~ Կարոլինա Եսայանի ուսումնական բլոգ ~

Կոնստանտին Ցիալկովսկին (Կոնստանտին Էդուարդովիչ Ցիալկովսկի, 1857-1935) ռուս գիտնական, ինժեներ և ֆիզիկոս էր, ում աշխատանքները դարձան տիեզերագնացության տեսական հիմքը։ Նա ոչ միայն տիեզերանավերի կառուցման հիմունքներ մշակեց, այլև ներշնչեց բազմաթիվ հետագա գիտնականների՝ յուրօրինակ գաղափարներով ու վառ տեսիլքով, որը գերազանցում էր իր ժամանակաշրջանը։

Վաղ կյանք

Ցիալկովսկին ծնվել է 1857 թվականի սեպտեմբերի 17-ին, Իժևսկոե գյուղում (այժմ՝ Ռյազանի մարզ, Ռուսաստան): Նա ուներ դժվար մանկություն. 10 տարեկանում կիսով չափ կորցրեց լսողությունը՝ սուր հիվանդության պատճառով։ Այս խոչընդոտը ստիպեց նրան ինքնուրույն զբաղվել ուսուցմամբ, զարգացնելով հետաքրքրությունը գիտության և տեխնիկայի հանդեպ։

Ցիալկովսկին երբեք համալսարան չի ավարտել։ Փոխարենը, նա ինքնուրույն սովորեց մաթեմատիկա, ֆիզիկա և տեխնիկա։ Նրա ինքնակրթությունը դարձավ հաջողության բանալին՝ թույլ տալով նրան հասկանալ ֆիզիկական երևույթները և զարգացնել տիեզերքի ուսումնասիրության տեսական հիմքերը։

Գիտական գործունեություն

Ցիալկովսկու հիմնական աշխատանքները տիեզերական թռիչքների վերաբերյալ են։ Նա հավատում էր, որ մարդկությունը պետք է դուրս գա Երկրի սահմաններից և նվաճի տիեզերքը։

Ռակետի հավասարումը

Ցիալկովսկին մշակեց հայտնի «ռակետի հավասարումը», որն առաջին անգամ ներկայացրեց 1903 թվականին։ Այս հավասարումը հիմնված է զանգվածի և վառելիքի կորստի վրա՝ ցույց տալու համար, թե ինչ արագություն կարող է հասնել ռեակտիվ շարժիչը։ Այս գաղափարը դարձավ բոլոր ժամանակակից հրթիռների հիմքը։

Հեղուկ վառելիքով շարժիչներ

Ցիալկովսկին առաջարկեց, որ հեղուկ վառելիքով ռեակտիվ շարժիչներն ավելի արդյունավետ են տիեզերանավերի համար։ Այդ ժամանակաշրջանում ռեակտիվ շարժիչները դեռևս միայն գաղափար էին, բայց Ցիալկովսկու տեսական աշխատանքները դարձան գործնական կիրառման հիմք։

Տիեզերական ճանապարհորդություն

Նա ներկայացրեց տիեզերանավերի գաղափարներ, որոնք կկարողանային տեղափոխել մարդկանց Երկրի մթնոլորտից դուրս։ Ցիալկովսկու աշխատանքներում առաջին անգամ հայտնվեց բազմաստիճան հրթիռի գաղափարը՝ որը հնարավորություն էր տալիս հասնել ավելի մեծ արագությունների՝ աստիճանաբար թափելով օգտագործված մասերը։

Տիեզերական ապրելավայրեր

Նա երազում էր տիեզերքում մարդկային բնակավայրերի մասին։ Իր պատկերացումներում դրանք մեծ գլանաձև կայաններ էին, որոնք պտտվում էին՝ ստեղծելով արհեստական ծանրություն։ Նա նաև գրում էր այնպիսի համակարգերի մասին, որոնք կկարողանային աջակցել կյանքին՝ օդի և ջրի վերամշակմամբ։

Կյանքի վերջ և ժառանգություն

Ցիալկովսկու գաղափարները հաճախ անտեսվեցին իր ժամանակակիցների կողմից՝ որպես չափազանց ֆանտաստիկ։ Սակայն նրա աշխատանքները ներշնչեցին սերունդներ գիտնականների, ներառյալ Սովետական Միության տիեզերագնացության ծրագրի առաջնորդներին։ Նրա տեսական գիտությունը մեծ ազդեցություն ունեցավ Սերգեյ Կորոլյովի և այլ գիտնականների աշխատանքի վրա, որոնք կառուցեցին այն հրթիռները, որոնք վերջապես հասցրեցին մարդուն տիեզերք։

Ցիալկովսկու աշխատանքները շարունակում են մնալ որպես տիեզերագիտության կարևոր հիմնաքար՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են տեսական գաղափարները դառնալ իրականություն։

17 + 17 = 34 մ²

KM – <BKC միջնագիծ

S x (BKC) = 2S x (BKM) = 2 x 13 = 26 սմ²

S x (ABC) = 25 x (BKC) = 2 x 26 = 52 սմ²     

Պատ.՝ 52 սմ².

Քանի որ ABCD զուգահեռագիծ, AO = OC , BO = OD, AB = CD , BC = AD | => AOB = BOC = COD = AOD = 9 դմ²:

S=4 ⋅ S_AOB​ = 4 ⋅ 9 = 36 դմ²

42/4 = 10,5 սմ²

Քանի որ M-ը CD կողմի վրա է, S_ABM=17 սմ² | => 2 x 17 = 34 սմ²

BD/DC = AB/AC

BD/DC = 18/12 = 3/2

Պատ.՝ 3 : 2:

AB/AC = BK/KC

BK/KC = 3/9 = 1/3

Պատ.` 1 : 3:

Մարդկության պատմության մեջ ամենաերկար պատերազմն առանց զոհերի:

Ի՞նչ եք կարծում, ամենաերկարատև ռազմական արշավը Ֆրանսիայի և Անգլիայի առճակատումն էր, որը կոչվում է Հարյուրամյա պատերազմ: Բայց ոչ։ Հարյուրամյա պատերազմը հասավ եզրափակիչ, բայց պարտվեց և գրավեց պատվավոր երկրորդ տեղը։

Իրադարձությունները, որոնք այժմ կքննարկվեն, սկսվել են հեռավոր 17-րդ դարում և ավարտվել մեր ժամանակներում՝ 1986թ. 335 տարին երկար ժամանակ է, ուստի եկեք սկսենք հակամարտության ծագումից:

Տարօրինակ կերպով մրցակցություն ծագեց բարեկամ երկրների և դաշնակիցների՝ Անգլիայի և Նիդեռլանդների միջև:

Մի օր աշխարհի առաջին բուրժուական հեղափոխությունը բռնկվեց Նիդեռլանդներում՝ մի փոքրիկ բողոքական երկրում, որն ամբողջությամբ գտնվում էր կաթոլիկ Իսպանիայի վերահսկողության տակ։

Իսպանիան այն ժամանակ առաջատար տեղ էր զբաղեցնում Եվրոպայում՝ այն ուժեղ, հարուստ և ազդեցիկ պետություն էր, որը, ավելին, կաթոլիկության հենարանն ու հենարանն էր։

Հարստությունն ինքնին լողում էր իսպանական գանձարան՝ ամերիկյան հնդկացիներից թալանված ոսկով բեռնված գալեոնների տեսքով։

Եվ այս հզոր պետությունն իր բոլոր ջանքերը նվիրեց փոքրիկ երկրում ապստամբությունը ճնշելուն։ Հոլանդական հեղափոխությունը և իսպանա-հոլանդական պատերազմները տևեցին 80 տարի՝ 1568-ից մինչև 1648 թվականները: Հոլանդիայի ապստամբ բնակիչների հետ անհավասար դիմակայությունում Անգլիայի թագավորները զգալի օգնություն ցույց տվեցին։ Անգլիայի թագուհի Եղիսաբեթ I-ը հատուկ ջանքեր գործադրեց։

1648 թվականին Մյունստերի պայմանագրով Նիդեռլանդները ճանաչվեց որպես Իսպանիայից անկախ պետություն։

Բայց պատմության անիվը շրջվել է. հիմա բուրժուական հեղափոխությունը բռնկվել է հենց Անգլիայում: Պայքարն ընթանում էր թագավորների գահի իրավունքի և նրանց ֆեոդալական արտոնությունների համար պայքարող ռոյալիստների և ձեռներեցների, նոր ազնվականների և վաճառականների շահերը պաշտպանող խորհրդարանի միջև։

Սա ընդամենը ակնարկ էր մեր պատմությանը։ Առջևում հեքիաթ է.

Նիդեռլանդները, որտեղ իշխանությունն արդեն բուրժուազիայի ձեռքում էր, որոշեց միանալ պայքարին։ Բայց այս նենգ հոլանդացիները որոշեցին աջակցել պառլամենտին, և ոչ բոլոր անգլիացի միապետներին, ովքեր օգնեցին նրանց հաղթել Իսպանիային:

Անգլիայի խորհրդարանը տանուլ տվեց առաջին քաղաքացիական պատերազմը. բանակի զինվորների մեծ մասը անկազմակերպ էր և պատրաստված չէր ռազմական հարցերում: Բայց Երկրորդ քաղաքացիական պատերազմում Օլիվեր Կրոմվելը վերցրեց իշխանությունը իր ձեռքում: Նրան հաջողվեց բանակում վերականգնել կարգուկանոնն ու կարգապահությունը։ Ռոյալիստները պարտություն կրեցին պարտության հետեւից։

Ի վերջո, նրանք ստիպված եղան լքել Անգլիան և ապաստանել փոքրիկ Սկիլի արշիպելագում՝ Կորնուոլից 45 կմ հեռավորության վրա։ Այս կղզիները պատկանում էին միապետության կողմնակից Ջոն Գրենվիլին։

Ռոյալիստները հուսահատ էին սննդի և զենքի համար, ուստի նրանց նավատորմը կողոպուտի նպատակով ծովահեն անցնող նավերը: Հոլանդական առևտուրը լուրջ կորուստներ ունեցավ, քանի որ նրանց նավերը գրավվեցին թագավորի կողմնակիցների կողմից: Նիդեռլանդները փորձեց խաղաղության բանակցություններ վարել նրանց հետ, սակայն կորուստների փոխհատուցման նրանց արդարացի պահանջները մերժվեցին։

Հետո Հոլանդիան պատերազմ հայտարարեց Անգլիային։ Բայց դժբախտություն! Ի վերջո, այս երկու պետությունների միջև նախկինում կնքվել էր փոխօգնության դաշինք։

Նիդեռլանդները ելք գտավ՝ արշիպելագը գրավել էին ռոյալիստները, որոնք թալանել էին հոլանդացի վաճառականներին, ուստի իրականում պատերազմ հայտարարվեց ոչ թե Անգլիայի, այլ Սիլի կղզիների վրա։

Շուտով անգլիական միապետները և նրանց նավատորմը վերջնականապես ջախջախվեցին խորհրդարանական նավատորմի կողմից: Բայց Նիդեռլանդները չմիջամտեցին ճակատամարտին, քանի որ որոշեցին, որ հերիք է պատերազմից և կատարեցին իրենց պարտքը։

Այսպիսով, հոլանդացիները ոչ մի կրակոց չեն արձակել Սիլի կղզիների ուղղությամբ։ Իսկ հետո պատերազմ հայտարարելն ինքնին ինչ-որ կերպ մոռացվեց, կարծես բոլորովին աննշան միջադեպ լիներ։

Միայն 1985 թվականին անգլիացի պատմաբան Ռոյ Դանքանը հայտնաբերեց, որ պատերազմը դեռ շարունակվում է։ Հոլանդիայի դեսպանին հրավիրեցին Սիլլի արշիպելագ, և այնտեղ, հանդիսավոր արարողությամբ, 1986 թվականի ապրիլի 17-ին ստորագրվեց պայմանագիր, որով ավարտվեց պատերազմը, որը տեւեց ուղիղ 335 տարի։

Ահա այսպիսի դեպքեր են պատահում պատմության մեջ։

P.S. Ի դեպ, 1945 թվականի խորհրդային-ճապոնական պատերազմի արդյունքներով ԽՍՀՄ-ի և Ճապոնիայի միջև խաղաղության պայմանագիր չկնքվեց։ Երկու կողմերն էլ ստորագրեցին Մոսկովյան հռչակագիրը, ըստ որի ռազմական գործողությունները դադարեցվեցին, հաստատվեցին դիվանագիտական ​​հարաբերություններ։ Բայց դեռ չկա խաղաղության պայմանագիր։ Բայց դա բոլորովին այլ պատմություն է:

Բաժանորդագրվելու, հավանելու և սոցցանցերում վերահրապարակելու համար դժվարություն մի առեք: ցանցեր։ Ձեզ համար հեշտ է, բայց ես ունեմ անսահման երախտագիտություն և նոր հոդվածներ 🙂 Եվ հաճախ վերադառնաք. Դուք միշտ ողջունում եք ԱՅՍՏԵՂ:

Նկարազարդումները անվճար հասանելի են առցանց: Մենք չենք հավակնում հեղինակության և երախտապարտ ենք դրանք ստեղծած հեղինակներին:

Շատ մարդիկ չեն հավատում Ձմեռ Պապիկի գոյությանը: Նույնիսկ երեխաները սկսում են կարծել, թե Ձմեռ Պապիկի դիմակի տակ մեր ծնողներն են թաքնվում: Այսպիսի խոսքեր լսելով՝ մեր մանկական հավատքը կարող է խամրել:

Բայց ի՞նչ եք կարծում: Իսկ եթե Ձմեռ Պապիկը իրականում գոյություն ունի և տեսնում է, թե ինչպես են մարդիկ կասկածում նրան: Չէ՞ որ դա կվիրավորի նրան: Ես վստահ եմ, որ նա տանջվում է մեր համար, իսկ մենք, դրա փոխարեն, ասում ենք՝ «Նա գոյություն չունի»:

Իհարկե, կարող եք հարցնել՝ «Բայց ինչպե՞ս գիտես, որ նա իրականում կա»: Սակայն ես հավատում եմ, որ եթե մենք շատ հավատանք, նա, իրոք, կլինի մեր մեջ:

Ձմեռ Պապը մեզ բոլորիս նվիրել է գեղեցիկ տոն: Դրա համար, մենք նույնպես պետք է նվեր պատրաստենք իր համար: Բայց ի՞նչ կարող է նրա համար լավագույն նվերը լինել: Հիշեք՝ նա երջանիկ է, երբ մենք բարեգործություններ ենք անում, միմյանց հանդեպ բարի և հարգալից ենք լինում: Շնորհակալ լինելն ու միմյանց օգնելը նույնպես մեծ նվեր է նրա համար:

Եկեք այս Նոր Տարին չմոռանանք մեր մեջ պահել այդ հավատն ու հույսը և փորձենք մեր գործողություններով արժանի լինել Ձմեռ Պապիկի սերը զգալուն:

Մի օր որոշեցի մի հետաքրքիր քիմիական փորձ կատարել, որի ընթացքում պղնձի հետ տարբեր փոխակերպումներ էին տեղի ունենալու: Ես նախապատրաստեցի բոլոր անհրաժեշտ սարքերն ու նյութերը՝ փորձանոթներ, հղկաթուղթ, սպիրտայրոց, աղաթթու, նատրիումի հիդրօքսիդի լուծույթ և պղնձե լար:

Սկզբում փորձանոթը մոտ 1 սմ բարձրությամբ լցրեցի աղաթթվով և այն ամրացրի փորձանոթային ամրակալին: Հաջորդիվ հղկաթղթով մաքրեցի պղնձե լարի ծայրը՝ մոտ 4 սմ երկարությամբ, և այն ոլորեցի պարուրաձև:

Այնուհետև այդ պարույրը պահեցի սպիրտայրոցի բոցի վրա՝ մոտ մեկ րոպե: Հետաքրքիր էր տեսնել, թե ինչպես պղնձի վառ կարմիր գույնը փոխվեց սևի՝ ի հայտ բերելով պղնձի օքսիդի առաջացումը: Հաջորդ քայլում նույն հատվածը իջեցրի աղաթթվով լցված փորձանոթի մեջ, և լարը նորից ձեռք բերեց իր կարմիր գույնը, իսկ լուծույթը դարձավ գեղեցիկ կապտականաչ:

Լուծույթում պղնձի քլորիդի զգալի քանակ ստանալու համար նույն գործողությունը կրկնեցի 3-4 անգամ: Այնուհետև ստացված լուծույթին պիպետով կամաց-կամաց ավելացրեցի նատրիումի հիդրօքսիդի լուծույթ: Արդյունքում առաջացավ երկնագույն դոնդողանման կախույթ, որը տաքացնելիս գոլորշանալուց հետո սկսեց սևանալ՝ ցույց տալով նոր փոփոխություն:

Cu -> CuO -> CuCl2 -> Cu(OH)2 -> CuO

Բանավոր քննարկման համար

1. Անօրգանական նյութերի դասաարգում:
2. Թթվածին: Ֆիզ-քիմ հատկութունները: Ստացում:

նշան՝ O

Ar: 16

Mr: 32

Օքսիդացման աստիճան: -2

Կապ: կովալենտային

Ֆիզ-Թթվածինը պայմաններում անգույն, անհոտ, անհամ գազ է:Վատ է լուծվում ջրում:

Քիմ-Թթվածնի փոխազդեցությունը մետաղների և ոչ մետաղների հետ առաջացնելով համապատասխան օքսիդներ

Թթվածնի ստացումը

Լաբորատորիայում հնարավոր է ստանալ թթվածին՝ այդ տարրը պարունակող բարդ նյութերը քայքայելով: Առաջին անգամ թթվածին  ստացել են սնդիկի օքսիդի (HgO) քայքայումից:

2HgO=t°2Hg+O2

                       Սնդիկի օքսիդ

. Ջրի էլեկտրոլիզից

2H2Օ=2H2+O2

. Կալիումի պերմանգանատի քայքայումից՝

2KMnO4=t°K2MnO2+MnO4+O2

.Կալիումի քլորատի քայքայումից՝

2KClO3=t°2KCl+3O2

. Ջրածնի պերօքսիդի քայքայումից՝

 2H2O2=2H2O+O2

 Անջատվող թթվածինը հայտնաբերում են առկայծող մարխով՝ այն թթվածնով փորձանոթի մեջ մտցնելիս բռնկվում է:

Արդյունաբերության մեջ թթվածին ստանում են՝ Հեղուկ օդից:

1. Ջրածին: Ֆիզ-քիմ հատկութունները: Ստացում:

նշան՝ H

Ar: 1

Mr: 2

Օքսիդացման աստիճան: +1, -1

Կապ: կովալենտային

ֆիզ-անհոտ, անգույն, օդից 14,5 թեթև գազ, ջրում գործնականորեն չի լուծվում:

քիմ-Փոխազդում է մետաղների, ոչ մետաղների , ոչ մետաղների օքսիդների հետ:

Լաբորատոր պայմաններում ջրածին են ստանում որոշ մետաղների և թթուների (նպատակահարմար է՝ ցինկի ու աղաթթվի) փոխազդեցությունից:

Zn+2HCl=ZnCl2+H2

   4. Ի՞նչ է օքսիդ: Բերել օրինակներ:

Այն բարդ նյութերը, որոնք կազմված են երկու տարրի ատոմներից, որոնցից մեկը թթվածինն է, կոչվում են օքսիդներ: (օրինակ՝ — H2O)

1. Ի՞նչ է հիմք: Բերել օրինակներ:

Հիմքերի շարքին են դասվում այն նյութերը, որոնց մոլեկուլում մետաղի ատոմը կապված է մեկ կամ մի քանի հիդրօքսո՝ (OH), խմբի հետ։ (օրինակ՝ NaOH)

1. Ի՞նչ է աղ: Բերել օրինակներ:

Աղերը բարդ նյութեր են, որոնք կազմված են մետաղների ատոմներից և թթվային մնացորդներից։  (օրինակ՝ NaNO3)

1. Ի՞նչ է թթու: Բերել օրինակներ:

Թթուները  բարդ նյութեր են, որոնց մոլեկուլները կազմված են մեկ կամ մի քանի ջրածնի ատոմներից և թթվային մնացորդից:(օրինակ՝ H2CO3)

———————

Գրավոր աշխատանք:

Ar:

Mr:

Օքսիդացման աստիճան:

Տարրի իրական զանգված:

Քիմիական բանաձևի արտածում:

Տարրերի զանգվածային բաժինների հաշվարկ:

Անօրգանական նյութերի դասաարգում:

————————

Փորձեր

• Քարաղի մաքրում

ՓՈՐՁ | Քարաղի մաքրում

• թթվածին

ՓՈՐՁ | Թթվածին

• ջրածին

ՓՈՐՁ | Ջրածին

• Թթուների ուտիչ  ազդեցություն

Թթուների ուտիչ ազդեցությունից խուսափելու համար , լաբորատորիայում թթուների հետ աշխատում ենք ձեռնոցներով, որպեսզի խուսափենք թթվի ուտիչ ազդեցությունից (ձեռքերը պաշտպանելու համար):

• Քիմիական փոխարկում:

ՓՈՐՁ | Քիմիական փոխարկումները

«Համաշխարհային պատմություն»/

1.Նկարագրեք արդյունաբերական  հասարակության շրջափուլերը, համեմատիր դրանք:

ա.Առաջին շրջափուլ -XVII դարից մինչև XIX դարի կեսը

Տեխնոլոգիաներ. Գոլորշու մեքենաներ, ջրային էներգիա:

Տնտեսություն. Ֆաբրիկաների սկիզբ, արտադրության ավտոմատացում:

Հասարակություն. Քաղաքների աճ, բուրժուազիայի և աշխատավոր դասի ձևավորում:

բ.Երկրորդ շրջափուլ-XIX դարի կեսից մինչև  XX դարի սկիզբը

Տեխնոլոգիաներ. Էլեկտրականություն, քիմիական արդյունաբերություն:

Տնտեսություն. Մոնոպոլիաներ, զանգվածային արտադրություն:

Հասարակություն. Աշխատավորների իրավունքների շարժումներ, սոցիալիզմի տարածում:

գ.Հասարակական -քաղաքական գործընթացները

Առաջին շրջափուլ. Բուրժուական հեղափոխություններ, կապիտալիզմի ձևավորում:

Երկրորդ շրջափուլ. Սոցիալիստական շարժումներ, աշխատավոր դասի ակտիվացում:

2.Տալ «ժողովուրդ»,«ազգ» հասկացությունների սահմանումը

Ժողովուրդ

Ժողովուրդը մարդկանց համախումբ է, որը բնորոշվում է ընդհանուր պատմական անցյալով, մշակույթով, լեզվով և սոցիալական համակեցությամբ: Այն ներառում է հասարակության տարբեր շերտեր և դասակարգեր:

Ազգ

Ազգը ավելի բարձր կազմակերպված հասարակական միավոր է, որը բնութագրվում է ընդհանուր ինքնության զգացումով, պետականության կամ ինքնուրույնության ձգտումով, ընդհանուր պատմությամբ, լեզվով, մշակույթով և տնտեսական կապերով:

3.Սահմանել ինչ է նշանակում «հեղաշրջում»՛, ևս տաս նոր բառերի հասկացությունների բացատրություն, սահմանում:

Հեղաշրջումը փոփոխություն է իշխանության համար, որը տեղի է ունենում բռնի ճանապարհով, երբ գործող կառավարությունը հեռացվում է առանց օրենքի համաձայնության:

4.Արդյունաբերության , գյուղատնտեսության մեջ նշիր հինգ փոփոխություն, դրանց դրական, բացասական կողմերը:

Արդյունաբերության ավտոմատացումը բարձրացնում է արդյունավետությունը, բայց կրճատում աշխատատեղերը։ Գյուղատնտեսությունը առողջ է, բայց ավելի թանկ է։ Կաթիլային ոռոգումը խնայում է ջուրը, բայց պահանջում է ներդրում։ Վերականգնվող էներգիան էկոլոգիապես մաքուր է, բայց կախված է եղանակից։ Գենետիկ մոդիֆիկացված օրգանիզմները բարձրացնում են բերքը, բայց կարող են վնասել միջավայրին։

5.Արդյունաբերական զարգացման հետևանքով ինչ փոփոխություններ տեղի ունեցան հասարակական կյանքում:

Արդյունաբերական զարգացման հետևանքով քաղաքները արագ աճեցին, քանի որ մարդիկ տեղափոխվում էին գյուղերից։ Աշխատանքի բաժանումը ստեղծեց նոր մասնագիտություններ ու դասակարգեր։ Սոցիալական շարժումները պայքարում էին աշխատողների իրավունքների համար։ Տնտեսական անհավասարությունը խորացավ, քանի որ արդյունաբերողները մեծ եկամուտներ ստացան։ Արդյունքում, կրթության կարևորությունը մեծացավ, քանի որ նոր տեխնոլոգիաները պահանջում էին նոր գիտելիքներ։

6.Ինչը նպաստեց քաղաքների աճին և զարգացմանը:Արդյունաբերական զարգացման հետևանքով ինչ փոփոխություններ տեղի ունեցան մարդկանց կենսապայմաններում:

Քաղաքների աճին նպաստեցին արդյունաբերության զարգացումը, աշխատատեղերի ստեղծումը և բարելավված տրանսպորտը։ Արդյունաբերական զարգացումը փոփոխեց մարդկանց կենսապայմանները՝ վատացան աշխատային պայմանները, առաջացան սոցիալական տարբերություններ, իսկ բնակարանային պայմանները վատացան խիտ բնակեցման պատճառով։

7.Ապացուցեք կամ հերքեք այն տեսակետը, որ արդյունաբերական հասարակության առաջին շրջափուլում մտավորականության դերը բարձրացավ:

Արդյունաբերական հասարակության առաջին շրջափուլում մտավորականության դերը բարձրացավ, քանի որ նրանք խթանում էին գիտության, տեխնոլոգիաների և կրթության զարգացմանը։ Մտավորականները նաև մասնակցում էին սոցիալական և քաղաքական բարեփոխումների քննարկումներին՝ պահանջելով աշխատողների իրավունքների պաշտպանության և սոցիալական արդարություն։ Նրանք դարձան կարևոր դերակատարներ հասարակական փոփոխություններում։

Այլ ձևակերպումներով ինչպե՞ս են տարբերակվում «ազգ» և «ժողովուրդ» հասկացությունները, և կամ ինչո՞վ են տարբերվում ազգը և ժողովուրդը:

«Ազգ» և «ժողովուրդ» բառերը հաճախ գործածվում են իբրև հոմանիշներ, քանի որ և՛ ազգը, և՛ ժողովուրդը երկուսն էլ ներկայացնում են մարդկանց հավաքականությունը` նույն էթնոսի պատկանող, նույն ինքնությունը, մշակութային արժեքներն ունեցող:

Սակայն երբեմն «ժողովուրդ» ասելով` նկատի է առնվում նաև էթնիկական նույն սկզբնավորումը չունեցող մարդկանց հավաքականությունը: Սույն սահմանման պարագայում պետք է նկատի ունենալ, որ էթնոսի պատկանելությունը կարող է պայմանական նշանակություն ունենալ:

«Ազգ» բառը ծագում է լատիներեն «natio» բառից, որը ծնունդ, սկիզբ, իմաստն ունի: Այստեղից էլ` «nation» բառը, որը նշանակում է ազգ, ինչպես նաև այս հասկացության ծագումնաբանական բուն նշանակությունն արտահայտող ֆրանսերեն «naître» բառը, որը նշանակում է ծնվել: «Ազգ» հասկացությունն արտահայտում է առավելաբար կազմակերպված ժողովրդի` պետությամբ, պետական կառուցվածքով ու կառույցներով, հասարակական-քաղաքացիական ինքնագիտակցությամբ:

Պետության առկայությունը, սակայն, պարտադիր չէ ազգի տվյալ բնորոշման համար, եթե կան ազգային կառույցների կազմակերպվածության դրսևորումները, ազգային բարձր ինքնագիտակցություն, ինչպես, օրինակ, այսօր իրենց պատմական հայրենիքը կորցրած կամ պետություն չունեցող ազգերի պարագայում, որոնցից են ղպտիները, ասորիները և այլք:

Ժողովուրդը կարող է լինել էթնիկական պատկանելության գիտակցությամբ, սակայն առանց պետական-հասարակական, քաղաքացիական կազմակերպվածության: Բայց հարկ է նկատի ունենալ, որ «ազգ» և «ժողովուրդ» բառերը, այնուամենայնիվ, հոմանիշներ են իրենց նշանակությամբ և օգտագործվում են որպես այդպիսիք:

Ներկայումս, սակայն, լայն իմաստով, ինչպես նաև դիվանագիտական նշանակությամբ «ազգ» հասկացությունը մատնանշում է հիմնականում պետական հստակ կառուցվածք ունեցող ժողովուրդներին, ինչի վառ վկայությունն աշխարհի տարբեր պետությունների համախմբումով կազմված Միացյալ Ազգերի Կազմակերպությունն է, որի անվան մեջ «ազգ» բառը հիմնականում պետության ցուցիչի հատկանշմամբ է գործածված:

Առաջադրանք 2

• Սահմանել հեղափոխություն հասկացությունը

Հեղափոխություն՝ խորը և արագ փոփոխություններ, որոնք կտրուկ խախտում են նախկին կարգը, մասնավորապես իշխանության, սոցիալական կամ քաղաքական ոլորտներում։

• Անգլիական բուրժուական հեղափոխություն, գրավոր ներկայացրու Օլիվեր Կրոմվելին, անգլիական հեղափոխությունում նրա դերը

Օլիվեր Կրոմվելը Անգլիական բուրժուական հեղափոխության կարևոր առաջնորդներից էր, որը 1640-1650-ական թվականներին ղեկավարեց խորհրդարանի բանակը քաղաքացիական պատերազմում։ Նա գլխավորեց երկրում մոնարխիայի տապալումը, և 1649 թվականին Չարլզ I-ի գլխատումից հետո դարձավ Անգլիայի ղեկավար՝ «Լորդ Protectors» կոչում ստանալով։ Կրոմվելը վերացրեց մոնարխիան, բարեփոխումներ անցկացրեց պետական կառույցներում, սակայն նրա վարչակարգը հակասական էր՝ ավտորիտար և կոշտ։ Նրա մահից հետո հեղափոխությունը գնաց դեպի վերականգնում։

• Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կազմավորումը, Ջ.Վաշինգտոնի դերը ԱՄՆ-ի կազմավորման գործում

Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կազմավորումը սկսվեց 1776 թվականին, երբ 13 բրիտանական գաղութները հայտարարեցին անկախություն։ 1781 թվականին ավարտվեց Անկախության պատերազմը, և 1787-ին ընդունվեց ԱՄՆ-ի Սահմանադրությունը, որը ստեղծեց դաշնային համակարգ։

Ջորջ Վաշինգտոնը եղավ ԱՄՆ-ի առաջին նախագահը, իսկ նրա դերը կարևոր էր երկրի կայացման մեջ։ Նա գլխավորեց Անկախության պատերազմը, հիմնել դաշնային կառավարություն և ամրապնդել ժողովրդավարությունը։ Վաշինգտոնը հաստատեց իշխանության խաղաղ փոխանցումը և իդեալիստական առաջնորդություն ցուցաբերեց՝ միավորելով պետությունները։

Թարգմանություն Самая долгая война в истории человечества, в которой не было жертв

—

Самая долгая война в истории человечества, в которой не было жертв

Ֆրանսիական  Մեծ հեղափոխությունը /Փոքրիկ ուսումնասիրություն/

Ներածություն

• Ֆրանսիական հեղափոխության պատճառները
• Ներկայացրու ֆրանսիական հեղափոխության փուլերը:
• 1789թ. Գլխավոր շտատներ
• Բաստիլի գրավում
• Ավատատիրության վերացումը Մարդու և քաղաքացու իրավունքների հռչակագիր, հռչակագրի արդիականությունը
• Կանանց դերը հեղափոխության ընթացքում
• Սահմանադրական միապետություն
• Քաղաքական ակումբների առաջացումը
• Արքայի փախուստը Վարեն
• Պիլնիցի հռչակագիրը և Թյուիլրիի գրավումը
• Առաջին հանրապետությունը
• Ռոբեսպիեռը և տեռորի իշխանությունը Դիրեկտորիա

———

Ֆրանսիական Մեծ հեղափոխությունը /Կարճ ուսումնասիրություն/

Ներածություն

Ֆրանսիական հեղափոխությունը 1789 թվականին փոխեց Ֆրանսիայի քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական կառուցվածքները՝ առաջ բերելով նոր սկզբունքներ՝ ազատություն, հավասարություն և եղբայրություն։

Ֆրանսիական հեղափոխության պատճառները

Հեղափոխության պատճառները եղել են սոցիալական անհավասարությունը, տնտեսական ճգնաժամը և արքայական ռեժիմի լծակները։

Ֆրանսիական հեղափոխության փուլերը

1. 1789-1791՝ Սահմանադրական միապետություն
2. 1792-1794՝ Սահմանադրական հանրապետություն և տեռոր
3. 1795-1799՝ Դիրեկտորիա
4. 1799-1815՝ Նապոլեոնյան կայսրություն

1789թ. Գլխավոր շտատներ

Հեղափոխական դեպքեր սկսվեցին Գլխավոր շտատների հավաքից, որտեղ հանրության զանգվածները պահանջեցին իրենց իրավունքների ճանաչում։

Բաստիլի գրավում

1789 թվականին Փարիզի ժողովուրդը գրավեց Բաստիլը՝ սկսելով հեղափոխությունը և ցույց տալով ճնշման դեմ ընդվզումը։

Ավատատիրության վերացումը. Մարդու և քաղաքացու իրավունքների հռչակագիր

Հռչակագիրն ընդգծեց անհատի իրավունքները՝ օրենքի առաջ հավասարություն, ազատություն և սեփականություն։

Կանանց դերը հեղափոխության ընթացքում

Կանայք ակտիվ մասնակցեցին հեղափոխությանը, մասնավորապես Բաստիլի գրավմանը և քաղաքական շարժումներին։

Սահմանադրական միապետություն

Սահմանադրությամբ սահմանափակվեց արքայի իշխանությունը՝ ստեղծելով սահմանադրական միապետություն։

Քաղաքական ակումբների առաջացումը

Քաղաքական ակումբներն, ինչպես Ջակոբինները, կարևոր դեր ունեցան հեղափոխական գործընթացում։

Արքայի փախուստը Վարեն

Ֆրանսիայի արքան՝ Լուի XVI-ը, փախչել փորձեց երկրից, սակայն ձերբակալվեց։

Պիլնիցի հռչակագիրը և Թյուիլրիի գրավումը

Պիլնիցի հռչակագիրը հայտարարեց արտաքին սպառնալիք Ֆրանսիայի դեմ, ինչի արդյունքում գրավվեց Թյուիլրի պալատը։

Առաջին հանրապետությունը

1792 թվականին ստեղծվեց Առաջին հանրապետությունը, և Լուի XVI-ը դատապարտվեց մահվան։

Ռոբեսպիեռը և տեռորի իշխանությունը

Ռոբեսպիեռը ղեկավարեց հեղափոխական տեռորը՝ բազմաթիվ մարդոց սպանելով։

Դիրեկտորիա

1795 թվականին ստեղծվեց Դիրեկտորիա՝ հեղափոխության անկայուն ժամանակաշրջանի կառավարություն։

Եզրակացություն

Ֆրանսիական հեղափոխությունը մեծ ազդեցություն ունեցավ աշխարհում՝ առաջ բերելով ժողովրդավարության և մարդկային իրավունքների գաղափարները։

Ազատություն

Ազատությունը մարդու հիմնական իրավունքներից մեկն է, որը թույլ է տալիս անձին ինքնուրույն որոշումներ կայացնել, ընտրություն կատարել և պատասխանատվություն կրել իր գործողությունների համար: Ազատությունը կյանքի բոլոր ոլորտներում կարևոր նշանակություն ունի՝ լինի դա անձնական, հասարակական, կամ քաղաքական մակարդակներում:

Ազատության տեսակները

1. Անձնական ազատություն
   Անձի ընտրության, շարժման, և կամքի անկախությունն է, որը սահմանափակվում է միայն այն ժամանակ, երբ այն խախտում է այլոց իրավունքները:
2. Քաղաքական ազատություն
   Ներառում է խոսքի, կրոնի, մամուլի, և հավաքների ազատությունը: Այն ապահովում է մարդու մասնակցությունը հասարակական կյանքում՝ առանց պետության կամ արտաքին ուժերի ճնշման:
3. Սոցիալական ազատություն
   Նշանակում է հավասար հնարավորություն բոլորի համար՝ անկախ սեռից, ազգային պատկանելությունից կամ սոցիալական կարգավիճակից:
4. Տնտեսական ազատություն
   Իրավունք է՝ ունենալու սեփականություն, զբաղվելու բիզնեսով, աշխատելու և վաստակելու՝ առանց ավելորդ պետական միջամտությունների:

Պատումներ՝ ազատության համար պայքարած հայ հերոսների մասին

Վարդան Մամիկոնյան
Վարդան Մամիկոնյանը հայ ժողովրդի պայքարի խորհրդանիշներից է։ 451 թվականին նա ղեկավարեց Ավարայրի ճակատամարտը՝ ընդդեմ Սասանյան Պարսկաստանի։ Նրա գլխավորած զորքը պայքարում էր կրոնական և ազգային ազատության համար՝ պաշտպանելով հայերի քրիստոնեական հավատքն ու ինքնությունը:

Գարեգին Նժդեհ
Գարեգին Նժդեհը 20-րդ դարի ազգային հերոս է, ով կարևոր դեր է խաղացել Զանգեզուրի պաշտպանության և Հայաստանի անկախության հաստատման գործում։ Նրա գաղափարախոսությունը հիմնված էր ազատության, հայրենիքի սիրո, և անձնվիրության սկզբունքների վրա:

Սողոմոն Թեհլերյան
Սողոմոն Թեհլերյանը Հայոց ցեղասպանության արդարության մարտիկներից էր։ Նա 1921 թվականին կազմակերպեց և կատարեց Թալեաթ փաշայի սպանությունը՝ իրականացնելով «Նեմեսիս» գործողությունը:

Ազատության թեմայով ֆոտոշարքեր և տեսանյութեր

• Ֆոտոշարք՝ «Հայաստանի ազատության պայքարի պահեր». Նկարներ Ավարայրից մինչև Առաջին հանրապետություն:
• Տեսանյութ՝ «Հայկական անկախության ուղին». պատմական վավերագրական կադրեր՝ 19-րդ դարից մինչև մեր օրեր:
• Թեմատիկ ֆոտոշարք՝ «Ազատություն բնության մեջ». ցուցադրելով Հայաստանի գեղեցկությունը, որպես անկախության խորհրդանիշ:
• Կարճամետրաժ ֆիլմեր՝ նվիրված ժամանակակից հերոսներին, որոնք իրենց կյանքն ու գործունեությունը նվիրել են ազատության պահպանմանը:

1. Նախադասությունները դարձրո՛ւ ներգործական:

Սիրտը գերվեց աղջկա մի ժպիտից:

Աղջկա ժպիտը գերեց մի սիրտ:

Այս ծառի տակ ինչ-որ մեկի կողմից գանձ է թաղվել:

Ինչ-որ մեկը գանձ է թաղել այս ծառի տակ:

Քարը մաշվել, հարթվել էր անձրևից ու քամուց:

Անձրևը ու քամին մաշել, հարթել էին քարը:

Արտերը խանձվել էին բարկ արևից:

Բարկ արևը խանձել էր արտերը:

Քարտը լրացվում է միայն չափահաս քաղաքացիների կողմից: 

Միայն չափահաս քաղաքացիներն են լրացնում քարտը:

Նա ազատազրկման է դատապարտվել ու տուգանվել իտալական դատարանի կողմից:

Իտալական դատարանը տուգանել ու դատապարտել է նրան ազատազրկման:

Ութ տարի տղամարդ համարվեց ընկերների կողմից:

Ընկերները նրան տղամարդ համարեցին ութ տարի:

Դյութվել էր ալիքների ու քամու երգով:

 Ալիքների ու քամու երգը դյութել էին նրան:

Աղջիկը շրջապատված էր հետաքրքրասերների մեծ խմբով:

Հետաքրքրասերների մեծ խումբը շրջապատել էր աղջկան:

Ընկերս համերգի է հրավիրված:

Ընկերոջս համերգի են հրավիրել:

2. Դո՛ւրս գրիր այն բայերը, որոնք կարող են կրավորական դաոնալ, և դարձրո՛ւ:

Օրինակ`

փնտրել — փնտրվել:

Վազել

երգել — երգվել

ցրել — ցրվել

կոտրել — կոտրվել

դնել — դրվել

թռչել

թրջել — թրջվել

գալ

գնալ

հեռանալ

հեռացնել — հեռացվել

հնարել — հնարվել

ներել — ներվել

լուսանալ

մթնել

մթնեցնել — մթնեցվել

բարձրանալ — բարձրացվել

թխել — թխվել

մրմռալ

մաքրել — մաքրվել

դողալ

վախենալ

սրբել — սրբվել

կարել — կարվել

հավաքել — հավաքվել

սարսռալ

հաչել

սիրել — սիրվել

մլավել

ծիծաղել

խոսել — խոսվել

հուզել — հուզվել

վիճել — վիճվել

3. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ ներգործական և պատասխանի՛ր հարցերին:

Ձվի մեջ զարգացող կենդանի էակը բավական հուսալի զրահով է պաշտպանված:

Ձուն բավական հուսալի պաշտպանիչ զրահ է նրա մեջ զարգացող կենդանի էակի համար:

Էակ — էակի

ձու —  լրացումը դարձել է ենթակա:

Ձուն թխսի մարմնի ծանրությունից չի կոտրվում:

Թխսի մարմնի ծանրությունը ձվին չի կոտրում:

ձուն — ձվին

ծանրություն — լրացումը դարձել է ենթակա:

Ձվի կճեպը հեշտությամբ է կոտրվում ճուտիկի դեղին կտուցով: 

Ճուտիկի դեղին կտուցը հեշտությամբ է կոտրում ձվի կճեպը:

կճեպը — կճեպը

կտուցը — լրացումը դարձել է ենթակա:

Գիտնականների կողմից փնտրվում են համարձակ գաղափարն
իրագործելու հնարները:

Գիտնականները փնտրում են հնարներ, համարձակ գաղափարներ իրագործելու համար:

գաղափարն — գաղափարներ

գիտնականներ — լրացումը դարձել է ենթակա:

Մշակովի բույսերի սերմերը մոլախոտի սերմերից մաքրվում են մագնիսով:

Մոլախոտի սերմերը մշակովի բույսերի սերմերից մաքրում են մագնիսով:

սերմերը — սերմերը

սերմեր — մնացել է ենթակա:

Ինչպե՞ս է փոխվում տրված նախադասության ենթական (ընդգծված է):
Տրված նախադասության ո՞ր անդամն է դառնում ներգործական նախադասության ենթակա: