Месяц: Март 2025

Տնային.

Սովորել . Նյութի մոլային ծավալ( էջ 110-112)

1. Որքան է 0,1 մոլ քանակով հելիումի ատոմների թիվը:

n = 0.1

N_A = 6.02 x 10²³

N = ?

__

N = n x N_A

N = 0.1 x 6.02 x 10²³ = 0.602 x 10²³

1. Որքան է 2,03* 10  23 թվով արծաթի մոլեկուլների քանակը (մոլ):

N = 2,03 x 10²³

N_A = 6.02 x 10²³

n = ?

__

n = N/N_A

n = 2,03 x 10²³/6.02 x 10²³ = 2.03/6.02 = 0.3 մոլ

3. Հաշվել  N2O5 ում տարրերի զանգվածների բաժինները:

ω (N) = 28/108 = 0,26 = 26%

ω (O) = 80/108 = 0,74 = 74%

Հիշի՛ր

Մոլը նյութի այն քանակն է, որը պարունակում է այնքան միատեսակ կառուցվածքային մասնիկներ (մոլեկուլ, ատոմ, իոն և այլն), որքան ատոմներ պարունակվում են ածխածնի C իզոտոպի 12 գ նմուշում:

Նյութի քանակը նշանակում են ո տառով:

Նյութի քանակը (n) հավասար է նյութի կառուցվածքային մասնիկների թվի (N) և Ավոգադրոյի թվի (N) հարաբերությանը.

n=N/NA

Հուշում՝ վերջում սեռական հոլով ավելացրու:

Պատ.` [ գրիր քո պատասխանը ]

ՊԱՏԱՍԽԱՆՆԵՐ [բայց սկզբում ինքնուրույն լուծիր, իսկ հետո ստուգիր և տես քո արդյունքներն ու թերությունները!!]՝

283;285;287;289;291

Քանի որ KP զուգ.

<A = <K

<C = <P

<B = <B

ABC = KPB

<OCB = <OAD

<BOC = <AOD

<OBC = <ODA

<BhC = <B1h1C1

60/20 = 1800/x

x = 20 x 1800/60 = 600 սմ = 6 մ

A = 2x

B = x

C =

Մարտի 10-14-ը

Խնդիր 1

Պատկերացրե՛ք 1 կմ երկարությամբ մի գնացք, որն ընթանում է 60 կմ/ժ արագությամբ։ Ինչքա՞ն ժամանակում այդպիսի գնացքը կանցնի 1 կմ երկարությամբ թունելը։

2 րոպեում:

Խնդիր 2

Հանդիսատեսը կինոդահլիճից կարող է դուրս գալ նեղ և լայն դռներով: Եթե բացեն միայն նեղ դռները, ապա բոլորը դուրս կգան 15 րոպեում, իսկ եթե բացեն միայն լայն դռները, ապա բոլորը դուրս կգան 10 րոպեում: Պարզել, թե որքա՞ն ժամանակում դուրս կգա հանդիսատը, եթե բացեն բոլոր դռները միասին:

Դահլիճից 1 րոպեում դուրս կգա հանդիսատեսի 1/15 մասը։
Լայն դռնով 1 րոպեում դուրս կգա 1/10 մասը։
Միասին 1 րոպեում լայն և նեղ դռներով դուրս կգա-
1/15 + 1/10 = 5/30 = 1/6
Եթե միաժամանակ բացեն երկու դռները, ապա դուրս կգան
1 ։ 1/6 = 6 րոպե
Պատասխան՝ 6 րոպե.

Խնդիր 3

Ի՞նչ թվանշանով է վերջանում  արտադրյալը․

ա․ 15x25x15x25x15x25x15x25x15 — 5

բ․16x26x36x46x56x66x76x86x96 — 6

գ․ 1x2x3x4x5x….x98x99x100 — 0

Խնդիր 4

Լուծի՛ր գլուխկոտրուկը։

A = 12
B = 36

Խնդիր 5

Լուծի՛ր գլուխկոտրուկները՝

Մարտի 3-7-ը

Խնդիր 1

Հայր և որդի որոշոցին քայլերով որոշել երկու ծառերի միջև եղած հեռավորությունը։ Հոր քայլի երկարությունը 70սմ է, իսկ տղայինը՝ 50սմ։ Պարզվեց, որ հոր և որդու ոտնահետքերը համընկան 13 տեղերում(հաշված նաև ծառերի մոտ)։ Քանի՞ մետր է ծառերի միջև հեռավորությունը։

Խնդիր 2

Մեկից քսան բնական թվերից քանի՞ եղանակով է հնարավոր ընտրել թվերից զույգ, որոնց արտադրյալը կլինի զույգ։

Խնդիր 3

Մեկից քսան բնական թվերից քանի՞ եղանակով է հանարվոր ընտրել եռյակ, որոնց արտադրյալը կլինի զույգ։

Խնդիր 4

Այգում ապրում են 70 կապույտ և կարմիր քամելեոններ։ Այն բանից հետո, երբ մի քանի կապույտ քամելեոն փոխվեցին կարմիր գույնի, պարզվեց, որ կապույտ քամելեոնների թիվը պակասեց հինգ անգամ, իսկ կարմիրների քանակը ավելացավ երեք անգամ։ Քանի՞ քամելեոն փոխեց գույնը։

Խնդիր 5

Քանի՞ հնգանիշ թիվ կարելի է կազմել 0 և 1 թվանշաններով։

Խնդիր 6

Դասարանի 13 աշակերտներից քանի՞ իրարից տարբեր եղանակներով կարելի է ընտրել 11 հոգանոց ֆուտբոլի թիմ։

Խնդիր 7

Վարդանը ցանկանում է ներկել նկարում պատկերված ուղղանկյուններն այնպես, որ ոչ մի հարևան կողմով ուղղանկյուններ միևնույն գույնի չլինեն։ Ամենաքիչը քանի՞ իրարից տարբեր գույներ կարող է օգտագործել Վարդանը այդպիսի ներկման համար։

Գարնան հմայքը ձմռան ցրտերից հետո ժպտացող արևն է, ու նրա ջերմությունը: Ծաղիկների առատությունն ու բույրն է: Աշխուժացած փողոցներն են, ժպտացող մարդիկ, բակում խաղացող երեխաները: Գարնան հմայքը նաև նրա տոներն են, որոնցից ամենաշատը սիրում եմ Մարտի 8 — ը և Զատիկը: Մարտի 8 — ը դա թերևս բոլորի սիրած տոնն է , որովհետև առանց մայրերի ու կանաց կյանքը դժգույն կլիներ, ինչպես առանց ծաղիկների ու վառ գույների: Զատիկը սիրելի է , որպես քրիստոնեական տոն և հետաքրքիր ներկված ձվերի խաղով: Գարունը կյանքի զարթոնքն է , ոչ միայն մարդկանց, այլ ամբողջ կենդանի բնության համար, քանի որ նրանք արթնանում են ձմռան քնից և նորից սկսում ապրել: Ամենուր սեր է ու ջերմություն:

Հայոց պատմություն 8/

Արևելյան Հայաստանը և ռուս-պարսկական պատերազմները/Էջ  82-85 պատմել, էջ 85-ի հարցերին գրավոր պատասխանել/

«Դավիթ-Դանիելյան վեճ» – Եկեղեցական վանքերի միջև առաջացած հակամարտություն, որն ազդեց հայ ժողովրդի քաղաքական պայքարի վրա։

Գյուլիստանի պայմանագիր (1813) – Ռուս-պարսկական պատերազմի ավարտով Պարսկաստանը զիջեց Կովկասի որոշ տարածքներ Ռուսաստանին։

Թուրքմենչայի պայմանագիր (1828) – Պարսկաստանը զիջեց Երևանի ու Նախիջևանի խանությունները Ռուսաստանին, խթանելով հայերի վերաբնակեցումը։

Ներսես Ե Աշտարակեցի – Հայոց կաթողիկոս, հոգևոր ու ազգային գործիչ, նպաստել է կրթության և մշակույթի զարգացմանը։

Պասկևիչ – Ռուսական բանակի գեներալ, որի նվաճումներով Հայաստանը մտավ Ռուսական կայսրության կազմ։

Խաչատուր Լազարյան (Լազարև) – Հայ բարերար ու դիվանագետ, աջակցել է կրթությանն ու ազգային ծրագրերին։

Հայկական մարզ – Ռուսական կայսրության վարչական միավոր (1828–1849), ընդգրկում էր Երևանի ու Նախիջևանի տարածքները։

Եկեղեցական կանոնադրություն («Պոլոժենիե») – 1836-ի օրենք, որը սահմանափակում էր Հայ եկեղեցու ինքնուրույնությունը։

Երևանի նահանգ – Ռուսական կայսրության վարչական միավոր (1849–1917), հայ ազգաբնակչության կենտրոն։

Ելիզավետպոլի նահանգ – Ռուսական կայսրության նահանգ, որի կենտրոնը Գանձակն էր (այժմ՝ Գյանջա)։

Հայ կամավորական ջոկատներ – Զինված խմբեր, որոնք պայքարում էին ազգային ինքնապաշտպանության համար։

Հայաստանի ինքնավարության նախագիծ – Տարբեր դարերում հայերի անկախության ու ինքնավարության ձգտման գաղափարներ։

Ճորտատիրություն – Հողատիրական համակարգ, երբ գյուղացիները ենթարկվում էին հողատերերին, աստիճանաբար վերացվեց 19-րդ դարում։

——

ա. Ներկայացրո՛ւ:
Գյուլիստանի պայմանագիրը կնքվեց 1813 թվականին, իսկ Թուրքմենչայի պայմանագիրը՝ 1828 թվականին։ Դրանց արդյունքում Արևելյան Հայաստանը անցավ Ռուսական կայսրությանը։ Հայերի համար սա կարևոր էր, որովհետև նրանք ազատվեցին պարսկական տիրապետությունից, իսկ ռուսական իշխանությունը նրանց որոշ արտոնություններ տվեց։

բ. Բացատրիր:
Պարսկահայերի վերաբնակեցումը Արևելյան Հայաստանում մեծացրեց հայ բնակչության թիվը, բայց առաջացրեց նաև դժվարություններ։ Նորաբնակները չունեին բավարար պայմաններ ապրելու համար, դժվարությամբ էին գտնում հող և աշխատանք։ Ռուսական իշխանությունը նրանց օգտագործեց, որպեսզի ամրապնդի իր վերահսկողությունը Հայաստանի վրա։

գ. Վերլուծիր:
«Դավիթ-Դանիելյան պայքարը» կապված էր կաթողիկոս դառնալու ցանկության հետ, բայց այն նաև արտաքին ուժերի համար էր կարևոր։ Ռուսական կայսրությունը, Օսմանյան կայսրությունն ու Պարսկաստանը ցանկանում էին վերահսկել Էջմիածնի կաթողիկոսությունը, որովհետև դա ազդեցություն ուներ ողջ հայ ժողովրդի վրա։ Ռուսները ցանկանում էին ամրապնդել իրենց դիրքերը Կովկասում, Օսմանյան կայսրությունը՝ խանգարել հայերի ազգային համախմբմանը, իսկ Պարսկաստանը՝ պահպանել իր ազդեցությունը։

Առաջադրանք 2

Արևմտյան Հայաստանը և Հայկական հարցի միջազգայնացումը/Էջ  86-90 պատմել, էջ 90-ի հարցերին գրավոր պատասխանել/

ա) Այո

բ) Այո

գ) Ոչ

դ) Ոչ

ե) Ոչ

զ) Այո

է) Ոչ

ը) Ոչ

թ) Ոչ

ժ) Այո

ա) 7 x 10 — 5 x 11

70 — 55 = 15

Այո:

բ) 7 x 5 — 5 x (-4)

35 + 20 = 55

Ոչ:

գ) 7 x 0 — 5 x (-3)

0 + 15 = 15

Այո:

դ) 7 x (-5) — 5 x 10

-35 — 50= -85

Ոչ:

ե) 7 x (-1) — 5 x 4.2

— 7 — 21 = -28

Ոչ:

ա) 3 + 2 x 7 = 17

Ոչ:

բ) 2 x 3 + 7 = 13

Այո:

գ) 5 x 3 — 3 x 7 = -6

Այո:

դ) 23 x 3 — 11 x 7 = -8

Այո:

ե) 17 x 3 + 26 x 7 = 233

Ոչ:

զ) -1.5 x 3 — 0.4 x 7 = -7.3

Այո:

ա) (2 x 6) — 2 = 10

(6, 2)

բ) 9 + (5 x 3) = 24

(9, 3)

գ) (2 x 15) — (6 x 2) = 18

(15, 2)

դ) (11 x 3) — (5 x 5) = 8

(3, 5)

ե) (7 x 3) + (2 x 1) = 23

(3, 1)

զ) (0.5 x 10) — (0.4 x (-5) = 3

(10, -5)

է) (1/3 x 3) — (2/15 x 30) = -3

(3, 30)

2x + 3y = 120

ա) (2 x 10) + (3 x 50) = 170

Ոչ:

բ) (2 x 15) + (3 x 30) = 120

Այո:

գ) (2 x 60) + (3 x 0) = 120

Այո:

դ) (2 x 0) + (3 x 60) = 180

Ոչ:

ե) (2 x 27) + (3 x 22) = 120

Այո:

զ) (2 x 3) + (3 x 38) = 120

Այո:

ա) x — y = 2

x = 2 + y

y = x — 2

բ) x + y — 3 = 0

x = 3 — y

y = 3 — x

գ) x — 3y = 7

x = 7 + 3y

3y = x — 7

y = (x — 7)/3

դ) x — 38y + 156 = 0

x = 38y — 156

38y = x + 156

y = (x + 156)/38

ե) 4x — 12y + 8 = 0

4x = 12y — 8

x = (12y — 8)/4

12y = 4x + 8

y = (4x + 8)/12

զ) 3x + 5y = 7

3x = 7 — 5y

x = (7 — 5y)/3

5y = 7 — 3x

y = (7 — 3x)/5

է) 2x — 7y + 56 = 0

2x = 7y — 56

x = (7y — 56)/2

7y = 2x + 56

y = (2x + 56)/7

ը) 0.5x + 2y = 4

0.5x = 4 — 2y

x = (4 — 2y)/0.5

2y = 4 — 0.5x

y = (4 — 0.5x)/2

թ) 6x — 3y + 27 = 0

6x = 3y — 27

x = (3y — 27)/6

3y = 6x + 27

y = (6x + 27)/3

ժ) 3x — 8y = 0

3x = 8y

x = 8y/3

8y = 3x

y = 3x/8

Վերաբերական՝ վերաբերմունքային իմաստ
Եղանակավորում կամ երանգավորում են նախադասությունը կամ նրա որևէ անդամ:
Օրինակ՝ Բարեբախտաբար, ամեն ինչ հրաշալի անցավ:
Ո՞րն է ,,բարեբախտաբարի,, դերը այս նախադասության մեջ:
1. Վերաբերականները սովորաբար եղանակավորում են ամբողջ նախադասությունը և կապվում են հիմնականում ստորագյալի հետ: Օր՝. Դժբախտաբար չի եկել:
2. Վերաբերականները կարող են դրվել նաև նախադասության այլ անդամների վրա:
Նույնիսկ Վահեն այսօր լուծեց խնդիրը:
Վահեն նույնիսկ այսօր լուծեց խնդիրը
Վահեն այսօր նույնիսկ խնդիրը լուծեց:

Ըստ իրենց արտահայտած վերաբերմունքային կամ երանգային իմաստի՝ վերաբերականները բաժանվում են հետևյալ տեսակների՝

·                    հաստատական

·                    ժխտական

·                    երկբայական

·                    գնահատողական

·                    սաստկական

·                    սահմանափակման 

1. Նշված վերաբերականները, ըստ արատահայտած երանգային իմաստի,  տեսակավորի՛ր՝

իհարկե — հաստատական

կարծես թե — երկբայական

անպայման — հաստատական

մի՞թե — երկբայական

բարեբախտաբար — գնահատողական

դժբախտաբար — գնահատողական

նույնիսկ — սաստկական

մանավանդ — սաստկական

գոնե — սահմանափակման 

միայն — սահմանափակման 

ոչ —  ժխտական

Ըստ կազմության  վերաբերականները լինում են պարզ, բարդ և ածանցավոր: 

2. Տրված վերաբերականները գրի՛ր ըստ կազմության՝ գոնե, նույնիսկ, իբր, անպատճառ, իբրև թե, ահա, կարծես թե, բարեբախտաբար: 

Պարզ — գոնե, իբր, ահա

բարդ — նույնիսկ, իբրև թե, կարծես թե

ածանացավոր — անպատճառ

բարդածանցավոր — բարեբախտաբար

3. Կետադրի՛ր տրված նախադասությունները

Իրոք նրան չէր հաջողվել որևէ աշխատանք գտնել: 

Ոչ դա միայն ինձ է վերաբերում: 

Ընկերս անշուշտ միշտ ինձ հետ է: 

Արդյոք լուծում ունի այս հարցը: 

———

Իրոք, նրան չէր հաջողվել որևէ աշխատանք գտնել:

Ո՛չ, դա միայն ինձ է վերաբերում:

Ընկերս, անշուշտ, միշտ ինձ հետ է:

Արդյո՞ք լուծում ունի այս հարցը:

4. Գտի՛ր վերաբերականները, նշի՛ր տեսակը: 

Իմ ուզածի պես էլ եղավ: 

էլ — սաստկական

Իհարկե իմ սրտով է այդ պատմությունը: 

Իհարկե — հաստատական

Գեթ մի բառ ասա, մի բան խոսիր:

Գեթ — սահմանափակման

Ցավոք, մեզնից ոչինչ կախված չէր:

Ցավոք — գնահատողական

Թերևս այս մասին նորից խոսենք:

Թերևս — երկբայական

Այդ պատմությունը, ո՛չ, չի կարող որևէ դեր ունենալ: 

ոչ — Ժխտական

5. Հարցերին պատասխանի՛ր վերաբերականների միջոցով:

1. Դու վստահո՞ւմ ես ընկերներիդ:

Միանշանակ:

2. Գո՞հ ես  տանն անցկացրածդ օրերից:

Բարեբախտաբար:

3. Համացանցը քեզ օգնո՞ւմ է:

Հավանաբար:

Դու մտածի՛ր հարց ընկերոջդ համար, թող պատասխանի վերաբերական գործածելով:

Դու, իհարկե, կարծու՞մ ես, որ այս տարի ավելի լավ կլինի, քան նախորդը:

Հարգելի՛ սովորողներ, այս շաբաթ ներկայացնելու եք հետևյալ թեմաները․

• Գազափոխանակությունը թոքերում և հյուսվածքներում․
• Դասագիրք-էջ՝ 130-133

Լրացուցիչ աշխատանք․

1.Ինչպե՞ս կարելի է բարձրացնել օրգանիզﬕ դիմադրողականությունը շնչառական հիվանդությունների նկատմամբ:
Դիմադրողականությունը բարձրացնելու համար, պետք է ճիշտ շնչել, պարբերաբար օդափոխել տարածքը, և պահպանել շնչառության հիգիենայի կանոնները։

2.Որո՞նք են շնչառության հիգիենայի հիﬓական կանոնները:
Շնչառության հիգիենան պահպանելու համար անհրաժեշտ է բնակարանը մաքրել խոնավ շորով, պետք է պահպանել անձնական հիգիենա, ինչպես նաև կոփել օրգանիզմը։ Եթե բնակարանում շատ մարդ կա, օդում թթվածնի քանակը պակասում է, շատանում են ածխաթթու գազը, ջրային գոլորշիները: Այդպիսի պայմաններում մարդիկ դառնում են քնկոտ, արագ հոգնում են, գանգատվում են գլխացավից: Մարդու առողջության համար անհրաժեշտ է թարմ օդ, բնակարանը պետք է հաճախ օդափոխել։

3.Ինչպե՞ս են հեռացվում քթի խոռոչ կամ շնչափող ընկած առարկաները:Քթի մեջ այդպիսի առարկաներ ընկնելու դեպքում անհրաժեշտ է փակել երկրորդ քթանցքը և փորձել փչելով արտաշնչմամբ հեռացնել օտար իրը։ Արգելվում են որևէ գործիքով հեռացնելու փորձերը, քանի որ ոչ հմուտ միջամտության դեպքում օտար մարմինը կթափանցի շնչուղիների ավելի խորը մասեր։

Ներկայացնելու եմ հաջորդ շաբաթվա դասը․

• Մարսողության համակարգ և կառուցվածքը :
• Մարսողությունը բերանի խոռոչում:
• Մարսողական գեղձեր, դրանց կառուցվածքը և ֆունկցիան:
• Սննդի բաղադրամասերը և դրանց նշանակությունը, Մարսողության նշանակությունը, մարսողական համակարգի կառուցվածքը:
• Դասագիրք, էջ՝ 135-140

Տնային

Սովորել.
Նյութի քանակ մոլ

Լուծել խնդիրներ.

1. Որքան է 4,03* 10  23 թվով երկաթի մոլեկուլների քանակը (մոլ):

N = 4,03 x 10²³

N_A = 6.02 x 10²³

n = ?

n = N/N_A

n = 4,03 x 10²³/6.02 x 10²³ = 4.03/6.02 = 0.7

1. Որքան է 0,4 մոլ քանակով ջրածնի ատոմների թիվը:

n = 0.4

N_A = 6.02 x 10²³

N = ?

N = n x N_A

N = 0.4 x 6.02 x 10²³ = 2.408 x 10²³

Տրված է’ K2SO4, Na2O, CaCO3, CO2, NaOH, H2SO4, AgCl, Cu(OH)2, N2O5, Fe(OH)3, HCl, Ba(OH)2, HNO3, ընտրիր ա) օքսիդի, բ) հիմքի, գ) թթվի, դ) աղի բանաձև(եր)ը:

ա) Na2O, CO2, N2O5

բ) NaOH, Cu(OH)2, Fe(OH)3, Ba(OH)2

գ) H2SO4, HCl, HNO3

դ) K2SO4, CaCO3, AgCl

Դասարանական
1•Գրեք ածխածնի (II) օքսիդի, ածխածնի (IV) օքսիդի, կալիումի օքսիդի, երկաթի (II) օքսիդի, երկաթի (III) օքսիդի, ֆոսֆորի (V) օքսիդի, ցինկի օքսիդի բանաձևերը։

CO, CO₂, K₂O, FeO, Fe₂O₃, P₂O₅, ZnO

2•Ներկայացնել ածխածին, ֆոսֆոր, ծծումբ, յոդ, կալցիում, ալյումին և քրոմ տարրերի օքսիդների բանաձևերը, որոնցում նշված տարրերի օքսիդացման աստիճանները թվապես հավասար են պարբերական համակարգում իրենց խմբերի համարներին։

C2O, P2O5, SO , I2O , CaO, Al3O5, Cr3O5.

3•Կազմել թվարկված ոչ մետաղների օքսիդների բանաձևերը. P (V), S (IV), S (VI), C (IV), N (II), N(IV) Si (IV):

1. Որքան է 803* 10  23 թվով ֆոսֆորի մոլեկուլների քանակը (մոլ):
2. Որքան է 0,6 մոլ քանակով պղնձի ատոմների թիվը: