Թեման.Շփման ուժ:Շփման ուժի դերը բնության մեջ և կենցաղում:Մի ուղղով ուղղված ուժերի գումարումը:Լաբորատոր աշխատանք «Շփման ուժի չափումը ուժաչափով,տարբեր մակերևույթների վրա»
Քննարկվող հարցեր.
1.Բերել շփման առկայությունը հաստատող օրինակներ:
Երբ մենք աթոռը շարժում ենք, երբ մենք գիրքը շարժում ենք սեղանի վրայից և այլն:
2.Ինչով է պայմանավորված շփումը
Երկու առարկայից, իրենց նյութի տեսակից և ողորկության աստիճանից:
3.Թվարկել շփման տեսակները և բերել օրինակներ:
Շփման տեսակներից են ՝ դադարի շփման ուժը, սահքի շփման ուժը և գլորման շփման ուժը
4.Օրինակներով ցույց տալ,որ միևնույն պայմաններում գլորման շփման ուժը փոքր է սահքի շփման ուժից:
Օրինակ՝երբ քարը գլորենք թեկ մակերևույթի վրայից, ապա նրա արագությունը գնալով մեծանում է շփման ուժի նկատմամբ, իսկ երբ այն քաշենք հարթ մակերևույթի վրայով, ապա նրա շփման ուժը կլինի ավելի շատ:
5.Բերել շփման դրսևորման օգտակար օրինակներ
Մերկասառույցի ժամանակ կոշիկի ներբանի և սառույցի միջև շփումը մեծացնելու համար սառույցի վրա ավազ են լցնում, ճանապարհի առավել վտանգավոր հատվածներում ավտոմեքենայի անվադողերին հատուկ շղթաներ են հագցնում և այլն: Շփման շնորհիվ է, որ արգելակելիս մեքենաները կանգ են առնում, որ առարկաները կարողանում ենք բռնել ձեռքում և այլն:
6.Բերել շփման դրսևորման վնասակար օրինակներ
Շփման հետևանքով տաքանում և մաշվում են մեքենաների շարժվող մասերը։ Այս հետևանքներից խուսափելու համար փոքրացնում են շփման ուժը։
7.Ինչպես կարելի է մեծացնել շփումը
Շփման ուժ մեծացնելու համար կարելի է մակերևույթը դարձնել խորդուբորդ:
8.Ինչպես կարելի է փոքրացնել շփումը
Շփման ուժը պայմանավորված է շփման ուժի մեծության և շփվող մարմինների ողորկության աստիճանից։
9.Բերեք օրինակներ,երբ մարմնի վրա միաժամանակ ազդում է մի քանի ուժ;
10.Որ ուժն է կոչվում համազոր:
Օրինակ՝երբ քարը գլորենք թեկ մակերևույթի վրայից, ապա նրա արագությունը գնալով մեծանում է շփման ուժի նկատմամբ, իսկ երբ այն քաշենք հարթ մակերևույթի վրայով, ապա նրա շփման ուժը կլինի ավելի շատ:
11.Ինչպես է ուղղված մի ուղով միևնույն կողմն ուղղված երկու ուժերի համազորը,և ինչպես է որոշվում նրա մոդուլը:
Նրա մոդուլը որոշվում է այս բանաձևով ՝ F=F1+F2:
12.Ինչպես է ուղղված մի ուղով հակառակ կողմեր ուղղված երկու ուժերի համազորը,և
ինչպես է որոշվում նրա մոդուլը:
Նրա մոդուլը որոշվում է այս բանաձևով ՝ F=F1–F2։
13.ինչպես է շարժվում մարմինը նրա մի կետում կիրառված,մոուլով հավասար և հակառակ ուղղված երկու ուժերի ազդեցությամբ:
Նրա արագությունը չի փոփոխվում:
Սովորել Է..Ղազարյանի դասագրքից էջ75-ից մինչև էջ81
Լրացուցիչ առաջադրանք.Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I >>-ից էջ39-ից մինչև էջ 51
m = 50 կգ F = m x g = 50 x 9.8 = 490 ն
g = 9,8 ն/կ
Պատ․՝ 490 ն։
Պատրաստել ուսումնական նյութ Է․Ղազարյանի դասագրքի էջ77և էջ79 <<Հետաքրքիր է իմանալ>․բաժնում գտնվող նյութի վերաբերյալ՝՝Լեոնարդո դա Վինչին,որպես ճարտարագետ-գիտնական։
240. Քանի՞ տարրից է բաղկացած հետևյալ բազմությունների հատումը. ա) աշխարհի բոլոր չորքոտանի կենդանիների ու ձկների
A ∩ B = { } 0 տար
բ) հայերի և շախմատի աշխարհի չեմպիոնների
A ∩ B = { Տիգրան Պետրոսյան } 1 տար
գ) երկնիշ բնական թվերի և 7-ով սկսվող բնական թվերի,
A ∩ B = {70-79} 10 տար
դ) 2015 թվականին ծնվածների և փետրվարի 29-ին ծնվածների
A ∩ B = { } 0 տար
ե) զույգ թվերի և պարզ թվերի
A ∩ B = { 2 } 1 տար
զ) բնական թվերի և ամբողջ թվերի։
A ∩ B = {անվերջ քանակով}
Դիցուք, A-ն չորքոտանի կենդանիների տեսակների բազմությունն է, իսկ B-ն՝ սողունների տեսակների։ Պատկերեք այդ բազմություններն ու դասավորեք այնտեղ օձերին, կոկորդիլոսներին, ոչխարներին։
Դիցուք, A-ն 100-ից փոքր 7-ի բաժանվող բնական թվերի բազմությունն է, իսկ B-ն՝ 100-ից փոքր 5-ի բաժանվող թվերի։ Գտեք A ∩ B բազմության տարրերի քանակը։