Աշխարհագրություն

Բուսաբուծություն

դասի հղումը

Որո՞նք են բուսաբուծության զարգացման նախադրյալները:

Բուսաբուծությունը բաղկացած է երկու հիմնական ճյուղերից՝ դաշտավարությունից և այգեգործությունից (մրգատու ծառերի, թփերի աճեցում):

Ի՞նչ կապ ունի բուսաբուծությունը տնտեսության մյուս ճյուղերի հետ:

Բուսաբուծությունը կարևոր դեր է կատարում նրանով, որ մատակարարում է մյուս որոլտներին՝ պարենամթերք։ Օրինակ ՝ թել, բամբակ, շաքարավազ և այլն։ Հատուկ պատրաստված կեր կենդանիների համար։

Նշեք հետևյալ բույսեր մշակող առաջատար երկրները.
Բրինձ, ցորեն, բամբակ, թեյ, սուրճ կակաո, խաղող, եգիպտացորեն

Բրինձ – Չինաստան, Հնդկաստան, Ինդոնեզիա, Բանգլադեշ, Վիետնամ

Ցորեն և բամբակ– Հնդկաստան, Չինաստան, ԱՄՆ

Թեյ – Չինաստան, Հնդկաստան, Քենիա, Շրի Լանկա

Սուրճ – Բրազիլիա, Վիետնամ, Ինդոնեզիա Կոլումբիա

Կակաո – Կոտ Դ՛իվուար, Ինդոնեզիա, Գանա, Նիգերիա

Խաղող – Չինաստան, ԱՄՆ, Իտալիա, Ֆրանսիա

Եգիպտացորեն – Մեքսիկա, ԱՄՆ, Չինաստան, Բրազիլիա

    Հայոց լեզու

    Գործնական քերականություն

    1. . Կետերը փոխարինի՛ր տրված բայերի ենթադրական եղանակի համապատասխան ձևերով:

     Եթե թույլ տան իրենց ուզածն անել, նրանք անտառն էլ կվերածեն զորքի, ու բոլոր ծառերը շարք կկանգնեցնեն։  (վերածել, կանգնեցնել)
     Հենց որ սահմանին մոտենաք, ձեզ հարցուփորձ կանեն ձեր անցյալի ու նպատակների մասին: (հարցուփորձ անել)
    Թե որ գտնես այդ բույսի սերմերը, ջրի մեջ կդնես ու կթողնես մինչև ծլեն: (դնել, թողնել)
    Եթե կենդանիների կերի մեջ մեծ քնակությամբ արևքուրիկ լինի, կենդանին կթունավորվի ու կհիվանդանա (թունավորվել, հիվանդանալ)

    Եթե ժամանակին չմտածեն կենդանիների կերի մասին, ձմռանը շատ դժվար  կլիներ կեր հայթաթելը: (լինել)

    2. Տրված նախադասությունները լրացրո՛ւ հարկադրական եղանակի համապատասխան  բայերով:

    Վատ աշխատող շարժիչներն անպայման պետք է վերանորոգել,  թե չէ թունավորում են օդը:
    Մեր քաղաքում սաղարթավոր ծառեր պետք է տնկել, որ աղմուկը կլանեն, օդը մաքրեն փոշուց ու վնասակար նյութերից:
    Մարդիկ պետք է իմանան, որ կենդանի բնությունը պահպանելը իրենց ամենակարևոր գործն է:
    Ամեն մեկը դիմացինի համար պիտի անի այն, ինչ կուզեր, որ իր համար անեն մարդիկ:
    Բնության գեղեցկությունը պահպանելու համար հանքերի շահագործումը պետք է արգելել:

    3. Տրված նախադասությունները լրացրո՛ւ հրամայական եղանակի համապատասխան  բայերով: (կետադրությանն ուշադրությո՛ւն դարձրու) :

    Համարձակ եղիր, մտիր նեղ միջանցքը ու երբ հասնես ստորգետնյա անցքի մուտքին, լապտերդ միացրու:
    Ուշադիր նայիր քարտեզը, իմացիր , թե օվկիանոսներում ցրված ինչքա՞ն կղզիներ կան:

    Լսիր բոլոր խորհուրդները, հետո վարվիր ինչպես կամենում ես:
     Ոչ մեկի գաղտնիքը չբացահայտես, եթե անգամ պատահաբար ես իմացել:
    Թող ինձ, ազատ թռչեմ,- մարդկային լեզվով խնդրեց աղավնին:

    Մաթեմատիկա

    Կոորդինատային հարթություն

    433. (2, 4), (−1, 5), (0, 1), (1, 1), (−3, −1), (−2, −1), (0, 0), (−3, 0), (3, 7) կետերից
    որո՞նք են գտնվում:

    (2,4) = առաջին քառորդում

    (-1, 5) = երկրորդ քառորդում

    (1, 1) = առաջին քառորդում

    (-3, -1 ) = երրորդ քառորդում

    (-2, -1) = երրորդ քառորդում

    (3, 7) = առաջին քառորդում

    ա) առաջին քառորդում

    բ) չորրորդ քառորդում

    գ) երրորդ քառորդում

    դ) օրդինատների առանցքի վրա։

    ա) առաջին քառորդում

    բ) չորրորդ քառորդում։

    գ) երրորդ քառորդում

    ա) (7, 1)

    բ) (5, 4)

    (1,5) (7,3) (8,7) (3,9)

    (3, 3) = 3, առաջին քառորդում

    (4, 1) = 1, առաջին քառորդում

    (2, -3) = 3, չորրորդ քառորդում

    (0, 5) = 5

    (-3, -1) = 1, երրորդ քառորդում

    (12, -5) = 5, չորրորդ քառորդում

    (-7, -3,5) = 3,5, երրորդ քառորդում

    (2.5, 7,25 ) = 7,25, առաջին քառորդում

    (2, 0) = 0

    (-0,5, 4) = 4, երկրորդ քառորդում

    Ֆիզիկա

    Լաբորատոր Աշխատանք – Լծակի հավասարակշռության պայմանի ուսումնասիրումը

    Աշխատանքի նպատակը․ փորձով ստուգել, թե ուժերի և նրանց բազուկների ի՞նչ հարաբերակցության դեպքում լծակը կմնա հավասարակշռության մեջ։

    Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր․ լաբորատոր լծակ, ամրակալան, բեռների հավաքածու, չափաքանոն, ուժաչափ։

    Աշխատանքի ընթացքը․

    Lծակի կանոն – Լծակը կմնա հավասարակշռության մեջ, եթե նրա վրա ազդող ուժերի մոդուլները հակադարձ համեմատական են այդ ուժերի բազուկներին։

    Բանաձև՝ F1/F2 = L2/L1

    Որտեղ F1 և F2 լծակի վրա ազդող ուժերի մոդուլներն են l1 – ը և l2 — ը ՝ այդ ուժերի բազուկները։

    1. Լծակն ամրացրեցի ամրակալանին այնպես, որ այն ազատ պտտվի ամրացված առանցքի շուրջը:
    2. Լծակի ծայրերի մանեկների պտտման միջոցով լծակը հավասարակշռեցի հորիզոնական դիրքում:
    3. Պտտման առանցքից որոշակի հեռավորությամբ լծակի աջ բազուկից՝l1 կախեցի երկու ծանրոց:
    4. Փորձերի միջոցով լծակի ձախ բազուկի վրա գտա այն տեղը, որտեղից կախելով`մեկ ծանրոց, լծակը համակշռվեց։ Այնուհետև ձախ բազուկի վրա ավելացրեցի երկրորդ ծանրոցը և գտա այն տեղը որտեղ համասարակշռվեց լծակը։Հետո ավելացրեցի երրորդ ծանրոցը, այնքան տեղափոխեցի, գտա այն տեղը, որ լծակը գտնվեց հավասարակշռության մեջ։

    Յուրաքանչյուր փորձի համար, հաշվեցի ուժերի հարաբերությունը, լծակների հարաբերությունը։

    Չափեք այդ տեղերի և պտտման առանցքի հեռավորությունները:

    ————

    Փորձ 1

    Աջ  բազուկներից կախեցի 2 հատ ծանրոց, ձախ բազուկներից կախեցի  1  ծանրոց` հավասարկշռեցի լծակը։

    F2 = 0,5 Ն

    F1 = 1Ն

    F1/F2 = 1/0,5 = 2

    l2 = 21 սմ = 0,21 մ

    l1 = 10,5 սմ = 0,105 մ

    l2/l1 = 0,21/0,105 = 2

    լծակը գտնվում է հավասարակշռության մեջ

    Փորձ 2

    Այժմ աջ և ձախ բազուկներից կախեցի  2 ծանրոց` հավասարկշռեցի լծակը

    F1 = 1Ն

    F2 = 1Ն

    l1 = 21 սմ = 0,21 մ

    l2 = 21սմ = 0,21 մ

    F1/F2 = 1Ն/1Ն = 1

    l2/l1 = 0,21/0,21 = 1

    Փորձով համոզվեցի որ լծակը գտնվում է հավասարակշռության մեջ:

    Փորձ 3

    Այժմ աջ և ձախ բազուկներից կախեցի  2  և 3 ծանրոց` հավասարկշռեցի լծակը

    F1 = 1

    F2 = 1,5

    l1 = 21

    l2 = 13,5

    F1/F2 = 1/1,5 = 0,6

    l2/l1 = 0,135/0,21 = 0,6

    Այսպիսով փորձերով համոզվեցի, որ լծակը գտնվում է հավասարակշռության մեջ։

    Ֆիզիկա

    Պարզ մեխանիզմներ:Լծակ:Լծակի կանոնը:Թեք հարթություն:Մեխանիզմի օգտակար գործողության գործակից:Ճախարակ:

    8․04-12․04

    Թեման․Պարզ մեխանիզմներ:Լծակ:Լծակի կանոնը:Թեք հարթություն:Մեխանիզմի օգտակար գործողության գործակից:Ճախարակ:Մեխանիզմի Օ․Գ․Գ․

    Գործնական աշխատանք․Ղազարյանի դասագրքից էջ էջ174 -ի խնդիրներ107-ից մինչև117 ևԳ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I  >>-ից էջ81ից մինչև էջ85 խնդիրների բացատրում,քննարկում և լուծում։

    Դասարանում քննարկվող հարցեր․

    1.Որո՞նք են պարզ մեխանիզմները

    Այն մեխանիկական սարքերը, որոնք ծառայում են ուժերի մոդուլները կամ ուղղությունները փոխելու համար, կոչվում են մեխանիզմներ։ 

    2.Ի՞նչ է լծակը:

    Լծակը սովորաբար մի ձող է, որը կարող է պտտվել անշարջ հենարանի շուրջը։

    3.Ի՞նչն են անվանում ուժի բազուկ

    Հենման կետից մինչև ուժի ազդման գիծ հեռավորությունը կոչվում է ուժի բազուկ։

    4.Ճախարակի ՞ինչ տեսակներ գիտենք:

    Անշարժ, շարժական, բազմաճախարակ։

    5.Ո՞ր ճախարակն է կոչվում անշարժ:

    Բեռը բարձրացնելիսճախարակի առանցքը մնաուն է անշարժ, ուստի այն կոչվում է անշարժ ճախարակ։

    6.Ո՞ր ճախարակն է կոչվում շարժական:

    Բեռի շարժման ժամանակ շարժվում է նաև ճախաչակը, ուստի այն կոչվում է շարժական ճախաչակ։

    7.Ի՞նչ նպատակով է օգտագործվում անշարժ ճախարակը:

    Անշարժ ճախրակի միջոցով մենք բեռը բարձրացնում ենք վերև, բայց ուժի շահում չենք ունենում։

    8.Ի՞նչ նպատակով է օգտագործվում շարժական ճախարակը:Այն օգտագործելիս ինչքա՞ն ենք շահում ուժի մեջ:

    Շարժական ճախարակ օգտագործելիս ուժի մեջ շահում ենք 2 անգամ։

    9.Ի՞նչ է բազմաճախարակը:Այն օգտագործելիս որքա՞ն ենք շահում ուժի մեջ:

    Բազմաճախրակը կազմված է երեք շարժական և երեք անշարժ ճախրակներից։ Մենք ուժի մեջ Այն ունենք 6 անգամ։

    10. Ո՞ր աշխատանքն է կոչվում օգտակար

    Այն աշխատանքը, որը կատարվում է մեքենան բարձրացնելու համար կոչվում է օգտակար։

    11.Ո՞ր աշխատանքն է կոչվում լրիվ կամ ծախսված

    Եթե բեռը բարձրացնելու համար որևէ մեխանիզմ ենք օգտագործում, ապա բեռի ծանրության ուժից բացի, միշտ էլ հարկ է լինում հաղթահարել նաև մեխանիզմի մասերի ծանրության ուժը, ինչպես նաև այդ մեխանիզմում գործող շփման ուժը։

    12.Ինչու՞ լրիվ աշխատանքը միշտ մեծ է օգտակար աշխատանքից

    Լրիվ աշխատանքը հավասար է օգտակար և լրացուցիչ աշխատանքների գումարին, ուստի օգտակար աշխատանքը միշտ փոքր է ծախսվածից.
    Aօգ<Aլր

    13.՞Որ մեծոթւյունն է կոչվում մեքենայի կամ մեխանիզմի օգտակար գործողության գործակից

    Այն ֆիզիկական մեծությունը, որը ցույց է տալիս, թե օգտակար աշխատանքը ծախսված աշխատանքի որ մասն է կազմում, կոչվում է մեխանիզմի օգտակար գործողության գործակից (կրճատ՝ ՕԳԳ)։

    14.Ձևակերպել մեխանիկայի <<ոսկե կանոնը>>

    Մեխանիզմի օգնությամբ քանի անգամ շահում ենք ուժի մեջ, այնքան անգամ կորցնում ենք ճանապարհի մեջ։

    15.Հնարավոր է արդյոք,որ ՕԳԳ-ն մեծ լինի 100%-իցՍովորել Է.Ղազարյանի դասագրքից՝ էջ90-ից մինչև էջ100

    Ոչ, հնարավոր չէ։

    Քիմիա

    Ապրիլի 8-12

    Տնայի .

    1. Ո՞րն է «ավելորդ» տարրը’ C, Si,Ti Ge

    Պատ․՝ Ti:

    2. .Լրացրե՛ք հետևյալ աղյուսակը.

    V խումբ

    Գլխավոր ենթախումբ
    1. Li – լիթիում
    2. Na – նատրիում
    3. K – կալիում
    4. Rb – ռուբիդիում
    5. Cs – ցեզիում
    6. Fr – ֆրանցիում

    Երկրորդական ենթախումբ
    1. Au – ոսկի
    2. Ag – արծաթ
    3. Cu – պղինձ

    3. Հաշվե՛ք, նյութի՝ MgO հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը և նյութի բաղադրության մեջ առկա տարրերի զանգվածային բաժինները:

    Аr (Mg) = 24

    Ar (O) = 16

    Mr (MgO) =24 + 16 = 40
    ω (Mg) = 24/40 x 100 = 60
    ω (O) = 16/40 x 100 = 40

    4. Նոր թեմա 87էջ

    Հիշի՛ր 

    ՊՀ-ը  կազմված է յոթ պարբերություններից և ութ խմբերից:1−3 պարբերությունները կոչվում են փոքր, 4−6՝ մեծ, իսկ 7-ը՝ անավարտ: Պարբերությունները, բացառությամբ առաջինի, սկսվում են ալկալիական մետաղով և վերջանում իներտ գազով:

    Ուղղաձիգ շարքերում՝ խմբերում  նման հատկություններով տարրերն են իրար տակ տեղադրված: Խմբերը բաժանվում են երկու ենթախմբերի՝ գլխավոր (A)  և երկրորդական  (B): 

    ——————

    Դասարանական.

    1 .Ատոմ

    2.

    Որոշե՛ք պրոտոնների, նեյտրոնների և էլեկտրոնների քանակը և ատոմային միջուկի լիցքը հետևյալ տարրերի համար՝ լրացնելով աղյուսակը.

    Ա) I, Na, CI, Ca, Al

    Բ) S, P, C, K, Ne

    Բ) F, O, B, Ba, Si

    Գ) Η, Ν, Zn, Kr, As

    օրինակ.

    1.Հաշվենք I համար. Մենք գիտենք, որ տարրի կարգաթիվը հավասար է էլեկտրոնների թվին, իսկ էլեկտրոնների թիվը հավասար է պրոտոնների թվին: Ստացվում է, Յոդի (l) կարգաթիվը հավասար է 53: Էլեկտրոնների թիվը ևս 53, պրոտոններինը կլինի ևս 53, նեյտրոնները գտնելու համար Ar(I) 127 -53կարգաթիվը : Կստացվի 74

    n°    (I)= 127-53=74

                      Ar     e⁻           p⁺            n°      

                   127    53      53             74    

    3. Լրացնել հետևյալ շարքերը.

    Մետաղական նյութեր` Na, Cu, Fe, Rb Ոչմետաղական նյութեր՝ H2, O2 ,C, F :

    4. Հաշվել հետևյալ բանաձևերով ներկայացված նյութերի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները:

    O2

    CO2

    NO

    Na

    Ca

    H2

    Ar

    N2

    O3

    CH3COOH

    3. Փորձ