Վասկո դա Գամայի ղեկավարած նավատորմը դեպի Հնդկաստան տանող ծովային ճանապարհի հայտնագործման նպա­տակով, շրջանցեց Աֆրիկան հարավից,ապա  հասավ Հնդկաստան և միաժամա­նակ ապացուցեց, որ Աֆրիկան առան­ձին մայրցամաք է:

Աֆրիկայի հյուսիսային և հյուսիս- արևելյան շրջանները մարդկության հնագույն բնօրրաններից են: Այստեղ՝ Նեղոս գետի ստորին հոսանքում էր գտնվում Հին Եգիպտոսը, որը հայտնի է իր բուրգերով: Հետաքրքիր է, որ այս շրջաններից հարավ ընկած է աշ­խարհի ամենամեծ անապատը՝ Սահարան՝ իր անծայրածիր և անան­ցանելի անապատային ավազներով:

Սահարան, մայրցամաքի բարձրադիր ափերը, նրա կենտրոնական շրջանների խոնավ ու տոթ օդը, դժվարանցանելի անտառները բնականարգելքներ են հանդիսացել Աֆրիկայի Ներքին շրջանների հետազոտման հարցում: Այս մայրցամաքի ներքին շրջաններին աշխարհը ծանոթացավ եվրոոպացիների միջոցով, հիմնականում 1850-ական թվականներից  կատարված հետազոտությունների արդյունքում: Աֆրիկայի ներքին շրջանները հետազոտել են շատ ճանապարհորդներ, արշավախմբեր, որոնցից տանձնանում են անգլիացի հետազոտող Դավիթ Լիվինգստոնի գլխավորած արշավախմբի  30 տարի կատարած ուսումնասիրությունները:

Լիվինգստոնը հասարակածից հարավ ընկած առաջին ուսումնասիրողներից է:  Օգտտվելով տեղաբնիկների բարյացակամ վերաբերմունքից՝ նա ճանապարհորդում է Հարավային Աֆրիկայով: Ձամբեզի գետի գետաբերանից դեպի ակունք շարժվելով նա հայտնաբերում է աշխարհի գեղատեսիլ ջրվեժներից մեկը և այն կոչում է Անգլիայի թա­գուհի Վիկտորիայի անունով: Տանգանիկա և Նյասա լճերի հայտնագործումը և Վիկտորիա լճի ուսումնա­սիրությունը Լիվինգստոնին մղում են նոր ճանապարհորդություն­ների, որոնց նպատակը Աֆրիկայի ամենաերկար գետի՝ Նեղոսի ակունքների հայտնադործումն Էր: Վիկտորիա լիճ թափվող գետերի ուսումնասիրության արդյունքում Լիվինգստոնը հայտնագործեց Նեղոսին ծնունդ տվող վտակներից Սպիտակ Նեղոսը:

Իսկ ինչո՞ւ Է Նեղոսն այդպիսի հետաքրքրություն առաջացրել: Պարզվում Է, որ դեռևս Հին Եգիպտոսում դարեր շարունակ Նեղոսը առեղծվածային է համարվել: Եվ դա պատահական չէ:

Նայիր Աֆրիկայի քարտեզին և կտեսնես, որ Նեղոսը, կտրելով տոթակեզ հսկա անապատները, չի ցամաքում և հոսելով Եգիպտոսով՝ թափվում է Միջերկրական ծով: Նեղոսի առեղծվածի լուծումը նրա ակունքների հայտնբերումն էր, որը վերագրվում է Լիվինգստոնին: Լիվինգստոնը, բազմաթիվ դժվարություններ կրելով, Կենտրոնական Աֆրիկայում ուսումնասիրել է Կոնգո գետի վերին հոսանքի շրջանները: Կոնգոյի ստորին հոսանքում գտնվող աստիճանակերպ ջրվեժներից մեկն այժմ կոչվում է Լիվինգստոնի անունով:

Աֆրիկայի նշանավոր հետազոտողներից է Լիվինգստոնի գործը շարունակող անգլիացի Սթենլին, որն անհայտ կորած, արդեն հյուծված ու հիվանդ Լիվինգստոնին գտնելուց հետո շարունակեց նրա գործը: Հանդիպելով տեղաբնիկների դիմադրությանը, ենթարկվելով մեծ վտանգների՝ Սթենլին Կենտրոնական Աֆրիկայում հայտնագործեց աշխարհագրական նոր օբյեկտներ, որոնց նկարագրերը նա հրատարակեց «Աֆրիկայի խորքերում» գրքում:

Հարկ է նշել, որ ինչպես մյուս ճանապարհորդությունները, այնպես էլ Աֆրիկայի հետազոտումը, իր դրական կողմերով հանդերձ հանգեցրեց նաև բացասական հետևանքների: Եվրոպացիները սկսեցին Աֆրիկայի տեղաբնիկներին՝ նեգրերին, որպես ստրուկներ վաճառել նոր հայտ­նագործված Ամերիկայում:

1.Ինչո՞ւ Աֆրիկայի ներքին շրջանները մինչև 1850- ական թվականները դեռևս անհայտ էին մնում եվրո­պացիների և ասիացիների համար:

Աֆրիկայի ներքին շրջանները մինչև 1850- ական թվականները դեռևս անհայտ էին մնում եվրո­պացիների և ասիացիների համար , որովհետև   այն դեռ չէին հայտնաբերել։

2.Ի՞նչ իրադարձություններ և պայմաններ խթանեցին Աֆրիկայի ներքին շրջանների ուսումնասիրություննե­րին:

3.Սահարան, մայրցամաքի բարձրադիր ափերը, նրա կենտրոնական շրջանների խոնավ ու տոթ օդը, դժվարանցանելի անտառները բնականարգելքներ են հանդիսացել Աֆրիկայի Ներքին շրջանների հետազոտման հարցում:

Սահարա անապատը. Աֆրիկայի բարձրադիր ափերը, կենտրոնական շրջանների խոնավ ու տոթ օդը, դժվարան­ցանելի անտառները բնական անմատչելի արգելքի դեր են կատարել մայրցամաքի ներքին շրջանների հետազոտման գործում: Դավիթ Լիվիգստոնը հայտնագործեց Ձամբեզի և Կոնգո գետերի վրա գտնվող Վիկտորիայի և իր անունով կոչվող’ Լիվինգստոնի ջրվեժները և այլն:

1) Jeeny is helping her mum now.

2) You are visiting your grandma at the moment.

3) The girls are having breakfast at present.

4) My dad is sleeping on the sofa.

5) We are walking to school now.

6) I am doing my homework.

7) It is raining today.

8) Our mum is cooking dinner.

9) The birds are singing.

10) My friends are playing tennis at the moment.

1.Ես կարդում եմ մի հետաքրքիր գիրք հիմա-I’m reading an interesting book now.

2. Արամը և Հասմիկը խաղում են բակային խաղեր հիմա-Aram and Hasmik are playing a yard game now.

3. Նրանք լողում են լողավազանում հիմա-They are swimming in the pool now.

4. Անին օգնում է իր մայրիկին հիմա-Ani is helping her mother now.

5. Մենք նախաճաշում ենք հիմա-We are having breakfast now.

6.Իմ պապիկը քնած է բազմոցին հիմա-My grandfather is  sleeping on the sofa now.

7. Լևոնը և ես խմում ենք թեյ հիմա-Levon and I are drinking tea now.

306. խնդիր

15կգ կեռաս=12 կգ ծիրան

1 կգ ծիրան-900դր

4000դրամը-կբավականացնի-5 կգ կեռաս գնելու համար

Լուծում

1. 12×900=10800դր
2. 10800:15=720դր-1կգ  կեռաս
3. 5×720=3600դր-5կգ կեռաս
4. 4000>3600

Պատ.՝ 4000>3600, այո կբավականացնի

307. լրացրու աղյուսակը

Անվանումը	1հատ	2հատ	5հատ	10հատ
Գնդակ	640դրամ	1280դրամ	3200դրամ	6400դրամ
Տետր	35դրամ	70դրամ	175դրամ	350դրամ
Գրիչ	120դրամ	240դրամ	600դրամ	1200դրամ

309. 

364<395          62998<6299            6254>6244          12654<12800

9547>9343      345171>345090      3015>3005           101801<101901

1. Բառերը բաժանեք արմատների, ածանցների. Չմոռանաք հոդակապը:

Օրինակ՝ Մարդակեր =մարդ+ա+կեր

Դաս-ա-ցուցակ, մարդ-ա-կեր, լուս-ա-մուտ, խոշոր-ա-ցույց, ցուց-ա-մատ:

2. .  Կազմեք բառեր վատ, վարդ, մայր, հին, գիր բառերով:

Վատամարդ, վարդագույն, մայրենի, հնագետ, գրիչ:

3. Ա խմբի բառերին միացրեք Բ խմբի ածանցները և ստացեք նոր բառեր:

Ա. Հաց, հայ, հնդիկ, հոտ, գոհ, գարուն

Բ. Եղեն, ան, դժ, ային, ստան, ուհի

Ա խմբին միացնելով  Բ խմբի բառերը ստացա հացեղեն, Հայաստան, հնդկուհի, անհոտ, դժգոհ, գարնանային  բառեր:

4. ան, ուհի, չ, դժ, ություն, ային ածանցներով և տրված արմատներով ստացեք որքան հնարավոր է շատ ածանցավոր բառեր:

Հայ, գեղեցիկ, վրացի, բժիշկ, երգիչ, գույն, հնդիկ, համ, օգուտ, լավ, աշուն, բարի, չար, հին, գարուն, հոտ, քաղաք: 

Հայուհի, հայություն, գեղեցկուհի, գեղեցկություն, վրացուհի, բժշկություն, բժշկուհի, երգչուհի, անգույն,  դժգույն,  հնդկուհի, անհամ, համային, անօգուտ, լավություն, աշնանային, բարություն, չարություն, հնություն, գարնանային, անհոտ, հոտային, քաղաքային:

N	2015	2016	2017	2018	2019	2020
4-րդ	17	29	41	20	37	52
5-րդ	12	15	30	31	23	47

4-րդ 52-17=35 4 դասարաներում սովորողների տարբերությունը-2015-2020 թվականերին

37-29=8 սովորողների տարբերությունը-2016-2019 թվականերին

41-20=21 սովորողների տարբերությունը-2018-2017 թվականերին

Կարոլինա