Месяц: Октябрь 2024

Դասի հղում ։

Տեսասահիկ։

Այլ հղումներ՝ 1․ 2․ 3․

1. Նշել Իտալիայի աշխարհագրական դիրքի առավելություններն ու թերությունները:

Իտալիայի աշխարհագրական դիրքը ունի մի շարք առավելություններ, ինչպիսիք են այն, որ գտնվում է Եվրոպայի կենտրոնում, ինչը նպաստում է առևտրային և տրանսպորտային կապերին, ինչպես նաև հարուստ գյուղատնտեսական արտադրանքին շնորհիվ միջերկրածովյան կլիմայի:

Սակայն, որոշ շրջաններում արդյունաբերական զարգացումը սահմանափակված է, իսկ սեյսմիկ ակտիվությունը բարձրացնում է երկրաշարժերի ռիսկը: Բացի այդ, բնապահպանական խնդիրներն ու կլիմայական փոփոխությունները կարող են բացասական ազդեցություն ունենալ երկրի տնտեսության և առողջության վրա:

1. Պատմի՛ր Իտալիայի բնական ռեսուրսների և օգտակար հանածոների մասին:

Իտալիայում կան տարբեր բնական ռեսուրսներ, որոնցից ամենակարևորները գյուղատնտեսական արտադրանքն է, օրինակ՝ ձիթապտուղ, գինի, պտուղներ և բանջարեղեն: Երկրի մերձարևադարձային կլիման նպաստում է այս արտադրանքներին:

Իտալիայի օգտակար հանածոներն ընդգրկում են արծաթ, պղինձ, քարային ածխ և գիպս։ Չնայած դրանց առկայությանը, արդյունահանումը սահմանափակ է, իսկ բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումն ու պահպանումը մեծ կարևորություն ունեն տնտեսության համար։

1. Ի՞նչ դեր ունի Իտալիան ժամանակակից աշխարհում:

Իտալիան ժամանակակից աշխարհում կարևոր դեր է խաղում որպես տնտեսական և մշակութային կենտրոն։ Այն Եվրամիության խոշորագույն տնտեսություններից մեկն է, որն աչքի է ընկնում նորաձևության և ավտոմեքենաների արտադրությամբ։

Բացի այդ, երկրի հարուստ մշակութային ժառանգությունը և պատմական վայրերը գրավում են միլիոնավոր զբոսաշրջիկների։ Իտալիան նաև ակտիվ մասնակցում է միջազգային կազմակերպություններին

1. Ո՞ր կլիմայական գոտում է գտնվում:

Իտալիան հիմնականում գտնվում է միջերկրածովյան կլիմայական գոտում, որը բնութագրվում է տաք, չոր ամռան և մեղմ, անձրևոտ ձմեռով։ Հյուսիսային մասում, հատկապես Ալպերում, կա սառնամանիքային կլիմա։

1. Պատմի՛ր բնակչության մասին:

Իտալիայի բնակչությունը կազմում է մոտ 60 միլիոն մարդ, հիմնականում իտալացիներ, բայց նաև մի շարք էթնիկ խմբեր, ինչպիսիք են արաբները և ալբանացիները։

Բնակիչները հիմնականում խոսում են իտալերեն, իսկ որոշ շրջաններում օգտագործվում են տարածաշրջանային լեզուներ։ Իտալիան հայտնի է իր բարձր կյանքի որակով և զարգացած առողջապահության ու կրթության համակարգերով, ինչը գրավում է ներգաղթյալներին։

1. Ի՞նչ գիտես Վենետիկի մասին:

Վենետիկը Իտալիայի եզակի քաղաք է, որը գտնվում է Վենետիկի լագունայում և բաղկացած է 118 կղզուց։ Այն հայտնի է իր պատմական կենտրոնով և Սուրբ Մարկոսի տաճարով, որը ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության մաս է։ Վենետիկը շատ զբոսաշրջիկների է գրավում իր գոնդոլաներով, սակայն enfrenta է ջրի մակարդակի բարձրացման խնդիրներ։

1. Ուրվագծային քարտեզի վրա նշել Իտալիայի հարևան պետությունները, ափերը ողողող ջրային ավազանները, արդյունաբերական խոշոր կենտրոնները:

Բոլոր եռանկյունները հավասար են, քանի որ նրանց կողմերը տրված եռանկյան կողմերի կեսերն են, իսկ կեսերը հավասար են:

Քանի որ AC և BD, O կետով բաժանված են, երկու հավասար մասերի = > BH նույնպես բաժանված է երկու հավասար մասի = > BH = 2OK

Քանի որ միջին գիծը երկու կողմերը բաժանել է երկու հավասար մասերի = > բարձրությունը նույնպես բաժանել է երկու հավասար մասերի:

Քանի որ MS — ը ABC — ի միջնագիծն է = > որ MS || AC , MS = AC/2 |

Քանի որ HK ADC — ի միջնագիծն է = > որ HK || AC , HK = AC/2 | => MSKH — ը զուգահեռագիծ է:

Քանի որ MH ABD — ի միջնագիծն է = > որ MH || BD , MH = BD/2 |

Քանի որ SK BDC — ի միջնագիծն է = > որ SK || BD , SK = BD/2 |

Քանի որ AD || BC (Հիմք), AB հատող = > <A + <B = 180

Քանի որ АК || BC = > <BFA և <FAD հավասար են, քանի որ դրանք փոխկապակցվախ անկյուններ են`զոգահեռ գծերի վրա:

1. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր բաղադրյալ բառերով:

Մանր նկարներ անող — մանրանկարիչ

թռչուններ բուծելու տեղ — թռչնաբուծարան

գյուղի տնտեսությանը հատուկ — գյուղատնտեսական

միտք հղանալը — մտահղացում

արդյունք ունեցող — արդյունավետ

աշխատանքը սիրելը — աշխատասեր

հավասար  կշիռ  ունենալը — հավասարակշիռ

բառերի մասին գիտություն — բառագիտություն

2. Տրված բաղադրյալ բառերի իմաստներն արտահայտի՛ր բառակապակցություններով:

Մատնաչափ — մատի չափ

կիսագունդ — գնդի կեսը

անհարթ — հարթություն չունեցող

անտեսանելի — տեսանելի չլինող

ինքնաշարժ — ինքն իրեն շարժվող

սկզբնական — սկիզբը ցույց տվող

արեմտաեվրոպական Արևմտյան Եվրոպային հատուկ

աստղադիտարան — աստղերը դիտելու վայր

համաշխարհային — ամբողջ աշխարհին բնորոշ

հավասարաչափ — հավասար չափ ունեցող

3. Տրված բառերը բաժանի՛ր ըստ խոսքի մասի պատկանելության գոյական, ածական, թվական, դերանուն, բայ, մակբայ, կապ, շաղկապ, ձայնարկություն, վերաբերական:

գոյական — թութակ, հովիվ, կացին,

ածական — դանդաղ, արագ, դեղին, երկար,

թվական — Հարյուր իննսուներեք, երրորդ

դերանուն — դու, բոլորը,

բայ — ընկերանալ, կրկնել, մտերմանալ

մակբայ — կամաց-կամաց

կապ — վրա, բացի, մասին

շաղկապ — թե, որպեսզի, որովհետև

ձայնարկություն — վա՜յ,ա՜խ, է՜

Վերաբերական — կարծես, անշուշտ, հավանաբար։

Դասի հղում ։

Տեսասահիկ։

Այլ հղումներ՝ 1․ 2․ 3․

1. Նշել Իտալիայի աշխարհագրական դիրքի առավելություններն ու թերությունները:

Իտալիայի աշխարհագրական դիրքը ունի մի քանի առավելություններ, ինչպես օրինակ՝ Միջերկրական ծովի մոտ լինելը, որն նպաստում է առևտրին և զբոսաշրջությանը: Սակայն, այն նաև ենթարկվում է երկրաբանական ակտիվությանը, ինչը մեծացնում է երկրաշարժերի վտանգը, իսկ որոշ քաղաքներում բնակչության խտությունը հանգեցնում է ենթակառուցվածքների խնդիրների:

1. Պատմի՛ր Իտալիայի բնական ռեսուրսների և օգտակար հանածոների մասին:

Իտալիան հարուստ է գյուղատնտեսական ռեսուրսներով, այդ թվում՝ գինի, ձիթայուղ և մրգեր: Այն նաև ունի օգտակար հանածոներ, ինչպիսիք են քարածուխ, երկաթի հանքաքար և բարձրորակ մարմար: Նավթի և բնական գազի պահուստները սահմանափակ են, բայց երկրում զարգանում են նաև նոր էներգիայի աղբյուրներ, ինչպես օրինակ՝ արևային էներգիան:

1. Ի՞նչ դեր ունի Իտալիան ժամանակակից աշխարհում:

Իտալիան ժամանակակից աշխարհում կարևոր դեր է խաղում քաղաքական և տնտեսական ասպարեզներում՝ լինելով Եվրոպական Միության և ՆԱՏՕ-ի անդամ։ Նրա տնտեսությունը զարգացած է, հատկապես շքեղ ապրանքների և զբոսաշրջության ոլորտներում։ Իտալիան հայտնի է իր հարուստ մշակույթով, արվեստով և պատմությամբ, որոնք մեծ ազդեցություն ունեն համաշխարհային մշակույթի վրա։ Այլ ոլորտներում, ինչպիսիք են գիտությունը և տեխնոլոգիան, Իտալիան նաև նպաստում է նորարարություններին և հետազոտություններին։

1. Ո՞ր կլիմայական գոտում է գտնվում:

Իտալիան հիմնականում գտնվում է ՄերՄիջերկրական կլիմայական գոտում, որը բնութագրվում է տաք, չոր ամառներով և մեղմ, անձրևոտ ձմեռներով։ Երկրի հարավային և առափնյա հատվածները առավել ուժեղ Միջերկրածովյան կլիմա ունեն, մինչդեռ հյուսիսային շրջաններում, օրինակ՝ Ալպերում, կարող են հանդիպել նաև սառույցային և լեռնային կլիմայական պայմաններ։

Այսպիսով, Իտալիայի տարբեր հատվածներում կարելի է գտնել տարբեր կլիմայական պայմաններ, սակայն հիմնականում այն դասվում է Միջերկրական կլիմայական գոտու մեջ։

1. Պատմի՛ր բնակչության մասին:

Իտալիայի բնակչությունը մոտ 58 միլիոն է, որից մեծ մասը կենտրոնանում է քաղաքներում, հատկապես Ռոմայում, Միլանում և Նապոլիում։ Երկրում խոսում են հիմնականում իտալերեն, սակայն տարածված են նաև տարածաշրջանային լեզուներ և դիալեկտներ։ Իտալիան մեծ թվով զբոսաշրջիկների ու միգրանտների է ընդունում, ինչը նպաստում է մշակութային բազմազանությանը։ Ավելին, բնակչությունը մեծ մասամբ ծերանում է, ինչը կարող է առաջացնել սոցիալական և տնտեսական մարտահրավերներ:

1. Ի՞նչ գիտես Վենետիկի մասին:

Վենետիկը Իտալիայի հյուսիսում գտնվող մի յուրահատուկ քաղաք է, որը գտնվում է Վենետիկի լճի վրա։ Այն հայտնի է իր գեղեցիկ ջրանցքներով, սուրբ Մարկոսի տաճարով և Դոգի պալատով։ Քաղաքը մեծ թվով զբոսաշրջիկներ է գրավում, բայց enfrenta միջավայրի աղտոտման և ենթակառուցվածքների խնդիրներ։ Վենետիկը հիմնադրվել է 5-րդ դարում և եղել է կարևոր առևտրային կենտրոն։

1. Ուրվագծային քարտեզի վրա նշել Իտալիայի հարևան պետությունները, ափերը ողողող ջրային ավազանները, արդյունաբերական խոշոր կենտրոնները:

ա) √9 = 3

բ) √4 = 2

գ) 4 + 3 = 7

դ) √25 = 5

ե) 2 + 1 = 3

զ) √27 — 2 = √25 = 5

է) 3

ը) 0

թ) 11 + √25 = 5 + 11 = 16

ժ) √36 = 6

ա) 4√2

բ) 5

գ) 12√3

դ) 2√5

ե) 2√2

զ) 8 — 4 = 4

է) 4 — 3 = 1

ը) 2√2

ա) √36 + 64 = √100 = 10

բ) 2 x 6 = 12

գ) 4 x 3 — 9 x 2 = 12 — 18 = -6

դ) 5 x 4 — 24 = 20 — 24 = -4

ե) 2√9 = 6 + 1 = 7

զ) 7 — 2 x 3 = 1

է) √8 + (-8) = 0

ը) √8 + 8 = √16 = 4

ա) √4 + √4 + 5 = 2 + 3 = 5

բ) 3√16 — 2√16 — 7 + √16 + 9 = 12 — 6 + 5 = 11

գ)√8 + 1 + √16 — √8 — 8 = 3 + 4 — 0 = 7

Առաջադրանք 1

Հայոց պատմություն/էջ 39-42 պատմել, էջ 43-ը գրավոր/

Հեթումյան արքայատոհմի հաստատումը: Հեթում Առաջին: Թագավորության թուլացումն ու անկումը:

•  Պատմել Հեթումյան արքայատոհմի հաստատման ընթացքի մասին:
• Ներկայացնել 1254թ.-ի հայ-մոնղոլական դաշինքի դրական, բացասական կողմերը Կիլիկյան Հայաստանի տեսանկյունից:
•  Պատմել Կիլիկյան թագավորության և Եգիպտոսի մամլուքյան սուլթանության պայքարի ընթացքի մասին:
• ՆերկայացրուԿիլիկյան Հայաստանում  Կաթոլիկ եկեղեցու և արևմտաեվրոպական ասպետների հետապնդած նպատակների մասին:
•  Ներկայացնել Կիլիկյան Հայաստանի թուլացման անկման մի քանի պատճառները, հիմնավորել:

——

Հեթումյան արքայատոհմի հաստատումը

Հեթումյան արքայատոհմը հաստատվեց 1226 թվականին՝ Հեթում Ա-ի գահակալությամբ և Զապել թագուհու հետ ամուսնությամբ։ Այս ընտանիքը դրեց Կիլիկյան Հայաստանի զարգացման հիմքերը՝ ամրացնելով արքունական իշխանությունը։

Հայ-մոնղոլական դաշինք (1254)

1254 թվականին Հեթում Ա-ն կնքեց դաշինք մոնղոլների հետ՝ մամլուքների դեմ պաշտպանության նպատակով։ Դաշինքն օգնեց թուլացնել արտաքին սպառնալիքները, սակայն հանգեցրեց Եգիպտոսի հետ թշնամանքի և որոշ քրիստոնյա պետությունների դժգոհության։

Կիլիկյան Հայաստանը և Եգիպտոսի մամլուքյան սուլթանությունը

Կիլիկյան Հայաստանը հաճախ էր պայքարում Եգիպտոսի մամլուքների հետ, որոնք ձգտում էին այն նվաճել։ Այս պատերազմներն ուղեկցվում էին երկրի ավերումներով և բերդերի կորստով։

Կաթոլիկ եկեղեցին և Արևմտաեվրոպական ասպետները

Կաթոլիկ եկեղեցին և ասպետները ձգտում էին Կիլիկիայում տարածել կաթոլիկ հավատը և հաստատել դաշինքներ՝ մուսուլմանական պետությունների դեմ։ Նրանք հաճախ ապահովում էին Կիլիկիայի ռազմական աջակցությունը՝ խաչակրաց արշավանքների նպատակներով։

Կիլիկյան Հայաստանի թուլացման պատճառները

Կիլիկյան Հայաստանի թուլացման պատճառներից էին մշտական պատերազմները մամլուքների հետ, ներքին քաղաքական անկայունությունը և տնտեսական դժվարությունները, որոնք դանդաղեցնում էին պետության զարգացումը։

—

Կիլիկյան մանրանկարչություն, Թորոս Ռոսլին, Սարգիս Պիծակ

Տեսաֆիլմերից մեկը դիտելուց հետո ամփոփել 20 նախադասությամբ:

Հայոց Կիլիկյան թագավորություն/ Մաս 1/,

Հայոց Կիլիկյան թագավորություն/ Մաս 2/

Կիլիկյան թագավորություն 

Ամփոփիչ աշխատանքներ

Հայ ժողովրդի պայքարն հայ նվաճողների դեմ: Զաքարյաններ:

Պատմեք քոչվորների դեմ հայ ժողովրդի մղած պայքարի մասին:

Թվարկեք հայկական պետության վերականգնման փորձերի ձախողման պատճառները:

Համեմատեք Բագրատունյաց Հայաստանը և Զաքարյանների իշխանապետությունը:

Ապացուցեք կամ հերքեք այն տեսակետը, որ հայկական կիսաանկախ իշխանությունները ժողովրդի գոյատևման խնդիր էին լուծում:

——

Քոչվորների դեմ պայքարը

Հայերը դարերով դիմակայել են քոչվորների ներխուժումներին՝ պահպանելով իրենց ինքնավարությունը բերդերում ու լեռներում։

Վերականգնման ձախողման պատճառները

Հայկական պետության վերականգնումը հիմնականում ձախողվում էր արտաքին հզոր թշնամիների և ներքին պառակտումների պատճառով։

Բագրատունյաց Հայաստան և Զաքարյանների իշխանապետություն

Բագրատունյաց Հայաստանը միասնական թագավորություն էր, իսկ Զաքարյանները կիսաանկախ իշխանություն էին Վրաց թագավորության ներքո։

Կիսաանկախ իշխանությունները և գոյատևման խնդիրը

Կիսաանկախ իշխանությունները օգնում էին հայերին պահպանել ինքնավարությունն ու ազգային մշակույթը օտար իշխանությունների ներքո։

——

-«Քոչվորական կայսրությունների առանձնահատկությունները»/ Պարտադիր նշել աղբյուները/:

«Քոչվորական կայսրությունների առանձնահատկությունները»

Քոչվորների կայսրապաշտությունը 

Պատմիր մոնղոլների, նրանց նվաճումների մասին:

Ներկայացրու հայերի  դրությունը,իրադարձությունների ժամանկագրությունը  մոնղոլական նվաճումների ժամանակ:

Ներկայացրու հետաքրքիր փաստեր մոնղոլների մասին:

Չինգիզ խանի ութ կանոնները   /շարադրիր .քո վերաբերմունքը այս կանոնների նկատմամբ/

Լրացուցիչ աշխատանք / ձեր ընտրությամբ մեկ  առաջադրանք կատարել/

7 փաստ Բաթու խանի մասին / թարգմանություն/

Չինգիզ Խանը հավանական է, որ 1220թ-ին եղել է Հայաստանում/   /վերլուծիր այս հոդվածը/:

Լենկ  Թեմուր/ Տեսաֆիլմը դիտելուց հետո  վերլուծիր նրա կերպարը/

Մոնղոլական արշավանքները/ հետազոտական աշխատանք/

• Նախաբան
• «Մեծ Յասա»՝ մոնղոլների հիմնական օրենք
• Մոնղոլական ցեղերի միավորումը Թիմուչինի կողմից
• Սիբիրի գրավումը Չինգիզ խանի կողմից և արշավանք դեպի Չինաստան
• Մոնղոլների արևմտյան արշավանքները
• Ոսկե Հորդայի ստեղծումը
• Մոնղոլական տերության անկման հիմնական պատճառը
• Վերջաբան․ Շատ հնարավոր է, որ Չինգիզ խանը եղել է Հայաստանում

Փոքրիկ դրախտը մեր շուրջն է, այնտեղ, որտեղ բնությունն իր գեղեցկությունն է բացում։ Այստեղ կանաչ տերևները, ծաղիկների բույրը և թռչունները երգում են, որոնք խաղաղություն են մատակարարում:

Երեխաները վազում են, խաղում և ուսումնասիրում այս հրաշալի անկյունը, իսկ մեծերը կարող են հանգստանալ, հեռանալ քաղաքային աղմուկից և վայելել բնական գեղեցկությունը։

Փոքրիկ դրախտում ամեն օր նոր օրվա սկիզբ է, որտեղ սերը և խաղաղությունը գերակշռում են։ Դա այն վայրն է, որտեղ կարող ենք գտնել երջանկությունը և հանգստությունը, պարզապես կանգ առնելով ու գնահատելով այն, ինչ մեզ շրջապատում է։

Ծերունին ուսուցչին խորհուրդ տվեց, իր աշակերտին թռչել սովորեցնել։ Նա թռչել ասելով, նկատի ուներ երևակայական թռիչքները, որոնք հրաշքներ են գործում։ Ուսուցիչը սկզբում չհասկացավ ծերունու խորհուրդը, բայց հետագայում հասկացավ և թևեր տվեց իր աշակերտին։

Սովորաբար, մարդիկ գնում են տաճար աղոթելու, հանգստանալու, շփվելու երկնայինի հետ, գուցե նաև անկնկալելու օգնություն իրենց դժվար իրավիճակներում։ Բայց այսօր եկեղեցին կամ Աստծո տունը փորձում են վերածել ցուցադրականի, իրենց ոչ Աստվածային արարքների համար աջակցություն այցլու։ Մարդկանց մեջ, եթե նրանք սրտով չեն հավատում, ապա նրանց հոգում բույն է դնում սատանան և մեծանում է սայթաքելու վտանգը։ Եվ երկինքը բողոքում է և իսկական սեր է պահանջում մարդկանցից միմիանց նկատմամբ։

Ազատ ապրել նշանակում է ազատ մտածել։

1. Ամեն մեկը անցնում է իր ճանապարհը իր երևակայության, իր մտքի ուժի և ֆիզիկական ուժի հնարավորությունների սահմաններում և ոչ մի խոչնդոտ չի խանգարի նրան տեղ հասնել։

2. Բարի եղիր բոլորի հանդեպ, հատկապես քեզ բարի կամեցողներին։

3․ Անկախ ամենինչից հեռանալիս մնացողներին բարի մաղթելուց, բարին բումերանգի օրենքով վերադառնում է քեզ։

4. Մեզ հանդիպած բարին, պետք չէ սպանել, կամ նսեմացնել, քանի որ այն միշտ անհրաժեշտ է մարդկանց։

5. Ողջույնին ողջույնով պատասխանիր։

6. Մի խոչընդոտիր ուրիշների առաջընթացին։

7. Երեխաներին ընդհունիր ու խրախուսիր։

8. Լավություն արա ու մոռացիր։

9. Վիրավորանքը նպատակ մի դարձրու, այլ անտեսիր։