День: 9 апреля 2026

ՀԱՐՑԵՐ ԵՎ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ

1. Նկարագրե՛ք Վայոց ձորի մարզի աշխարհագրական դիրքը:

Վայոց Ձորը գտնվում է Հայաստանի հարավ-արևելքում։ Մարզն ունի երկու ներսի և երկու արտաքին սահման։ Գլխավոր ճանապարհները անցնում են լեռնանցքներով, որոնք դժվարամատչելի են։

2. Վերլուծե՛ք Վայոց ձորի բնառեսուրսային ներուժը:

Մարզը քիչ ռեսուրսներով է հարուստ։ Հիմնական ռեսուրսներն են՝ արոտավայրերը, գյուղատնտեսական հումքը (խաղող, կաթ, բուրդ) և որոշ բնական հուշարձաններ՝ զբոսաշրջության համար։

3. Առանձնացրե՛ք Վայոց ձորի քաղաքները և հայտնի գյուղերը:

Քաղաքներ՝ Եղեգնաձոր (7,2 հազար), Վայք (5,5 հազար), Ջերմուկ (4,2 հազար) Գյուղեր՝ ամենամեծը Մալիշկան (4,7 հազար), նաև հայտնի են՝ Եղեգնաձոր, Աղավնաձոր, Գլաձոր, Ագարակաձոր (ծագում է «ձոր» բառից)։

4. Մարզում արդյունաբերության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։

Փոքր ձեռնարկություններ՝ գորգերի, պանրի, շինանյութերի արտադրություն, խաղողի գինիներ և Ջերմուկի հանքային ջուր։

5. Գյուղատնտեսության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։

Անասնապահություն (բրդատու ոչխար, կաթնատու անասուն) – հիմնականը Ոռոգելի հողերում՝ խաղողագործություն, պտղաբուծություն, ցորեն։

6. Մարզում ինչպիսի՞ նշանավոր վայրեր գիտես։

Ճարտարապետական՝ Գնդեվանք, Նորավանք, Պռոշաբերդ, Մոզավանի ավերակներ Բնական՝ Արփայի և Եղեգիսի հովիտներ, Մոզրովի և Մագիլի քարանձավներ

7. Ինչ առանձնահատկությամբ է աչքի ընկնում մարզը։

Լեռնային, կտրուկ ռելիեֆով, քիչ բնակեցված, գյուղատնտեսական ու անասնապահական բնույթով, զբոսաշրջության ու բնական-բնապահպանական տեսարժան վայրերով։

Ամեն ոք պայքարում է իր գոյության, ինքնության, աշխարհում իր տեղի համար: Պայքարելու հատկությունը բնորոշ է բոլոր կենդանի արարածներին: Այն կարող է լինել դաժան, երկար և տհաճ: Սակայն կարևորը արդյունքն է՝ ինչի համար որ պայքարում են: Պայքարն էլ ունի ազնիվ և անազնիվ կողմեր: Ազնիվ պայքարը, դա պայքար է ինքնության պահպանման և հայրենի հողի համար, իսկ անազնիվը, երբ փորձում ես խլել ուրիշի ինքնությունը և հողը:

Պայքար կարող է մղել իր հոգևոր ուժերին վստահ և արժեքներ ունեցող անհատները կամ ժողովուրդները: Սակայն պայքարը ոչ միայն մարդկանց է բնորոշ, այլ նաև կենդանիներին: «Կանաչ Դաշտ» ստեղծագործության մեջ կարմիր պառավ ձին իր թե՛ ֆիզիկական, թե՛ հոգևոր ուժերը ներդրեց իր զավակին պաշտպանելու և պահպանելու համար: Դա մայրական բնազդն է և անսահման սերը, որը մղում է հրաշագործության: Այս պայքարը ցույց է տալիս մայրական սիրո անձնազոհ ուժը: Բայց այստեղ պայքարում էր նաև գայլը, որը գիտեր, որ տանը իրեն սպասում են իր սոված ձագուկները: Նրա պայքարն էլ էր հանուն ձագերի, բայց ձիու պայքարն ազնիվ էր, իսկ գայլինը՝ ոչ: Սա ցույց է տալիս, որ նույն նպատակի համար մեկը համարվում է ազնիվ, մյուսը՝ անազնիվ: Մյուս պայքարը հայ ժողովրդի պայքարն էր հանուն գոյության: Թուրքերի հարձակումը ոտքի հանեց ամբողջ հայ ժողովրդին, որպեսզի պաշտպանի իր հայրենի հողը և ինքնությունը: Դա կարծես մեր ժողովրդի վերջին ճիգն էր՝ պայքարը այդ օրհասական պահերին: Միակ նպատակն էր կարողանալ պահպահել հող հայրենին և ցույց տալ աշխարհին, որ մենք թեկուզ փոքր ազգ ենք, բայց միշտ պատրաստ ենք պահել մեր տունը և մեր զավակներին: Եվ իրոք Մայիսյան հերոսամարտը ոսկե տառերով գրվեց մեր պատմության մեջ և պահպանեց մեր գոյությունը որպես ազգ:

Այսպիսով՝ ամեն պայքար ունի նպատակը, և վերջնագծին հասնելու համար պետք է ներդնել ամեն ինչ: Ազնիվ պայքարը միշտ հիշվում է սերունդների կողմից և դառնում փայլուն օրինակ սերունդներ դաստիարակելու հակար:

an = a1 x q^n-1

S = a1/1 — q

ա) 4 x 1/3 = 4/3 Այո

բ) a2 = -3 x 0.1 = -30 Սյո

գ) a1 = 4/3 Ոչ

դ) Ոչ

ե) Ոչ

զ) Ոչ

է) Ոչ

ա) Ոչ

բ) Այո

q = 0.25/0.5 = 0.5

S = 0.5/1 — 0.5 = 1

գ) Ոչ

դ) Ոչ

ա) S = 5/4 = 1 1/4

բ) S = 5 x 2 = 10

գ) S = -2/0.8 = -2.5

դ) S = -3 x 4 = -12

ե) S = 18/9/7 = 2 x 7 = 14

զ) S = -13/1/7 = -13 x 7 = -91

w (H2O) = 70%

Օրգանական նյութեր՝

w (սպիտակուցներ) = 20%

w (Ածխաջրեր, ճարպեր, նուկլեինաթթներ) = 7%

Cl + H | OH = HCl + HOCl — HCl, O

 Թեմայի անվանումը՝  << Համար մեկ նյութը Երկրագնդում՝ Ջուր>>   

Թեմատիկ հարցեր և վարժություններ.

1. Ինչո՞ւ  է  ջուրը  համարվում  համար մեկ նյութը Երկրագնդում

Ջուրը կյանքի հիմքն է․ բոլոր կենդանի օրգանիզմները դրա կարիքն ունեն, և առանց ջրի կենսագործունեությունը անհնար է։

2. Ջրի ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները որո՞նք են

Ֆիզիկական՝ անգույն, անհոտ, անճաշակ հեղուկ, ունի 3 վիճակ (սառույց, ջուր, գոլորշի) Քիմիական՝ կազմված է ջրածնից և թթվածնից (H₂O), լավ լուծիչ է, մասնակցում է բազմաթիվ քիմիական ռեակցիաների

3. Որո՞նք են ջրի անոմալ հատկությունները

Սառչելիս ծավալը մեծանում է Ամենաբարձր խտությունը ունի +4°C-ում Բարձր ջերմատարություն ունի

4. Ո՞րն է  համարվում մաքուր  խմելու ջուր      

Այն ջուրը, որը չի պարունակում վնասակար նյութեր, մանրէներ և անվտանգ է մարդու առողջության համար, նաև քաղցրահամ է:

5. Ինչպե՞ս կարելի է ստուգել ջրի մաքրությունը

Լաբորատոր հետազոտությամբ Ֆիլտրերով և հատուկ սարքերով Համի, հոտի և գույնի դիտարկմամբ (բայց սա լիովին հուսալի չէ)

6. Ո՞րն է  կոշտ ջուրը, ինչու՞ է այն դառնահամ

Կոշտ ջուրը պարունակում է կալցիումի և մագնեզիումի աղեր, դրա պատճառով ունի դառնահամ և վատ է փրփրում օճառը։

7. Ջրի տարբեր տեսակները ի՞նչ վնասներ և օգուտներ կարող են հասցնել

Մաքուր ջուր՝ օգտակար է առողջության համար

Հանքային ջուր՝ կարող է օգտակար լինել, բայց չափից շատ՝ վնասակար:

Աղտոտված ջուր՝ առաջացնում է հիվանդություններ:

8. Որո՞նք են ջրի աղտոտման տեսակները

Քիմիական (թունավոր նյութեր)

Կենսաբանական (մանրէներ, բակտերիաներ)

Մեխանիկական (փոշի, աղբ)

9. Կարելի՞ է խմելու ջուրը վարակազերծել քլորով

Այո, կարելի է։ Քլորը ոչնչացնում է մանրէները, բայց պետք է օգտագործել ճիշտ չափաբաժնով։

10. Ինչու՞ են  ասում ՝առանց ջրի կյանք չկա․․․

Քանի որ ջուրը անհրաժեշտ է բոլոր կենդանի օրգանիզմների գոյության, աճի և զարգացման համար։

Լաբորատոր փորձեր՝ <<Ո՞րն է  համարվում մաքուր  խմելու ջուր >>