День: 27 февраля 2025

ա) D = 16 + 48 = 64 = 8²

x1 = (4 + 8)/2 = 12/2 = 6

x2 = (4 — 8)/2 = -4/2 = -2

X — (6 ; 0) , (-2 ; 0)

Y — (0 ; -12)

բ) D = 25 + 24 = 49 = 7²

x1 = (5 + 7)/2 = 12/2 = 6

x2 = (5 — 7)/2 = -2/2 = -1

X — (6 ; 0) , (-1, 0)

Y — (0; -6)

գ) D = 900 — 900 = 0

x1,2 = 30/18 = 5/3 = 1 2/3

X — (1 2/3 ; 0)

Y — (0; 25)

դ) D = 324 — 324 = 0

x1,2 = (-b/2a) = 18/162 = 1/9

X — (1/9 ; 0)

Y — (0 ; 1)

ա) a > 0 , D > 0

բ) a > 0, D = 0

գ)a < 0, D < 0

դ) a < 0, D > 0

ե) a > 0, D > 0

զ) a <0, D = 0

ա) a > 0, b < 0, c > 0

բ) a < 0, b > 0, c > 0

գ) a > 0 , b > 0, c > 0

դ) a < 0, b > 0, c < 0

1 — զ

2 — ե

3 — ա

4 — դ

5 — բ

x (x + 8) = 609

x² + 8x — 609 = 0

D = 64 + 2436 = 2500 = 50²

x1 = (-8 + 50)/2 = 42/2 = 21

x2 = (-8 — 50)2 = -58/2 = -29 (չի բավարարում)

x = 21

x + 8 = 29

Պատ.՝ 29:

Մենք ուխտ ունենք՝ միշտ դեպի լույս,
Ու գընում ենք մեր ճամփով,
Մըրրիկներով պատած անհույս,
Սև խավարով, մութ ամպով։

Մենք անցել ենք արյան ծովեր,
Սուր ենք տեսել ու կրակ,
Մեր ճակատը դեմ ենք արել
Մրրիկներին հակառակ։

Ու թեպետև պատառ-պատառ

Մեր դրոշը սըրբազան,
Ու մենք չունենք տեղ ու դադար՝
Երկրից երկիր ցիրուցան։

Բայց գընում ենք մենք անվեհեր
Զարկերի տակ չար բախտի,

Մեր աչքերը միշտ դեպի վեր՝
Դեպի լույսը մեր ուխտի։

1. Անհասկանալի բառերը բացատրի՛ր:

Անհասկանալի բառեր չկային:

2. Բացատրի՛ր վերնագիրը:

Վերնագիրը իրենից ցույց է տալիս հայ ժողովրդի վճիռը, միշտ կայուն ու կանգուն լինել, անտեսելով չար ճակատագիրը:

3. Մի քանի նախադասությամբ ներկայացրո՛ւ բանաստեղծության ասելիքը,  արտահայտած միտքը: 

Բանաստեղծությունում ներկայացվում է հայ ժողովրդի անկոտրուն կամքը, միշտ գնալ դեպի լույսը, դեպ վեր առանց կոտրվելու ճակատագրի մրրիկներից ու խոչնդոտներից:

4. Ուղտ-ուխտ. ինչպիսի՞ բառեր են, բացատրի՛ր: 

Ուղտ — կենդանի

Ուխտ — երդում:

Հայկական տառատեսակները ձևավորվել են հայ գրերի պատմության զարգացման հետ մեկտեղ՝ սկսած Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից ստեղծված այբուբենից մինչև ժամանակակից թվային դիզայնի լուծումները։ Տառատեսակների ընտրությունը ոչ միայն գեղագիտական, այլև մշակութային նշանակություն ունի, քանի որ այն արտացոլում է հայ գրավոր ժառանգությունն ու ժամանակի ոճային միտումները։

Պատմական հայ տառատեսակները

Հայկական ձեռագրերում կիրառվել են տարբեր ոճերի տառատեսակներ, որոնք իրենց վրա կրում էին դարաշրջանի ու գրիչի ձեռագրային արվեստի ազդեցությունը։

1. Երկաթագիր (5-12-րդ դարեր) – Առաջին հայերեն տառաձևն էր, որն առանձնանում էր ուղիղ ու խիստ ձևերով։ Այս տառատեսակը հանդիպում է Մաշտոցի ու նրա աշակերտների ձեռագրերում։
2. Գրչագիր (10-15-րդ դարեր) – Ավելի կլոր ու դյուրին գրվածք, որն ավելի հեշտ էր ձեռքով գրելու համար։
3. Նոտրգիր (11-18-րդ դարեր) – Արագ գրելու համար հարմարեցված տառաձև, որն օգտագործվում էր պաշտոնական ու գործնական գրությունների մեջ։
4. Շղագիր (16-19-րդ դարեր) – Ավելի գրավիչ, գեղարվեստական ոճ, որը հաճախ կիրառվում էր մատյանների ու եկեղեցական տեքստերի զարդարանքներում։
5. Մանրագիր – Փոքր ու մանրատառ գրվածք, որը թույլ էր տալիս խնայել թանաքն ու թուղթը, և լայնորեն կիրառվում էր միջնադարյան գրչության մեջ։

🖋 Ժամանակակից հայկական տառատեսակները

Ժամանակակից տպագրության և դիզայնի զարգացման հետ մեկտեղ հայկական տառատեսակները նույնպես վերափոխվեցին՝ հարմարեցվելով թվային միջավայրին։ Այսօր մենք ունենք տարբեր տառատեսակներ, որոնք նախատեսված են ինչպես տպագիր, այնպես էլ թվային մեդիայի համար։

1. Անտիկվա ոճի տառատեսակներ – Մտնում են դասական խմբի մեջ և մոտ են պատմական երկաթագրին (օր․՝ Sylfaen, Noto Serif Armenian)։
2. Առանց սերֆի (Sans-serif) տառատեսակներ – Ժամանակակից ու պարզ ոճ ունեցող տառատեսակներ, որոնք լայնորեն կիրառվում են UI/UX դիզայնի և թվային բովանդակության համար (օր․՝ GHEA Grapalat, Noto Sans Armenian)։
3. Գրչագրային և դեկորատիվ տառատեսակներ – Հաճախ հանդիպում են գովազդային նյութերում, վերնագրերում և մշակութային միջոցառումների ձևավորման մեջ (օր․՝ Bardigiana, Arek):
4. Մոնոսպեյս (Monospace) հայկական տառատեսակներ – Տեխնիկական ու ծրագրավորման միջավայրերում կիրառվող տառատեսակներ (օր․՝ Fira Code Armenian)։

Հայկական տառատեսակների կիրառություն

• 📖 Տպագրություն – Գրքեր, թերթեր, ամսագրեր հիմնականում օգտագործում են սերֆային տառատեսակներ՝ ընթերցանության դյուրինության համար։
• 💻 Թվային միջավայր – Կայքերի, հավելվածների ու գովազդների համար նախընտրելի են առանց սերֆի (sans-serif) կամ մինիմալիստական դիզայնով տառատեսակներ։
• 🏛 Մշակութային նախագծեր – Ազգային ոճի, ձեռագրային կամ պատմական հայկական տառատեսակները հաճախ օգտագործվում են գեղարվեստական նախագծերում, թանգարանային ցուցադրություններում կամ հայկական ժառանգությունը ներկայացնող ծրագրերում։

Որտեղից գտնել հայկական տառատեսակներ

Հայկական թվային տառատեսակներ կարելի է գտնել հետևյալ հարթակներում՝

• GHEA Fonts (Գրական Տառատեսակների Շտեմարան) – gheafonts.com
• Google Fonts – fonts.google.com (որոնել Armenian բաժնում)
• Noto Fonts – Նյութի դիզայնի համար նախատեսված տառատեսակներ, որոնք ներառում են հայերեն գրեր։

Ապագայի հեռանկարները

Հայկական տառատեսակների ոլորտում այսօր իրականացվում են նորարարական նախագծեր, որոնք ուղղված են ինչպես ավանդական տառաձևերի վերականգնմանը, այնպես էլ ժամանակակից ու թվային տառատեսակների ստեղծմանը։ Արհեստական բանականության, 3D դիզայնի և ինտերակտիվ տեխնոլոգիաների զարգացման շնորհիվ առաջիկայում կարող ենք ակնկալել ավելի հարմարեցված, դինամիկ ու բազմաֆունկցիոնալ տառատեսակներ, որոնք կհամապատասխանեն ժամանակակից պահանջներին։

Տառատեսակները մեր առօրյայի անտեսանելի, բայց կարևորագույն մասն են։ Դրանք ոչ միայն գեղեցկացնում են գրավոր խոսքը, այլև ազդում են ընթերցողի ընկալման վրա։ Տառատեսակների ճիշտ ընտրությունը կարող է հաղորդագրությունը դարձնել ավելի հասկանալի, ընթեռնելի և ազդեցիկ, մինչդեռ անփույթ ընտրությունը կարող է խաթարել հաղորդակցման էությունը։

Տառատեսակները կարելի է բաժանել մի քանի հիմնական խմբերի՝ սերիֆային, առանց սերիֆի, գրչագրային, մոնոսպեյս և դեկորատիվ։ Սերիֆային տառատեսակներն ունեն փոքրիկ գծիկներ՝ տառերի ծայրերում, որոնք կարդալիս աչքին բնական հոսք են հաղորդում։ Դրանց օրինակներից են Times New Roman-ը և Garamond-ը։

Առանց սերիֆի տառատեսակները չունեն այդ հավելումները և ավելի մաքուր ու մինիմալիստական տեսք ունեն՝ օրինակ Arial-ը կամ Helvetica-ն։

Գրչագրային տառատեսակները նմանվում են ձեռագրին՝ հաղորդելով ավելի արտահայտիչ ու ստեղծագործական ոճ, մինչդեռ մոնոսպեյս տառատեսակները բոլոր տառերը նույն լայնությամբ են ներկայացնում և հիմնականում կիրառվում են ծրագրավորման ու տեխնիկական փաստաթղթերի համար։ Դեկորատիվ տառատեսակները նախատեսված են վերնագրերի կամ գովազդային նյութերի համար, քանի որ աչք են շոյում յուրահատուկ ձևավորմամբ։

Տառատեսակների պատմությունը դարերի խորքից է գալիս։ Միջնադարում օգտագործվել են սևագիր տառատեսակները, որոնք կարելի է տեսնել հին գրքերում։ 15-րդ դարում տպագրության գյուտով սկսեցին ձևավորվել նոր ոճեր, իսկ 20-րդ դարում թվային տեխնոլոգիաների զարգացմամբ նոր հնարավորություններ առաջացան տառատեսակների ստեղծման և տարածման համար։

Տառատեսակ ընտրելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել մի քանի կարևոր գործոններ՝ ընթերցելիություն, միջավայր, հաղորդագրության ոճ և նպատակ։ Օրինակ՝ պաշտոնական փաստաթղթերի համար նախընտրելի են դասական և հեշտ ընթեռնելի տառատեսակներ, մինչդեռ գովազդային պաստառների համար կարելի է ընտրել վառ ու արտահայտիչ տարբերակներ։ Ժամանակակից տեխնոլոգիաների շնորհիվ այսօր յուրաքանչյուր ոք կարող է ընտրել ու կիրառել հազարավոր տառատեսակներ՝ գտնելով այն մեկը, որն ամենից լավ կարտահայտի իր միտքն ու ոճը։

Այսպիսով, տառատեսակները ոչ միայն գեղագիտական գործիք են, այլև հաղորդակցության հզոր միջոց, որը ճիշտ օգտագործելու դեպքում կարող է մեծ ազդեցություն ունենալ ընթերցողի վրա։