Ճամբարներ, Պատմություն 9

Ձմեռային Ճամբար

Այս ձմեռային ճամբարին ես ընտրել եմ իմ պատմության ուսուցչուհուն ՝ Ընկեր Ստելլային, քանի որ նա իմ ամենասիրած դասատուն է, և ես հենց այս անգամ ուզում էի ընտրել նրան

Օր 1

Առաջին օրը, ճիշտն ասած, ես բացակայել էի՝ քնած մնալու պատճառով, բայց իմ ընկերուհին ինձ պատմեց, թե նրանք ինչ են արել։ Սկզբում նրանք գնացել էին Մխիթար Սեբաստացի Կրթահամալիրի քոլեջ, որտեղ ուսումնասիրել են տարբեր աշխատարանների մասին: Այդ աշխատարաններն են՝ անգլերենը, զբոսաշրջությունը և լուսանկարչությունը։ Հետո վերադարձին, Ընկեր Ստելլան նրանց հետ զրուցեց այն նախագծերի մասին, որոնք պատրաստվում ենք իրականացնել այս ճամբարի ընթացքում: Առաջին նախագիծը կոչվում է «Հայկական ազգային հին խաղերը․ մշակութային ժառանգություն՝ AI տեխնոլոգիաների միջոցով»: Այն նպատակ ունի վերածնեցնել մեր հին հայկական խաղերը և ներկայացնել դրանք նոր տեխնոլոգիաների օգնությամբ, որպեսզի նրանք ճանաչելի և հասանելի դառնան շատ մարդկանց համար: Իսկ երկրորդ նախագիծը հոնց աշխատարաններն են:

Օր 2

Այս օրը սկսվեց ավելի հետաքրքիր ու ոգևորիչ, քանի որ մենք արդեն սկսեցինք մեր առաջին նախագիծը՝ Ընկեր Ստելլայի հետ։ Բայց, բնականաբար, սկզբում պետք է հասկանալ նախագծի իմաստը։ Այն կապված էր AI–ի հետ, ինչը նշանակում է, որ պետք է մեր կարծիքն ու մտորումները այս տեխնոլոգիայի միջոցով արտահայտել Ai — ի պահով։

Մենք շրջանապես նստեցինք և սկսեցինք քննարկել դրա մասին։ Ամեն մեկը իր տեսակետն էր ներկայացնում, մեկ մեկ իրար հետ չէինք համաձայնվում, իսկ վերջում բոլորս համաձայնվեցինք նրան, որ Ai — ը վերացնում է արվեստը և այն պետք է օգտագործել ճիշտ բաների համար։

Հետո Իրավունքի դասաժամն էր, և մենք հանդիպեցինք մեր իրավունքի դասատուի հետ: Խոսենք Երեխայի իրավունքների մասին։ Քննարկեցինք, թե ինչ իրավունքներ ունեն երեխաները, ինչպես դրանք պաշտպանվում են օրենքներով և ինչ կարևոր դեր ունեն ընտանիքը, դպրոցը և հասարակությունը այդ իրավունքների պահպանման գործում։ Դասը շատ հետաքրքիր էր անցել: Իսկ հետո մեզ մոտ հոգեբանական դասընթաց էր։

Հոգեբանի դասատուն մեզ բաժանեց երկու խմբերի, յուրաքանչյուր խմբին տվեց երկու թերթիկ և հանձնարարեց կետերով գրել, թե ինչ կցանկանայինք, որ լինի մեր դպրոցում, որպեսզի մեզ ավելի պաշտպանված և ապահով զգանք։

Oր 3

Այս օրը սկսվեց իրավունքի դասով, և մենք շարունակեցինք խոսել երեխայի իրավունքների մասին։ Այս անգամ դասատուն իր հետ բերել էր «Երեխայի իրավունքների մասին կոնվենցիան»։ Ամեն մեկս կարդում էինք տարբեր կետեր, քննարկում դրանց նշանակությունը, և նույնիսկ դատում էինք Արենին՝ պարզապես հավեսի համար։

Դրանից հետո մենք կրկին գնացինք քոլեջ, որտեղ այս անգամ խոսեցինք տուրիզմի մասին, որը մտնում է զբոսաշրջության նախագծի մեջ։ Ես իմացա, որ տուրիզմը ունի տարբեր տեսակներ, և այդ ոլորտում կան հիմնական չորս մասնագիտություններ՝ տուրիստական գործակալ, գիդ, հյուրանոցային ադմինիստրատոր և տուրօպերատոր։

Քննարկումից հետո խաղացինք մի խաղ, որի ընթացքում մեզ տրված էին տարբեր գործառույթներ, և մենք պետք է հասկանայինք, թե որ գործառույթը որ մասնագետին է վերաբերում։ Մենք բաժանվեցինք երեք խմբի, և մեր խումբը հաղթեց՝ հավաքելով 18 միավոր 20-ից։

Այնուհետև դիտեցինք տուրիզմի մասին տեսահոլովակ և քննարկեցինք մի շարք հարցեր։ Օրինակ՝ խոսեցինք այն մասին, որ տուրիզմը կարող է վնասել էկոլոգիային և տեղաբնակ ժողովուրդների մշակույթին։ Քննարկման ընթացքում մեր պատասխանները պետք է տայինք անգլերեն, քանի որ անգլերենը շատ կարևոր լեզու է տուրիզմի ոլորտում»։**

Կենսաբանություն 9

«Բակտերիոֆագեր»

Բակտերիոֆագերը փոքրիկ վիրուսներ են, որոնք հատուկ իրենց համար մի նպատակի ունեն՝ վարակել և ոչնչացնել բակտերիաները։ Նրանք չեն վնասում մարդկանց կամ կենդանիների բջիջները, և հենց սա է նրանց մի առանձնահատկությունը։ Մարդիկ առաջին անգամ բակտերիոֆագերը նկատեցին ավելի քան 100 տարի առաջ, մոտ 1915–1917 թվականներին։ Հետազոտողները նկատեցին, որ որոշ հեղուկներ կարողանում են ոչնչացնել բակտերիաները, և այդ հայտնագործությունը շատ հետաքրքիր էր։ Նրանք անվանեցին այս վիրուսներին «բակտերիոֆագ», ինչը նշանակում է «բակտերիա ուտող»։

Բակտերիոֆագերը ունեն հետաքրքիր կառուցվածք։ Նրանք ունեն գլուխ, որտեղ պահվում է վիրուսի գենետիկ նյութը՝ DNA կամ RNA, և ունեն երկար փորիկներ, որոնք օգնում են կպչել բակտերիայի մակերեսին։ Փորիկների ծայրերում կան փոքրիկ հենասյուներ, որոնք հատուկ պրոտեինների միջոցով ճանաչում են ճիշտ բակտերիան, այն բակտերիան, որի մեջ պետք է ներթափանցեն։ Այս կառուցվածքը շատ պարզ է, բայց շատ արդյունավետ՝ ֆագերը հենց դրա շնորհիվ կարող են արագ ու ճիշտ ընտրել իրենց թիրախը։


Բակտերիոֆագերի պատմությունը

20-րդ դարի սկզբին բժշկությունն ու գիտությունը կանգնած էին մեծ մարտահրավերի առաջ։ Մարդիկ հաճախ մահանում էին բակտերիալ հիվանդություններից, օրինակ՝ դիզենտերիայից, տիֆից կամ շահպատակալ հիվանդություններից, և բժիշկները չէին գտնում արդյունավետ ու անվտանգ միջոցներ նրանց բուժելու համար։ Այդ ժամանակ դեռ անհայտ փոքրիկ մասնիկներ կան սնանկանում, որ կարողանում էին ոչ միայն հայտնաբերվել, այլև բակտերիաներ ոչնչացնել։

Առաջին քայլը դրեց անգլիացի բակտերիոլոգ Ֆրեդերիկ Թվորտը, ով 1915 թվականին ուսումնասիրելիս նկատեց, որ մի անտեսանելի ֆենոմեն կարող է հանել բակտերիաները՝ կարծես դրանք թուլացնեն կամ կործանում։ Նրա դիտարկումը գրեթե չգրավորեց, բայց նախապատրաստեց ճանապարհը ավելի մեծ հայտնագործության համար։

Ամենանշանավոր և հայտնի բացահայտումը արվում է Ֆելիքս դ’Էրելլեի կողմից 1917 թվականին։ Նա ֆրանսիական Պաստյուրի ինստիտուտում ուսումնասիրում էր դիզենտերիայով հիվանդների նմուշները և նկատեց մի փոքրիկ «չտեսանելի թշնամի», որը կարողանում էր ոչնչացնել բակտերիաները։ Դ’Էրելլեն այս փոքրիկ մասնիկը անվանեց բակտերիոֆագ, այսինքն՝ «բակտերիա ուտող»՝ հունարեն «phagein» բառից՝ «ուտել»:

Այդ բացահայտումը դարձավ մեծ քայլ բժշկության պատմության մեջ։ Դ’Էրելլեն միանգամից տեսավ, որ այս նոր հայտնաբերված բակտերիոֆագները կարող են օգնել բուժել մարդկանց հիվանդությունները, հատկապես երբ բակտերիաներն արդեն չափազանց վտանգավոր էին։ 1919 թվականին նա առաջին անգամ հաջողությամբ կիրառեց բակտերիոֆագեր թերապիա՝ բուժելով դիզենտերիայով հիվանդ մարդկանց Փարիզում։

1920–1930-ականներին բակտերիոֆագերի միջոցով սկսեցին փորձել բուժել նաև այլ բակտերիալ հիվանդություններ։ Այդ ժամանակ գլոբալ բժշկությունն մեծ հույսեր դնում էր այս մոտեցման վրա, և շատ բժիշկներ հավատում էին, որ ֆագերը կարող են փոխարինել առկա բուժումներին։

Բայց հետո հայտնվեց անտիբիոտիկների մի նոր ընտանիք, մասնավորապես պենիցիլինը, որը շատ արդյունավետորեն կասեցնում էր բակտերիաները։ Ամբողջ աշխարհում բժիշկները սկսեցին ավելի հաճախ օգտագործել անտիբիոտիկները, և մի ժամանակով բակտերիոֆագերի օգտագործումը մի քիչ մոռացվեց։

Այնուամենայնիվ, 20-րդ դարի կեսերից հետո գիտնականները կրկին հիշեցին բակտերիոֆագերի բուժիչ ուժը, քանի որ որոշ բակտերիաներ սկսեցին դիմադրել անտիբիոտիկներին։