~ Կարոլինա Եսայանի ուսումնական բլոգ ~

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

                                Ինքնաստւգման   առաջադրանքներ

                 «7,8-րդ  դաս.  հիմնական  բաժինների   կրկնողություն» 

                     Յուրաքանչիուր  առաջադրանքը  0,16  միավոր  է       

1. Ո՞ր  շարքում   են  գրված  միայն  ֆիզիկական  մարմիններ.

     1 )  քանոն, ապակի, գիրք, մեխ, ալյումին, ազոտ
     2)  սեղան, համակարգիչ, տետր, վարդ, մատանի
     3)  երկաթ, ֆոսֆոր, բաժակ,  գրիչ, թթվածին
     4)  պղինձ, ջուր,  սոդա,  արծաթ, ոսկի, ջրածին

2. Ո՞ր  շարքում  են  նյութերը  ներկայացված  ըստ  մարդու  օրգանիզմում  դրանց   զանգվածային   բաժնի  նվազման.

1) ածխաջրեր, ջուր, սպիտակուցներ, ճարպեր

2) սպիտակուցներ, ջուր, ճարպեր, ածխաջրեր

3) սպիտակուցներ, ածխաջրեր, ջուր, ճարպեր

4) ջուր, սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր

3. Ո՞ր  շարքում  են  չվերականգնվող  բնական  պաշարների  անվանումները.

       1)   բնական  գազ, անտառային  ծածկույթ, օդ, ջուր

       2)  մաքուր  ջուր, բերրի  հող, նավթ, ածուխ

       3)  բույսեր, կենդանիներ, մետաղներ, օդ

       4)  մետաղներ, բնական  գազ, ածուխ, նավթ

4. Քանի՞  նյութ  է  ներկայացված  հետևյալ  բառակապակցություններում. 

    ջրի  կաթիլ,  պղնձե  թաս,  ալյումինե կաթսա, ռետինե գնդակ, պղնձե  կուժ, սառցե  դղյակ.

    1)  3                                         2)  6                                           3)  4                                        4)  5

5. Նշվածներից  ո՞ր  շարքում   են   գրված  միայն   օրգանական   նյութեր.
1)  ջուր, թթվածին, կավիճ, սպիրտ, ճարպ, քլոր
2)  կերակրի աղ, սպիտակուց, ճարպ, ազոտ, մեթան
3)  սախարոզ, քացախաթթու, գլյուկոզ, սպիրտ, օսլա
4) սոդա, ջուր, ածխաթթու գազ, բենզոլ, ացետոն, օզոն

6. Ո՞ր  շարքում  են  գրված  միայն  պարզ  նյութեր.

1) ջուր, ալմաստ, ամոնիակ, օքսիդ, աղ

2) ծծումբ, ֆոսֆոր, սոդա, ազոտ, թթու, հիմք

3) թթվածին, ալմաստ,  օզոն, ֆուլերեն, ֆոսֆոր

4)  երկաթ,  ավազ,  դոլոմիտ, գրաֆիտ, մարմար

7. Քանի՞   քիմիական  տարր  է  առաջացնում  հետևյալ  պարզ  նյութերը`   թթվածին,  կարբին, սև  ֆոսֆոր, օզոն, ալմաստ, կարմիր  ֆոսֆոր, ֆուլերեն, գրաֆիտ, սպիտակ   ֆոսֆոր.  

      1)  6                                   2)  3                                 3)  4                                      4)  5

8. Քանի՞  բարդ  նյութ  է  գրված`  ջրածին,  թթու,  գլյուկոզ, ազոտ,  կաուչուկ,  հիմք, սախարոզ,  ալմաստ,  օսլա,  օքսիդ, երկաթ, ածխաթթու գազ,  աղ,  բութան, օզոն. 

1) 5                                  2)   7                                 3)   9                                  4)   10

9. Ո՞ր շարքում  են  գրված  միայն  բարդ  նյութերի  բանաձևեր.

    1)   Al, HCl,  Cu, Na₂SO₄                                                 3)  H₂O, N₂, MgO,  Ni, S₈

    2)   AgBr, H₂, CaCO₃, P₄                                                4)  NaOH, CO₂, NH₃, CuSO₄

10.  Ո՞ր շարքում  են  առկա  միայն  կովալենտային  կապերով  միացություններ.

     1)  NaCl, HCl, Cl₂, NaHCO₃                                      3)  H₂, NH₃, H₂O, CH₄

    2)  KBr, HNO₃, CaO, P₄                                            4)  N₂, Br₂, CuSO₄, Fe

11. Հետևյալ  մոլեկուլներից  որոնցու՞մ  է  առկա  և՛  իոնային, և՛  կովալենտային  կապ.

  ա)  H₂      բ)   CH₄      գ)  NH₃      դ)  Na₂O₂       ե)  N₂H₄      զ) NH₄Cl      է)  CaCl₂      ը)  Na₂O

   1) դ, զ                           2)  ա, բ, գ                               3)   դ, ե, զ                              4)  է, ը    

12. Սովորական պայմաններում  (20 ^oC)  ո՞ր  շարքի  բոլոր  նյութերն  են  գազեր.

       1)  կալիումի ֆտորիդ,  բրոմ,  յոդ,  ջուր

       2)  կերակրի  աղ, սոդա,  կավիճ, սպիրտ

       3)  քլոր, ածխաթթու  գազ,  թթվածին, ազոտ

       4)  կարմիր ֆոսֆոր,  օզոն, բրոմ, յոդ, օսլա

13. Որո՞նք  են  մոլեկուլային   բյուրեղավանդակով  պարզ  նյութեր. 

ա)  C_ալմաստ           բ)  P₄               գ)  S₈                   դ) Si                ե)   I₂       զ)  C_գրաֆիտ       է)  P_սև                       ը)  Br₂

1)  բ, գ, է, ը                   2)   ա, դ, զ, է                       3) բ, դ, զ,ը                           4)  բ, գ, ե, ը 

14.  Ինչպիսի՞ ագրեգատային  վիճակում  կարող  է  գտնվել  սնդիկը.

       1)  միայն  պինդ  վիճակ                                  3)  միայն  հեղուկ  վիճակում

       2)  միայն  գազային վիճակում                       4)  բոլոր  երեք  վիճակներում                                                         

15. Որքա՞ն   է   ոսկու   ձուլակտորի   զանգվածը,  որի   ծավալը   2 սմ³  է, իսկ  ոսկու  խտությունը  19,3 գ/սմ³ է.

m = ծավալ x խտություն

m = 19.3 x 2 = 38.6 գ

16.   Ո՞ր  մեծությունը  կամ  հատկանիշը  կարող  է  փոփոխվել  քիմիական ռեակցիաների  ընթացքում.     ա) մոլեկուլների  թիվը,          բ)  ատոմների  թիվը,         գ)  նյութի  բնույթը,  դ)  նյութերի  գումարային  զանգվածը,  ե)  նյութերի  գույնը.

       1)  բ,գ,դ                         2)  ա,գ,ե                          3)  ա,բ,ե                           4)  բ,գ,դ

17. Ո՞րն  է  ֆիզիկական  երևույթ.

      1)  ջուրը  տաքացնելիս` պղպջակների  անջատվելը

      2)  պղպջակների  անջատվելը  ջուրը  էլեկտրոլիզի  ենթարկելիս

      3)  օզոնի  առաջացումը  ամպրոպի  ժամանակ

      4)  գլյուկոզի  խմորվելը

18. Հետևյալ  երևույթներից  որո՞նք  են  քիմիական.

      ա)  անձրևի  տեղալը                                                         ե)  երկաթի  ժանգոտումը

      բ)  մագնեզիումի  այրումը  թթվածնում                        զ)  սպիրտի  թորումը

      գ)  սնդիկի  գոլորշիանալը                                               է)  պղնձե  իրերի  կանաչելը

      դ)  ցինկի  փոխազդեցությունը  աղաթթվի  հետ

      1)  ա, բ, գ, դ                 2)   բ, դ, ե, է                    3)  բ, դ, ե, զ                    4)  ա, բ, գ, զ

19. Հետևյալ  նյութերից   չորս  սյունակով  առանձնացրեք  օքսիդները, հիմքերը, թթուներն  ու աղերը, նշեք  յուրաքանչյուրի  անվանումը.  HNO₃,  Na₂O,  Ca(OH)₂, AgNO₃,  BaO,  HCl, CO, Al₂O₃, NaHCO₃, Fe(OH)₂, K₂SiO_3, NaCl, H₂SO₄, MgO, NaOH, H₃PO₄, SO₃, CaCl₂, CuSO₄, Al(OH)₃.

Օքսիդ	Հիմք	Թթու	Աղ
Na2O BaO CO2 AI2O3 SO3 MgO	Ca(OH)2 NaOH Fe(OH)2 AI(OH)3	HNO3 HCL, H2SO4 H3PO4	AgNO3 NaCl CaCl2 CuSO4 K2SiO3 NaHCO3

20. Ո՞ր  շարքում  են   տարրերը   ներկայացված   ըստ   երկրակեղևում   դրանց  տարածվածության  նվազման.

       1)  ալյումին, թթվածին, սիլիցիում, երկաթ                  

      2)  սիլիցիում, թթվածին, ալյումին, երկաթ

      3)  թթվածին, սիլիցիում, ալյումին, երկաթ

      4)  թթվածին, ալյումին, երկաթ, սիլիցիում

21. Ո՞րն  է  երկրակեղևում  առավել  տարածված  մետաղը.

1) ալյումին                  2)  պղինձ                      3)  երկաթ                     4)  մագնեզիում

22. Ո՞րն  է  Տիեզերքում  ամենատարածված  տարրը.

     1)  թթվածին                  2)  ջրածին                     3)  ածխածին                4)  ազոտ

23. Որքա՞ն  է  կենսածին  տարրերի` C, H, O, N, P, S  պարունակությունը  կենդանի    

      օրգանիզմում  ըստ  զանգվածի ( %).    

    1)  24 %                            2)   97 %                          3)  76 %                        4)  62%

24. Երկրակեղևում  թթվածնի  և  սիլիցիումի  զանգվածային  բաժինները  հավասար  են    0,48    և  0,28, համապատասխանաբար: Երկրակեղևում  թթվածնի  ատոմների  թիվը     քանի՞   անգամ   է  մեծ  սիլիցիումի  ատոմների  թվից.   

w (O) = 0.48 | m = 48 գ

w (Si) = 0.28 | m = 28 գ

48/16 = 3 մոլ

28/28 = 1 մոլ

     1)   2                                2)  2,5                              3)  3                                 4)  4

25. Ո՞րն  է  զանգվածի  ատոմային  միավորը(զ.ա.մ.).

M0 = moC/12 = 1.993 x 10^-23

1) ¹³C ատոմի  զանգվածի  1/12  մասը                   3)  ¹²C  ատոմի  զանգվածի 1/12  մասը

2) ¹²C ատոմի  զանգվածը                                        4)  ²H  ատոմի   զանգվածը

26. Ո՞ր տարրական  մասնիկներից   է  կազմված  ատոմը.
    1)  միայն էլեկտրոններից
    2)  նեյտրոններից և էլեկտրոններից
    3)  պրոտոններից, էլեկտրոններից և նեյտրոններից
    4)  միայն պրոտոններից

27. Ո՞ր շարքում   է  գրված  ֆոսֆոր, թթվածին, ածխածին, երկաթ և ազոտ   քիմիական      

      տարրերի նշանները.
       1) F, C, P, Si, Na
      2)  O, C, Li, K, Ba
      3)  P, O, C, Fe, N
      4)  K, Na, P, Fe, C

28.  Բնական  սիլիցիումը  երեք  իզոտոպների  խառնուրդ  է, որոնց  մոլային  բաժիններն  են`  <sup>28</sup>Si — 92%,  <sup>29</sup>Si — 5%  և  երրորդ  իզոտոպինը` 3%: Ո՞րն  է  երրորդ  իզոտոպի   զանգվածային   թիվը, եթե  սիլիցիումի  հարաբերական  ատոմային  զանգվածը  28,11  է.

28.11 = 28 x 92 + 5 x 29 + x x 3/100

2811 = 28 x 92 + 5 x 29 + 3x

2811 = 2576 + 145 + 3x

3x = 2811 — 2576 + 145

3x = 90

x = 30

      1)  30                                2)  31                                 3)  27                              4)  32

29. Օրգանիզմում  գլյուկոզի  թթվածնավոր  և  անթթվածին  ճեղքումներին  մասնակցում  է  մի   նյութ,  որի  20  մոլեկուլի  զանգվածը   3,256 • 10^-21  գ  է: 

      Որքա՞ն  է  այդ  նյութի  հարաբերական     մոլեկուլային  զանգվածը.

զ.ա.մ = 1.66 x 10^-24

mo (մոլեկուլ) = 3.256 x 10 ^-21/20 = o.1628 x 10^-21

Mr = 0.1628 x 10^-21/1.66 x 10^-24 = 0.098 x 10^-21 = o.o98 x 10^-21 x 10⁺²⁴ = 0.098 x 10³ = 98

      1)  98                                  2) 56                                 3) 80                                4) 40

30. Ո՞ր  արտահայտության  մեջ  է  խոսվում  թթվածին  քիմիական  տարրի  վերաբերյալ.

1) ստացվում  է  ջրածնի  պերօքսիդի  քայքայումից

2)  անհրաժեշտ  է շնչառության  համար

3) վատ  է  լուծվում  ջրում

4) ատոմն  ունի   1s²2s² 2p⁴ էլեկտրոնային  բանաձևը

31. Բնութագրեք  ածխածին, թթվածին, ֆոսֆոր,  ալյումին,  երկաթ տարրերի ատոմները  ըստ  հետևյալ  սխեմայի.

1. Ածխածին (C)

ա) Նշան՝ C
բ) Կարգաթիվ, միջուկի լիցք՝ Z = 6
գ) Ատոմի բաղադրություն → պրոտոններ 6, նեյտրոններ մոտ 6 (12C), էլեկտրոններ 6
դ) Պարբերություն 2, լրիվ լրացված էներգիական մակարդակներ 2 (K=2, L=4 էլեկտրոն)
ե) Խումբ 14 (IVA), գլխավոր ենթախումբ, արտաքին մակարդակում 4 էլեկտրոն
զ) Էլեկտրոնների բաշխում ըստ մակարդակների → 2,4
է) Էլեկտրոնային բանաձև → 1s² 2s² 2p²
ը) Հատկություններ՝ ոչ մետաղական ուժեղ արտահայտված
թ) Պարզ նյութեր՝ ածուխ, ալմաստ, գրաֆիտ; բարդ նյութեր՝ CO₂, CH₄, C₆H₁₂O₆ (գլյուկոզ)
ժ)

• Ատոմի զանգված՝ m₀ ≈ 12 · 1.66·10⁻²⁴ գ ≈ 1.992·10⁻²³ գ
• Օքսիդ՝ CO₂ → Mᵣ = 12 + 16·2 = 44
• Զանգվածային հարաբերություններ՝ C : O = 12 : 32 = 3 : 8
• Զանգվածային բաժին՝ C = 12/44 ≈ 0.273, O = 32/44 ≈ 0.727
• Մոլային բաժին՝ 1 մոլ C → 1 մոլ CO₂ → C 1/3, O 2/3

2. Թթվածին (O)

ա) Նշան՝ O
բ) Z = 8
գ) Պրոտոններ 8, նեյտրոններ մոտ 8 (¹⁶O), էլեկտրոններ 8
դ) Պարբերություն 2, լրիվ էներգիական մակարդակներ 2
ե) Խումբ 16 (VIA), գլխավոր ենթախումբ, արտաքին մակարդակում 6 էլեկտրոն
զ) Էլեկտրոնների բաշխում → 2,6
է) 1s² 2s² 2p⁴
ը) Հատկություններ՝ ոչ մետաղական
թ) Պարզ նյութեր՝ O₂, O₃; բարդ նյութեր՝ H₂O, CO₂, SO₂
ժ)

• Ատոմի զանգված m₀ ≈ 16·1.66·10⁻²⁴ գ ≈ 2.656·10⁻²³ գ
• Օքսիդներ՝ H₂O → Mᵣ = 18, O : H = 16 : 2
• Զանգվածային բաժին՝ O = 16/18 ≈ 0.889, H = 2/18 ≈ 0.111

---

3. Ֆոսֆոր (P)

ա) Նշան՝ P
բ) Z = 15
գ) Պրոտոններ 15, նեյտրոններ մոտ 16 (³¹P), էլեկտրոններ 15
դ) Պարբերություն 3, էներգիական մակարդակներ 3
ե) Խումբ 15 (VA), գլխավոր ենթախումբ, արտաքին մակարդակում 5 էլեկտրոն
զ) Էլեկտրոնների բաշխում → 2,8,5
է) 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p³
ը) Հատկություններ՝ հիմնականում ոչ մետաղական
թ) Պարզ նյութեր՝ P₄ (սպիտակ ֆոսֆոր), S→բարդ նյութեր՝ H₃PO₄, Ca₃(PO₄)₂
ժ)

• Ատոմի զանգված ≈ 31·1.66·10⁻²⁴ գ ≈ 5.146·10⁻²³ գ
• Օքսիդ P₄O₁₀ → Mᵣ = 4·31 + 10·16 = 124 + 160 = 284
• Զանգվածային բաժին՝ P = 124/284 ≈ 0.437, O = 160/284 ≈ 0.563

---

4. Ալյումին (Al)

ա) Նշան՝ Al
բ) Z = 13
գ) Պրոտոններ 13, նեյտրոններ ≈14, էլեկտրոններ 13
դ) Պարբերություն 3, էներգիական մակարդակներ 3
ե) Խումբ 13 (IIIA), գլխավոր ենթախումբ, արտաքին մակարդակում 3 էլեկտրոն
զ) 2,8,3
է) 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p¹
ը) Հատկություններ՝ մետաղական ուժեղ արտահայտված
թ) Պարզ նյութեր՝ ալյումին (Al), բարդ նյութեր՝ Al₂O₃, AlCl₃
ժ)

• Ատոմի զանգված ≈ 27·1.66·10⁻²⁴ գ ≈ 4.482·10⁻²³ գ
• Օքսիդ Al₂O₃ → Mᵣ = 2·27 + 3·16 = 54 + 48 = 102
• Զանգվածային բաժին՝ Al = 54/102 ≈ 0.529, O = 48/102 ≈ 0.471

---

5. Երկաթ (Fe)

ա) Նշան՝ Fe
բ) Z = 26
գ) Պրոտոններ 26, նեյտրոններ ≈30, էլեկտրոններ 26
դ) Պարբերություն 4, էներգիական մակարդակներ 4
ե) Խումբ 8 (VIIIB), երկրորդական ենթախումբ, արտաքին մակարդակում 2 կամ 3 էլեկտրոն (կախված համակցությունից)
զ) 2,8,14,2
է) 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d⁶ 4s²
ը) Հատկություններ՝ մետաղական ուժեղ
թ) Պարզ նյութեր՝ երկաթ (Fe), բարդ նյութեր՝ Fe₂O₃, FeSO₄
ժ)

• Ատոմի զանգված ≈ 56·1.66·10⁻²⁴ գ ≈ 9.296·10⁻²³ գ
• Օքսիդ Fe₂O₃ → Mᵣ = 2·56 + 3·16 = 112 + 48 = 160
• Զանգվածային բաժին՝ Fe = 112/160 = 0.7, O = 48/160 = 0.3

32. Համապատասխանեցրե´ք  նյութի  հատկությունները  և  անվանումը.

Հատկություններ	Անվանում
ա)  բնորոշ  հոտով  թափանցիկ  հեղուկ բ)   ջրում լուծվող  սպիտակ  պինդ  նյութ գ)  մետաղական  փայլով  պինդ գունավոր  նյութ դ)  ջրում  քիչ  լուծվող անհոտ, անհամ  գազ	կավիճսախարոզքացախաքքութթվածինյոդքլոր

  Ո՞ր շարքի  բոլոր  պատասխաններն  են  ճիշտ.

 1)  ա3, բ2, գ5 , դ4                                                    3)   ա3, բ2, գ5 , դ6

       2) ա3, բ1, գ6 , դ4                                                    4)   ա6, բ1, գ5 , դ3

33. Հաստատեք  կամ  հերքեք  պնդումների  ճշմարտացիությունը  օքսիդների  վերաբերյալ.

• Թթվածին  պարունակող  երկտարր  միացություններ են, որոնցում  թթվածնի  օքսիդացման  աստիճանը  -2  է:
• Բոլոր  օքսիդները  ջրում  լուծելի  են:
• Բոլոր  օքսիդները   փոխազդում  են  թթուների  հետ:
• Հիմնային  օքսիդները, փոխազդելով  թթուների  հետ, առաջացնում  են  աղ  և  ջուր:
• Ըստ  CaCO₃  —> CaO  +  CO₂  ռեակցիայի հավասարման  ստացված  թթվային  օքսիդի  զանգվածը  ելային  աղի  զանգվածի  56 %- ն  է:
• Na₂O, CO₂,  N₂O₅, CaO, SO₃  օքսիդների  շարքում  գրված  է  երեք  հիմնային  օքսիդ:  

	1	2	3	4	5	6
Ճիշտ  է
սխալ  է
չգիտեմ

34. Համապատասխանեցրեք  քիմիական  տարրի  նշանը,  դրա  բարձրագույն  օքսիդի  հիդրատի  ընդհանուր  բանաձևը   և  հիդրատում  տարրի  օքսիդացման  աստիճանը.

Տարրի  քիմիական             նշան	Օքսիդի  հիդրատի                     ընդհանուր                բանաձև	Տարրի  օքսիդացման        աստիճանը
ա)  Cu           բ)   Li           գ)  Al           դ)  S           ե)  N	1)  ROH        2)  R(OH)2        3)  H2RO4        4)  H3RO3        5)  HRO3	Ա) +3  Բ)  +1  Գ)  +4  Դ)  +2  Ե)  +6  Զ)  +5

  Ո՞ր  շարքի  բոլոր  պատասխաններն  են  ճիշտ.                                                                                 

1. ա2Ա, բ1Գ, գ4Ա, դ4Գ, ե4Ե                                       3)  ա3Բ, բ1Դ, գ4Ա, դ3Գ, ե5Դ                               

 2)   ա2Դ, բ1Բ, գ4Ա, դ3Ե, ե5Զ                                        4)  ա2Դ, բ1Բ, գ4Բ, դ5Զ, ե3Գ

35. Տրված են հետևյալ ռեակցիաների հավասարումները.

     ա)  4NO₂ + O₂ + 2H₂O = 4HNO₃

     բ)  Fe + CuSO₄ = FeSO₄ + Cu

    գ)  2CO + O₂ = 2CO₂

    դ)  3NaOH + AlCl₃ = 3NaCl + Al(OH)₃

    ե)  2KMnO₄ = K₂MnO₄ + MnO₂ + O₂

    զ)  CaCO₃ = CaO + CO₂

   35-ա)  Տրվածներից   որո՞նք  են  և՛ միացման, և՛ օքսիդացման–վերականգնման   

             ռեակցիաների  հավասարումներ.

     1) ա, բ, ե                        2) ա, բ, գ                         3)  ե, դ                                4) ա,գ

   35-բ)  Ըստ  և՛ քայքայման, և՛ օքսիդացման–վերականգնման ռեակցիայի   

          հավասարման՝   որքա՞ն  է  օքսիդիչ  տարրի  կարգաթիվը.

         1) 8                                  2) 19                             3)  20                                 4) 25

36. Տարրի  RO₂  բանաձևով  օքսիդում  թթվածնի  զանգվածային  բաժինը  72,73 %  է:

36- ա)  Որքա՞ն  է  այդ  տարրի  կարգաթիվը…

Z = 6

      36-բ)   Որքա՞ն  է   RO₂  օքսիդի  մեկ  մոլի  հետ  փոխազդած  կալիումի  հիդրօքսիդի 28 % 

                  զանգվածային  բաժնով  լուծույթի  առավելագույն  զանգվածը…

400 գ լուծույթ

• Տրված  է  փոխարկումների  հետևյալ  շղթան.  Fe ^X1→FeCl₂ ^X2→FeCl₃

     37- ա)  Որո՞նք են փոխարկումների տրված շղթայում  X₁ և  X₂ նյութերը.

    1) Cl₂ և Fe                    2) HCl և KCl                   3) Cl₂ և KCl                    4) HCl և Cl₂

    37-բ)  Ի՞նչ ծավալով (լ, ն. պ.) X₂ նյութ  կծախսվի  65 գ FeCl₃  ստանալիս` ըստ  

              տրված  փոխարկումների շղթայի

   1) 2,24                           2) 4,48                              3) 1,12                              4) 3,36

•   R  մետաղը   թթվածնի   հետ  առաջացնում  է  օքսիդ, որում  մետաղի              զանգվածային  բաժինը  52,94 % է: Հայտնի է, որ  այդ  մետաղի  իոնում                  պրոտոնների  և էլեկտրոնների  թվերի  տարբերությունը  3  է:  

    38-ա) Որքա՞ն  է  R  տարրի  կարգաթիվը.                                                                                             

1. 11                           2)   20                                  3)  13                               4)  12 

    38-բ)  Ի՞նչ ծավալով (մլ, ն.պ.)  գազ  կանջատվի  0,54 գ  մետաղի  և  4,38 %   

          զանգվածային  բաժնով   քլորաջրածնի  50 գ  լուծույթի  փոխազդեցությունից.

1.  112                      2)   224                                  3)  336                            4)  672

•  Պարբերական  համակարգի  գլխավոր  ենթախմբերի  տարրերից  մեկի  բարձրագույն  օքսիդի  մոլային  զանգվածը 108 գ/մոլ  է, իսկ  այդ  օքսիդում  թթվածնի  զանգվածային  բաժինը  74 % է:

     39- ա)  Որքա՞ն  է  այդ  տարրի  ջրածնային  միացության  մոլային  զանգվածը (գ/մոլ)…

63 գ/մոլ

     39-բ)  Ի՞նչ  զանգվածով (գ) թթու  կառաջանա  այդ  օքսիդի  մեկ  մոլը  ջրում  լուծելիս…

126 գ

•   Քիմիական  տարրի  իզոտոպի  զանգվածային  թիվը  127  է:

 40-ա)  Որքա՞ն  է  այդ  իզոտոպի  ատոմում  պարունակվող  նեյտրոնների  թիվը…

74 նեյտրոն

       40-բ)  Որքա՞ն  է  այդ  տարրի  բարձրագույն  օքսիդին  համապատասխանող  հիդրատի

                  հարաբերական  մոլեկուլային  զանգվածը…

176 գ/մոլ

Ճիշտ կատարած առաջադրանքների  թիվը	25-34	35-46	47-55	56-63
Միավորը	4-5	6-7	8-9	9-10

         Առաջադրանքները  Ձեզ  համար  սիրով  կազմեց`  Վեներա  Հայկի  Խառատյանը

                                Ինքնաստւգման   առաջադրանքներ

                 «7,8-րդ  դաս.  հիմնական  բաժինների   կրկնողություն» 

                       Յուրաքանչյուր  առաջադրանքը  0,5 միավոր  է

1. Ո՞ր  շարքում  են   տարրերը   ներկայացված   ըստ   երկրակեղևում   դրանց  տարածվածության  նվազման.

       1)  ալյումին, թթվածին, սիլիցիում, երկաթ                  

      2)  սիլիցիում, թթվածին, ալյումին, երկաթ

      3)  թթվածին, սիլիցիում, ալյումին, երկաթ

      4)  թթվածին, ալյումին, երկաթ, սիլիցիում

•  Ո՞րն  է  երկրակեղևում  առավել  տարածված  մետաղը.
• ալյումին                  2)  պղինձ                      3)  երկաթ                     4)  մագնեզիում

• Ո՞րն  է  Տիեզերքում  ամենատարածված  տարրը.  

     1)  թթվածին                  2)  ջրածին                     3)  ածխածին                4)  ազոտ

• Որքա՞ն  է  կենսածին  տարրերի` C, H, O, N, P, S  պարունակությունը  կենդանի    

      օրգանիզմում  ըստ  զանգվածի ( %).    

    1)  24 %                            2)   97 %                          3)  76 %                        4)  62%

• Սովորական պայմաններում  (20 ^oC)  ո՞ր  շարքի  բոլոր  նյութերն  են  գազեր.

       1)  կալիումի ֆտորիդ,  բրոմ,  յոդ,  ջուր

       2)  կերակրի  աղ, սոդա,  կավիճ, սպիրտ

       3)  քլոր, ածխաթթու  գազ,  թթվածին, ազոտ

       4)  կարմիր ֆոսֆոր,  օզոն, բրոմ, յոդ, օսլա

•  Որո՞նք  են  մոլեկուլային   բյուրեղավանդակով  պարզ  նյութեր. 

ա)  C_ալմաստ           բ)  P₄               գ)  S₈                   դ) Si                ե)   I₂       զ)  C_գրաֆիտ       է)  P_սև                       ը)  Br₂

1)  բ, գ, է, ը                   2)   ա, դ, զ, է                       3) բ, դ, զ,ը                           4)  բ, գ, ե, ը 

•  Ինչպիսի՞ ագրեգատային  վիճակում  կարող  է  գտնվել  սնդիկը.

       1)  միայն  պինդ  վիճակ                                  3)  միայն  հեղուկ  վիճակում

       2)  միայն  գազային վիճակում                       4)  բոլոր  երեք  վիճակներում                                                         

• Որքա՞ն   է   ոսկու   ձուլակտորի   զանգվածը,  որի   ծավալը   2 սմ³  է, իսկ  ոսկու         

      խտությունը  19,3 գ/սմ³ է.

     1) 38,6գ                             2) 9,65գ                          3)  77,2գ                                4) 4,825գ

•   Ո՞ր  մեծությունը  կամ  հատկանիշը  կարող  է  փոփոխվել  քիմիական    

       ռեակցիաների  ընթացքում.     ա) մոլեկուլների  թիվը,          բ)  ատոմների  թիվը,           

       գ)  նյութի  բնույթը,  դ)  նյութերի  գումարային  զանգվածը,  ե)  նյութերի  գույնը.

       1)  բ,գ,դ                         2)  ա,գ,ե                          3)  ա,բ,ե                           4)  բ,գ,դ

1.  Ո՞րն  է  ֆիզիկական  երևույթ.

      1)  ջուրը  տաքացնելիս` պղպջակների  անջատվելը

      2)  պղպջակների  անջատվելը  ջուրը  էլեկտրոլիզի  ենթարկելիս

      3)  օզոնի  առաջացումը  ամպրոպի  ժամանակ

      4)  գլյուկոզի  խմորվելը

1.   Հետևյալ  երևույթներից  որո՞նք  են  քիմիական.

      ա)  անձրևի  տեղալը                                                         ե)  երկաթի  ժանգոտումը

      բ)  մագնեզիումի  այրումը  թթվածնում                        զ)  սպիրտի  թորումը

      գ)  սնդիկի  գոլորշիանալը                                               է)  պղնձե  իրերի  կանաչելը

      դ)  ցինկի  փոխազդեցությունը  աղաթթվի  հետ

      1)  ա, բ, գ, դ                 2)   բ, դ, ե, է                    3)  բ, դ, ե, զ                    4)  ա, բ, գ, զ

1. Հետևյալ  նյութերից   չորս  սյունակով  առանձնացրեք  օքսիդները, հիմքերը, թթուներն  ու 

     աղերը, նշեք  յուրաքանչյուրի  անվանումը.  HNO₃,  Na₂O,  Ca(OH)₂, AgNO₃,  BaO,  HCl, CO₂

     Al₂O₃, NaHCO₃, Fe(OH)₂, K₂SiO_3, NaCl, H₂SO₄, MgO, NaOH, H₃PO₄, SO₃, CaCl₂, CuSO₄, Al(OH)₃

Օքսիդ	Հիմք	Թթու	Աղ
Na2O BaO CO2 AI2O3 SO3 MgO	Ca(OH)2 NaOH Fe(OH)2 AI(OH)3	HNO3 HCL H2SO4 H3PO4	AgNO3 NaCl CaCl2 CuSO4 K2SiO3 NaHCO3

AK • KB = CK • KD

KD = 9 • 6/3 = 18 սմ

AK • KB = CK • KD

3x • x = 6 • 8

3x² = 48

x² = 48/3 = 16

x = 4

AB = 12 + 4 = 16 դմ

AD = 4 + 12 = 16

AB² = AD • AC

AB² = 16 • 4 = 64

AB = 8

AB² = AD • AC

AD = 81/3 = 27

CD = 27 — 3 = 24 սմ

AB1 • AC1 = AB2 • AC2

AB1 = 6 • 16/12 = 8սմ

AB1 • AC1 = AB2 • AC2

AC² = 20 + 7 = 27

AC1 = 20 • 27/15 = 36 սմ

АК • KB = CK • KD

4 • 16 = x • x

x² = 64

x = 8

CD = 2 • 8 = 16

Ընտրություն — Գորգագործություն

Շտկողական պարապմունք — Քիմիա

Բնագիտության խումբ — Գայանե Մխիթարյան (Ֆիզիկա), Վեներա Խառատյան (Քիմիա)

Կենսաբանության խումբ — Անուշ Ասատրյան

Լրացուցիչ կրթություն — մայրենի լեզվից և մաթեմատիկայից պարապմունք, թումո:

Восток вдохновлял поэтов всегда. Есенин — не исключение.
Он читал Саади, Руми, переводил с персидского.
А в Шаганэ он увидел воплощение красоты Востока…

Встреча

Воспоминания

Как-то в декабре 1924 года я вышла из школы и направилась домой. На углу я заметила молодого человека выше среднего pocтa, стройного, русоволосого, в мягкой шляпе и в заграничном макинтоше поверх серого костюма. Бросилась в глаза его необычная внешность, и я подумала, что он приезжий из столицы.

…В Батуме я снимала одну комнату вместе с сестрой Катей, 23-летней девушкой, тоже учительницей. Нашей непосредственной соседкой была массажистка Елизавета Васильевна Иоффе, которая дружила с нами, особенно с Катей. Она знакома была с Повицким, журналистом.

В тот же день вечером Иоффе ворвалась к нам в комнату со словами: «Катра, Катра, известный русский поэт хочет познакомиться с нашей Шаганэ». Есенин с Повицким были в это время у нее. Мы пошли. От нас и гостей в крохотной комнатке Иоффе стало невозможно тесно. После того как мы познакомились, я предложила всем идти гулять в парк. Больше подробностей этой первой встречи я не могу вспомнить.

На следующий день Есенин с Повицким опять зашли и предложили нам принять участие в литературном вечере, где мы могли бы встретить и других их знакомых. Вечер должен был состояться на квартире Повицкого, в которой жил и Есенин. Мы решили прийти.

На следующий день, уходя из школы, я опять увидела его на том же углу. Было пасмурно, на море начинался шторм. Мы поздоровались, и Есенин предложил пройтись по бульвару, заявив, что не любит такой погоды и лучше почитает мне стихи. Он прочитал «Шаганэ ты моя, Шаганэ…» и тут же подарил мне два листка клетчатой тетрадочной бумаги, на которых стихотворение было записано. Под ним подпись: «С. Есенин».

Есенин прочитал еще два стихотворения, которые, как он пояснил, были написаны им в Тифлисе («Улеглась моя былая рана…», «Я спросил сегодня у менялы…»). Конечно, я задала ему тут же вопрос: кто же такая Лала? Он ответил, что это имя вымышленное. Тогда я не поверила, но много лет спустя поняла, что это было правдой.

В одну из последующих наших встреч, которые теперь происходили почти ежедневно, он прочитал новое стихотворение «Ты сказала, что Саади…».

Когда Есенин встречал меня в обществе других мужчин, например моих коллег-преподавателей, то подходил сам, знакомился с ними, но уходил обязательно со мной.

Всегда приходил с цветами, иногда с розами, но чаще с фиалками. Цветы сам очень любил.

4 января он принес книжку своих стихов «Москва кабацкая» (Ленинград, 1924 г.), с автографом, написанным карандашом: «Дорогая моя Шаганэ, Вы приятны и милы мне. С. Есенин. 4.I.25 г., Батум».

Вместе с книжкой он принес фотографию, на которой на берегу моря запечатлены он, Повицкий и еще двое незнакомых мне мужчин, с написанным на обороте стихотворением «Ты сказала, что Саади…». Над стихотворением была надпись: «Милой Шаганэ», а под стихотворением подпись: «С. Есенин». Текст стихотворения состоял из четырех строф, как в первой публикации его.

…Есенин интересовался нашей национальной поэзией. Соседи имели «Антологию армянской поэзии» в переводах Брюсова, и Сергей Александрович, бывая у нас, нередко просил принести эту книгу и читал ее. Особенно живой интерес проявил он к Чаренцу и, узнав, что последний будет в Батуме, нетерпеливо ждал его и часто спрашивал: «Ну что, не приехал ваш Чаренц?» Но Чаренц прибыл в Батум после отъезда Есенина в Москву.

Есенин был добрым, чутким человеком. Тогда нередко встречались беспризорные, и, бывало, ни одного из них не оставлял без внимания: остановится, станет расспрашивать, откуда, как живет, даст ребенку денег, приласкает. В такие минуты он вспоминал свое детство, говорил, что вот он тоже был когда-то ребенком, беспечно резвился и бегал. Однажды, увидев беспризорных ребятишек, Есенин сказал мне приблизительно так: «Вот, Шаганэ, там и Пушкин, и Лермонтов, и я».

Однажды в конце декабря шел сильный снег – явление очень редкое в Батуме. На второй день Есенин приехал к нам на санях, оживленный, веселый, и мы отправились кататься по Махинджаурской дороге. Мы впервые ехали на санях, и, наверное, Есенин хотел показать нам, мне и сестре, всю прелесть этой езды. На полдороге он, извинившись, попросил разрешения сесть на козлы: гнал коня, смеялся, веселясь как ребенок. Потом говорил, что ему нравятся лошади, запах навоза.

Животных он действительно любил. Увидит бездомную собаку, купит для нее булку, колбасу, накормит и приласкает. Глаза его в это время становились особенно ласковыми и добрыми. У Повицкого была собака, которую Есенин часто ласкал.

…Сергей Александрович любил приходить по вечерам, пить чай с мандариновым вареньем, очень понравившимся ему. Когда я отсылала его писать стихи, он говорил, что уже достаточно поработал, а теперь отдыхает. Если он не встречался со мною на улице, то непременно приходил к нам домой.

Как-то я заболела, а сестра уходила на службу. Все три дня, пока я болела, Сергей Александрович с утра являлся ко мне, готовил чай, беседовал со мной, читал стихи из «Антологии армянской поэзии». Содержание этих разговоров мне не запомнилось, но можно отметить, что они были простыми, спокойными.

Есенин взял себе на память мою фотографию, причем он сам ее выбрал из числа других.

Это снимок 1919 года. Я снята в гимназической форме. На обороте карточки я своей рукой сделала надпись.

В другой раз он сказал мне, что напечатает «Персидские мотивы» и поместит мою фотографию. Я попросила этого не делать, указав, что его стихи и так прекрасны и моя карточка к ним ничего не прибавит.

…Незадолго до отъезда он все чаще и чаще предавался кутежам и стал бывать у нас реже.

Вечером, накануне отъезда, Сергей Александрович пришел к нам и объявил, что уезжает. Он сказал, что никогда меня не забудет, нежно простился со мною, но не пожелал, чтобы я и сестра его провожали. Писем от него я также не получала.

С. А. Есенин есть и до конца дней будет светлым воспоминанием моей жизни.

Чтение и аналз стихотворения ,,Шаганэ»

,,Ты сказала, что Саади…»

Доп.задание:

,,Шаганэ» — выразит.читать или наизусть

New English File Pre-intermediate

What do you remember. Check yourself: page 14-15

Destination B1

Learn the Phrasal verbs on page 12

Write down the exercises C,D,E page 13-14

1. board

2. captain

3. pleasure

4. concert

5. team

6. classical

1. for

2. on

3. in

4. up

5. in

6. for

I have a variety of hobbies that let me express my creativity in different ways. One of my favorites is graphic design. Since when i was a kid, i was wondering of how are posters made, or how are the logos for brands are made, and now i understand every detail of the digital art i see in life. Graphic design is not just making some digital art, it’s used for creating designs for any shop.

Drawing is also part of my life. I have a big imagination and fantasy in my mind, that i can use it on paper. It’s also bringing me calmness. I know for some people it’s hard because they want their art to be pretty, but i’m not really trying to make it perfect. I just love drawing in cartoon style.

Another hobby is singing. I’m from a family, where everyone has their kind of singing talent, which is really surprising. Singing is my talent. I can’t live without singing or listening to music, because it lets me express my emotions and relax. But I’m not a professional singer, so singing is just a hobby for me. But if i try hard, i might become a singer one day.

Գոյական

1. Առանձնացրե՛ք գոյականները։

Կարծր, աղմուկ, մշտապես, ընկերություն, տրորել, հորովել, քամի, թերևս, վախճան, հինգ, հարկավ, ստվեր, ագռավ։

2. Ընդգծե՛ք իրանիշ գոյականները։

Դյուցազն, ակումբ, գուլպա, աղաղակ, զավակ, ծնունդ, նվագ, արտույտ, հյուպատոս, հանդիսական, թագաժառանգ, մատիտ։ 

3. Ընդգծե՛ք անձնանիշ գոյականները։ 

Ախոյան, սարկավագ, ծղրիդ, կախարդ, դուստր, ջորի, արշավ, կայսր, ականջ, աղախին, բժիշկ, բազե, գավիթ։ 

4. Ուղղե՛ք հատուկ անունների գրությունը։ 

Մեծ Հայք, Արշակ Երկրորդ, Կարմիր բլուր, Անիի միջնաբերդ, Դավիթ Շինարար, Հայաստանի Հանրապետություն, Ռուսաստանի Դաշնություն։

5. Կազմե՛ք տրված գոյականների հոգնակի թիվը։ 

Կրիա — կրիաներ

թիվ — թվեր

վկա — վկաներ

սպի — սպիներ

ջիղ — ջղեր

գաթա — գաթաներ

զորամաս — զորամասեր

սրունք — սրունքներ

ջահակիր — ջահակիրեր

կոճղ — կոճղեր

կայսր — կայսրեր

մարդ — մարդիկ

վիպագիր — վիպագիրներ։ 

6. Փակագծում տրված բառերից ընդգծեք ճիշտը։ 

Մեր թիմը հաղթեց գավաթի մրցաշարում։ 

Քաղբանտարկյալների կանայք նստացույց են սկսել կառավարության շենքի առջև։ 

Վերջապես ուղեկցողը եկավ։ 

Քիչանց ամպրոպը որոտաց։ 

Կարենը՝ իմ ավագ եղբայրը, արդեն ավարտել է դպրոցը։ 

7. Հոլովեք տրված բառերը՝ այգի, հարկ, ժողով, բժիշկ, երկինք։

Ուղղական ՝ այգի, հարկ, ժողով, բժիշկ, երկինք:

Սեռական ՝ այգու, հարկի, ժողովի, բժշկի, երկնքի:

Տրական ՝ այգուն, հարկին, ժողովին, բժշկին, երկնքին:

Հայցական ՝ այգի, հարկ, ժողով, բժիշկ, երկինք:

Բացառական ՝ այգուց, հարկուց, ժողովից, բժշկից, երկնքից:

Գործիական ՝ այգով, հարկով, ժողովով, բժիշկով, երկնքով:

Ներգոյական ՝ այգում , հարկում, ժողովում, բժշկում, երկնքում:

8. Նշե՛ք տրված բառերի հոլովումը՝ աշուն, այսօր, կեսգիշեր, երեկո, ուրբաթ, տարի, ամիս, օր, երեկ, րոպե, երբ, մահ, ժամ, գարուն, դար, մարդ, մեծություն, ամառ, ձու, ընկեր, լեռ, բեռ, ձյուն։ 

Աշնան — ան արտաքին

այսօրվա — վա արտաքին

կեսգիշերվա — վա արտաքին

երեկոի — ի արտաքին

ուրբաթի — ի արտաքին

9. Կապակցության իմաստն արտահայտե՛ք մեկ գոյականով։ 

Այգի բացվելը — այգեբաց

բարին կամեցող — բարեկամ

բլուրների շարք — բլրաշար

գարու հաց — գարեհաց

գլուխների քանակը — գլխաքանակ

դաձնուց հյուսված պսակ — դափնեպսակ

երգիչների խումբ — երգչախումբ

երթևեկության ուղի — երթուղի

զենք կրող — զինակիր

զույգերով պար — զուգապար

ընծայելու մասին գիր — ընծայակիր

ձեթի ճրագ — ձիթաճրագ

ժամանակ անցկացնելը — ժամանց

դեմքի նկար — դիմանկար

ետին խորշ — ետնախորշ

երգերի շարք — երգաշար

ողբ ասողը — ողբասաց

չմուշկներով վազելը — չմուշկավազ

պատվեր տվողը — պատվիրատու

ոսկուց ձուլված դրամ  — ոսկեդրամ

լեռն անցնելու տեղը — լեռնանցք

լուր բերողը — լրաբեր

ծաղիկներ վաճառողը — ծաղկավաճառ

ոտքի թաթը — ոտնաթաթ

պահակային զորք — պահակազորք

իրեր պահելու սենյակ — պահեստ

պատիժը կրելու խուց — պատժախուց

Քո երազում

Եվ ա՛յս գիշեր, քո երազում, տեսել ես, որ ես ու դու
Երես-երես ճանաչել ենք սիրո ծովում իրարու․․․

Քո սուրբ սերը սար է դառել
Դալարագեղ, երկնածրար ու բեղուն,
Գլխիդ վերը ամպ է շարել՝
Գալարահեղ, կամարակապ ու զեղուն։

Սարի շողեն, ամպի քողեն՝
Մենավորի ոգին ծնել, դեգերել,
Ձեռին մի բույս՝ կանաչ ու կույս՝
Խորհրդավր ձորեն քաղել ու բերել։

Ծաղիկ-ծաղիկ քեզ որոնել՝
Ամպի տակին՝ արևծագին շունչ առել,
Ջրի մոտին, կանաչ խոտին՝
Գլխիդ վերև ծիրան-գոտին փունջ արել։

Բանաստեղծությունը սիրո, երազանքի, փնտրտուքի մասին է, որը գունազարդվել է գեղեցիկ բնապատկերներով:

Իբր զարդ

Օրե օր
Նորեն նոր
Ճրագ առ,
Կրակ տար
Պահե վառ՝
Անսպառ՝
Մտքիդ յար
Սրտիդ լար
Լուսատու,
Հուսատու։

Ամեն օր կրկին ճրակը ձեռքիդ փնտրի այն միակին, որը կդառնա սրտիդ լարը և քեզ լույս ու հույս կտա ամբողջ կյանքում:

Մենավոր

Երբ անտառում լուսնի ծովը,
Սիրո հովեր,
Սողոսկեցան ծառե ծառ
Ու սարե սար,
Եվ ամեն մարդ՝
Գտավ մի վարդ
Սրտիկին զարդ,

Եվ մենավոր մտա տուն,
Ինձ մխիթար գտա քուն,
Որ աչերուս կապեց մեջ
Ու տարածեց վերարկուն։

Կյանքում սիրու հուրը մտնում է մարդկանց սրտերը, և յուրաքանչյուրը գտնում է իր սրտի վարդը ու զարդը: Միայն հեղինակն է մնում մենակ և փորձում քնի միջոցով գտնել մոռացում: