Месяц: Ноябрь 2025

17. Ատոմի կառուցվածք.

Տարբերակ 1.

Ո՞րն է ճիշտը։
I. (1) Ատոմի կենտրոնում գտնվում է.

Պատ.՝ միջուկը: (2)

II. (1) Միջուկի շուրջը պտտվում են.

Պատ.՝ էլեկտրոնները: (1)

III. (1) Միջուկը բաղկացած է.

Պատ.՝ պրոտոններից և նեյտրոններից: (3)

IV.(2) Պրոտոնները ունեն … լիցք, իսկ նեյտրոնները …

Պատ.՝ դրական …. լիցք չունեն: (2)

V.(1) էլեկտրոն կորցրած կամ ստացած ատոմը կոչվում է.

Պատ.՝ իոն: (3)

VI. (1) Հելիումի ատոմը մեկ էլեկտրոն կորցնելուց հետո.

Պատ.՝ կվերածվի դրական իոնի: (2)

VII. (2) Նատրիումի ատոմի միջուկի կազմում 23 մասնիկ կա։ Դրանցից 12-ը նեյտրոն է։ Քանի՞ պրոտոն կա միջուկում։ Քանի՞ էլեկտրոն կա ատոմում, եթե այն էլեկտրաչեզոք է.

Պատ.՝ 11 պրոտոն և 11 էլոկտրոն: (4)

Տարբերակ 2.

Նկարում ի՞նչ թվերով են նշված ատոմը կազմող մասնիկները:

I. (1) միջուկ — 4
II. (1) էլեկտրոն — 3
III. (1) պրոտոն — 1
IV.(1) նեյտրոն — 2

V.(2) Ո՞ր քիմիական տարրի ատոմն է պատկերված նկարում.

Պատ.՝ լիթիում: (1)

VI. (1) Պրոտոնի լիցքը … էլեկտրոնի լիցքից (լիցքին).

Պատ.՝ հավասար է: (3)

VII. (2) Նկարի վրա պատկերված է լիթիումի ատոմը: Լիցքավորվա՞ծ է արդյոք այդ ատոմը.

Պատ.՝ ատոմը լիցքավորված է բացասական լիցքով: (2)

VIII. (1) Երկաթի ատոմից պոկվեց մեկ էլեկտրոն։ Դրա հետևանքով լիցքավորվու՞մ է ատոմը.

Պատ.՝ ատոմը դառնում է դրական իոն: (1)

IX. (2) Բրոմի ատոմի միջուկի կազմում կա 11 մասնիկ։ Նրանցից վեցը՝ նեյտրոն է։ Քանի՞ պրոտոն կա միջուկում։ Քանի՞ էլեկտրոն ունի բրոմի ատոմը չեզոք վիճակում.

Պատ.՝ 5 էլեկտրոն, և 5 պրոտոն: (4)

Տարբերակ 3.

Թվարկված մասնիկներից որո՞նք են լիցքավորված.

I. (1) էլեկտրոնը — 3. լիցքավորված է բացասական լիցքով
II. (2) պրոտոնը — 2. լիցքավորված է դրական լիցքով
III. (1) նեյտրոնը — 1. լիցքավորված չէ:

IV.(1) Պրոտոնի զանգվածը …. նեյտրոնի զանգվածից։

Պատ.՝ մի քիչ փոքր է: (1)

V.(1) Պրոտոնի զանգվածը…..էլեկտրոնի զանգվածից։

Պատ.՝ 1840 անգամ մեծ է: (2)

VI. (2) Ո՞րն է տվյալ քիմիական տարրի գլխավոր բնութագիրը.

Պատ.՝ ատոմում էլեկտրոնների թիվը: (1)

VII. (1) Նկարում պատրկերված է հելիումի ատոմը: Լիցքավորվա՞ծ է այդ ատոմը.

Պատ.՝ լիցքավորված է դրական լիցքով: (1)

VIII. (1) ՈՒրանի ատոմը պարունակում է 92 պրոտոն և 91 էլեկտրոն: Լիցքավորվա՞ծ է այդ ատոմը.

Պատ.՝ լիցքավորված է դրական լիցքով: (1)

IX. (2) Ազոտի ատոմի միջուկում կա 14 մասնիկ։ Նրանցից 7-ը պրոտոն է։ Քանի նեյտրոն կա միջուկում։ Քանի՞ էլեկտրոն ունի էլեկտրաչեզոք ազոտի ատոմը.

Պատ.՝ 7 էլեկտրոն և 7 նեյտրոն: (2)

Տարբերակ 4.

Նկարում պատկերված են տարբեր քիմիական տարրերի ատոմներ։ Ո՞ր համարով է նշված …. ատոմը.

I.(1) լիթիումի — 3
II.(1) հելիումի — 1
III.(1) թթվածնի — 2

IV.(1) Ինչո՞վ են իրարից տարբերվում տարբեր քիմիական տարրերի ատոմները.

Պատ.՝ էլեկտրոնների թվով: (1)

V.(1) էլեկտրականապես չեզոք ատոմի միջուկի լիցքը …. էլեկտրոնների լիցքից (լիցքին)

Պատ.՝ հավասար է: (3)

VI. (1) Ատոմը չեզոք է այն ժամանակ, երբ պրոտոնների թիվը.

Պատ.՝ հավասար է էլեկտրոնների թվին: (3)

VII. (1) Ատոմը կոչվում է դրական իոն այն դեպքում, եթե նրա մեջ պրոտոնների թիվը.

Պատ.՝ մեծ է էլեկտրոնների թվից: (4)

VIII.(1) Ատոմը կոչվում է բացասական իոն այն դեպքում, Եթե նրա մեջ պրոտոնների թիվը.

Պատ.` փոքր է էլեկտրոնների թվից: (2)

IX.(2) Բերիլիումի ատոմի միջուկում կա 9 մասնիկ։ Նրանցից 4 –ը նեյտրոն է։ Քանի՞ պրոտոն կա միջուկում։ Քանի՞ էլեկտրոն ունի բերիլիումի էլեկտրաչեզոք ատոմը։

Պատ.՝ 5 պրոտոն և 5 էլեկտրոն: (5)

18.ՄԱՐՄԻՆՆԵՐԻ ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԲԱՑԱՏՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

Տարբերակ 1.

I. (1) Մարմինը լիցքավորված է բացասական լիցքով այն դեպքում, երբ նրա դրական լիցքերի գումարը.

Պատ.՝ փոքր է բացասական լիցքերի գումարից: (3)

II. (2) Մետաքսով շփելիս ապակին լիցքավորվում է իսկ մետաքսը՝.

Պատ.՝ դրական …. բացասական: (1)

III. (1) Ի՞նչ տեղի կունենա,եթե դրական լիցքավորված ձողը հպենք բացասական լիցքավորված մարմնին.

Պատ.՝ էլեկտրոնների մի մասը մարմնից կանցնի ձողին: (2)

IV.(2) Նկարում պատկերված են երեք զույգ գնդիկներ։ Ընտրեք այն զույգը, որի գնդիկները հպելիս էլեկտրոնները ա գնդիկից կանցնեն բ գնդին.

Պատ.՝ երկրորդ զույգում: (2)

V.(2) Այն նյութերը, որոնցում լիցքերը կարող են տեղափոխվել, կոչվում են Այդ նյութերը …. ազատ էլեկտրոններ.

Պատ.՝ հաղորդիչներ …. պարունակում են …: (3)

VI.(1) Թվարկված նյութերից որո՞նք են հաղորդիչ.

Պատ.՝ պղինձ և պողպատ: (2, 4)

VII.(1) Թվարկված նյութերից որո՞նք են անհաղորդիչներ.

Պատ.՝ ռետին, պլաստմաս: (1, 3)

VIII.(1) Ա և Գ լիցքավորված մարմինների միջև տեղադրված է չլիցքավորված Բ մարմինը։ Կլիցքավորվի՞ Բ մարմինը, եթե այն միացնենք լիցքավորված մարմինների հետ ապակե և պողպատե ձողերով.

Պատ.՝ կլիցքավորվի բացասական լիցքով: (3)

Տարբերակ 2.

Իրար շփելիս ապակու և մետաքսի էլեկտրականացումը բացատրվում է հետևյալ կերպ.

I.(1) ապակու ատոմները ավելի …. են պահում իրենց կազմի մեջ մտնող էլեկտրոններին, քան մետաքսի ատոմները,

Պատ.՝ թույլ: (1)

II. (1) այդ պատճառով էլեկտրոնները անցնում են

Պատ.՝ ապակուց մետաքսին: (1)

III. (1) էլեկտրականացման արդյունքում ապակու վրա առաջանում է էլեկտրոնների …, իսկ մետաքսի վրա՝ էլեկտրոնների …

Պատ.՝ պակաս … ավելցուկ: (2)

IV.(1) Մարմինը էլեկտրականում է միայն այն ժամանակ, երբ այն … լիցք։

Պատ.՝ ձեռք է բերում կամ կորցնում է: (3)

V.(1) Հնարավո՞ր է շփելով էլեկտրականացնել ձեռքում բռնած մետաղյա ձողը.

Պատ.՝ հնարավոր չէ, քանի որ մետաղը և մարդու մարմինը հաղորդիչներ են: (2)

Եթե թելից կախված թեթև պարկուճին մոտեցնենք բացասական լիցքավորված ձող, ապա.
VI. (2) պարկուճի՝ ձողին մոտիկ կողմում ստեղծվում է էլեկտրոնների…, և այդ կողմը կլիցքավորվի …

Պատ.՝ պակաս …. դրական լիցքով (3)

VII. (2) պարկուճի հակառակ կողմում կստեղծվի էլեկտրոնների ….. և այն կլիցքավորվի …

Պատ.՝ ավելցուկ …. բացասական լիցքով: (2)

VIII. (2) քանի որ ձողի ծայրը և պարկուճի ձողին մոտիկ կողմը լիցքավորված են……լիցքերով, պարկուճը …. ձողը(ձողից)։

Պատ.՝ տարանուն …. կվանվի …: (4)

Տարբերակ 3.

I.(1) Մարմինը լիցքավորված է դրական լիցքով այն դեպքում, երբ մարմնի դրական լիցքերի գումարը …. նրա բացասական լիցքերի գումարին (ից)։

Պատ.՝ մեծ է: (2)

II. (2) էբոնիտը բրդով շփելիս լիցքավորվում է իսկ բուրդը՛…

Պատ.՝ բացասական …. դրական լիցքով: (2)

III. (1) Ի՞նչ տեղի կունենա, եթե բացասական լիցքավորված ձողը հպենք չլիցքավորված մարմնին։ Էլեկտրոնների մի մասը կանցնի.

Պատ.՝ ձողից մարմնին: (1)

IV. (2) Նկարից ընտրեք այն զույգը, որի գնդիկները հպելիս էլեկտրոնները բ գնդիկից կանցնեն ա գնդին.

Պատ.՝ երրորդ զույգը: (3)

V.(2) Այն նյութերը, որոնցով լիցքերը կարող են տեղափոխվել, կոչվում են …: Այդ նյութերը …. ազատ էլեկտրոններ.

Պատ.՝ հաղորդիչներ …. պարունակում են …: (3)

VI.(1) Նշված նյութերից որո՞նք են հաղորդիչ.

Պատ.՝ ալյումին, երկաթ: (2, 4)

VII.(1) Նշված նյութերից որո՞նք են անհաղորդիչ.

Պատ.՝ էբոնիտ, ապակի: (1, 3)

VIII.(2) Ա և Գ չլիցքավորված էլեկտրացույցերը միացված են Բ լիցքավորված էլեկտրացույցին էբոնիտե և պողպատե ձողերի օգնությամբ ։ Կլիցքավորվե՞ն Ա և Գ էլեկտրա– ցույցեր

Պատ.՝ կլիցքավորվի միայն Գ էլեկտրացույցը: (4)

Տարբերակ 4.

Իրար շփելիս էբոնիտի և բրդի էլեկտրականացումը բացատրվում է այսպես.
I. (1) էբոնիտի ատոմները իրենց կազմի մեջ մտնող էլեկտրոններին ավելի …. պահում, քան բրդի ատոմները.

Պատ.՝ ուժեղ են: (2)

II. (1) այդ պատճառով էլեկտրոնները անցնում են.

Պատ.՝ բրդից էբոնիտին: (2)

III. (2) Արդյունքում էբոնիտի վրա ստեղծվում է էլեկտրոնների …. իսկ բրդի վրա ՝…

Պատ.՝ ավելցուկ …. պակաս: (1)

IV.(2) Շփման միջոցով էլեկտրականացման ժամանակ փոխազդող մարմինների վրա առաջանում են բացարձակ արժեքով…. և …. նշանի լիցքեր.

Պատ.՝ հավասար …. տարբեր: (3)

V (2) Ինչի՞ց է կախված այն լիցքը, որը էլեկրականացված մարմից անցնում է չէլեկտրականացված մարմնին նրանց հպման ժամանակ։ Ինչքան մեծ է այն……որին հաղորդվում է լիցքը, այնքան …. լիցք կանցնի նրան.

Պատ.՝ մարմնի զանգվածը …. շատ …: (1)

Եթե թելից կախված թեթև գնդիկին մոտեցնենք դրական լիցքավորված ձող՜ չդիպչելով գնդիկին, ապա.
VI.(2) ձողին մոտիկ կողմում ստեղծվում է էլեկտրոնների …. և այդ մասը կլիցքավորվի …:

Պատ.՝ ավելցուկ …. բացասական լիցքով: (2)

VII. (2) գնդիկի հակառակ կողմի վրա առաջանում է էլեկտրոնների … և այն լիցքավորվում է….:

Պատ.՝ պակասորդ … դրական լիցքով: (3)

VIII. (2) քանի որ ձողի ծայրը և գնդիկի ձողին մոտիկ կողմը լիցքավորված են……լիցքերով, գնդիկը …. ձողը(ձողից)։

Պատ.՝ տարանուն …. կձգվի դեպի …: (3)

22. ՀՈՍԱՆՔԻ ՈՒԺ ՀՈՍԱՆՔԻ ՈՒԺԻ ՄԻԱՎՈՐՆԵՐԸ ԱՄՊԵՐՄԵՏՐ ՀՈՍԱՆՔԻ ՈՒԺԻ ՉԱՓՈՒՄԸ:

Տարբերակ 1

I. (1) 0,25Ա — ը արտահայտեք միլիամպերներով

I = 0.25 Ա I = 0.25 Ա = 0.25 x 1000մԱ = 250 մԱ : Պատ.՝ (1):

_________

I (մԱ) — ?

II. (1) 0,25 մԱ — ը արտահայտեք միկրոամպերներով.

I = 0.25 մԱ I = 0.25 մԱ = 0.25/1000մկԱ = 250 մկԱ : Պատ.՝ (1):

_________

I (մկԱ) — ?

——————————————————————————

Այս նկարից օգտվերով պատասխանել հարցերին՝

III.(1) Ի՞նչ ամենամեծ հոսանքի ուժ կարելի է չափել նկարում պատկերված ամպերմետրով.

I_առ = 4 Ա

Պատ.՝ (5):

IV(1) Ինչքա՞ն է ամպերմետրի սանդղակի բաժանման արժեքը.

a = 3 Ա C =

b = 2 Ա C = (a — b)/n = (3 Ա — 2 Ա)/2 = 1/2 Ա = 0.5 Ա

n = 2

_________

C — ?

Պատ.՝ (3):

V.(1) Ինչքա՞ն է շղթայում հոսանքի ուժը.

I = 1.5 Ա

Պատ.՝ (1):

VI.(1) Կփոխվի՞ արդյոք ամպերմետրի ցուցմունքը, եթե այն միացնենք շղթայի մեկ այլ տեղամասում, օրինակ՝ հոսանքի աղբյուրի և էլեկտրական լամպի միջև.

Չի փոխվի: Պատ.՝ (1):

VII.(1) Ինչպե՞ս է ուղղված հոսանքը էլեկտրական լամպի թելիկում.

Պատ.՝ ա, բ:

————————————————————

Այս նկարից օգտվելով պատասխանիր հարցերին՝

VIII.(1) Սխեմաներից ո՞րն է համապատասխանում պատկերված շղթային.

Պատ.՝ դ: (4)

IX.(1) Այդ սխեմայում ամպերմետրի վրա որտե՞ղ է նշված «+» նշանը.

Պատ.՝ m — ի մոտ: (1)

X.(1) Ի՞նչ ուղղություն ունի հոսանքը ամպերմետրում.

Պատ.՝ m — ից n: (1)

Տարբերակ 2

I. (1) 0.025Ա արտահայտեք միլիամպերներով.

I = 0.025 Ա = 0.025 x 1000 = 25 մԱ

II. (1) 0,025մԱ քանի՞ միկրոամպերի է հավասար.

I = 0.025 մԱ = 0.025 x 1000 = 25 մկԱ

Օգտվելով նկար 49 –ից՝ պատասխանեք հետևյալ հարցերին։

III.(1) Ի՞նչ ամենամեծ հոսանքի ուժ կարելի է չափել նկարում պատկերված ամպերմետրով.

Պատ.՝ 3 Ա: (2)

IV.(1) Ինչքա՞ն է ամպերմետրի սանդղակի բաժանման արժեքը.

Պատ.՝ 0.2 Ա: (1)

V.(1) Ինչքա՞ն է հոսանքի ուժը շղթայում.

Պատ.՝ 0.2 Ա: (5)

VI. (1) Կփոխվի՞ արդյոք ամպերմետրի ցուցմունքը, եթե այն միացնենք շղթայի մեկ այլ տեղամասում, օրինակ՝ հոսանքի աղբյուրի և բանալու միջև.

Պատ.՝ չի փոխվի: (1)

VII. (1) Ինչպե՞ս է ուղղված հոսանքը էլեկտրական լամպի թելիկում.

Պատ.՝ ա — բ: (1)

Նկարում պատկերված են տարբեր էլեկտրական շղթաների սխեմաներ։

VIII. (1) Սխեմաներից ո՞րն է համապատասխանում նկար 49- ում պատկերված շղթային.

Պատ.՝ բ: (2)

IX. (1) Սխեմայում ամպերմետրի վրա որտե՞ղ է նշված «+» նշանը:

Պատ.՝ m — ի մոտ: (1)

X. (1) Ի՞նչ ուղղություն ունի հոսանքը ամպերմետրում.

Պատ.՝ m — ից ո: (1)

Տարբերակ 3

I. (1) 25մԱ — ը արտահայտեք ամպերներով.

I = 25 մԱ = 25/1000 = 0.025 Ա

Պատ.՝ 0.025 Ա: (5)

II. (1) 0,025մԱ–ը արտահայտեք միկրոամպերներով.

I = 0.025 մԱ = 0.025 x 1000 = 25 մկԱ

Օգտվելով նկար 50 –ից՝ պատասխանեք հետևյալ հարցերին:

III. (1) Ի՞նչ ամենամեծ հոսանքի ուժ կարելի է չափել նկարում պատկերված ամպերմետրով.

Պատ.՝ 5 Ա: (1)

IV. (1) Ինչքա՞ն է ամպերմետրի սանդղակի բաժանման արժեքը.

Պատ.՝ 0.5 Ա: (3)

V. (1) Ինչքա՞ն է հոսանքի ուժը շղթայում.

Պատ.՝ 0.5 Ա: (3)

VI. (1) Կփոխվի՞ արդյոք ամպերմետրի ցուցմունքը, եթե այն միացնենք շղթայի մեկ այլ տեղամասում, օրինակ՝ հոսանքի աղբյուրի և բանալու միջև.

Պատ.՝ չի փոխվի: (1)

VII.(1)Ի՞նչ ուղղություն ունի հոսանքը էլեկտրական զանգում.

Պատ.՝ ա — ից բ: (1)

Նկար 48-ում պատկերված են տարբեր էլեկտրական շղթաների սխեմաներ։

VIII.(1) Սխեմաներից ո՞րն է համապատասխանում նկար 50 — ում պատկերված շղթային.

Պատ.՝ գ: (3)

IX. (1) Սխեմայում ամպերմետրի վրա որտե՞ղ է նշված «+» նշանը:

Պատ.՝ m — ի մոտ: (1)

X. (1) Ի՞նչ ուղղություն ունի հոսանքը ամպերմետրում.

Պատ.՝ m — ից ո: (1)

Տարբերակ 4

I. (1) 250մԱ –ը արտահայտեք ամպերներով .

I = 250 մԱ = 250/1000 = 0.25 Ա

Պատ.՝ 0.25 Ա: (4)

II. (1) 25մկԱ — ը արտահայտեք միլիամպերներով .

I = 25 մկԱ = 25/1000 = 0.025 մԱ

Պատ.՝ 0.025 մԱ: (5)

Օգտվելով նկար 51 –ից՝ պատասխանեք հետևյալ հարցերին.

III. (1) Ի՞նչ ամենամեծ հոսանքի ուժ կարելի է չափել նկարում պատկերված ամպերմետրով.

Պատ.՝ 2 Ա: (4)

IV. (1) Ինչքա՞ն է ամպերմետրի սանդղակի բաժանման արժեքը.

Պատ.՝ 0.1 Ա: (5)

V. (1) Ինչքա՞ն է շղթայում հոսանքի ուժը.

Պատ.՝ 0.2 Ա: (5)

VI. (1) Կփոխվի՞ամպերմետրի ցուցմունքը, եթե այն միացնենք նույն շղթայի մի այլ տեղամասում.օրինակ՝ զանգի և անջատիչի միջև.

Պատ.՝ չի փոխվի: (1)

VII. (1) Ի՞նչ ուղղություն ունի հոսանքը էլեկտրական զանգում.

Պատ.՝ ա — ից բ: (1)

Նկար 48-ում պատկերված են տարբեր էլեկտրական շղթաների սխեմաներ։

VIII. (1) Ո՞ր սխեման է համապատասխանում նկար 51 –ում պատկերված շղթային.

Պատ.՝ ա: (1)

IX. (1) Սխեմայում ամպերմետրի վրա որտե՞ղ է նշված «+» նշանը:

Պատ.՝ m — ի մոտ: (1)

X. (1) Ի՞նչ ուղղություն ունի հոսանքը ամպերմետրում.

Պատ.՝ m — ից ո: (1)

23. ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ԼԱՐՈՒՄ ԼԱՐՄԱՆ ՄԻԱՎՈՐՆԵՐԸ ՎՈԼՏՄԵՏՐ ԼԱՐՄԱՆ ՉԱՓՈՒՄԸ

Տարբերակ 1

I.(1) Այն մեծությունը, որը հավասար է ….. կոչվում է էլեկտրական լարում:

Պատ.՝ հզորության հարաբերությանը հոսանքի ուժին: (2)

II. (1) Ի՞նչ միավորներով է չափվում լարումը.

Պատ.՝ վոլտերով: (2)

III (1) 0,35Վ լարումը արտահայտեք միլիվոլտերով.

0,35Վ x 1000 = 350 մՎ

Պատ.՝ 350մՎ: (2)

IV. (1) 750Վ –ը արտահայտեք կիլովոլտերով.

1կՎ = 1000 Վ

750Վ : 1000 = 0,75 կՎ

Պատ.՝ 0.75 կՎ: (2)

25. ՕՀՄԻ ՕՐԵՆՔԸ ՇՂԹԱՅԻ ՏԵՂԱՄԱՍԻ ՀԱՄԱՐ

Տարբերակ 1

1.(3) Նկար 69-ում բերված տվյալներով հաշվեք վոլտմետրի ցուցմունքը.

I = 5Ա
R = 220 Օմ
_________                    U = I x R = 5Ա x 220 Օմ = 1100Վ
U = ?                            
Պատ. ‘ 1100: (4)

II.(4) Վոլտմետրի ներքին դիմադրությունը 50կՕմ է։ Հաշվեք նրանում հոսանքի ուժը, երբ լարումը 250Վ է.

R = 50 կՕմ = 50000 Օմ
U = 250 Վ
____________             I = U\R = 250Վ\50000 Օմ = 0.005Ա            
I = ?
Պատ. ‘ 0.005 Ա: (4)

III (3) Ի նչ դիմադրություն ունի ջեռուցիչ տարրը, որը նախատեսմած է 110Վ լարման համար, եթե նրանում հոսանքի ուժը 5Ա է.

I = 5Ա
U = 110Վ
____________             R = U/A = 22 Օհմ   
R = ?

Պատ. ‘ 22 Օհմ: (3)

Տարբերակ 2

I.(3) Նկար 70-ում բերված տվյալներով հաշվեք ամպերմետրի ցուցմունքը.

R = 120 մ

U = 6 վ

————— I = U/R = 6/130 = 0.05 Ա

I = ?

Պատ.՝ 0.05 Ա: (1)

II (4) Որոշեք զոդիչի փաթույթի դիմադրությունը, եթե 127Վ լարման դեպքում նրանում հոսանքի ուժը 500մ.

U = 127 վ

R = 500 մ

___________ I = U/R = 127/500 = 0.25 Օմ

I = ?

Պատ.՝ 0.25 Օմ: (3)

Մենք կրթահամալիրի տարածքի ծառի բարձրությունը չափելու համար վերցրեցինք 130 սմ երկարությամբ ձող, և տեղադրեցինք ծառի մոտ: Հետևեցինք և չափեցինք ծառի և ձողի ստվերների երկարությունները: Նման եռանկյունների հատկույան՝ հ_ծ-ս/հ_ծ=հ_ձ-ս/հ_ձ, օգնությամբ հաշվեցինք ծառի բարձրությունը, առանց ծառ բարձրանալու:

h_ձ-ս = 2.72 մ

h_ձ = 1.3 մ

հ_ծ-ս = 17.6 մ

———

հ_ծ — ? մ

հ_ծ-ս/հ_ծ=հ_ձ-ս/հ_ձ

17.6/հ_ծ = 2.72/1.3

հ_ծ = 17.6 x 1.3/2.72 = 8.41 մ

Պատ.՝ ծառի բարձրությունը 8.41 մետր է:

ա) այո

բ) ոչ

գ) այո

ա) այո

բ) այո

գ) այո

ա) այո

բ) ոչ

գ) ոչ

դ) այո

ա) +

բ) —

գ) +

դ) —

Պատ.՝ Ոչ, քանի որ առաջին քարրորդում և երկրորդ քարրորդում կարող են ունենալ նույն թվերը:

Պատ.՝ Այո:

cos 140^o , cos 100^o, cos 50^o, cos 9^o

sin 9^o , sin 160^o , sin 40^o , sin 100^o

Բջջի բաժամումը՝միթոզ  , քրոմոսոմի կառուցվածքը:Էջ35-37:
Լրացուցիչ աշխատանք
Պատասխանել հարցերին

1․Ինչու է կարևոր, որ միտոզի ժամանակ քրոմոսոմները ճշգրիտ բաժանվեն երկու դուստր բջիջների միջև?(Ինչ հետևանքներ կարող են լինել սխալ բաժանման դեպքում?)

Որպեսզի երկու նոր բջիջներն էլ ստանան նույնչափ կարևոր տեղեկատվություն։
Եթե սխալ բաժանվեն՝ կարող են ստացվել վատ, սխալ աշխատող բջիջներ։

2․Միտոզի ո՞ր փուլում են քրոմոսոմները դասավորվում բջջի միջին հարթությունում և ինչու է դա անհրաժեշտ։

Մետաֆազում: Երբ նրանք կանգնում են բջջի կենտրոնում, բջիջը կարողանում է նրանց հավասար բաժանել երկու կողմ։

3․Ի՞նչ դեր ունեն ցենտրիոլները (կամ ցենտրոզոմները) միտոզի ընթացքում։

Նրանք ստեղծում են իլիկի թելերը, որոնք քաշում ու տեղափոխում են քրոմոսոմները,
որպեսզի ամեն կողմ ստանա իր «ճիշտ բաժինը»։

4․Ինչ տարբերություն կա պրոֆազի և տելոֆազի միջև՝ ինչպես են փոխվում քրոմոսոմները այդ փուլերում։

Պրոֆազ — քրոմոսոմները խտանում են, դառնում են տեսանելի։

Տելոֆազ — քրոմոսոմները պարուրումը բացում են, կորիզը նորից ձևավորվում է։

5․Ինչո՞ւ է միտոզը համարվում բազմաբջիջ օրգանիզմների աճի և վերականգնման հիմքը։

Քանի որ միտոզը ստեղծում է նոր բջիջներ, իսկ դրանց շնորհիվ մենք աճում ենք, ու մարմինը կարողանում է բուժվել։

1. in

2. on

3. at

4. in

5. on

6. in

7. in

8. on

1. at

2. in

3. in

4. in

5. on

6. in

7. on

8. at

1. in

2. on

3. in

4. on

5. in

Սովորելու նյութը՝ ՀՀ կլիման & 12-ը, էջ 40-43 կամ այս՝ դասագրքից & 12-13, էջ 46-51։

Սովորել դասը հետևյալ հարցերի միջոցով՝

1․Որտե՞ղ է ՀՀ-ում ամպամած օրերի թիվը ամենաքիչը և որքա՞ն է։

Ամպամած օրերը ամենաքիչ են Սևանի ափին, ընդամենը մոտ 18 օր տարեկան։

2․Հայաստանում որտե՞ղ են գրանցվել ամանաբարձր և ամենացածր ջերմաստիճանները։

Ամենացածր ջերմաստիճանը Պաղակ բնակավայրում է: -46°

Ամենաբարձր ջերմաստիճանը Մեղրիի հարավում է: +43,7°

3․Ինչպիսին է ՀՀ-ում կլիման աշնանը,գարնանը,ամռանը և ձմռանը։

Աշուն – արևոտ, մեղմ, հանգիստ, բայց երբեմն լինում են ցրտահարություններ։

Գարուն – մեղմ ու խոնավ, հաճախ սառն օդի ներխուժումներ և ցրտահարություններ։

Ամառ – ցածրադիր գոտում շոգ ու չոր, բարձր լեռներում կարճ ու զով։

Ձմեռ – երկար ու ցուրտ լեռնային գոտում, կարճ և մեղմ ցածրադիր գոտում, հաճախ ձյունառատ։

4․Նկարագրի՛ր Հայաստանում տեղումնների բաշխվածությունը, ինչպես նաև տարբեր ամիսներին ի՞նչ կարող ենք նկատել։

Տեղումները կախված են բարձրությունից. բարձր լեռներում շատ են, ցածր հովիտներում քիչ։ Տարվա ընթացքում հավասարաչափ չեն. առավել շատ են մայիս-հունիսին, նվազագույնը՝ ձմռանը։ Ձմռանը տեղումները հիմնականում ձյան տեսքով են, բայց ցածրադիր շրջաններում ձյուն չի լինում։

5․Վերընթաց գոտիականություն ասեկով ին՞չ ես հասկանում։

Վերընթաց գոտիականությունը նշանակում է, որ Հայաստանում կլիմայի փոփոխությունը տեղի է ունենում ոչ թե հեռավորությամբ ծովից, այլ բարձրության փոփոխությամբ:

6․Թվարկե՛լ ՀՀ ութ վերընթաց կլիմայական գոտիները։

8 գոտիներն են՝ Չոր մերձարևադարձային, Խիստ ցամաքային, Չոր ցամաքային, Միջին ցամաքային, Միջին շոգ, Բարեխառն լեռնային, Ցուրտ լեռնային, Ձյունամերձ:

7․Նշե ՛ք ՀՀ տարածքում ջերմության և խոնավության տեղաբաշխման հիﬓական
օրինաչափություները:

Բարձր լեռներում ջերմաստիճանը ցածր է, տեղումները շատ են, խոնավությունը բարձր։ Ցածրադիր հովիտներում ջերմաստիճանը բարձր է, ամառը շոգ է, տեղումները քիչ, խոնավությունը ցածր։ Տարվա ընթացքում արևի ազդեցությամբ բարձր վայրերում տաքանում է ավելի շատ, հովիտներում օդը սառում է գիշերները։

8․Համեմատիր, թե ինչպիսի եղանակ է լինում քո բնակավայրում տարվա տարբեր եղանակներին։

Եղանակ	Հայաստան	Արատես
Ձմեռ	մեղմ, քիչ ձյուն, օդը սառն	երկար, ձյունառատ, շատ ցուրտ
Գարուն	մեղմ, արևոտ, քիչ ցրտահարություններ	սառն, խոնավ, հաճախ ցրտահարություններ
Ամառ	տաք, շոգը մեղմ, օդը մի քիչ խոնավ	ցածրադիր շոգ ու չոր, լեռներում զով
Աշուն	մեղմ, արևոտ, գիշերները տաք, ցրտահարություններ հազվադեպ	մեղմ, արևոտ, գիշերները սառն

Կարդա՛ Իսահակյանի ,,Անհաղթ խալիֆան,, ստեղծագործությունը։ 

1. Ինչպե՞ս էր Խալիֆան  վերաբերվում իշխանությանը։

Խալիֆան չեր պատկերացնում, թե ինչ է իշխանությունը: Նա պատասխանատվություն չէր կրում երկրի և ժողովրդի համար:

2.  Քո կարծիքով՝ ինչո՞ւ էր խալիֆան համոզված, որ երաժշտությունը պաշտպանում է իր պետությունը։

Քանի որ նա երազող մարդ էր, և ոչ թե արքա:

3. Ինչպե՞ս է արտացոլվում իրատեսությունն ու երազախաբությունը ստեղծագործության մեջ։

Իրատեսությունը պատերազմն էր, որը չէր նկատում, կամ փորձում էր չնկատել խալիֆան: Իսկ երազախաբությունը, դա իշխանավորի գիշեր ցերեկ երաժշտություն լսելն էր:

4.Կարելի՞ է խալիֆային համարել դրական կերպար, թե ոչ։ Ինչո՞ւ։ 

Իմ կարծիքով խալիֆան կարող էր դրական արվեստագետ լիներ, այլ ոչ թե թագավոր: Բայց ես նրան կհամարեի որպես դրական մարդ, բայց ՈՉ դրական արքա:

5. Կարծիք հայտնիր խալիֆայի այս հրամանի վերաբերյալ՝ -Թո՛ղ ապրի ամեն մարդ, ինչպես ուզում է, միայն թե թողնի, որ ուրիշն էլ ապրի։ Արդյո՞ք հնարավոր է խաղաղ համակեցություն։ 

Այս խոսքերով էլ խալիֆան ապրում էր, բայց այդ խոսքերը արդիական չեն մեր իմացած բոլոր ժամանակներում:

6. Ըստ ձեզ՝ ո՞րն է հեղինակի ասելիքը։ 

Թեկուզ որ ստեղծագործության մեջ խալիֆային իր ժողովուրդը փոխեց իր եղբորով, բայց հեղինակը վերջին տողով շեշտում , որ ինքը կողմ է նման խալիֆաների:

7. Մեկնաբանե՛ք այս տողը՝ -Նվագեցե՛ք, մի՛ դադարեք. երբ դուք դադարեք, այն ժամանակ է, որ կնվաճվի իմ պետությունը… 

Իմ կարծիքով, խալիֆան երազախաբության մեջ էր, և անգամ չէր պատկերացնում, թե ինչ է պատերազմը:

8. Ըստ ստեղծագործության գրի՛ր էսսե վերնագրերից մեկով՝

https://karolinaesayan.home.blog/2025/11/20/%d5%a3%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%ba%d5%a1%d5%b7%d5%bf%d5%ba%d5%a1%d5%b6%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%b6%d6%84%d5%a8%d5%9d-%d5%ba%d5%a5%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5/

,,Անհաղթ խալիֆան,, ստեղծագործությունը երիտասարդ խալիֆայի արվեստասեր հոգու և իր պատասխանատվությունը չգիտակցելու մասին է: Ըստ նրա՝ երաժշտությունը կլուծեր բոլոր հոգսերը: Նա անգամ չէր գիտակցում, որ կարող է պետության կործանման պատճառ դառնալ:

Գեղեցկության պաշտպանմունքը, երաժշտասիրությունը կարող է բարիացնել մարդկային հոգիները: Այն կարող է դաստիրակիչ ուժ ունենալ: Խալիֆայի երաժշտասիրությունը խաղաղ պայմաններում բավականին բարելավեց ժողովրդի կյանքը: Ժողովուրդը սկսեց տանելի ապրել և սիրել իր խալիֆային: Խալիֆայի այս խոսքերը՝ «Թո՛ղ ապրի ամեն մարդ, ինչպես ուզում է, միայն թե թողնի, որ ուրիշն էլ ապրի» հրաշալի խոսքեր են, բայց երկիրը շրջապատված է լինում թշնամիներով: Իսկ խալիֆայի պարտականությունը ոչ միայն ժողովրդին տանելի կյանք պարգևելն է, այլ նրանց ու երկիրը պաշտպանելն է:

Իմ կարծիքով Խալիֆանը շատ լավ թագավոր կլիներ, եթե երազից դուրս գար և սկսեր մտածել իր երկրի և ժողովրդի մասին: Խալիֆայի պատասխանատվությունն է հզորացնել իր երկիրը և բարեկեցիկ կյանք ապահովել իր ժողովրդին:

ա) x1 = -5, x2 = -3

(x + 5)(x + 3) ≥ 0

x² + 3x + 5x + 15

x² + 8x + 15

b = 8, c = 15

բ) x1 = 2 , x2 = 7

(x — 2) (x — 7) ≥ 0

x² — 7x — 2x + 14 ≥ 0

x² — 9x + 14 ≥ 0

ա) x1 = -1 , x2 = 5

-2 (x + 1) (x — 5) > 0

-2x² + 8x + 10 > 0

a = -2 , b = 8, c = 10

բ) x1 = 4, x2 = 8

-2(x — 4) (x — 8) > 0

-2x² + 24x — 64 > 0

ա) Դրական

բ) Բացասական

ա) բացասական

բ) դրական

Հաշվարկային  փորձարարական  լաբորատոր  առաջադրանքներ՝

Փորձ  1.   Հիմնային  օքսիդների ստացումը այրման ռեակցիաներով՝ <<Հրավառություն>>։ Գրեք  Ձեր  կողմից  իրականացրած  ռեակցիաների  հավասարումները  և  կատարեք հաշվարկ․ ա) որոշեք ռեակցիայի  հետևանքով  ստացված  մագնեզիումի  օքսիդի  զանգվածը բ) անջատված  ջերմության  քանակը ( կՋ), եթե  փորձի  համար  վերցրել  եք 2 գ  մագնեզիում:

Mg —> MgO —> Mg(OH)2 —MgCl2

Փորձ  2.   Հիմքի՝ մագնեզիումի հիդրօքսիդի Mg(OH)₂ ստացումը միացման ռեակցիայով. մագնեզիումի օքսիդը  ջրում լուծեք, համոզվելու համար, որ հիմք եք ստացել օգտագործեք հայտանյութ ֆենոլֆտալեին, ի՞նչ գույն է ստանում հայտանյութը հիմնային միջավայրում։ Գրեք  Ձեր  կողմից  իրականացրած  ռեակցիայի հավասարումը։  

Փորձ  3.   Իրականացրեք  փոխանակման՝ չեզոքացման  ռեակցիա  մագնեզիումի հիդրօքսիդի և  աղաթթվի  միջև: Գրեք  համապատասխան  ռեակցիայի  հավասարումը, հավասարեցրեք  և որոշեք  ռեակցիայի  հետևանքով  ստացված  աղի՝ մագնեզիումի քլորիդի  զանգվածը(գ):

Դասագրքից սովորել § 4․4 և § 4․5, կատարել էջ 109 և 112 վարժությունները։