Կրթությունը միշտ կարևոր դեր է ունեցել հասարակության զարգացման գործում։ Այն օգնում է մարդկանց ձեռք բերել գիտելիքներ, ձևավորել մտածողություն և ավելի լավ հասկանալ իրենց շրջապատող աշխարհը։ Սակայն կրթության զարգացումը միայն դպրոցներ կառուցելով չի սահմանափակվում։ Կարևոր է նաև մարդկանց մեջ արթնացնել գիտելիքի արժեքը, հաղթահարել անտարբերությունն ու տգիտությունը և նպաստել հասարակության առաջընթացին։
Հասարակության առաջընթացը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ գաղափարները վերածվում են իրական գործերի և նպաստում մարդկանց կրթված ու գիտակից դառնալուն։
Դա մենք կարող ենք նկատել «Առաքյալ» ստեղծագործության մեջ։ Կամսարյանը ցանկանում էր գնալ հայկական գյուղ և զբաղվել լուսավորական գործունեությամբ։ Նա կարծում էր, որ գյուղացիների ծանր վիճակի հիմնական պատճառը նրանց տգիտությունն է, ուստի ցանկանում էր կրթել և օգնել նրանց։ Սակայն գյուղ հասնելուց հետո նա բախվում է իրականությանը։ Տեսնելով գյուղի իսկական կյանքը և չկարողանալով հարմարվել այդ կյանքին՝ նա սկսում է հիասթափվել։ Եվ ի վերջո Կամսարյանը հրաժարվում է իր ծրագրերից և հեռանում գյուղից։ Նա ցանկանում էր փոխել միջավայրը, բայց չկարողացավ իր գաղափարները գործի վերածել, քանի որ ծրագիր էր կազմել՝ առանց դրա իրականացման դժվարությունների մասին լիարժեք պատկերացում ունենալու։ Նա ավելի շատ մտածում էր իր անվան, քան իր գործունեության արդյունքների մասին: Ի տարբերություն Կամսարյանի՝ մենք կարող ենք դիտարկել Գևորգ Դ․ Կոստանդնուպոլսեցի կաթողիկոսին, որը ոչ միայն խոսում էր հասարակության զարգացման մասին, այլև իր գաղափարները կյանքի էր կոչում գործնական քայլերով։ Նա մեծ ուշադրություն էր դարձնում կրթության զարգացմանը, նպաստում էր դպրոցների բացմանն ու բարելավմանը։ Նրա նախաձեռնությամբ ստեղծվեց ուսումնական հանձնաժողով, մշակվեցին դպրոցների համար միասնական կանոններ, իսկ հետագայում հիմնադրվեց նաև Գևորգյան ճեմարանը։ Այս ամենը ցույց է տալիս, որ Գևորգ կաթողիկոսը ոչ միայն հասկանում էր կրթության կարևորությունը, այլև հետևողականորեն աշխատում էր այդ նպատակի իրականացման համար։
Այսպիսով՝ կարելի է ասել, որ միայն գաղափար ունենալը բավարար չէ։ Իսկական արժեք է ստանում այն ժամանակ, երբ գաղափարը վերածվում է իրական ու հետևողական գործի։