Месяц: Декабрь 2024

Բանավոր քննարկման համար

1. Անօրգանական նյութերի դասաարգում:
2. Թթվածին: Ֆիզ-քիմ հատկութունները: Ստացում:

նշան՝ O

Ar: 16

Mr: 32

Օքսիդացման աստիճան: -2

Կապ: կովալենտային

Ֆիզ-Թթվածինը պայմաններում անգույն, անհոտ, անհամ գազ է:Վատ է լուծվում ջրում:

Քիմ-Թթվածնի փոխազդեցությունը մետաղների և ոչ մետաղների հետ առաջացնելով համապատասխան օքսիդներ

Թթվածնի ստացումը

Լաբորատորիայում հնարավոր է ստանալ թթվածին՝ այդ տարրը պարունակող բարդ նյութերը քայքայելով: Առաջին անգամ թթվածին  ստացել են սնդիկի օքսիդի (HgO) քայքայումից:

2HgO=t°2Hg+O2

                       Սնդիկի օքսիդ

. Ջրի էլեկտրոլիզից

2H2Օ=2H2+O2

. Կալիումի պերմանգանատի քայքայումից՝

2KMnO4=t°K2MnO2+MnO4+O2

.Կալիումի քլորատի քայքայումից՝

2KClO3=t°2KCl+3O2

. Ջրածնի պերօքսիդի քայքայումից՝

 2H2O2=2H2O+O2

 Անջատվող թթվածինը հայտնաբերում են առկայծող մարխով՝ այն թթվածնով փորձանոթի մեջ մտցնելիս բռնկվում է:

Արդյունաբերության մեջ թթվածին ստանում են՝ Հեղուկ օդից:

1. Ջրածին: Ֆիզ-քիմ հատկութունները: Ստացում:

նշան՝ H

Ar: 1

Mr: 2

Օքսիդացման աստիճան: +1, -1

Կապ: կովալենտային

ֆիզ-անհոտ, անգույն, օդից 14,5 թեթև գազ, ջրում գործնականորեն չի լուծվում:

քիմ-Փոխազդում է մետաղների, ոչ մետաղների , ոչ մետաղների օքսիդների հետ:

Լաբորատոր պայմաններում ջրածին են ստանում որոշ մետաղների և թթուների (նպատակահարմար է՝ ցինկի ու աղաթթվի) փոխազդեցությունից:

Zn+2HCl=ZnCl2+H2

   4. Ի՞նչ է օքսիդ: Բերել օրինակներ:

Այն բարդ նյութերը, որոնք կազմված են երկու տարրի ատոմներից, որոնցից մեկը թթվածինն է, կոչվում են օքսիդներ: (օրինակ՝ — H2O)

1. Ի՞նչ է հիմք: Բերել օրինակներ:

Հիմքերի շարքին են դասվում այն նյութերը, որոնց մոլեկուլում մետաղի ատոմը կապված է մեկ կամ մի քանի հիդրօքսո՝ (OH), խմբի հետ։ (օրինակ՝ NaOH)

1. Ի՞նչ է աղ: Բերել օրինակներ:

Աղերը բարդ նյութեր են, որոնք կազմված են մետաղների ատոմներից և թթվային մնացորդներից։  (օրինակ՝ NaNO3)

1. Ի՞նչ է թթու: Բերել օրինակներ:

Թթուները  բարդ նյութեր են, որոնց մոլեկուլները կազմված են մեկ կամ մի քանի ջրածնի ատոմներից և թթվային մնացորդից:(օրինակ՝ H2CO3)

———————

Գրավոր աշխատանք:

Ar:

Mr:

Օքսիդացման աստիճան:

Տարրի իրական զանգված:

Քիմիական բանաձևի արտածում:

Տարրերի զանգվածային բաժինների հաշվարկ:

Անօրգանական նյութերի դասաարգում:

————————

Փորձեր

• Քարաղի մաքրում

ՓՈՐՁ | Քարաղի մաքրում

• թթվածին

ՓՈՐՁ | Թթվածին

• ջրածին

ՓՈՐՁ | Ջրածին

• Թթուների ուտիչ  ազդեցություն

Թթուների ուտիչ ազդեցությունից խուսափելու համար , լաբորատորիայում թթուների հետ աշխատում ենք ձեռնոցներով, որպեսզի խուսափենք թթվի ուտիչ ազդեցությունից (ձեռքերը պաշտպանելու համար):

• Քիմիական փոխարկում:

ՓՈՐՁ | Քիմիական փոխարկումները

«Համաշխարհային պատմություն»/

1.Նկարագրեք արդյունաբերական  հասարակության շրջափուլերը, համեմատիր դրանք:

ա.Առաջին շրջափուլ -XVII դարից մինչև XIX դարի կեսը

Տեխնոլոգիաներ. Գոլորշու մեքենաներ, ջրային էներգիա:

Տնտեսություն. Ֆաբրիկաների սկիզբ, արտադրության ավտոմատացում:

Հասարակություն. Քաղաքների աճ, բուրժուազիայի և աշխատավոր դասի ձևավորում:

բ.Երկրորդ շրջափուլ-XIX դարի կեսից մինչև  XX դարի սկիզբը

Տեխնոլոգիաներ. Էլեկտրականություն, քիմիական արդյունաբերություն:

Տնտեսություն. Մոնոպոլիաներ, զանգվածային արտադրություն:

Հասարակություն. Աշխատավորների իրավունքների շարժումներ, սոցիալիզմի տարածում:

գ.Հասարակական -քաղաքական գործընթացները

Առաջին շրջափուլ. Բուրժուական հեղափոխություններ, կապիտալիզմի ձևավորում:

Երկրորդ շրջափուլ. Սոցիալիստական շարժումներ, աշխատավոր դասի ակտիվացում:

2.Տալ «ժողովուրդ»,«ազգ» հասկացությունների սահմանումը

Ժողովուրդ

Ժողովուրդը մարդկանց համախումբ է, որը բնորոշվում է ընդհանուր պատմական անցյալով, մշակույթով, լեզվով և սոցիալական համակեցությամբ: Այն ներառում է հասարակության տարբեր շերտեր և դասակարգեր:

Ազգ

Ազգը ավելի բարձր կազմակերպված հասարակական միավոր է, որը բնութագրվում է ընդհանուր ինքնության զգացումով, պետականության կամ ինքնուրույնության ձգտումով, ընդհանուր պատմությամբ, լեզվով, մշակույթով և տնտեսական կապերով:

3.Սահմանել ինչ է նշանակում «հեղաշրջում»՛, ևս տաս նոր բառերի հասկացությունների բացատրություն, սահմանում:

Հեղաշրջումը փոփոխություն է իշխանության համար, որը տեղի է ունենում բռնի ճանապարհով, երբ գործող կառավարությունը հեռացվում է առանց օրենքի համաձայնության:

4.Արդյունաբերության , գյուղատնտեսության մեջ նշիր հինգ փոփոխություն, դրանց դրական, բացասական կողմերը:

Արդյունաբերության ավտոմատացումը բարձրացնում է արդյունավետությունը, բայց կրճատում աշխատատեղերը։ Գյուղատնտեսությունը առողջ է, բայց ավելի թանկ է։ Կաթիլային ոռոգումը խնայում է ջուրը, բայց պահանջում է ներդրում։ Վերականգնվող էներգիան էկոլոգիապես մաքուր է, բայց կախված է եղանակից։ Գենետիկ մոդիֆիկացված օրգանիզմները բարձրացնում են բերքը, բայց կարող են վնասել միջավայրին։

5.Արդյունաբերական զարգացման հետևանքով ինչ փոփոխություններ տեղի ունեցան հասարակական կյանքում:

Արդյունաբերական զարգացման հետևանքով քաղաքները արագ աճեցին, քանի որ մարդիկ տեղափոխվում էին գյուղերից։ Աշխատանքի բաժանումը ստեղծեց նոր մասնագիտություններ ու դասակարգեր։ Սոցիալական շարժումները պայքարում էին աշխատողների իրավունքների համար։ Տնտեսական անհավասարությունը խորացավ, քանի որ արդյունաբերողները մեծ եկամուտներ ստացան։ Արդյունքում, կրթության կարևորությունը մեծացավ, քանի որ նոր տեխնոլոգիաները պահանջում էին նոր գիտելիքներ։

6.Ինչը նպաստեց քաղաքների աճին և զարգացմանը:Արդյունաբերական զարգացման հետևանքով ինչ փոփոխություններ տեղի ունեցան մարդկանց կենսապայմաններում:

Քաղաքների աճին նպաստեցին արդյունաբերության զարգացումը, աշխատատեղերի ստեղծումը և բարելավված տրանսպորտը։ Արդյունաբերական զարգացումը փոփոխեց մարդկանց կենսապայմանները՝ վատացան աշխատային պայմանները, առաջացան սոցիալական տարբերություններ, իսկ բնակարանային պայմանները վատացան խիտ բնակեցման պատճառով։

7.Ապացուցեք կամ հերքեք այն տեսակետը, որ արդյունաբերական հասարակության առաջին շրջափուլում մտավորականության դերը բարձրացավ:

Արդյունաբերական հասարակության առաջին շրջափուլում մտավորականության դերը բարձրացավ, քանի որ նրանք խթանում էին գիտության, տեխնոլոգիաների և կրթության զարգացմանը։ Մտավորականները նաև մասնակցում էին սոցիալական և քաղաքական բարեփոխումների քննարկումներին՝ պահանջելով աշխատողների իրավունքների պաշտպանության և սոցիալական արդարություն։ Նրանք դարձան կարևոր դերակատարներ հասարակական փոփոխություններում։

Այլ ձևակերպումներով ինչպե՞ս են տարբերակվում «ազգ» և «ժողովուրդ» հասկացությունները, և կամ ինչո՞վ են տարբերվում ազգը և ժողովուրդը:

«Ազգ» և «ժողովուրդ» բառերը հաճախ գործածվում են իբրև հոմանիշներ, քանի որ և՛ ազգը, և՛ ժողովուրդը երկուսն էլ ներկայացնում են մարդկանց հավաքականությունը` նույն էթնոսի պատկանող, նույն ինքնությունը, մշակութային արժեքներն ունեցող:

Սակայն երբեմն «ժողովուրդ» ասելով` նկատի է առնվում նաև էթնիկական նույն սկզբնավորումը չունեցող մարդկանց հավաքականությունը: Սույն սահմանման պարագայում պետք է նկատի ունենալ, որ էթնոսի պատկանելությունը կարող է պայմանական նշանակություն ունենալ:

«Ազգ» բառը ծագում է լատիներեն «natio» բառից, որը ծնունդ, սկիզբ, իմաստն ունի: Այստեղից էլ` «nation» բառը, որը նշանակում է ազգ, ինչպես նաև այս հասկացության ծագումնաբանական բուն նշանակությունն արտահայտող ֆրանսերեն «naître» բառը, որը նշանակում է ծնվել: «Ազգ» հասկացությունն արտահայտում է առավելաբար կազմակերպված ժողովրդի` պետությամբ, պետական կառուցվածքով ու կառույցներով, հասարակական-քաղաքացիական ինքնագիտակցությամբ:

Պետության առկայությունը, սակայն, պարտադիր չէ ազգի տվյալ բնորոշման համար, եթե կան ազգային կառույցների կազմակերպվածության դրսևորումները, ազգային բարձր ինքնագիտակցություն, ինչպես, օրինակ, այսօր իրենց պատմական հայրենիքը կորցրած կամ պետություն չունեցող ազգերի պարագայում, որոնցից են ղպտիները, ասորիները և այլք:

Ժողովուրդը կարող է լինել էթնիկական պատկանելության գիտակցությամբ, սակայն առանց պետական-հասարակական, քաղաքացիական կազմակերպվածության: Բայց հարկ է նկատի ունենալ, որ «ազգ» և «ժողովուրդ» բառերը, այնուամենայնիվ, հոմանիշներ են իրենց նշանակությամբ և օգտագործվում են որպես այդպիսիք:

Ներկայումս, սակայն, լայն իմաստով, ինչպես նաև դիվանագիտական նշանակությամբ «ազգ» հասկացությունը մատնանշում է հիմնականում պետական հստակ կառուցվածք ունեցող ժողովուրդներին, ինչի վառ վկայությունն աշխարհի տարբեր պետությունների համախմբումով կազմված Միացյալ Ազգերի Կազմակերպությունն է, որի անվան մեջ «ազգ» բառը հիմնականում պետության ցուցիչի հատկանշմամբ է գործածված:

Առաջադրանք 2

• Սահմանել հեղափոխություն հասկացությունը

Հեղափոխություն՝ խորը և արագ փոփոխություններ, որոնք կտրուկ խախտում են նախկին կարգը, մասնավորապես իշխանության, սոցիալական կամ քաղաքական ոլորտներում։

• Անգլիական բուրժուական հեղափոխություն, գրավոր ներկայացրու Օլիվեր Կրոմվելին, անգլիական հեղափոխությունում նրա դերը

Օլիվեր Կրոմվելը Անգլիական բուրժուական հեղափոխության կարևոր առաջնորդներից էր, որը 1640-1650-ական թվականներին ղեկավարեց խորհրդարանի բանակը քաղաքացիական պատերազմում։ Նա գլխավորեց երկրում մոնարխիայի տապալումը, և 1649 թվականին Չարլզ I-ի գլխատումից հետո դարձավ Անգլիայի ղեկավար՝ «Լորդ Protectors» կոչում ստանալով։ Կրոմվելը վերացրեց մոնարխիան, բարեփոխումներ անցկացրեց պետական կառույցներում, սակայն նրա վարչակարգը հակասական էր՝ ավտորիտար և կոշտ։ Նրա մահից հետո հեղափոխությունը գնաց դեպի վերականգնում։

• Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կազմավորումը, Ջ.Վաշինգտոնի դերը ԱՄՆ-ի կազմավորման գործում

Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կազմավորումը սկսվեց 1776 թվականին, երբ 13 բրիտանական գաղութները հայտարարեցին անկախություն։ 1781 թվականին ավարտվեց Անկախության պատերազմը, և 1787-ին ընդունվեց ԱՄՆ-ի Սահմանադրությունը, որը ստեղծեց դաշնային համակարգ։

Ջորջ Վաշինգտոնը եղավ ԱՄՆ-ի առաջին նախագահը, իսկ նրա դերը կարևոր էր երկրի կայացման մեջ։ Նա գլխավորեց Անկախության պատերազմը, հիմնել դաշնային կառավարություն և ամրապնդել ժողովրդավարությունը։ Վաշինգտոնը հաստատեց իշխանության խաղաղ փոխանցումը և իդեալիստական առաջնորդություն ցուցաբերեց՝ միավորելով պետությունները։

Թարգմանություն Самая долгая война в истории человечества, в которой не было жертв

—

Самая долгая война в истории человечества, в которой не было жертв

Ֆրանսիական  Մեծ հեղափոխությունը /Փոքրիկ ուսումնասիրություն/

Ներածություն

• Ֆրանսիական հեղափոխության պատճառները
• Ներկայացրու ֆրանսիական հեղափոխության փուլերը:
• 1789թ. Գլխավոր շտատներ
• Բաստիլի գրավում
• Ավատատիրության վերացումը Մարդու և քաղաքացու իրավունքների հռչակագիր, հռչակագրի արդիականությունը
• Կանանց դերը հեղափոխության ընթացքում
• Սահմանադրական միապետություն
• Քաղաքական ակումբների առաջացումը
• Արքայի փախուստը Վարեն
• Պիլնիցի հռչակագիրը և Թյուիլրիի գրավումը
• Առաջին հանրապետությունը
• Ռոբեսպիեռը և տեռորի իշխանությունը Դիրեկտորիա

———

Ֆրանսիական Մեծ հեղափոխությունը /Կարճ ուսումնասիրություն/

Ներածություն

Ֆրանսիական հեղափոխությունը 1789 թվականին փոխեց Ֆրանսիայի քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական կառուցվածքները՝ առաջ բերելով նոր սկզբունքներ՝ ազատություն, հավասարություն և եղբայրություն։

Ֆրանսիական հեղափոխության պատճառները

Հեղափոխության պատճառները եղել են սոցիալական անհավասարությունը, տնտեսական ճգնաժամը և արքայական ռեժիմի լծակները։

Ֆրանսիական հեղափոխության փուլերը

1. 1789-1791՝ Սահմանադրական միապետություն
2. 1792-1794՝ Սահմանադրական հանրապետություն և տեռոր
3. 1795-1799՝ Դիրեկտորիա
4. 1799-1815՝ Նապոլեոնյան կայսրություն

1789թ. Գլխավոր շտատներ

Հեղափոխական դեպքեր սկսվեցին Գլխավոր շտատների հավաքից, որտեղ հանրության զանգվածները պահանջեցին իրենց իրավունքների ճանաչում։

Բաստիլի գրավում

1789 թվականին Փարիզի ժողովուրդը գրավեց Բաստիլը՝ սկսելով հեղափոխությունը և ցույց տալով ճնշման դեմ ընդվզումը։

Ավատատիրության վերացումը. Մարդու և քաղաքացու իրավունքների հռչակագիր

Հռչակագիրն ընդգծեց անհատի իրավունքները՝ օրենքի առաջ հավասարություն, ազատություն և սեփականություն։

Կանանց դերը հեղափոխության ընթացքում

Կանայք ակտիվ մասնակցեցին հեղափոխությանը, մասնավորապես Բաստիլի գրավմանը և քաղաքական շարժումներին։

Սահմանադրական միապետություն

Սահմանադրությամբ սահմանափակվեց արքայի իշխանությունը՝ ստեղծելով սահմանադրական միապետություն։

Քաղաքական ակումբների առաջացումը

Քաղաքական ակումբներն, ինչպես Ջակոբինները, կարևոր դեր ունեցան հեղափոխական գործընթացում։

Արքայի փախուստը Վարեն

Ֆրանսիայի արքան՝ Լուի XVI-ը, փախչել փորձեց երկրից, սակայն ձերբակալվեց։

Պիլնիցի հռչակագիրը և Թյուիլրիի գրավումը

Պիլնիցի հռչակագիրը հայտարարեց արտաքին սպառնալիք Ֆրանսիայի դեմ, ինչի արդյունքում գրավվեց Թյուիլրի պալատը։

Առաջին հանրապետությունը

1792 թվականին ստեղծվեց Առաջին հանրապետությունը, և Լուի XVI-ը դատապարտվեց մահվան։

Ռոբեսպիեռը և տեռորի իշխանությունը

Ռոբեսպիեռը ղեկավարեց հեղափոխական տեռորը՝ բազմաթիվ մարդոց սպանելով։

Դիրեկտորիա

1795 թվականին ստեղծվեց Դիրեկտորիա՝ հեղափոխության անկայուն ժամանակաշրջանի կառավարություն։

Եզրակացություն

Ֆրանսիական հեղափոխությունը մեծ ազդեցություն ունեցավ աշխարհում՝ առաջ բերելով ժողովրդավարության և մարդկային իրավունքների գաղափարները։

Ազատություն

Ազատությունը մարդու հիմնական իրավունքներից մեկն է, որը թույլ է տալիս անձին ինքնուրույն որոշումներ կայացնել, ընտրություն կատարել և պատասխանատվություն կրել իր գործողությունների համար: Ազատությունը կյանքի բոլոր ոլորտներում կարևոր նշանակություն ունի՝ լինի դա անձնական, հասարակական, կամ քաղաքական մակարդակներում:

Ազատության տեսակները

1. Անձնական ազատություն
   Անձի ընտրության, շարժման, և կամքի անկախությունն է, որը սահմանափակվում է միայն այն ժամանակ, երբ այն խախտում է այլոց իրավունքները:
2. Քաղաքական ազատություն
   Ներառում է խոսքի, կրոնի, մամուլի, և հավաքների ազատությունը: Այն ապահովում է մարդու մասնակցությունը հասարակական կյանքում՝ առանց պետության կամ արտաքին ուժերի ճնշման:
3. Սոցիալական ազատություն
   Նշանակում է հավասար հնարավորություն բոլորի համար՝ անկախ սեռից, ազգային պատկանելությունից կամ սոցիալական կարգավիճակից:
4. Տնտեսական ազատություն
   Իրավունք է՝ ունենալու սեփականություն, զբաղվելու բիզնեսով, աշխատելու և վաստակելու՝ առանց ավելորդ պետական միջամտությունների:

Պատումներ՝ ազատության համար պայքարած հայ հերոսների մասին

Վարդան Մամիկոնյան
Վարդան Մամիկոնյանը հայ ժողովրդի պայքարի խորհրդանիշներից է։ 451 թվականին նա ղեկավարեց Ավարայրի ճակատամարտը՝ ընդդեմ Սասանյան Պարսկաստանի։ Նրա գլխավորած զորքը պայքարում էր կրոնական և ազգային ազատության համար՝ պաշտպանելով հայերի քրիստոնեական հավատքն ու ինքնությունը:

Գարեգին Նժդեհ
Գարեգին Նժդեհը 20-րդ դարի ազգային հերոս է, ով կարևոր դեր է խաղացել Զանգեզուրի պաշտպանության և Հայաստանի անկախության հաստատման գործում։ Նրա գաղափարախոսությունը հիմնված էր ազատության, հայրենիքի սիրո, և անձնվիրության սկզբունքների վրա:

Սողոմոն Թեհլերյան
Սողոմոն Թեհլերյանը Հայոց ցեղասպանության արդարության մարտիկներից էր։ Նա 1921 թվականին կազմակերպեց և կատարեց Թալեաթ փաշայի սպանությունը՝ իրականացնելով «Նեմեսիս» գործողությունը:

Ազատության թեմայով ֆոտոշարքեր և տեսանյութեր

• Ֆոտոշարք՝ «Հայաստանի ազատության պայքարի պահեր». Նկարներ Ավարայրից մինչև Առաջին հանրապետություն:
• Տեսանյութ՝ «Հայկական անկախության ուղին». պատմական վավերագրական կադրեր՝ 19-րդ դարից մինչև մեր օրեր:
• Թեմատիկ ֆոտոշարք՝ «Ազատություն բնության մեջ». ցուցադրելով Հայաստանի գեղեցկությունը, որպես անկախության խորհրդանիշ:
• Կարճամետրաժ ֆիլմեր՝ նվիրված ժամանակակից հերոսներին, որոնք իրենց կյանքն ու գործունեությունը նվիրել են ազատության պահպանմանը:

1. Նախադասությունները դարձրո՛ւ ներգործական:

Սիրտը գերվեց աղջկա մի ժպիտից:

Աղջկա ժպիտը գերեց մի սիրտ:

Այս ծառի տակ ինչ-որ մեկի կողմից գանձ է թաղվել:

Ինչ-որ մեկը գանձ է թաղել այս ծառի տակ:

Քարը մաշվել, հարթվել էր անձրևից ու քամուց:

Անձրևը ու քամին մաշել, հարթել էին քարը:

Արտերը խանձվել էին բարկ արևից:

Բարկ արևը խանձել էր արտերը:

Քարտը լրացվում է միայն չափահաս քաղաքացիների կողմից: 

Միայն չափահաս քաղաքացիներն են լրացնում քարտը:

Նա ազատազրկման է դատապարտվել ու տուգանվել իտալական դատարանի կողմից:

Իտալական դատարանը տուգանել ու դատապարտել է նրան ազատազրկման:

Ութ տարի տղամարդ համարվեց ընկերների կողմից:

Ընկերները նրան տղամարդ համարեցին ութ տարի:

Դյութվել էր ալիքների ու քամու երգով:

 Ալիքների ու քամու երգը դյութել էին նրան:

Աղջիկը շրջապատված էր հետաքրքրասերների մեծ խմբով:

Հետաքրքրասերների մեծ խումբը շրջապատել էր աղջկան:

Ընկերս համերգի է հրավիրված:

Ընկերոջս համերգի են հրավիրել:

2. Դո՛ւրս գրիր այն բայերը, որոնք կարող են կրավորական դաոնալ, և դարձրո՛ւ:

Օրինակ`

փնտրել — փնտրվել:

Վազել

երգել — երգվել

ցրել — ցրվել

կոտրել — կոտրվել

դնել — դրվել

թռչել

թրջել — թրջվել

գալ

գնալ

հեռանալ

հեռացնել — հեռացվել

հնարել — հնարվել

ներել — ներվել

լուսանալ

մթնել

մթնեցնել — մթնեցվել

բարձրանալ — բարձրացվել

թխել — թխվել

մրմռալ

մաքրել — մաքրվել

դողալ

վախենալ

սրբել — սրբվել

կարել — կարվել

հավաքել — հավաքվել

սարսռալ

հաչել

սիրել — սիրվել

մլավել

ծիծաղել

խոսել — խոսվել

հուզել — հուզվել

վիճել — վիճվել

3. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ ներգործական և պատասխանի՛ր հարցերին:

Ձվի մեջ զարգացող կենդանի էակը բավական հուսալի զրահով է պաշտպանված:

Ձուն բավական հուսալի պաշտպանիչ զրահ է նրա մեջ զարգացող կենդանի էակի համար:

Էակ — էակի

ձու —  լրացումը դարձել է ենթակա:

Ձուն թխսի մարմնի ծանրությունից չի կոտրվում:

Թխսի մարմնի ծանրությունը ձվին չի կոտրում:

ձուն — ձվին

ծանրություն — լրացումը դարձել է ենթակա:

Ձվի կճեպը հեշտությամբ է կոտրվում ճուտիկի դեղին կտուցով: 

Ճուտիկի դեղին կտուցը հեշտությամբ է կոտրում ձվի կճեպը:

կճեպը — կճեպը

կտուցը — լրացումը դարձել է ենթակա:

Գիտնականների կողմից փնտրվում են համարձակ գաղափարն
իրագործելու հնարները:

Գիտնականները փնտրում են հնարներ, համարձակ գաղափարներ իրագործելու համար:

գաղափարն — գաղափարներ

գիտնականներ — լրացումը դարձել է ենթակա:

Մշակովի բույսերի սերմերը մոլախոտի սերմերից մաքրվում են մագնիսով:

Մոլախոտի սերմերը մշակովի բույսերի սերմերից մաքրում են մագնիսով:

սերմերը — սերմերը

սերմեր — մնացել է ենթակա:

Ինչպե՞ս է փոխվում տրված նախադասության ենթական (ընդգծված է):
Տրված նախադասության ո՞ր անդամն է դառնում ներգործական նախադասության ենթակա:

Իսկ դու կարծո՞ւմ էիր ստեղծել քո «Հավերժական Շարժումը»

Գտեք քառակուսային հավասարման արմատները:

ա) D = B2 — 4ac = 49 — 48 = 1

x1 = (-b + √D)/2a = (-7 + 1)/-4 = 6/4 = 3/2

x2 = (-b — √D)/2a = (-7 — 1)/-4 = 8/4 = 2

բ) D = 25 + 54 = 79

x1 = (-5 + √79)/-28

x2 = (-5 — √79)/-28

գ) 0.2y² + 0.4y — 7 = 0

D = 0.16 + 5.6 = 5.76 = 2.4²

x1 = (-0.4 + 2.4)/0.4 = 2/0.4 = 5

x2 = (-0.4 — 2.4)/0.4 = -2.8/0.4 = -7

դ) y² — 2y + 2.91 = 0

D = 4 — 11.64 = -7.64 < o

Արմատ չունի

ե) D = 9 — 9 = 0

x1,2 = 3/0.5 = 6

զ) D = 100 — 100 = 0

x1,2 = 10/0.4 = 25

5 x 3 = 15

ա)

20t — 5t² = 15

-5t² + 20t — 15 = 0

t² — 4t + 3 = 0

D = 16 — 12 = 4 = 2²

t1 = (4 + 2)/2 = 6/2 = 3

t2 = (4 — 2)/2 = 2/2 = 1

Պատ:՝ 1 և 3:

բ)

3 — 1 = 2

Պատ:՝ 2 վայրկյան:

ա) x² + 7x — 16 = 2

x² + 7x — 18 = 0

D = 49 + 72 = 121 = 11²

x1 = (-7 + 11)/2 = 4/2 = 2

x2 = (-7 — 11)/2 = -18/2 = -9

բ) x² + 6x + 6 = 1

x² + 6x + 5 = 0

D = 36 — 20 = 16 = 4²

x1 = (-6 + 4)/2 = -2/2 = -1

x2 = (-6 — 4)/2 = -10/2 = -5

գ) 5x² — 16x + 3 = 0

D = 256 — 60 = 196 = 14²

x1 = (16 + 14)/10 = 30/10 = 3

x2 = (16 — 14)/10 = 2/10 = 1/5

դ) 3x² — 4x + 3 — x — 1 = 0

3x² — 5x + 2 = 0

D = 25 — 24 = 1

x1 = (5 + 1)/6 = 6/6 = 1

x2 =(5 — 1)/6 = 4/6 = 2/3

ե) 7x² — 3x + 1 — 4x — 1 = 0

7x² — 7x = 0

x (7x — 7) = 0

x = 0 | x = o

7x — 7 = o | x = 1

զ) 2x² + 12x + 3 — 7x² + 30x — 19 = 0

-5x² + 42x — 16 = 0

D = 1764 — 320 = 1444 = 38²

x1 = (-42 + 38)/-10 = -4/-10 = 2/5

x2 = (-42 — 38)/-10 = 80/10 = 8

ա) 4x² — 12x + 9 — 11x + 19 = 0

4x² — 23x + 28 = 0

D = 529 — 448 = 81 = 9²

x1 = (23 + 9)/8 = 32/8 = 4

x2 = (23 — 9)/8 = 14/8 = 7/4

բ) 16x² + 40x + 25 — 5x² — 4x = o

11x² + 36x + 25 = o

D = 1296 — 1100 = 196 = 14²

x1 = (-36 + 14)/22 = -22/22 = -1

x2 = (-36 — 14)/22 = -50/22 = -25/11

դ) 3x² + 9x — x — 3 — x — 6x² = 0

-3x² + 7x — 3 = 0

D = 49 — 36 = 13

x1 = (-7 + √13)/-6

x2 = (-7 — √13)/-6

1. Ա և Բ նախադասությունների տարբերությունները գտի´ր: Մնացած նախադասություններն ինքդ փոխի՛ր (կրավորակա´ն դարձրու):

Ա. Ծուխը մրոտել էր առաստաղն ու պատերը:
Բ. Առաստաղն ու պատերը մրոտվել էին ծխից:
Ա. Պատահաբար այդ կողմերով անցնող մի գյուղացի փրկել էր նրան:
Բ. Նա փրկվել էր պատահաբար այդ կողմերով անցնող մի գյուղացու կողմից:
Ա. Սպիները ծածկել էին նրա ամբողջ մարմինը:
Բ. Նրա ամբողջ մարմինը սպիներով էր ծածկվել:

Ա — Ներգործական

Բ — Կրավորական

Անցած տարիները կնճռոտել էին կնոջ դեմքը:

Կնոջ դեմքը կնճռոտվել էր անցած տարիներից:

Դահլիճը լավ կահավորել էին:

Դահլիճը լավ կահավորված էր:

Մեր ժողովուրդը մշակութային շատ արժեքներ է ստեղծել:

Մշակութային շատ արժեքներ էին ստեղծվել մեր ժողովրդի կողմից:

2. Տրված բայերը դարձրու կրավորական: Ինչի՞օգնությամբ դարձրիր:

Օրինակ`

գտնել — գտնվել, նետել — նետվել:

Գրել — գրվել

ծեծել — ծեծվել

թրջել — թրջվել

թխել — թխվել

տաշել — տաշվել

վրդովել — վրդովվել

գրավել — գրավվել

կապել — կապվել

սպանել — սպանվել

նկարել — նկարվել

կեղտոտել — կեղտոտվել

3.Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ կրավորական:

Օրինակ՝

Քամին երկնքով մեկ հալածում էր ամպերին: — Ամպերը երկնքով  մեկ հալածվում  էին քամուց:

——

Այս նկարը պատին պապս է ամրացրել: – Այս նկարը ամրացվել է պատին պապիս կողմից:
Այս գիրքը նաև ընկերս է կարդացել: – Այս գիրքը կարդացվել է նաև ընկերոջս կողմից:
Առավոտյան ցողը թրջել էր ոտքերը: – Ոտքերը թրջվել էին առավոտյան ցողից:
Տերը շանը կապել էր ծառից: — Շունը կապվել էր ծառից տիրոջ կողմից:
Տարբեր մարդիկ տարբեր ձևով էին պատմում առավոտվա դեպքը: — Առավոտվա դեպքը պատմվում էր տարբեր մարդկանց կողմից տարբեր ձևով:
Սարքերը թեթև ցնցում գրանցեցին: — Թեթև ցնցում գրանցվեց սարքերի կողմից:
Ինստիտուտի աշխատակիցները մարդկանց զգուշացրին սպասվող փոթորկի մասին: — Մարդիկ զգուշացվեցին սպասվող փոթորկի մասին ինստիտուտի աշխատակիցների կողմից:
Անտառում այդ երեխային որսորդներն էին գտել: — Երեխան գտնվել էր անտառում որսորդների կողմից:
Տղային միշտ նույն երազն էր կախարդում: — Տղան միշտ կախարդվում էր նույն երազով:
Վարպետի խնամքոտ ձեռքը տաշում ու իրար կողքի էր դնում քարերը: — Քարերը տաշվում ու իրար կողքի էին դրվում վարպետի խնամքոտ ձեռքով:
Շինարարությունն ավարտին հասցրին: — Շինարարությունն հասցվեց ավարտին:

4. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ կրավորական և պատասխանի՛ր հարցերին:

Մի ձեռնարկատեր հասարակությանը զվարճացնելու համար կառուցել էր գնդաձև սենյակ հիշեցնող զվարճալի և ուսանելի կարուսել:

Հասարակությանը զվարճացնելու համար կառուցվել էր գնդաձև սենյակ  հիշեցնող  զվարճալի և ուսանելի կարուսել, մի ձեռնարկատիրոջ կողմից:

ձեռնարկատեր  — ձեռնարկատիրոջ

կարուսել — լրացումը դարձել է ենթակա:

Ինչո՞ւ սովորական իրերի իրար ձգելը մենք չեն նկատում:

Ինչո՞ւ սովորական իրերի իրար ձգվելը չի նկատվում մեր կողմից:

մենք — մեր

իրեր — լրացումը դարձել է ենթակա:

Քամին սկզբում քշեց թեթև, թույլ ամրացրած տանիքները:

Սկզբում թևթև և թույլ ամրացված տանիքները քշվեցին քամու կողմից:

քամին — քամու

տանիքներ — լրացումը դարձել է ենթակա:

 Նուրբ շղարշը տաքացնում է դեմքը:

Դեմքը տաքանում է նուրբ շղարշով:

շղարշը — շղարշով

դեմք — լրացումը դարձել է ենթակա:

Մրջյունները ծածկել էին սեղանը:

Սեղանը ծածկվել էր մրջյունների կողմից:

մրջյունները — մրջյունների

սեղան — լրացումը դարձել է ենթակա:

Ձնհալի մի բաժակ մաքուր ու սառը ջուրը փրկեց հիվանդին:

Հիվանդը փրկվեց ձնհալի մի բաժակ մաքուր ու սառը ջրով:

ջուրը — ջրով

հիվանդ — լրացումը դարձել է ենթակա:

—

Ինչպե՞ս է փոխվում տրված նախադասության ենթական:

Տրված նախադասության ո՞ր անդամն է դառնում կրավորական նախադասության ենթակա:

ԿԱՂԱՆԴԻ ԾԱՌ

Որպէսզի կաղանդ տօնենք տեւական
ուր որ գացինք
ուր որ գաղթեցինք
մեզի հետ
մեր ծառն ալ տարինք

Թէ մարեցաւ մոմերէն մին
տեղը չորս մոմ վառեցինք
թէ խաղալիկ մը կոտրեցաւ
կամ ժապաւէն մը փրթաւ
տեղը միշտ նորը դրինք

Բայց չգիտցանք-
արմատները ե՞րբ չորցան
ոստերուն մէջ աւիշը ե՞րբ ցամքեցաւ.

Եւ հիմա – ծառը աւելի շքեղ
թէպէտ շողշողուն
սակայն մերը չէ

Այս բանաստեղծությունը նրա մասին է, թե ինչպես մարդիկ փորձում են իրենց ավանդույթները պահպանել, բայց ժամանակի ընթացքում կորցնում են իրենց խորքային իմաստը։ Զահրատը փորձում է բացատրել, որ արտաքին շքեղությունը չի կարող փոխարինել ներքին արժեքին։ Թեև ծառը գեղեցիկ է թվում, այն այլևս «մերը չէ», որովհետև արմատները չորացել են։

Զահրատը (իսկական անունը՝ Զարեհ Յալտըզճյան) ծնվել է 1924 թվականի մայիսի 10-ին Կոստանդնուպոլսում (ներկայիս Ստամբուլ)։ Նա ավարտել է Կ. Պոլսի Մխիթարյանի լիցեյը 1942 թվականին և շարունակել ուսումը Ստամբուլի պետական համալսարանի դեղագործական և բժշկական ֆակուլտետներում, սակայն չի ավարտել դրանք։ Աշխատակցել է պոլսահայ թերթերին ու հանդեսներին, եղել «Մարմարա» օրաթերթի գրականության բաժնի վարիչ և «Սան» պարբերականի խմբագիր։ 1963 թվականին ամուսնացել է Անաիս Անդրեասյանի հետ։

Զահրատի առաջին բանաստեղծությունները լույս են տեսել 1943 թվականին։ Նրա ստեղծագործությունները ներառում են «Մեծ քաղաքը» (1960), «Գունաւոր սահմաններ», «Բարի երկինք», «Բանաստեղծութիւններ», «Ծայրը ծայրին» և այլ ժողովածուներ։ Հայաստանում հրատարակվել են «Մեծ քաղաքը» (1978), «Առանց քարի, առանց խաչի խաչքար» (1998) և «Բառերուն տակի քերթվածը» (2004) ժողովածուները։ Զահրատի բանաստեղծություններին բնորոշ են մեծ քաղաքում ապրող «փոքր» մարդու ողբերգականությունը, թեմաների բազմազանությունը և թարմ արտահայտչաձևերի յուրօրինակությունը։ Նրա առանձին գրքեր թարգմանվել են անգլերեն, ֆրանսերեն, հունարեն և լիտվերեն։

Զահրատը մահացել է 2007 թվականի փետրվարի 20-ին Ստամբուլում։

Ընկերներ ջան, այս շաբաթ ներկայացնելու եք․

• Հենաշարժիչ համակարգ
•  բաժինները կառուցվածքը
•  ոսկրերի աճը։

Լրացուցիչ աշխատանք, պատասխանել հարցերին․

1.Որո՞նք են կմախքի բաժինները:

Գանգը, իրանը, վերջույթները։

2. Ի՞նչ բաժիններից է կազմված իրանի կմախքը:

Ողնաշարից, կրծքավանդակից, կոնքից։

3. Ի՞նչ ոսկրերից է կազմված կրծքա վանդակը:

Կողերից, կրծոսկրից և կրծքային ողերից։

4.Ի նչպիսի՞ առանձնահատկություններ ունի մարդու կմախքը` կապված ուղղաձիգ քայլվածքի հետ:

ողնաշարի կորություն, լայն կոնք, երկար ոտքեր, ոտնաթաթի կամար։

5. Ի՞նչ դեր են կատարում ողնաշարիկորությունները:

Պահում են մարմինը, դարձնում ճկուն ու պաշտպանում ցնցումներից։