День: 12 февраля 2026

Դաս՝ 29,30 էջ 83-88

1. Բնութագրե ՛ք Երևանի բնական պայմաններն ու ռեսուրսները:

Երևանը գտնվում է Արարատյան գոգավորության մեջ, լանջերի վրա, բարձրությունը 860–1350 մետր է: Քաղաքով Հրազդան գետն է անցնում, ջուր ու հող կա, կլիման ցամաքային է՝ շոգ ամառ, ցուրտ ձմեռ:

2. Բացատրե ՛ք Երևանի բնակչության թվի արագ աճի պատճառները: Արտահայտե՛ք տեսակետ արագ աճի պատճառների և դրա հետևանքների վերաբերյալ:

Բնակչությունը արագ ավելացել է, որովհետև քաղաքում գործարաններ, դպրոցներ, համալսարաններ և աշխատատեղեր էին: Գյուղերից շատ մարդիկ եկել են Երևան: Արդյունքում քաղաքն ավելի մեծացել է, նոր թաղամասեր են կառուցվել, ավելի շատ մարդկանց համար տեղ է եղել:

3. ՀՀ քաղաքներն ի՞նչ խմբերի են բաժանվում ըստ աշխատանքի աշխարհագրական բաժամանն իրենց մասնակցության աստիճանի:

Համապետական կենտրոն – ամենակարևոր քաղաք, օրինակ՝ Երևան:

Մարզային կենտրոններ – մարզերի կենտրոններ, օրինակ՝ Գյումրի, Վանաձոր, Կապան:

Տեղական կենտրոններ – փոքր քաղաքներ ու գյուղերի կենտրոններ:

4. Թվարկել Երևան քաղաքի 12 վարչական շրջանները։

Կենտրոն, Արաբկիր, Աջափնյակ, Ավան, Դավթաշեն, Էրեբունի, Մալաթիա-Սեբաստիա, Նոր Նորք, Նորք-Մարաշ, Նուբարաշեն, Շենգավիթ, Քանաքեռ-Զեյթուն:

5. Գյումրու զարգացման տարբեր փուլերում ի՞նչ գործոններ են նպաստել կամ խանգարել նրա տնտեսական վերելքին:

Օգնողներ – լավ տեղ, առևտրի կենտրոն, գործարաններ, դպրոցներ:

Խանգարողներ – 1988-ի երկրաշարժը, որը ավերեց շատ շենքեր ու գործարաններ, մարդիկ հեռացան քաղաքից:

6. Տվե ՛ք Վանաձոր քաղաքի աշխարհագրական բնութագիրը:

Վանաձորը տեղակայված է լեռնային գոգավորությունում՝ գետերի մոտ: Ունի երկաթուղի ու ճանապարհներ, հեշտ է տեղաշարժը մյուս քաղաքների հետ:

7. Հայաստանի քաղաքների շարքում ո՞րն է Վաղար շապատի հատուկ դերը

Վաղարշապատը հոգևոր կենտրոն է, այստեղ է Հայ Առաքելական Եկեղեցին՝ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը: Այստեղ է կաթողիկոսի նստավայրը, այս պատճառով քաղաքն առանձնահատուկ է:

8. Գնահատե ՛ք Կապան քաղաքի զարգացման բնական և տնտեսական նախադրյալները:

Բնական նախադրյալներ – լեռնային տեղ, գետերի մոտ:

Տնտեսական նախադրյալներ – հանքեր են կան (պղինձ, ոսկի), Կապանը մարզկենտրոն է, առևտրական կապեր ունի Իրանի հետ:

ա) a2 = 144 + 25 — 2 x 5 x 12 x √2/2

a = 9.17

9/(√2/2) = 5/sin B

sin B = 0.385554

B = 22.7°

C = 180 — (45 + 22.7) = 112.3

C = 112.3°

____

բ) c² = 296 — 242.48 = 53.52

c = 7.32

7.32/0.5 = 10/sin A

sin A = 0.6831

A = 43.1°

B = 180 — (30 + 43.1) = 106.9

B = 106.9°

___

գ) b2 = 208 — 96 = 112

b = 10.58

sin A = 0.65482

A = 40.96∘

C = 180 — (40.96 + 60) = 79.04

C = 79.04∘

a2 = 36 + 144 — 2 x 6 x 12 x 0.9397

a2 = 180 — 135.3168 = 44.6832

a = 6.69

B = 57∘

C = 180 — (57 + 20) = 103∘

բ) b2 = 64 + 49 — 2 x 8 x 7 x 0.6428

b = 6.41

A = 53.4∘

C = 23.22∘

ա) x(x² + 9x + 8) = 0

x = 0

x1 = -1

x2 =-8

-8, -1, 0

բ) x(x² — 2x + 10) = 0

D = -36

x = 0

0

գ) x(x² — 6x + 9) = 0

D = 0

x = 0

x = 3

0, 3

դ) x(4x² + 9 x + 2) = 0

x = 0

x1 = -1/4

x2 = -2

0, -1/4, -2

ե) x²(x² + 4x +1) = 0

x = 0

x1 = -2 + √3

x2 = -2 — √3

0, -2 + √3, -2 — √3

զ) x²(x² + 3x + 4.5) = 0

x = 0

D = -9

0:

ա) x = -2

D = 1

x1 = -2

x2 = -3

-2, -3

___

բ) x = 7

D = 25 = 5²

x1 = 7

x2 = 2

2, 7

գ) x = +- 5

D = 9 = 3²

x1 = -2

x2 = -5

+-5, -2

դ) D1 = 1

x1 = 4

x2 = 3

D2 = -4

4, 3

ա) 0

բ) 2

գ) 3

դ) 5, -6

ե) -2, 1

զ) 1, -2/3

Ջրածնի Իզոտոպները միակներն են որոնք ունեն անուններ

Պրոտիում իզոտոպ — ¹H (1H2O

Դետերիում իզոտոպ — ²H , (Ծանր ջուր, D2O)

Տրիտիոում — ³H (T^x, T2O)

Որոշել Ջրածնի իզոտոպների ատոմների բաղադրությունը

+1H(1p, on)1e

Z = 1

N = A — Z

N = 1 — 1

N = 0

__

Թեմայի անվանումը` Համար մեկ տարրը Տիեզերքում՝ Ջրածին  

Բովանդակությունը․

• Ջրածինը բնության մեջ։ Ջրածնի ատոմի կառուցվածքը, իզոտոպները
• Ջրածնի ստացումը լաբորատորիայում  և արդյունաբերության մեջ
• Ջրածնի ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները
• Ջրածնի կիրառումը

Լաբորատոր փորձեր՝ <<Ջրածնի ստացումը լաբորատորիայում, քիմիական հատկությունները>>  

Թեմատիկ հարցեր և վարժություններ.

1. Ինչո՞ւ  է   ջրածինը  համարվում  համար  մեկ  տարրը  Տիեզերքում

2. Բնութագրեք  ջրածին  քիմիական տարրի իզոտոպները.

     ա)  քիմիական նշանը. ..  

     բ)  դիրքը պարբերական համակարգում՝ ո՞ր պարբերության և ո՞ր խմբի տարր է

     գ)  հարաբերական ատոմային զանգվածը. ..                                             

     դ)   ատոմի կառուցվածքը`(միջուկի լիցքը…,միջուկում պրոտոների թիվը…, էլեկտրոնների     

             թիվը…,էներգետիկ մակարդակների թիվը, էլեկտրոնային բանաձևը), իզոտոպների բաղադրությունը

      գ)  մետա՞ղ է.  թե՞  ոչ մետաղ

3.   Ինչպիսի՞  վալենտականությունը և օքսիդացման աստիճանը  է ցուցաբերում ջրածինը   

      միացություններում, գրեք պարզ և բարդ նյութերի օրինակներ և դրանցում որոշեք ջրածնի     

      վալենտականությունը և  օքսիդացման աստիճանը

4. Գրեք ջրածին քիմիական տարր պարունակող պարզ և բարդ նյութերի բանաձևերը.    

     որոշեք նրանց հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները` Mr, մոլային    

     զանգվածները`M գ/ մոլ, նաև բարդ նյութերի որակական և քանակական   

     բաղադրությունները

5. Որոշեք ջրածինը օդից ծանր է,  թե՞ թեթև. քանի ՞ անգամ. ..

6. Ինչպիսի՞  ռեակցիաների  օգնությամբ են ջրածին  ստանում լաբորատորիայում և   

     արդյունաբերության մեջ, գրեք համապատասխան  ռեակցիաների հավասարումները

7.  Ջրածնի քիմիական հատկությունները, այսինքն փոխազդեցությունը պարզ  և  բարդ   

     նյութերի հետ, գրեք համապատասխան ռեակցիաների հավասարումները

8.  Որտե՞ղ են  կիրառում  ջրածինը։

Անհատական աշխատանք՝  <<Ջրածինը համարվում  է  ապագայի վառելանյութ. ինչո՞ւ>>