- Սպիտակուցներ Սպիտակուցները սննդի կարնորագույնկառուցվածքային նշանակություն ունեցող տարրերիցմեկն ենֈ Սպիտակուցի նշանակությունը որպեսկառուցվածքային տարր, ապացուցվում է նաևնրանով, որ մի շարք տրոպիկական շրջաններում,որտեղ առկա է սննդի խրոնիկ սպիտակուցայինանբավարարություն, բնակչությանը բնորոշ են աճի ուզարգացման ցածր տեմպերը, կարճ հասակըֈՍպիտակուցները օրգանիզմի գենետիկ ծրագրերնիրականացնող աշխատանքային գործիքներն ենֈՍրանք օժտված են նաև բազմաթիվ կենսաբանականֆունկցիաներով՝ ֆերմենտատիվ, հորմոնային,պաշտպանական, փոխադրողական, կծկողական,տեսողական և այլն:
- 3. ԳլյուկոզաԳլյուկոզան պոլիշաքարների կառուցվածքային հիմնականմիավորն է, այն մտնում է նաև դիսախարիդների ևմալտոզայի կառուցվածքի մեջֈ Արյան հիմնական շաքարնէ, ներծծվում է ստամոքս-աղիքային տրակտումամբողջապես և շատ արագ մասնակցում է գլիկոգենիառաջացմանը, անհրաժեշտ է աշխատող մկանների ևուղեղի սնուցմանըֈ Արյան մեջ նրա մակարդակըկարգավորում է ախորժակըֈ Հեշտությամբ կարող էվերածվել ճարպերի հատկապես հավելյալ քանակներիդեպքումֈ Գլյուկոզայի աղբյուր են հանդիսանում մրգերը,հատապտուղները: Մեղրում գլյուկոզայիպարունակությունը հասնում է 36,2%-իֈ Այն հանդիսանումէ հետվիրահատական և ծանր հիվանդների համարորպես կարևոր աջակցող սննդային միջոցֈ
- 4. Հանքային էլեմենտներԿենդանի բջիջների քիմիական կազմի 90%-իցավելին ներկայացված է 4 էլեմենտով` C, H, O, N:Մյուս 9%-ը դրանք այն էլէմենտներն են, որոնքլայնորեն եղել են առաջնային օվկիանոսում,որտեղ ծագել է կյանքը, դրանք են Na-ը, CI-ը, P-ն,Ca-ը, Mg-ը, K-ը, S-ը: Մնացած 1%-ըմիկրոէլէմենտներն են, որոնցից, ըստ որոշհեղինակների, մոտ 15-ը համարվում ենէսենցիալ: Հանքային տարրերը համարվում ենանփոխարինելի և դրանք անպայման մուտք ենգործում օրգանիզմ սննդի միջոցով: Ունենկառուցվածքային նշանակություն` մտնում ենատամների, ոսկրերի կազմի մեջ` նրանց տալովանհրաժեշտ ամրություն և կարծրություն:Ապահովում են արյան մակարդելիությունը:
- 5. Վիտամիններն օրգանական նյութերՎիտամիններ են, որոնց չնչին քանակներն անհրաժեշտ են մարդու և կենդանիների բնականոն նյութափոխանակության ու կենսագործունեության համար: Վիտամինները սննդի անփոխարինելի բաղադրիչներն են: Վիտամինները մասնակցում են նյութափոխանակության կարգավորմանը, ֆերմենտների առաջացմանը, խթանում են օրգանիզմում ընթացող քիմիական ռեակցիաները: Ազդում են նաև սննդանյութերի յուրացման վրա, նպաստում բջիջների բնականոն աճմանը և ամբողջ օրգանիզմի զարգացմանը: Ստամոքսի և տասներկումատնյա աղիքի խոցային, լյարդի հիվանդությունների, հաստ աղիքի բորբոքման և այլ դեպքերում վիտամինների յուրացումը խանգարվում է և կարող է առաջանալ դրանց անբավարարություն:
- 6. Կաթ Տարիքի հետ օրգանիզմի կողմից կալցիումի պահանջն աճում էֈ Այդ իսկ պատճառով շատ կարևոր է ամենօրյա սննդակարգում ներառել կալցիումով հագեցած մթերքֈ Կալցիումը խիստ անհրաժեշտ է ոսկրային համակարգին, ինչպես նաև անփոխարինելի դեր ունի օսթեոպորոզի կանխարգելման հարցումֈ Այս տեսակետից խորհուրդ է տրվում օգտագործել կովի ճարպազերծված կաթ, որը հարուստ է կալցիումով և շատ օգտակար է առողջության համարֈ
- 7. ԿանաչեղենՏարիքի հետ մարդու մոտ համային զգացողությունը բթանում է, և կերակուրը համեղ դարձնելու համար դրան հավելում են չափից շատ աղ, որը վնասակար է օրգանիզմինֈ Մինչդեռ աղի փոխարեն խորհուրդ է տրվում կերակրին հավելել կանաչեղեն, մասնավորապես` չորացրած տարբերակով, ինչպես նաև համեմունքներֈ Թարմ կանաչեղենը կերակուրը դարձնում է դյուրամարս և համեղֈ Ձմռան ամիսներին, երբ դժվար է թարմ կանաչեղեն հայթայթելը, այդ նույն արդյունքին կարելի է հասնել կերակրի մեջ չորացրած կանաչեղեն օգտագործելու միջոցով:
- 8. ՄանգոՄասնագետները բոլորին առաջարկում են ամռանն առողջսննդակարգ պահպանել ու նիհարել: Առաջին հերթին պետքէ ուշադրություն դարձնել մրգերի` մանավանդ մանգոյի վրա:Մասնագետների կարծիքով` այն կարող է շատ լավփոխարինել սենդվիչներին ու այն մթրեքներին, որոնք մենքսովորաբար ուտում ենք օրվա ընթացքում: Բացի այդմանգոյի մեջ կան նաև բավականին մեծ քանակությամբ այլսննդարար նյութեր ևս: Այսպիսով, մանգոյի վրա հիմնվածդիետան կարող է ոչ միայն նիհարեցնել, այլև կարող է ձեզզերծ պահել կարևոր միկրոէլեմենտների կորստից, ինչը շատդիետաների բացասական կողմն է: Հատկանշական է, որանհրաժեշտ նյութերի պակասը լրացնելու համար պետք չէշատ մանգո ուտել: Օրվա ընթացքում բավական է ուտելմիայն մեկ մանգո: Դա թույլ կտա լրացնել վիտամին C-իպակասը, ամրացնել ոսկորները, լրացնել կալցիումի,մագնիումի ու B խմբի վիտամինների պակասը:
- 9. Արգելված սննդային հավելանյութերԺամանակակից սննդային արտադրություննանհնար է պատկերացնել առանց սննդայինհավելումների: Գուցե նրանց առկայությունըպարտադիր է վառ, գունեղ, դոնդողանման,երկարադիմացկուն սնունդ ստանալու համար,բայց այդ հավելումներից շատերը վնասակար ենմեր փոքրիկների առողջության համար: Իհարկէ,ոչ բոլոր հավելումներն են վտանգավոր,հսկայական թիվ են կազմում չուսումնասիրվածհավելումները, բայց կան նաև մեծ թվով հայտնի,վտանգավոր և հիվանդածին հավելումներ:Վտանգավոր հավելումներ, որոնք առաջացնումեն չարորակ ուռուցքներ` E103, E105, E121, E123,E130, E131, E142, E152, E210, E211, E213-217, E240,E330, E447:
~ Կարոլինա Եսայանի ուսումնական բլոգ ~ 