День: 25 апреля 2023

Լրացուցիչ/ տնային աշխատանք

Կարդա՛ ,,Մանուշակը Հյուսիսային բևեռում,, հեքիաթը և պատասխանի՛ր հարցերին։ 

Առաջադրանքներ

1. Դուրս գրի՛ր մանուշակին նկարագրող նախադասությունները:

Անծայր սառցե անապատում հայտնվել էր մի փոքրիկ, մանուշակագույն արարած, որն իր շուրջը տարածում էր տարօրինակ բուրմունք: Նա կանգնած էր մի հատիկ բարալիկ ոտքի վրա եւ չէր մեռնում:Անծայր սառցե անապատում հայտնվել էր մի փոքրիկ, մանուշակագույն արարած, որն իր շուրջը տարածում էր տարօրինակ բուրմունք: Նա կանգնած էր մի հատիկ բարալիկ ոտքի վրա եւ չէր մեռնում:

2. Ո՞ր տողերում է արտահայտված հեքիաթի ասելիքը /գաղափարը/:

_Դե ահա, ես մեռնում եմ: Բայց նշանակություն չունի. Կարևորն այն է, որ որևէ մեկը սկսի պայքարը… Մի գեղեցիկ օր այստեղ միլիոնավոր մանուշակներ կծաղկեն: Սառույցները կհալվեն , և կհայտնվեն կղզիներ, տներ և մարգագետինով վազվզող երեխաներ…:

3. Ինքդ ձևակերպիր հեքիաթի ասելիքը:

Իմ կարծիքով այս հեքիաթի ասելիքն այն է, որ յուրաքանչյուր սկսված աշխատանք անավարտ չի մնա և շարնակություն կունենա։

4. Տրված նախատդաությանների ստորոգյալները համաձայնեցրու ենթակաների հետ:

Օրինակ՝

Ինձ մոտ նոր դասագրքեր կա: — Ինձ մոտ նոր դասագրքեր կան:

Գարնանը օրերը երկարում է: – Գարնանը օրերը երկարում են:

Նրա մազերը սև է: – Նրա մազերը սև են:

Քո երգերն ամրողջ քաղաքում երգվում է: – Քո երգերն ամրողջ քաղաքում երգվում են։

Կատվի աչքերը ճրգի պես վառվում էր: – Կատվի աչքերը ճրգի պես վառվում էին:

Ուրախ էր անցնում նրա օրերը: – Ուրախ էին անցնում նրա օրերը:

Ցրտերն ընկավ: – Ցրտերն ընկնում են:

Ջրերը կտրվեց: – Ջրերը կտրվեցին:

Դրածիդ մեջ սխալներ կա: – Դրածիդ մեջ սխալներ կան:

Քաղաքում ինչ-որ լուրեր է պտտվում: – Քաղաքում ինչ-որ լուրեր են պտտվում:

Այնպես փախան, որ հետքերն էլ չի երևում: – Այնպես փախան, որ հետքերն էլ չէին երևում:

5. Պարզ համառոտ նախադասություններն ընդարձակի՛ր:

Ընկերդ վախենո՞ւմ է: – Ընկերդ վախենո՞ւմ է գազազած շներից:

Հիշեցնե՞մ: – Հիշեցնե՞մ, որ տնային աշխատանքներ ունես։

Պիտի համոզե՞մ: – Պիտի համոզե՞մ քեզ, որ գաս հաց ուտելու:

Ծառը ծադկե՜լ է: – Ծառը ծադկե՜լ է ու բուրում է։

Որդիս պիտի կարողանա: – Որդիս պիտի կարողանա այս քննությունը հանձնել:

Հիշի՛ր: – Հիշի՛ր, որ այսոր պիտի ֆիլմ դիտենք։

Վստահի՛ր: – Վստահի՛ր քեզ և աշխատիր։

Բերե՛ք: – Բերե՛ք գոծիքները և սկսեք աշխատել։

Կարդալ բանաստեղծությունները և պատասխանել հարցերին։ 

Մայրամուտ

Սարն առել վրան ծիրանի մի քող,
Ննջում է կարծես ծաղկե անկողնում,
Անտառն արևի բեկբեկուն մի շող
Ծոցի մեջ պահել ու բաց չի թողնում:

Ժայռի ստվերը գետափին չոքել,
Վիզը երկարել ու ջուր է խմում,
Հովն ամպի թևից մի փետուր պոկել,
Ինքն էլ չգիտի,թե ուր է տանում:

Քարափի վրա շողում է անվերջ
Ոսկե բոցի պես թևը ծիծառի…
Կանգ առ,հողագունդ,քո պտույտի մեջ
Թող մայրամուտը մի քիչ երկարի:

1.Նկարագրիր մայրամուտը:

Մայրամուտի ժամանակ ամեն ինչ արևի շողի և ծիրանի գույնն են ստանում, ստվերները երկարում են, և ամեն ինչ այնքան գեղեցիկ է, որ բանաստեղծը ուզում է երկրի պտույտը գեղեցկացնել մի պահ։

2.Օրվա որ պահն ես սիրում, ինչո՞ւ:

Օրվա իմ սիրելի պահը մայրամուտն է։ Այն ոչ միային գեղեցիկ է, այլ նաև հանգստացնող։

———————————————————————————

Գլխիվայր են ծառերն աճում,
Եվ ջրվեժներն ալեփրփուր
Դեպի երկինք են շառաչում։

Սարը սարից ամպ է խլում,
Ջուր է խմում ձորը ձորից,
Երկնքի մեջ արտ է ծլում,
Ու երկինք է բուսնում հողից…

Այս իմ հրաշք աշխարհն է, ուր
Շողքը տեր է, շվաքը՝ հյուր։

Գրի՛ր մգեցված բառերի բացատրությունը:

Գլխիվայր են ծառերն աճում – դեպի ներքև աճել

ալեփրփուր – ալիքի վրա բարձրացող փրփուր

շառաչել – ջրի ձայն

շվաք – ստվեր

 Ինչպիսինն է Սահյանի աշխարհը:

Սահյանի աշխարհում ամենինչ գլխիվայր է։

,,Իմ աշխարհը,, վերնագրով շարադրություն գրի՛ր: 

,,Իմ աշխարհը,,

—————————————————————————

Ի՞նչ է ասում 

Ի՞նչ է ասում ճամփորդներին
Հալված-մաշված այս կածանը,
Ժամանակին հազար ու մի
Քայլեր հաշված այս կածանը,
Անցող-դարձող քարավանի
Ծանր ու դանդաղ ոտքերի տակ
Մեջքը կոտրած, կուրծքը պատռած,
Հոգնած­, տանջված այս կածանը,
Մեծ աշխարհի մեծաժխոր
Ճանապարհից հեռու քաշված,
Հիսուսի պես, ապառաժի
Կողին խաչված այս կածանը:

1. Բացատրի՛ր բառերը՝ կածան, քարավան, պատռած,մեծաժխոր, ապառաժ: 

Կածան – նեղ ճանապարհ

քարավան – ուխտերի խումբ

պատռած – քանդված

մեծաժխոր – բազմամարդ

ապառաժ – լերկ ժայռ

2. Ինչպե՞ս է նկարագրված կածանը, բանաստեղծության բառերն օգտագործելով ներկայացրո՛ւ: 

Կածանը՝ ճանապարհորդների ոտքների տակ մաշված, նրանց քայլերը հաշված, հոգնած, տանջված քարավանների ծանրության տակ, մեջքը կոտրած, կուրծքը պատռած և մեծ ճանապարհից հեռու քաշված։

3. Ի՞նչ է ասում կածանը, փորձի՛ր ներկայացնել ի՞նչ կասի: 

Ինձ թվում է, թե կածանը կասեր, որ նա հոգնել է անց ու դարձից, բայց միևնույն է, իր համար այն ցանկալի է։

4. Գրի՛ր շարադրություն ,,Ուզում եմ ասել,, կամ ,,Ինչ կասեի,,  : 

,,Ուզում եմ ասել,,

—————————————————————————

ԱՄՊԸ 

Ամպը հառաչում էր լեռան լանջին,
Դողում, սարսռում էր հասակով մեկ։
Գալիս, փաթաթվում էր գյուղացու մաճին,
Հետո թավալվում էր ակոսի մեջ։

Հետո վեր էր կենում, շտկում իրեն,
Կրկին ձևեր փոխում նա զանազան,
Բարձրանում էր հետո կողերն ի վեր
Եվ շիկացած ուսն էր շփում եզան…

Իսկ ճաշթողի ժամին դառնում էր շուն,
Թաթերին էր դնում դունչը մռայլ,
Նայում էր ապուրի տաք գոլորշուն,
Թվում էր ուր-որ է պիտի մռռար։

Բայց չէր մռռում, ավաղ, վեր էր կենում,
Մացառներին թողած պոչը փռչոտ,
Նայում սարերն ի վեր, սարերն էր գնում,
Գնում էր չորեքթաթ կամ չոքեչոք։

 Գնում էր, չէր լսում,— Այդ ո՞ւր, Բողա՛ր…

Ի՞նչ Բողար, ճախրում էր, չէր նայում ետ։
Գնում էր, որ վաղը երկինքն ի վար
Դառնար կայծակ, կարկուտ, դառնար աղետ:

1. Բացատրի՛ր բառերը՝ սարսռալ, մաճ, ակոս, զանազան, շիկացած, ճաշթող, մացառ, ճախրել

սարսռալ – դողալ

մաճ – գութան

ակոս – փորակ

զանազան – տարբեր

շիկացած – տաքացած

ճաշթող – ընդմիջում

մացառ – թփուտ

ճախրել – սավառնել

2. Բանաստեղծությունից դուրս գրի՛ր  բայեր:

Հառաչում, դողում, սարսռում, փաթաթվում, թավալվում, վեր էր կենում, մռռում, շտկում, փոխում, բարձրանում,  շփում, նայում, գնում, ճախրում, դառնում։

3. Բանաստեղծությունից դուրս գրի՛ր քեզ դուր եկած պատկերը և ներկայացրու քո ընկալմամբ:

Ամպը հառաչում էր լեռան լանջին,
Դողում, սարսռում էր հասակով մեկ։
Գալիս, փաթաթվում էր գյուղացու մաճին,
Հետո թավալվում էր ակոսի մեջ։

Մի ամպ է լինում, որին քամին հարվածում էր լեռներին, նա ձևափոխվում էր և տարբեր ձևեր էր ընդունում։

4. Պատմիր ամպի մասին:

Ամպը ձևափոխվում, հառաչում, դողում, սարսռում, փաթաթվում, թավալվում, մռռում, փոխում էր ձևը, բարձրանում,  շփում և ճախրում։

5. Յուրաքանչյուր չորս տողի համար համապատասխան վերնագիր մտածիր:

1. «Ամպի ձևավորում»
2. «Ամպի և եզան խաղը»
3. «Ամպ–Շուն»
4. «Ամպի և Բողարի շարժումը»

6. Բնության ո՞ր երևույթն է ներկայացված բանաստեղծության մեջ, մանրամասն նկարագրի՛ր:

Ամպի գոյացումը և նրանից անձրևի, կայծակի և որոտի առաջացումը։

Ուզում եմ ասել, որ մարդիկ էլ կածանի նման են, որ մեր կյանքը ինչքան էլ տանջալի և հոգնեցնող լինի։ Մենք էլ կածանի նման նոր օր ենք երազում։ Մենք այդ օրից ունենք նոր սպասումներ և պատրաստ ենք նոր հոգնության, բացի ինձնից իհարկե։ Նաև պատրաստ ենք ուժ ու եռանդ հավագաց, աստղեր իջեցնել երկնքից, նոր հայտնագործություններ անել, հեշտացնել մեր կյանքը և ավելի լուսավոր և պայծառ դարձնել մեր առորյան։

1124. Կատարե՛ք հանում.

բ) 81,22 – 53,12 = 28,10

դ) 17,1 – 8,256 = 8,844

զ) 7,35 – 6,35 = 1,0

1126. Կատարե՛ք հանում.

բ) 5 – 2,63 = 2,37

դ) 1 – 0,047 = 0,953

զ) 102 – 96,24 = 5,76

1128. Կատարե՛ք հանում.

բ) 3,263 – 2 = 1,263

դ) 11,397 – 9 = 2,397

զ) 34,56 – 29 = 5,56

1135. Գտե՛ք 3,385 , 9,428 , 725,11 , 823,12 , 0,93 , 973,14 , 55,675 թվերից ամենամեծը։

Պատ․՝ 973,14 :

1136. Լուծե՛ք հավասարումը.

ա) 2x + 1 = 5

2x = 5 — 1

2x = 4

x = 4 : 2

x = 2

բ) 3x + 1 = 5

3x = 5 — 1

3x = 4

x = 4/3

x = 1 1/3

գ) 8x – 1 = 7

8x = 7 + 1

8x = 8

x = 1

դ) 4x – 2 = 9

4x = 9 + 2

4x = 11

x = 11/4

x = 2 3/4

ե) 3 + 2x = 18

2x = 18 — 3

2x = 15

x = 15/2

x = 7 1/2

զ) 8 = x + 4

x = 8 — 4

x = 4

1137. Գտե՛ք 20‐ից փոքր բոլոր զույգ թվերի գումարը։

2 + 4 + 6 + 8 + 10 + 12 + 14 + 16 + 18 = 20 + 20 + 20 + 20 + 10 = 90