Автор: 🤍~Կարոլինա~🤍

Ժառանգական փոփոխություններ։Էջ64-65

1 Ի՞նչ են ժառանգական փոփոխությունները։
Ինչո՞ւ են դրանք փոխանցվում ծնողներից սերունդներին։

Ժառանգական փոփոխությունները այն փոփոխություններն են, որոնք տեղի են ունենում գեներում կամ քրոմոսոմներում և կարող են փոխանցվել ծնողներից երեխաներին։ Որովհետև դրանք գտնվում են գենետիկական նյութում (գեներում), իսկ գեները սեռական բջիջներով փոխանցվում են ծնողներից երեխաներին։

---

2 Ո՞րն է տարբերությունը ժառանգական և ոչ ժառանգական փոփոխությունների միջև։
Բերեք յուրաքանչյուրի մեկ օրինակ։

Ժառանգական փոփոխությունները կապված են գեների փոփոխության հետ և փոխանցվում են ծնողներից երեխաներին։ Ոչ ժառանգական փոփոխությունները առաջանում են միջավայրի ազդեցությամբ և չեն փոխանցվում երեխաներին։ Ժառանգական փոփոխության օրինակ է աչքերի գույնը, իսկ ոչ ժառանգական փոփոխության օրինակ է արևից մաշկի մգանալը։

---

3 Ի՞նչ է մուտացիան։
Ինչպիսի՞ գործոններ կարող են առաջացնել մուտացիաներ (բերեք օրինակներ)։

Մուտացիա նշանակում է գեներում կամ քրոմոսոմներում տեղի ունեցող փոփոխություն, որը կարող է փոխանցվել սերունդներին: Մուտացիաներ կարող են առաջացնել ներքին գործոններ, օրինակ սխալներ, բջջային բաժանման ժամանակ և արտաքին գործոններ, օրինակ ռադիացիա որոշ քիմիական նյութեր ջերմաստիճանի փոփոխություն:

---

4 Ինչպե՞ս կարող են շրջակա միջավայրի գործոնները ազդել ժառանգական փոփոխությունների առաջացման վրա։
Նշեք առնվազն երկու գործոն։

Շրջակա միջավայրի գործոնները կարող են ազդել գեների վրա և առաջացնել մուտացիաներ կամ նոր հատկանիշներ: Օրինակ՝ բարձր ռադիացիան և որոշ քիմիական նյութերը կարող են փոխել գեները և ստեղծել ժառանգական փոփոխություններ:

---

5 Ինչո՞ւ են ժառանգական փոփոխությունները կարևոր էվոլյուցիայի համար։
Ինչպե՞ս են դրանք նպաստում օրգանիզմների բազմազանությանը։

Ժառանգական փոփոխությունները կարևոր են էվոլյուցիայի համար որովհետև դրանք ստեղծում են նոր հատկանիշներ որոնք կարող են օգնել օրգանիզմներին գոյատևել Այս փոփոխությունները նպաստում են օրգանիզմների բազմազանությանը քանի որ նոր հատկանիշները տարբեր համակցություններ ստեղծում են և յուրաքանչյուր սերունդը կարող է տարբերվել մյուսներից

լրացուցիչ նյութ <<Որդան կարմիր>> արգելավայրի մասին

ՀԱՐՑԵՐ ԵՎ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ

1. Բնութագրե՛ք Արմավիրի մարզի աշխարհագրական դիրքը:

Արմավիրի մարզը գտնվում է Հայաստանի արևմտյան մասում՝ Արարատյան գոգավորությունում։ Հարավից և արևմուտքից սահմանակցում է Թուրքիային։ Մարզով անցնում են կարևոր ավտոճանապարհներ և երկաթուղի։

2. Վերլուծե՛ք Արմավիրի մարզի բնառեսուրսային ներուժը:

Մարզում շատ են բերրի և ոռոգվող հողերը, որոնք նպաստում են գյուղատնտեսությանը։ Կան նաև տուֆի, հրաբխային խարամի և աղի պաշարներ։ Ջրային ռեսուրսները քիչ են, բայց կան ջրանցքներ և Արարատյան արտեզյան ջրերը։

3. Օգտվելով համացանցից նկարագրի՛ր Էջմիածին և Մեծամոր քաղաքների կարևորությունը։

Վաղարշապատ (Էջմիածին) քաղաքում գտնվում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին-ը, որը Հայ առաքելական եկեղեցու հոգևոր կենտրոնն է։
Մեծամոր քաղաքում գտնվում է Մեծամորի ատոմային էլեկտրակայան-ը, որը Հայաստանի գլխավոր էլեկտրաէներգիա արտադրող կայանն է։

4. Առանձնացրե՛ք Արմավիրի մարզի խոշոր, գերխոշոր և հայտնի գյուղերը:

Գերխոշոր գյուղեր են՝ Փարաքար, Սարդարապատ, Մարգարա։
Հայտնի խոշոր գյուղերից են՝ Դալարիկ, Մրգաշատ, Քարակերտ։

5. Արդյունաբերության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։

Էլեկտրաէներգետիկան, սննդի արդյունաբերությունը, շինանյութերի արտադրությունը։

6. Գյուղատնտեսության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։

Բանջարաբուծությունը, բոստանային մշակաբույսերի աճեցումը, խաղողագործությունը, պտղաբուծությունը, անասնապահությունը (ոչխարաբուծություն, թռչնաբուծություն, խոզաբուծություն)։

7. Մարզում ինչպիսի՞ նշանավոր վայրեր գիտես։

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին, Զվարթնոց տաճար, Սարդարապատի հուշահամալիր,Մուսալեռի հուշահամալիր։

Արդարությունը և վեհանձնությունը կարմիր գծի նման անցնում են և Սասունցի Դավիթ էպոսում և Մուշեղ սպարապետի ժամանակաշրջանում: Մեր պատմության շատ մեծանուն ունեցող անհատներ և գրական հերոսներ պատմության քառուղիներում միշտ պահել են արդարության ու վեհանձնության ուղղին: Այդ պատճառով էլ այդ գաղափարները դարձել են մեր ազգային մտածողության ու արժեհամակարգի ձևավորման կարևոր գործոններ: Սասունցի Դավիթը և Մուշեղ սպարապետը հենց արդարւթյան և վեհանձնության արժեքները կրող անհատներ են:

Մեր պատմական և գրական հերոսների արդարության և վեհանձնության անընդհատ կրկնվող դասերով ձևավորվել է ազգային մտածողություն և արժեհամակարգ: Ըստ Թումանյանի՝ Սասունցի Դավիթը այպիսի հերոս էր, որ արդարորեն պահեց իր պայմանը և թույլ տվեց, որ Մսրա Մելիքը երեք անգամ զարկի իրեն: Բայց նույնը չի կարելի ասել Մսրա Մելիքի մասին: Նրան Դավիթը իր երկու զարկը զիջեց՝ մոր և քրոջ խաթեր համար, իսկ Մսրա խաբեբան դիմեց խորամանկության և Դավիթին գցեց հորը: Սասունցի Դավիթը Մսրա Մելիքին սպանելուց հետո ցույց տվեց իր վեհանձնությունը և Մսրա զորքին հետ ուղղարկեց իրենց երկիր պայմանով, որ այլևս չեն հարձակվի Սասունի վրա: Այդպիսի իրավիճակ կա նաև Մուշեղ սպարապետի և Շապուհ II — ի պատերազմում: Երբ Մուշեղը հաղթեց Շապուհի զորքին, Շապուհը վախից փախան և թողեց իր կանանոցը: Մուշեղը կարող էր վնասել կամ անպատվել կանանց, բայց դրա տեղը Մուշեղը ցույց տվեց իր վեհանձնությունը, և հետ ուղղարկեց կանանոցը Շապուհին: Մուշեղի արարքը անգամ խարդախ Շապուհի մոտ հարգանք առաջացրեց և նա իր գավաթի վրա քանդակել տվեց սպիտակ ձևավոր Մուշեղին: Եվ այդպես արդարությունը և վեհանձնությունը ձևավորել է ազգային արժեհամակարգ և դարձել հայերի այցեքարտը:

Այսպիսով՝ արդար և վեհանձ լինելը հայկական ընտանիքներում դաստիարակվող և խրախուսվող արժեքներ են: Իսկական ուժը, դա միայն կոպիտ ուժը չէ, այլ անգամ թշնամու հետ ազնիվ վարվելն է: Արդարությունը միշտ մեծ դեր է ունեցել Հայաստանում, և միշտ էր շարունակելու է ունենալ:

ա) 2n, 12

գ) 3n — 1, 17

ե) 11n, 14641

ա) a1 = 3

a2 = 5

a3 = 7

a4 = 9

գ) b1 = 0.5

b2 = 2

b3 = 8

b4 = 32

ե)

Հարոգենները գտնվում են 7 խմբում, գլխավոր ենթակում:

Դրանք են ` F, Cl, Br, I

Առաջադրանք՝

Որոշել հալոգեն ատոմների բաղադրությունը

F = 19 — 9 = 10

Cl = 35 — 17 = 18

Br = 80 — 35 = 45

I = 127 — 53 = 74

—

Հալոգենների իզոտոպները՝

_-17Cl³⁵ (17 p, 18n)17e | 35 — 17 = 18

_-17Cl³⁷ (17 p, 20n)17e | 37 — 17 = 20

Թեման՝<<Հալոգեններ>>

Առաջադրանք 1. Ինչու°  են  7-րդ խմբի գլխավոր ենթախմբի տարրերին  անվանում <<հալոգեններ>>, որ° տարրերն են դրանք,ինչպիսի°  միացությունների ձևով են տարածված բնության մեջ, գրեք օրինակներ։

Առաջադրանք 2. Գրեք հալոգենների ատոմների բաղադրությունը, ատոմների կառուցվածքը, վալենտականությունը և օքսիդացման աստիճանը միացություններում, գրեք  նյութերի օրինակներ  և  անվանեք։

Առաջադրանք  3.  Գրեք աղաթթվի ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները, ինչպե՞ս են ստանում աղաթթուն  լաբորատորիայում և արդյունաբերության մեջ, գրեք համապատասխան ռեակցիաների հավասարումները։

Առաջադրանք 4. Աղաթթվի ո°ր աղի 0,9 %֊անոց լուծույթն է կոչվում <<ֆիզիոլոգիական լուծույթ>>։ Կատարեք հաշվարկ.  500 գ ֆիզիոլոգիական լուծույթ պատրաստելու համար քանի° գրամ աղ և ջուր  պետք է վերցնել։

Առաջադրանք  5․ Ինչու° են հալոգենները համարվում կենսական տարրեր, որո°նք  են հալոգենների միացությունների դերը մարդու օրգանիզմում, պատասխանը հիմնավորեք։

Առաջադրանք  6․Ո՞ր բնագավառներում են կիրառում քլորը, աղաթթուն և կերակրի աղը։

Դասագրքից կատարել 46, 51,55,58 էջերի վարժությունները։

P = 40 սմ

r = 4.8 սմ

__

S = ?

_

S = pr

p = 40/2 = 20

S = 40 x 4.8 = 96

S = 36 x 7 = 252 սմ²

sin a = √3/2

a = 60

c = 60

b = 180 — 60 = 120

d = 180 — 60 = 120

2 x 12 = 24

24 x 5 = 120 դմ²

I have been on many trips, but my favorite one was going to Arates with my class. It was my first time going on a three-day trip, so I was both excited and nervous. Before leaving, I hugged my parents so tight and didn’t want to let them go because I knew I was going to be without them for three whole days! I was a little sad, but also very happy because I was going with my classmates, not with random students.

Before we left, we visited the Holy Trinity Church, and then we all jumped onto the bus and the adventure started. I already missed my parents, so I kept calling my mom every few minutes to say “I love you” and “I miss you.” I think she was getting a bit tired of my calls. The road was long, but the view kept getting more and more beautiful.

We passed through Yerevan, Artashat, Yeraskh, Areni, Getap, Yeghegis, and Hermon. On the way, we stopped at Zorats Church.

Finally, we arrived in Arates. We explored the area, saw the kitchen, the cute huts for girls and boys, and the place where we would have our campfire.

When we arrived, we explored everything. The kitchen, the small huts for girls and boys, and the place where we would later sit around the campfire. After resting a little, we had a first aid lesson near the campfire area. We learned how to help someone if they got hurt, how to bandage wounds, and how to stop bleeding. It felt serious but very useful.

We also spent a lot of time playing sports like volleyball, badminton, and football. In the mornings, we woke up early for exercise in the cool fresh air, then enjoyed breakfast together. Sometimes we hurried back to our cozy beds for a short rest before the next activity.

One of the most exciting parts was the shooting practice. We learned how to aim properly and hit the target. Everyone did well, and it was a very interesting experience. We also went hiking to the northern waterfall and walked through the Arates forest. There, we had a training activity with practice weapons. We worked in teams, walked carefully, listened for signals, and quickly lay down when we heard a “shot.” It felt like we were in a real adventure movie.

Later, we collected wood for the campfire and carried it back together. In the evening, we cooked and even made pancakes. I was so happy to help with baking. We ate, laughed, and enjoyed our sweet little party.

When it got dark, we sat around the warm campfire, listened to stories, talked, and shared our feelings. Those moments felt calm, cozy, and unforgettable.

During this trip, I learned many new things, including some military-style skills, but most importantly, I created beautiful memories with my friends.

Խոսքերը մեծ ուժ ունեն, հատկապես եթե դրանք ասվում են համառորեն ու անընդհատ: Այդպես մարդը կարող է ակամա հավատալ այդ խոսքերին և գնալ անսպասելի քայլերի: Այդպիսի ուժ ունեցավ Թըմկա տիրուհու վրա, աշուղի երգերը: Բայց նաև կան այնպիսի մարդիկ, ովքեր ավելի ուժեղ են և կայացած: Եվ նրանց իրենց ճանապարհից շեղելը անհնարին է: Նրանք պայքարող և դժվարություններից չվախեցող մարդիկ են: Այդպիսին էր Այծեմնիկը, որը անգամ կյանքի գնով պատրաստ էր պաշտպանել իր հայրենիքը: Իսկ Թըմկա տիրուհին թագի փայլից կուրացած գնաց դավաճանության:

Մինչև արարք կատարելը, յուրաքանչյուր մարդ պետք է մտածի, կշռադատի արարքի հետևանքների մասին, ապա նոր որոշում կայացնի: Իսկ եթե մարդ գործում է հիպնոսի ազդեցության տակ , ապա նրա սխալվելու հավանականությունը մեծանում է: բայց ամեն դեպքում, դա իրենց չի արդարացնում, քանի որ արարքը ունենում է դժվար հետևանքներ: Իմ կարծիքով, Թըմկա տիրուհին կարող էր չենթարկվեր Նադիր շահի խորամանկությանը: Եթե լիներ ավելի վստահ և ուժեղ, կկարողանար ոչ միայն չտրվեր խորամանկ խոսքերի ուժին, այլ նաև կօգներ քաջ ամուսնուն և կլիներ միշտ նրա կողքին: Բայց չնայած դրան, Թըմկա տիրուհին հավատաց, որ նա արժանի է ավելիին քան ունի: Դա բավական էր, որ նրա գնար և դավաճաներ իր սիրելիին, ընդհամենը գահի համար: Իսկ երբ հասկացավ իր գործած արարքի նողկանքը, սառը ցնցուխի դեր կատարեց, և չվախենալով շահից ասաց այն, որ նա զղջում է, բայց գահ ստանալու տեղը, ստացավ այն ինչի արժանացավ՝ այսինքն մահ: Եթե ես համեմատեմ Այծեմնիկին և Թըմկա տիրուհուն, կասեմ որ բոլորս պետք է լինենք ինչպես Այծեմնիկը, քանի որ գիտակցական մահը անմահություն է , իսկ անգիտակից մահը՝ ուղղակի մահ: Վատ արարք գործելով, դու արժանանում ես անեծքի, իսկ լավ արարքը միշտ գովասանքի և լավ հիշողության է արժանի:

Այսպիսով՝ կարելի է ասել, որ ոչ ոք պաշտպանված չէ վատ արարք գործելուց: Սակայն ուժեղ և իրենց անելիքը իմացող մարդիկ շատ քիչ են սխալվում և նրանց յուրաքանչյուր արարք մտածված և կանխատեսելի է: Յուրաքանչյուրս արդեն գիտենք և տարբերում ենք լավը վատից, և մեր արարքները հիմնված են մեր ընտրության վրա: Ընտրություն կատարելիս մարդ կարող է սխալվել, բայց կան սխալներ, որոնք կյանք են արժենում: Իսկ փոքր սխալները միշտ կարելի ուղղել և դրանցից դասեր քաղել: Օրինակ եթե ես հայտնվեի դժվար իրավիճակում, կփորձեի շարժվել լավի և վատի իմ պատկերացումներով, քանի որ ես արդեն կոնկրետ կարող եմ տարբերել , թե որ արարքն է լավ, և որը՝ վատ:

ա) 11111

բ) 7

գ) 0

դ) 2

ե) 13

զ) 4

ա) a1 = 2 + 1 = 3

a2 = 4 + 1 = 5

a3 = 6 + 1 = 7

a4 = 8 + 1 = 9

a5 = 10 + 1 = 11

(3, 5, 7, 9, 11)

բ) a1 = 7(1 — 2) = -7

a2 = 7(2 — 2) = 0

a3 = 7(3 — 2) = 7

a4 = 7(4 — 2) = 14

a5 = 7(5 — 2) = 21

(-7, 0, 7, 14, 21)

գ) a1 = -4 + 2 = -2

a2 = -8 + 2 = -6

a3 = -12 + 2 = -10

a4 = -16 + 2 = -14

a5 = -20 + 2 = -18

(-2, -6, -10, -14, -18)

դ)a1 = 1.5 + 2 = 3.5

a2 = 3 + 2 = 5

a3 = 4.5 + 2 = 6.5

a4 = 6 + 2 = 8

a5 = 7.5 + 2 = 9.5

(3.5, 5, 6.5, 8, 9.5)

ե) a1 = 3

a2 = 9

a3 = 27

a4 = 81

a5 = 243

զ) x1 = 6 x 1 = 6

x2 = 6 x 2 = 12

x3 = 6 x 4 = 24

x4 = 6 x 8 = 48

x5 = 6 x 16 = 96

(6, 12, 24, 48, 96)

ա) a3 = (3 — 3)⁵ = 0

a4 = (4 — 3)⁵ = 1

(0, 1)

բ)b3 = (3 + 1)^-1 = 1/4

b4 = (4 + 1)⁰ = 1

(1/4, 1)

գ) e3 = (-1)³ x 3 = -3

e4 = (-1)⁴ x 4 = 4

(-3, 4)

ա) n

բ) 1/n

գ) n!

դ) 10ⁿ

ե) n⁷

զ) n — 1/n

ա) n²

բ) (n — 1)³

գ) (-2)ⁿ

դ) nⁿ⁺¹

ե) (-n)^{n — 1}

զ) (-1)^{n — 1}

ա) 4x = 29 — 7y

x = 29 — 7y/4

(29 — 7y/4)² + y² = 13

(29 — 7y)² + 16y² — (13 x 16) = 0

65y² — 406y + 633 = 0

D = 256 = 16²

y1 = 211/65, y2 = 3

__

x1 = 102/65, x2 = 2

բ) 5x = 18 + 7y

x = 18 + 7y/5

24y² + 252y — 276 = 0

6y² + 63y — 69 = 0

D = 5625 = 75²

y1 = 1, y2 = -23/2

x1 = 5, x2 = -25/2

գ) 5y = 5x — 15

y = x — 3

x² + 10x + 21 — (x — 3)² = 0

16x = -12

x = -3/4

y = -3/4 — 3 = -15/4

դ)

y = 9

3x² — 6x — 9 = 0

x² — 2x — 3 = 0

D = 16 = 4²

x1 = 3, x2 = -1

x1 + x2 = -b/a

x1x2 = c/a

__

ա) x1 + x2 = -8

x1x2 = -1

x1 = -6, x2 = -2

__

x1 + x2 = 6

x1x2 = 8

x1 = 4, x2 = 2

∅

Արամ — x | y — 1

Աննա — x + 1 | y — 7

(x + 1)(y — 7) = 660

x(y — 1) = 660

x = 660/y -1

(660/(y — 1) + 1) (y — 7) = 660

(660 + y — 1) (y — 7) = 660(y -1)

(659 + y)(y — 7) = 660y — 660

y² — 8y — 3953 = 0

D = 64 + 15812 = 15876 = 126²

y = 8 + 126/2 = 134/2 = 67

x = 660/66 = 10

Պատ.՝ 10 Խնդիր: