Месяц: Декабрь 2024

1. Տրված բայերը խոնարհի՛ր անցյալ կատարյալ ժամանակաձևով և  ընդգծիր վերջավորությունները: Ինչո՞վ են տարբերվում Ա և Բ խմբի բայաձևերի վերջավորությունները: 

Ա. Վկայել — վկայեց, հուսալ — հուսաց:

Բ. Հեռանալ — հեռացավ, մոտենալ — մոտեցավ, տեսնել — տեսավ:

Գ. Հասկացնել — հասկացրեցինք, արթնացնել — արթնացրեցիք:

2. Փակագծերում տրված բայաձևերից մնկն ընտրի՛ր և գրի՛ր (ո՞ր բառով է պայմանավորված ընտրությունդ):

Գայլն սպասում էր, որ այծյամը (ննջի, ննջեր), որ նրան (բռնի, բռներ) և (ուտի, ուտեր): Այծյամը նրա միտքն իմացել էր ու (չէր քնում, չքնեց) օրեր ու օրեր, մինչև որ գայլն ինքը թմրեց ու նիրհեց: Այն ժամանակ եկավ առյուծն ու կերավ գայլին:

Առաջին բառերը ներկա են, իսկ երկրորդ բառերը անցյալ։

12 x 7 = 84

6 x 9 = 54

54 : 10 = 5.4

7 x 30 = 140

63.

Քանի որ զուգահեռածի բարձրությունն են հաշվում, իսկ ուղղանկյան մեջ չէ:

Զուգ՝

S = a x h

Ուղղ՝

S = a x b

Պատ.` [ գրիր քո պատասխանը ]

ՊԱՏԱՍԽԱՆՆԵՐ [բայց սկզբում ինքնուրույն լուծիր, իսկ հետո ստուգիր և տես քո արդյունքներն ու թերությունները!!]՝

Ջրածին ստանալու համար կատարեցինք մի շարք գործողություններ, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչպես մետաղները կարող են փոխազդել թթուների հետ և առաջացնել ջրածին գազ:

Սկզբում վերցրեցինք ցինկ մետաղը, որը տեղադրեցինք փորձանոթի մեջ։ Ապա ավելացրեցինք աղաթթու (HCl), որը քիմիական ակտիվ թթու է։ Երբ ցինկը սկսեց փոխազդել աղաթթվի հետ, տեղի ունեցավ ռեակցիա, որի ընթացքում ջրածին գազի պղպջակներ սկսեցին ձևավորվել։ Սա նշանակում էր, որ առաջացել էր ջրածին։ Ռեակցիան կարող է ներկայացվել հետևյալ կերպ.

Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑

Այս ռեակցիայի ժամանակ ցինկը միանում է աղաթթվի հետ՝ առաջացնելով ջրածին գազ և ցինկի խլորիդ (ZnCl₂) աղը։

Ապա, որ համոզվենք, թե գազը իսկապես ջրածին է, վառեցինք լուցկի և մոտեցրեցինք այն փորձանոթի վերևում գտնվող բաց արանքին։ Երբ լուցկին մոտեցավ, տեղի ունեցավ պայթյունային ձայն։ Սա նշանակում էր, որ անջատվող գազը ջրածին էր, որովհետև ջրածինն ունի մի առանձնահատկություն՝ այն դյուրավառ է և այրվում է, երբ հանդիպում է օդում գոյացող թթվածնին։

Ջրածինն այրվելիս առաջացնում է ջուր, և այս գործընթացի քիմիական հավասարումը հետևյալն է.

2H₂ + O₂ → 2H₂O

Կաղանդի գիշեր

Ամէն ինչ ծայրէն վերսկսելու,
Ի վերջոյ նորէն այդպէս ըլլալու-
Տօնն է այս գիշեր……
Լոյսեր վառեցէք – եթէ չի բաւե
Ձեզ տաքցնելու ձեր լոյսը ներքին-
Տօն է այս գիշեր…
Պահ մը ամէն ինչ վերջացնելու
Ամէն ինչ ծայրէն վերսկսելու-
Տօնն է այս գիշեր…
Յոյսեր վառեցէք – եթէ չեն բաւեր
Ձեզ տաքցնելու ձեր յոյսերը հին-
Տօն է այս գիշեր…
Երգել փորձեցէք – եթէ չէք մոռցեր
Խանդոտ երգերը ձեր պարմանութեան-
Տօն է այս գիշեր…
Զուր տեղ վատնուած օրերն յիշելու-
Գոյութեան տխուր հաշուեկշիռին
Տօնն է այս գիշեր…
Լոյսեր ու յոյսեր վառեցէք գոյն գոյն,
Երգեր երգեցէք հինէն ու նորէն-
Տօ՛ն է այս գիշեր…
Գոյատեւելո՛ւ տօնն է այս գիշեր…

1. Մեկնաբանի՛ր տողերը և գրի՛ր քո կարծիքը ասվածի վերաբերյալ։ 

Ամէն ինչ ծայրէն վերսկսելու,Ի վերջոյ նորէն այդպէս ըլլալու-
Տօնն է այս գիշեր……

Այս տողերով, հեղինակը փորձում է ասել, որ Նոր տարին պետք է վեր սկսենք սկզբից և լինենք այնպիսին ինչպիսին կանք:

2. Բառերը գրի՛ր արևելահայերեն՝ նորէն, չի բաւեր, ըլլալու, յոյսեր, հինէն , գոյն գոյն։

Նորից, չեն բավարարում, լինելու, հույսեր, հններից, գույնզգույն:

3. Համառոտ ներկայացրո՛ւ, թե բանաստեղծությունն ինչի մասին է, ի՞նչ է ուզում ասել հեղինակը։ 

Բանաստեղծությունը Նոր Տարվա մասին է, որ տարին պետք է սկսել նոր հույսերով, վերլուծելով հին տարում արածները և առաջ շարժվել ավելի ոգևորված եռանդով լի:

4. Գրի՛ր շարադրություն ,,Կաղանդի գիշեր,, վերնագրով։ 

,,Կաղանդի գիշեր,,

Լուռ գիշերը իջնում է դանդաղ,
Աստղերը վառվում են՝ փայլում անդադար:
Աշխարհը պատված է ձյունե վերմակով,
Ու սրտերը լցվում են վառ լույսերով։

Նոր Տարվա շունչն երգ է երգում,
Հույսի ու սիրո քնքուշ ձայնով:
Ամենուր զարդարված տոնական ծառեր:
Ամեն տանը՝ ժպիտներ, հույսեր, խոստումներ։

Կանչում են զանգերը՝ նոր տարի բարի,
Հին ցավերը թողնենք՝ անցած տարի։
Նոր դռներ կբացվեն, երազներով լի,
Մեր սերը նոր հույսեր կբերի:

Այս գիշերը հատուկ է բոլոր դարերին,
Հավատի, հույսի՝ շողշողուն պսակ։
Իսկ ձյունի տակ՝ կսպասի գարուն,
Բայց հիմա ժպտանք՝ ողջունենք Նոր տարին։

Ընկերներ ջան, այս շաբաթ ներկայացնելու եք հետևյալ թեման․

• Լսողական վերլուծիչ, կառուցվածքը 
•   ֆունկցիան և  հիվանդությունները։

Ներկայացնելու եմ նոր թեմա․

• Հենաշարժիչ համակարգ
•  բաժինները կառուցվածքը
•  ոսկրերի աճը։

Առաջադրանք 1

«Համաշխարհային պատմություն»/էջ 18-24-ը գրավոր/

ԱՄՆ պետության առաջացումը

1. նոր հասկացություններ, եզրույթներ- տալ դրանց բացատրությունները
2. Էջ 52-55 պատմել, հարցերին պատասխանել
3. էջ 56 պատասխանել հարցերին

Առաջադրանք 2

Ֆրանսիական Մեծ հեղափոխություն

1. 1780-ական թվականներին Ֆրանսիայում սկսվեց տնտեսական ճգնաժամ անբավարար բյուջեի պատճառով:

2. Լուի XVI-ը 1789-ին հրավիրեց Գլխավոր շտատները տնտեսական ճգնաժամի պատճառով։

3. 1789 թ. հուլիսի 14-ին գրավվեց Բաստիլը՝ Ֆրանսիական հեղափոխության սկիզբը:

4. Ֆրանսիական հեղափոխությունը բաղկացած էր չորս փուլից՝ սահմանադրական միապետություն, հանրապետություն և արմատական հեղափոխություն, Դիրեկտորիա, և Նապոլեոնի վերելք։

5. Հեղափոխության առաջին փուլի կարևոր արդյունքներն էին ֆեոդալական կարգերի վերացումը, Մարդու և քաղաքացու իրավունքների հռչակագրի ընդունումը, սահմանադրական միապետության հաստատումը, եկեղեցու հողերի բռնագրավումը և բուրժուազիայի քաղաքական իշխանության ամրապնդումը։

6. Ֆրանսիայում հեղափոխականները մահապատժի ենթարկեցին Լուի XVI-ին, քանի որ նա փորձում էր խանգարել հեղափոխությանը և աջակցում էր թագավորական ռեժիմի վերականգնմանը։

7. Յակոբինների բռնատիրության նպատակը հանրապետությունը պահպանելն ու հակահեղափոխականներին ճնշելն էր։

1. Մարդու իրավունքների հռչակագիրն ամրագրում է բոլոր մարդկանց համար կյանքի, ազատության, խոսքի և կրթության իրավունքները, ինչպես նաև անձնական արժանապատվության պաշտպանության սկզբունքները:

2. Այն հանդիսանում է համամարդկային արժեքների և իրավունքների պաշտպանության հիմք, ապահովելով բոլոր մարդկանց համար արդարություն և հավասարություն՝ առանց տարաձայնությունների:

3. Այսօրվա աշխարհի համար կարևոր է թվային իրավունքները, անձնական տվյալների պաշտպանությունը և համաճարակների ժամանակ առողջության հասանելիությունը, որոնք պետք է ներառվեն հռչակագրում:

1.Սահմանական եղանակի տրված ժամանակաձևերը համեմատի՛ր և պատասխանի՛ր հարցերին:

Անկատար ներկա — գրում եմ, կարդում եմ:
Անկատար անցյալ — գրում էի, կարդում էի:
Ապակատար ներկա — գրելու եմ, կարդալու եմ:
Ապակատար անցյալ — գրելու էի, կարդալու էի:
Վաղակատար ներկա — գրել եմ, կարդացել եմ:
Վաղակատար անցյալ — գրել էի, կարդացել էի:
Անցյալ կատարյալ — գրեցի, կարդացի:

Ո՞ր ժամանակաձևերն են նույն դերբայներից կազմվում:

Անկատարից-ներկա և անցյալ

Ապակատարից-ներկա և անցյալ

Վաղակատարից-ներկա և անցյալ

Ինչպե՞ս են առաջացել առաջին վեց ժամանակաձևերի անունները (ուշադրությո՛ւն դարձրու եմ օժանդակ բայի ժամանակին):

Անկատար դերբայ + օժանդակ բայի ներկա ժամանակ

Անկատար դերբայ + օժանդակ բայի անցյալ ժամանակ

Ապակատար դերբայ + օժանդակ բայի ներկա ժամանակ

Ապակատար դերբայ + օժանդակ բայի անցյալ ժամանակ

Վաղակատար դերբայ + օժանդակ բայի ներկա ժամանակ

Վաղակատար դերբայ + օժանդակ բայի անցյալ ժամանակ

Փորձի՛ր բացատրել, թե ինչո՞ւ այստեղ գործածված եմ (ես, է, ենք, եք, են) բայը կոչվում օժանդակ: Անցյալ կատարյալ ժամանակաձևն ինչո՞վ է տարբերվում մյուսներից:

Դրանք կոչվում են օժանդակ, քանի որ նրանք կպած չեն դերբայի հետ: Անցյալ կատարյալ ժամանակաձևն տարբերվում է մյուսներից նրանով, որ նա չունի օժանդակ բայ:

Ինչպե՞ս են առաջացել առաջին վեց ժամանակաձևերի անունները (ուշադրությո՛ւն դարձրու եմ օժանդակ բայի ժամանակին):

Փորձի՛ր բացատրել, թե ինչո՞ւ այստեղ գործածված եմ (ես, է, ենք, եք, են) բայը կոչվում օժանդակ:Անցյալ կատարյալ ժամանակաձևն ինչո՞վ է տարբերվում մյուսներից:

2.Տրված բայերը խոնարհի՛ր անցյալ կատարյալ ժամանակաձևով (կազմի՛ր բոլոր ձևերը` I, II, III դեմքերով, եզակի և հոգնակի թվերով): Ընդգծի՛ր վերջավորությունները:

Թափել-թափեցի, թափեցիր, թափեց, թափեցինք, թափեցիք, թափեցին։

կապել-կապեցի, կապեցիր, կապեց, կապեցինք, կապեցիք, կապեցին։

խաղացնել-խաղացրեցի, խաղացրեցիր, խաղացրեց, խաղացրեցինք, խաղացրեցիք, խաղացրեցին։