~ Կարոլինա Եսայանի ուսումնական բլոգ ~

Դասագիրքը՝տես այստեղ:

Սեպտեմբերի 15-22

Սիրելի՛ ընկերներ, այս շաբաթ դասարանում ներկայացնելու եք․

Մարդու օրգաններ- դասագրքից էջ՝ 11-14

բջիջ, հյուսվածք,

օրգան- համակարգեր, հյուսվածքներ, դրանց տեսակները:

Բնագիտության ֆլեշմոբ

Լրացուցիչ աշխատանք- պատասխանել հարցերին․

1. Ի՞նչ է բջիջը։

բջիջը կենդանի օրգանիզմների կառուցվածքների տարրական միավորն է։ Այն համարվում է կյանքի հիմնական ստորաբաժանումը, որը կատարում է տարբեր կենսական գործառույթներ։

1. Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում օրգանը։

Օրգանը մարմնի այն միավորն է, որն ունի որոշակի կառուցվածք, ձև և ֆունկցիա: Օրգանները կազմված են մի քանի հյուսվածքներից, որոնք համագործակցում են միասին՝ իրականացնելով տարբեր կենսական գործընթացներ:

1. Ի՞նչ օրգան- համակարգեր գիտեք, որո՞նք են դրանց գործառույթները։

Նյարդային համակարգ:

Կառավարում է մարմնի բոլոր գործընթացները, ընկալում է արտաքին և ներքին ազդակները, ապահովում է արագ հաղորդակցությունը օրգանիզմի տարբեր մասերի միջև։

Փափագ

Անուշ հոգի մը ըլլար,
Ես այն հոգվույն սիրահար,
Ան իմ երկինքըս ըլլար։

Ես այդ հոգին պաշտեի
Ինչպես երկինքը ծավի,
Զայն հեռուե՜ն պաշտեի։

Ան ցոլանա՜ր սրտիս մեջ
Իր լույսերովը անշեջ,
Ես սուզվեի՜ անոր մեջ։

Անուշ հոգի՜ մը միայն,
Ու գրկեի՜ ես անձայն
Զայն հոգիիս մեջ միայն․․․

1. Բացատրի՛ր փափագ բառը։ 

«Փափագ» բառը նշանակում է ուժեղ ցանկություն կամ երազանք։

2. Բացատրի՛ր անշեջ, ծավի բառերը։

Անշեջ —  Անմար, անմարելի

Ծավի — Կապույտ, կապտագույն

3. Արևելահայերեն փոխադրի՛ր ըլլար, ան, զայն,  հեռուեն, անոր բառերը։

Ըլլար — լինի
Ան — նա
Զայն — նրան
Հեռուեն — հեռվից
Անոր — նրա

4. Ի՞նչ զգացում և տրամադրություն է արտահայտում բանաստեղծությունը։ 

Այս բանաստեղծությունը արտահայտում է սիրո տրամադրություն, անրադառնալով զգացմունքներին, որոնք ծնվում են սիրային հարաբերությունների ընթացքում։

Լուսավորչի կանթեղը

Երկնի անթիվ աստղերեն մերն է միայն անիկա՛ …
Ամեն գիշեր վերը, հո՛ն, Արագածի գլխուն վրա
Ան կշողա առանձին, այնքան անջատ մյուսներեն,
Որ ուրիշ ձեռք մը կարծես զանի վառեց գաղտնորեն:
Զանի վառեց ու կախեց հո՛ն, մեզ համար, հավիտյան…
Ան կանթեղն է՝ լույս առած Լուսավորչեն Հայության,
Անկե լցված, անոր ջինջ արտասուքեն՝ յուղի տեղ,
Պլպլացող քաղցրությամբ, պլպլալիք միշտ կանթեղ…
Այդպես հավտաց ու այդպես դեռ կհավտա հայ հոգին,
Որ միշտ դարձավ, նայեցավ և հառեցավ անձկագին
Առտուն ձյունոտ Մասիսին և գիշերներն ալ անոր…
Այդպես և ե՛ս, ո՛վ մեծ սուրբ, հավատարծարծ կանթեղիդ
Զգացի, որ հոգվույս մեջ կծագեր շողը վճիտ
Եվ կմեծնա՜ր, կմեծնա՜ր, մինչև կըլլա՜ր Այգ մը նոր…

1. Բառերը դարձրո՛ւ արևելահայերեն՝ անիկա, հոն, ան, զանի, անկե, անոր։ 

անիկա — այդ

հոն — այնտեղ

ան — նա

զանի — այդպիսի

անկե — որտեղից

անոր — նրա

2. Բացատրի՛ տողերը՝ Զգացի, որ հոգվույս մեջ կծագեր շողը վճիտ

Եվ կմեծնա՜ր, կմեծնա՜ր, մինչև կըլլա՜ր Այգ մը նոր…

Բանաստեղծը նշում է, որ կանթեղի լույսը իր հոգում էլ հավատքի լույս է ծնում, որը մեծանալով մեծանալով կդառնա արեգակի նման շողշողուն։շ

3. Համացանցից գտի՛ր և կարդա՛ Լուսավորչի կանթեղի մասին ավանդազրույցը։ Համառոտ պատմիր։

Լուսավորչի կանթեղի մասին ավանդազրույցը պատմում է, որ երբ Հայոց երկիրը ենթարկվեց դժվարություններին, Հայոց Լուսավորչը (Գայանե) աղոթեց, որպեսզի Աստված փրկի իր ժողովրդին: Աստված նրա աղոթքին պատասխանեց և նրան տվեց մի հրաշագործ կանթեղ, որն անկեղծության ու հավատքի խորհրդանիշն է:

Կանձրևե, տղա՛ս

Կանձրևե, տղա՛ս… Աշունը թաց է,
Թաց աչքերուն պես խեղճ խաբված սիրույն…:
Պատուհանն ու դուռը գնա գոցե
Եվ դեմըս եկուր նստիլ վեհագույն
Լռության մը մեջ…: Կանձրևե տղա՛ս…:
Կանձրևե՞ երբեմն հոգիիդ մեջ ալ,
Կմըսի՞ սիրտըդ, և կդողդըղա՞ս`
Խորհելով պայծառ արևին անցյալ,
Դռան մը ներքև գո՜ց ճակատագրին…:
Բայց կուլաս, տըղա’ս… Մութին մեջ հանկարծ
Ծանր արցունքներ աչքերդ կգլորին…:
Լա՛ց անմեղության արցունքը անդարձ,
Լա՛ց չգիտնալով, խեղճ, անգե՛տ տղաս,
Խե՜ղճ որսը կյանքին, ա՜հ, լա՛ց, որ մեծնաս…:

1. Բացատրի՛ր միտքը՝ Կանձրևե՞ երբեմն հոգիիդ մեջ ալ։

Յուրաքանչյուր մարդ, իր խնդիրների, հոգսերի և տխրությունների ծանրության տակ, հոգին արտասվելու վիճակում է։

2. Ցույց տուր անձրևի և արտահայտված հոգեվիճակի կապը։ 

Անձրև և արցունքները գրեթե նույն միտքն են արտահայտում։ Քանի որ երկուսն էլ ունեն մաքրելու, հանգստացնելու հատկություն։

3. Ներկայացրո՛ւ բանաստեղծության ասելիք, միտքը։ 

Բանաստեղծությունը համեմատական է տանում աշնան խոնավության և մարդկային արցունքների միջև։ Այն խորհուրդ է տալիս զավակին, ինչպես աշնանը անձրևելիս դուռը ծածկում և ներս ենք մտնում, այնպես էլ մարդը տխրության և դժվարությունների պահերին կարող է լացել ծանր արցունքներով և վերականգնել հոգեկան անդորրը։

Ինչ հատկանիշներ պետք է ունենա մարդը

• Ինչով է մարդը տարբերվում կենդանական աշխարհի այլ ներկայացուցիչներից

• Ինչն է բնորոշ միայն մարդուն

1. Բաց թողնված տառերը լրացրու՛:

Մարդուն իր ամբողջ կյանքում ուղեկցում է ձայնը: Մարդը բացարձակ լռության    պայմաններում վատ է զգում, նրան պատում է  երկյուղի ու անհարմարության զգացում: Բացարձակ լռությունը խա.արում է մարդու նյարդային համակարգն այնպես, ինչպես և անվերջ աղմուկը: Սրոտը, հրաբուխների ձայնը, ծովային մրրիկները և այլ աղմուկներ անհանգստացնում են մարդուն: Կան բնական աղմուկներ ․լ, ինչպես թռչունների դայլայլը, աղբյուրների կարկաչյունը, ծովի ալիքների համընթաց ճողփյունը, հաճելի են մարդկանց համար, բարերար են ներգործում նրանց նյարդային համակարգի վրա: Տհաճ աղմուկը քայքայում է մարդու առողջությունը: Աղմուկի հետ են կապվում լսողության կորուստը, նյարդահոգեկան հիվանդությունների աճը, ֆիզիկական և մտավոր ընդունակությունների նվազումը:

2. Գրի՛ր տրված հոմանիշներից մեկը:

 1901 թվականից (տրվում, շնորհվում, բաշխվում, պարգևվում) են Նոբելյան ամենամյա մրցանակները` ըստ շվեդացի ինժեներ, (հարուստ, մեծահարուստ, մեծատուն) գործարանատեր Ալֆրեդ Նոբելի կտակի: Նա մոտ յոթանասուն միլիոն շվեդական կրոն էր (թողել, կտակել), որի տոկոսներն սւմեն տարի (բաժանվում, բաշխվում, տրվում) են ֆիզիկայի, քիմիայի, բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի (բնագավառներում, ասպարեզներում, ճյուղերում, ոլորտներում) խոշոր (հայտնագործություններ, գյուտեր) (անող, կատարող) գիտնականներին (ամենախոշոր, ամենակարևոր, ակնառու) գրական ստեղծագործության հեղինակին և նրան, ով տարվա (մեջ, ընթացքում) ամենաշատ ներդրումն է ունեցել ազգերի (միասնության, համախմբման), ստրկության (վերացման, ոչնչացման) կամ եղած բանակների (պակասեցման, կրճատման) ու խաղաղությունը (պահպանելու, պաշտպանելու) գործում:

——

1901 թվականից պարգևվում են Նոբելյան ամենամյա մրցանակները` ըստ շվեդացի ինժեներ, մեծահարուստ գործարանատեր Ալֆրեդ Նոբելի կտակի: Նա մոտ յոթանասուն միլիոն շվեդական կրոն էր թողել, որի տոկոսներն ամեն տարի բաժանվում են ֆիզիկայի, քիմիայի, բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի ոլորտներում խոշոր հայտնագործությունների կատարող գիտնականներին, ամենակարևոր գրական ստեղծագործության հեղինակին և նրան, ով տարվա ընթացքում ամենաշատ ներդրումն է ունեցել ազգերի միասնության, ստրկության վերացման կամ եղած բանակների կրճատման ու խաղաղությունը պահպանելու գործում:

3. Կետերի փոխարեն հերթով գրի՛ր տրված հոմանիշները: Ստացված նախադասություններն ինչո՞վ են տարբերվում:

Տղան… (լուռ, անձայն, անլսելի) մոտեցավ մորը:

Տղան լուռ մոտեցավ մորը:

Տղան անձայն մոտեցավ մորը:

Տղան անլսելի մոտեցավ մորը:

Նա դեռ նստած… (ուտում, խժռում, լափում) էր:

Նա դեռ նստած ուտում էր:

Նա դեռ նստած խժռում էր:

Նա դեռ նստած լափում էր:

Բժիշկը հետն ինչ-որ … (խոտ, բանջար) էր բերել:

Բժիշկը հետն ինչ-որ խոտ էր բերել:

Բժիշկը հետն ինչ-որ բանջար էր բերել:

Մտնողը (դուրեկան, հմայիչ) …մի աղջիկ էր:

Մտնողը դուրեկան մի աղջիկ էր:

Մտնողը հմայիչ մի աղջիկ էր:

Աշխատանքի նպատակը․

հաշվել ջրում ընկղմված մարմնի վրա ազդող արքիմեդիյան ուժը և փորձով ստուգել ստացված արդյունքը։

Համարոտ տեսություն․

Համաձայն Արքիմեդի ՝ հեղուկն իր մեջ ընկղմված մարմնի վրա ազդում է ուղղաձիգ դեպի վեր ուղղված ուժով, որը հավասար է հեղուկի կշեռին։ Արքիմեդիյան ուժը կարելի է որոշել տարբեր եղանակներով։

1. Եթե չափենք որևէ մարմին կշիռը օդում ՝ P₀ ջրում ՝ P₁, ապա արքիմեդիյան ուժը հավասար կլինի այդ երկու կշիռների տարբերությանը՝ F_Ա = P₀ — P₁:

Ամրակալանի կցորդիչից ամրչացրեցի ուժաչաթը , նրանից կապեցի մարմնի ծավալով բաժակը, բաժակի տակից մարմինը, օդում մարմնի կշիռը եղավ , P = 1,5 ն։ P1 = 0.5 ն։

P0 — P1 = 1.5 — 0.5 = 0.5

Հետևաբար՝ F_Ա = P₀-P₁ = 1ն

2. Արքիմեդիյան ուժը կարելի է որոշել նաև F_Ա = P_հgV_m որտեղ P_հ = հեղուկի խտություն, g = 9,8 ն/կգ = 10 ն/կգ հաստատուն թիվ է, V_m = 100 սմ³։

անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր․

Ամրակալան կցորդիչով, չափագլան, ուժաչափ, պինդ մարմին իր ծավալով բաժակ, ջրթափ անոթ, վերամբարձ սեղան և ջուր։


Փորձը

2․ V_մ=100սմ³ | 1մ³=1մ*1մ*1մ=100սմ*100սմ*100սմ=1000000սմ³
ρհ=1000 կգ/մ³ | 1սմ³=0,000001մ³
g≈10ն/կգ | Vմ=100սմ³=100*0,000001մ³=0,0001մ³
————— | F_Ա=ρհ*gVմ=1000 կգ/մ³*10 ն/կգ*0,0001մ³=1ն
F_Ա-?

Եզրակացություն․ Հաշվեցի ջրում ընկղմված մարմնի վրա ազդող արքիմեդյան ուժը և փորձով ստուգեցի ստացված արդյունքը։ 2 դեպքում F_Ա=1ն

ա) 3․111․․․ = 3.(1)

բ) 25.555… = 25.(5)

գ) -2.383838… = -2.(38)

դ) 75.777… = 75.(7)

ե) 12.6313131… = 12.6(31)

զ) -3.222… = -3.(2)

է) 24.424242… = 24.(42)

ը) 31.0231231231… = 31.0(231)

ա) 42.(22) = 42.(2)

բ) 7.55(5) = 7.(5)

գ) 4.1(888) = 4.1(8)

դ) 7.1(51) = 7.(15)

ե) -1.47(47) = -1.(47)

զ) -9.(2323) = -9.(23)

է) 7.232(32) = 7.2(32)

ը) 123.1231(231) = 123.1(231)

ա) 1.(2) = 1.2222222…

բ) 2.(314) = 2.314(314)

գ) 91.(41) = 91.414(14)

1. Օգտվելով տրված բառերից` բացատրի´ր, թե ընդգծված բառերը նախադասություններից յուրաքանչյուրում ի՛նչ իմաստով են գործածված:

1.Եփվել, բորբոքվել:
 Ջուրը թեյնիկում վաղուց արդեն եռում (եփվել) էր, բայց նա չէր նկատում: Բարկությունից արյունը եռում էր (բորբոքվել) երակներում, սիրտը տակն ու վրա էր   լինում:

2.Ուղեկցել, ընկերություն անել, միանալ:

Ընկերացել է (ընկերություն անել ) դիմացի շենքում ապրող մի տղայի հետ: Ընկերացան (միանալ), որ միասին անեն իրենց ուժերից վեր այդ գործը: Մինչև քաղաք ընկերանամ (Ուղեկցել) քեզ, որ մենակ չգնաս:

3.Կռել, թակել, գանահարել, քննել:

Ավազակներն այնպես էին ծեծել (զանահարել ) խեղճին, որ ձին թողել ու փախել էր: Այնպես համառորեն է ծեծում (թակել ) դուռը, կարծես վստահ է, որ տանը մարդ   կա:
Երկաթը տաք-տաք են ծեծում (կռել) :
Այդ հարցն այնքան ծեծեցին (քննել) , որ ոչ մեկին այլևս չի հետաքրքրում:

4.Ավարտել, վերջը տալ (ուտել):

Գործը վերջացնելուց (ավարտել) հետո, երկար ժամանակ դրան այլևս չէր անդրադառնում:
Մեկն իր բաժին միրգն արագ վերջացրել էր (վերջը տալ) ու դունչը մեկնել վանդակի շուրջը խմբված երեխաներին, որ էլի տան:

2. Դառնալ բազմիմաստ բառը նախադասությունների մեջ գործածի՛ր քեզ հայտնի բոլոր իմաստներով: Ընդգծի՛ր այն նախադասությունները, որտեղ այն փոխաբերական իմաստով է գործածված:

Նա ուզում է դառնալ ուսուցիչ։ (ուղղակի իմաստ)

Այդ ժամանակահատվածում ընկերությունը դարձավ հաջողակ։ (ուղղակի իմաստ)

Երբ նա հայտնվեց այնտեղ, մթնոլորթն սկսեց դառնալ մութ։ (փոխաբերական իմաստ)

|

նշանակում է, որ իրավիճակը կամ տրամադրությունը վատանում է:

Պատմությունը կարող է դառնալ դասեր ուսուցիչների համար։ (փոխաբերական իմաստ)

|

ցույց է տալիս, որ պատմությունից կարող են վերցվել ուսուցողական արժեքներ և դասեր:

3. Տուն բազմիմաստ բառը նախադասությունների մեջ գործածի՛ր քեզ հայտնի բոլոր իմաստներով: Ընդգծի՛ր այն նախադասությունները, որտեղ այն փոխաբերական իմաստով է գործածված:

Ես միշտ վերադառնում եմ իմ տուն։ (ուղղակի իմաստ)

Տունը շատ հարմարավետ է։ (ուղղակի իմաստ)

Ամեն մարդ պետք է ունենա իր տունը հոգու համար։ (փոխաբերական իմաստ)

Նրանք պատրաստվում են նոր տուն կառուցել։ (ուղղակի իմաստ)

Նա հոգեկան հանգստություն է գտնում գրքերի տանը։ (փոխաբերական իմաստ)

4. Տրված բառերը գրի՛ր տեքստում հանդիպող հոմանիշների փոխարեն: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատ՛իր:

 Տարի, ծածկոց, ձգողություն, բացատրություն տալ, մասին, լինել,հողագունդ, հայտնի դառնալ, ազդեցություն:

1687 թվականին Իսահակ Նյուտոնը բացատրել է Երկրագնդի ջրային թաղանթի վրա երկնային մարմինների ներգործության պատճառը: Դա տեղի է ունեցել այն նույն թվականին, երբ հրապարակվել էր տիեզերական ձգողականության վերաբերյալ օրենքը:

1687 թվականին Իսահակ Նյուտոնը բացատրություն է տվել հողագնդի ջրային ծածկոցի վրա երկնային մարմինների ազդեցության պատճառը: Դա տեղի է ունեցել այն նույն տարում, երբ հայտնի էր դառձել տիեզերական ձգողության մասին օրենքը:

September 16-20

What did they invent?/to read the text and translate/page 12

Grammar:past continuous,past simple

Ex,2/c,d,page 13

Ես հասկացել եմ, որ հիմնականում երաժշտությունը բուժիչ, հանգստացնող, հոգսերից ազատող ազդեցություն է ունենում։ Երբեմն, ամենախելացի բառերը անզոր են թափանցելու մեր ներաշխարհ։ Բայց հասու է երաժշտությանը։ Կարծում եմ, այդ պատճառով է, որ երբեմն հոգեբանները, օգտագործում են երաժշտություն իրենց սիանսների ժամանակ։ Ես կոնկրետ սիրելի երգ չունեմ, բայց շատ եմ սիրում երաժշտությունը և ինձ հոգեհարազատ են բոլոր մեղմ և դասականին մոտ երգերը։ Իսկ ուրախ պահերին, սիրում եմ լսել աշխույժ երաժշտություն և կարծում եմ, որ երաժշտությունը սահմաններ չունի։