ ամառը երկարատև ու տաք է։ Մարզի հիմնական ռեսուրսներն են բերրի հողերը, ստորերկրյա ջրերի պաշարները, Արաքս գետի ջուրը, ինչպես նաև օգտակար հանածոներ՝ կրաքար, մարմար և ֆոսֆորիտներ։

4. Բնորոշե՛ք մարզի տարաբնակեցման հիﬓական գծերը:

Մարզի տարաբնակեցման հիմնական գիծն այն է, որ բնակչության մեծ մասը բնակվում է հարթավայրում, որտեղ գյուղերը շատ խիտ են տեղակայված և գտնվում են իրար մոտ, իսկ լեռնային շրջաններում բնակչությունը սակավ է։

5. Հաﬔմատե ՛ք Արարատի և Արագածոտնի մարզերի բնակչությունը և տնտեսությունը: Նշե՛ք ընդհանուր և տարբերիչ գծերը:

Արարատի և Արագածոտնի մարզերը նման են նրանով, որ երկուսն էլ գյուղատնտեսական նշանակություն ունեն և ունեն գյուղական բնակչության մեծ բաժին, սակայն Արարատը դաշտավայրային է, ավելի խիտ բնակեցված և զարգացած է խաղողագործությունն ու պտղաբուծությունը, մինչդեռ Արագածոտնը լեռնային մարզ է, ունի ավելի զով կլիմա, ավելի քիչ բնակչություն և այնտեղ ավելի մեծ դեր ունի անասնապահությունը։

6. Գնահատե ՛ք մարզի աշխարհագրական դիրքը:

Արարատի մարզի աշխարհագրական դիրքը բարենպաստ է, քանի որ այն գտնվում է Երևանի հարևանությամբ, ունի հարթ տարածք, լավ ճանապարհային կապեր և նպաստավոր պայմաններ գյուղատնտեսության և տնտեսության զարգացման համար։

7. Թվարկեք Արարատի մարզի քաղաքները։

Արարատի մարզի քաղաքներն են Արտաշատ, Մասիս, Արարատ և Վեդի։

319-ա,գ;321-ա,գ;322-ա,գ; 326

ա) 4 — 14 = -3 — ՈՉ

բ) 1 — 3 + 2 = 0 — այո

4 + 3 = 6 — ՈՉ

գ) 2 + 8 — 2 = 8 — այո

1 + 4 = 3 — ՈՉ

դ) 2 + 1 + 12 = 15 — այո

4 — 10 = -16 — ՈՉ

ա) y = 21 — 5x

2x + 3(21 — 5x) = 11

2x + 63 — 15x = 11

-13x = -52

x = 4

y = 21 — 20 = 1

(4, 1)

բ) x = 13 — 4y

3(13 — 4y) + 2y = 19

39 — 12y + 2y = 19

20 = 10y

y = 2

x = 13 — 8 = 5

(5, 2)

գ) 3(4x — 7) + x = 5

12x — 21 + x = 5

13x = 26

x = 2

y = 8 — 7 = 1

(2, 1)

դ) 2x = 17 — 5y

x = 8.5 — 1.5y

9(8.5 — 2.5y) — 4y = -3

y = 3

x = 8.5 — 7.5 = 1

(1, 3)

ա) xy + 6x = xy + x + 5y + 5

5x = 5y + 5

x = y + 1

2(y + 1) + 3y = 23

y = 4.2

x = 4.2 + 1 = 5.2

(5.2, 4.2)

բ) xy + 30 = xy + 10x — y — 10

y = 10x — 40

5x + 3(10x — 40) = -80

x = 40/35 = 8/7

y = 10 x 8/7 — 40

y = -200/7

(8/7, -200/7)

գ) xy — 15 = xy + 6x — y — 6

y = 6x + 9

3(6x + 9) + 5x = 4

x = -1

y = -6 + 9 = 3

(-1, 3)

դ) xy + 5y = xy + 10x

5y = 10x

y = 2x

5x + 14x + 38 = 0

x = -2

y = -4

(-2, -4)

Արամ — x | y — 1

Աննա — x + 1 | y — 7

(x + 1)(y — 7) = 660

x(y — 1) = 660

x = 660/y -1

(660/(y — 1) + 1) (y — 7) = 660

(660 + y — 1) (y — 7) = 660(y -1)

(659 + y)(y — 7) = 660y — 660

y² — 8y — 3953 = 0

D = 64 + 15812 = 15876 = 126²

y = 8 + 126/2 = 134/2 = 67

x = 660/66 = 10

Պատ.՝ 10 Խնդիր:

P = 40 սմ

r = 3 սմ

__

S = ?

___

S = p • r

p = (a + b + c)/2

p = 40/2 = 20

S = 20 • 3 = 60 սմ²

S = 210 դմ²

P = 84 դմ

——

r = ?

__

r = S/p

p = 84/2 = 42

r = 210/42 = 5 դմ

a = 24 դմ

b + c = 32 դմ

S = 84 դմ²

———

r = ?

___

P = 24 + 32 = 56 դմ

p = 56/2 = 28 դմ

r = S/p

r = 84/28 = 3 դմ

r = 2 սմ

a = 13 սմ

___

S = ?

___

P = 13 + 13 + 2 + 2 = 30 սմ

p = 30/2 = 15 սմ

S = p • r = 15 • 2 = 30 սմ²

Քանի որ S = p • r, իսկ K² = S1/S2

p1r1/p2r2 = K • r1/r2 = K²

r1/r2 =K

P = 10 + 10 + 16 = 36

p = 18

S² = p(p — a)(p — b)(p — c)

S² = 18 • 8 • 8 • 2 = 2304

S = 48

r = S/p = 48/18 = 8/3 սմ

a = 5 սմ

b = 8 սմ

α = 60⁰

__

r = ?

___

c² = a2 + b2 — 2ab • cos a

c² = 25 + 64 — 2 • 5 • 8 • 1/2

c = 7

__

P = 5 + 7 + 8 = 20

p = 10

S = 1/2 ab sin a

S = 10√3

r = S/p = 10√3/10 = √3

Ինչ է իզոտոպը՝

Միևնույն տարրի ատոմներն են, որոնք ունեն տարբեր քանակությամբ նեյտրոններ:

Թեմայի անվանումը` Համար մեկ տարրը Տիեզերքում՝ Ջրածին  

Բովանդակությունը․

• Ջրածինը բնության մեջ։ Ջրածնի ատոմի կառուցվածքը, իզոտոպները
• Ջրածնի ստացումը լաբորատորիայում  և արդյունաբերության մեջ
• Ջրածնի ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները
• Ջրածնի կիրառումը

Լաբորատոր փորձեր՝ <<Ջրածնի ստացումը լաբորատորիայում, քիմիական հատկությունները>>  

Թեմատիկ հարցեր և վարժություններ.

1. Ինչո՞ւ  է   ջրածինը  համարվում  համար  մեկ  տարրը  Տիեզերքում

Տիեզերքում ամենատարածված տարր է, ամենապարզ ատոմը ունի 1 էլեկտրոն:

2. Բնութագրեք  ջրածին  քիմիական տարրի իզոտոպները.

     ա)  քիմիական նշանը. ..  

Քիմիական նշանը՝ H

     բ)  դիրքը պարբերական համակարգում՝ ո՞ր պարբերության և ո՞ր խմբի տարր է

Պարբերություն 1, խումբ I

     գ)  հարաբերական ատոմային զանգվածը. ..            

Ատոմային զանգված = 1                                 

     դ)   ատոմի կառուցվածքը`(միջուկի լիցքը…,միջուկում պրոտոների թիվը…, էլեկտրոնների

Ատոմի կառուցվածք՝ 1 պրոտոն, 0–2 նեյտրոն, 1 էլեկտրոն, էներգետիկ մակարդակ 1, էլեկտրոնային բանաձև 1s¹

    

             թիվը…,էներգետիկ մակարդակների թիվը, էլեկտրոնային բանաձևը), իզոտոպների բաղադրությունը

      գ)  մետա՞ղ է.  թե՞  ոչ մետաղ

__

¹H (Պրոտիում), H-² (Դետերիում), H-³ (Տրիտիում)

__

3.   Ինչպիսի՞  վալենտականությունը և օքսիդացման աստիճանը  է ցուցաբերում ջրածինը  միացություններում, գրեք պարզ և բարդ նյութերի օրինակներ և դրանցում որոշեք ջրածնի վալենտականությունը և  օքսիդացման աստիճանը

Վալենտականություն 1, օքսիդացման աստիճան հիմնականում +1

4. Գրեք ջրածին քիմիական տարր պարունակող պարզ և բարդ նյութերի բանաձևերը. որոշեք նրանց հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները` Mr, մոլային  զանգվածները`M գ/ մոլ, նաև բարդ նյութերի որակական և քանակական բաղադրությունները

Պարզ՝ H₂

Բարդ՝ H₂O, NH₃, CH₄, HCl

5. Որոշեք ջրածինը օդից ծանր է,  թե՞ թեթև. քանի ՞ անգամ. ..

14 անգամ թեթև

6. Ինչպիսի՞  ռեակցիաների  օգնությամբ են ջրածին  ստանում լաբորատորիայում և արդյունաբերության մեջ, գրեք համապատասխան  ռեակցիաների հավասարումները

Լաբորատորիա՝ Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂

Արդյունաբերություն՝ CH₄ + H₂O → CO + 3H₂

7.  Ջրածնի քիմիական հատկությունները, այսինքն փոխազդեցությունը պարզ  և  բարդ  նյութերի հետ, գրեք համապատասխան ռեակցիաների հավասարումները

H₂ + O₂ → H₂O

Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂

H₂ + Cl₂ → 2HCl

8.  Որտե՞ղ են  կիրառում  ջրածինը։

Էներգիա, վառելիք, քիմիական արդյունաբերություն, լաբորատոր փորձեր

Անհատական աշխատանք՝  <<Ջրածինը համարվում  է  ապագայի վառելանյութ. ինչո՞ւ>>

Պատմությունը Հովհաննես Թումանյանի «Թմկաբերդի առումը» պոեմի և պատմական դեմք Նադիր շահի ներկայացումն է: Թումանյանը իր պոեմում բարձրացնում է սիրո, դավաճանության, խարդավանքի և զղճման թեմաները: Իսկ Պատմական դեմք Նադիր Շահը այդքան էլ բացասական կերպար չէ, ինչպես ներկայացվում է պոեմում:

Ըստ գրական տեքստի, չկան բացարձակ արժեքներ, և անգամ շատ սիրելի կինը և տիրուհին կարող է գայթակղվել թագի փայլից և կատարել նողկալի դավաճանություն: Նադիր Շահը հասկանալով, որ ուժով չի կարող գրավել Թմկա Բերդը, որոշեց դիմել խարդավանքի: Նա իր աշուղների միջոցով հմայեց Թըմկա տիրուհուն թագուհի դառնալու մոլուցքով և կնոջ դավաճանության միջոցով գրավեց բերդը: Նադիր Շահի և դավաճան Թըմկա Տիրուհու զրույցից հասկանում ենք, որ ըստ շահի, կարող է անգամ սիրող սիրտը կուրանալ թագի փայլից: Եվ բացի այդ Թըմնկա տիրուհին հասկացել էր իր արարքի ամբողջ գարշությունը և ափսոսում էր, բայց ավաղ արդեն ուշ էր և ստացավ իր պատիժը: Իսկ պատմության հատվածում Նադիր Շահը վարել է հայանպաստ քաղաքականություն, և հայ մելիքներին տվել է բավականին ներքին ինքնավարություն: Սակայն նրա մահից հետո ամեն ինչ վերադարձել է հին տեսքին և Արցախի մելիքները կորցրեցին իրենց ինքնավարությունը: Սա մեզ ցույց է տալիս, որ պետք է հավատալ և պայթարել: Պայքարող մարդկանց օգնում են նաև թշնամիները:

Ամփոփելով՝ տեսնում ենք, որ Նադիր շահը թե՛ պատմական և թե՛ գրական ստեղծագործություններում հետապնդել է հեռուն գնացող նպատակներ, և ամեն ինչ արել էր, որպեսզի կարողանար հասնել իր նպատակներին: Գրական ստեղծագործությունում օգտվել է կանացի թուլությունից, իսկ պատմականում է մելիքների տալով չնչին ինքնավարություն փորձում էր ձերք բերել նվիրված զինակիցներ: Դրա պատճառով էլ չի կարելի ոչ մեկին հավատալ ու վստահել՝ հատկապես թշնամիներին: