День: 11 декабря 2024

Ազատություն

Ազատությունը մարդու հիմնական իրավունքներից մեկն է, որը թույլ է տալիս անձին ինքնուրույն որոշումներ կայացնել, ընտրություն կատարել և պատասխանատվություն կրել իր գործողությունների համար: Ազատությունը կյանքի բոլոր ոլորտներում կարևոր նշանակություն ունի՝ լինի դա անձնական, հասարակական, կամ քաղաքական մակարդակներում:

Ազատության տեսակները

1. Անձնական ազատություն
   Անձի ընտրության, շարժման, և կամքի անկախությունն է, որը սահմանափակվում է միայն այն ժամանակ, երբ այն խախտում է այլոց իրավունքները:
2. Քաղաքական ազատություն
   Ներառում է խոսքի, կրոնի, մամուլի, և հավաքների ազատությունը: Այն ապահովում է մարդու մասնակցությունը հասարակական կյանքում՝ առանց պետության կամ արտաքին ուժերի ճնշման:
3. Սոցիալական ազատություն
   Նշանակում է հավասար հնարավորություն բոլորի համար՝ անկախ սեռից, ազգային պատկանելությունից կամ սոցիալական կարգավիճակից:
4. Տնտեսական ազատություն
   Իրավունք է՝ ունենալու սեփականություն, զբաղվելու բիզնեսով, աշխատելու և վաստակելու՝ առանց ավելորդ պետական միջամտությունների:

Պատումներ՝ ազատության համար պայքարած հայ հերոսների մասին

Վարդան Մամիկոնյան
Վարդան Մամիկոնյանը հայ ժողովրդի պայքարի խորհրդանիշներից է։ 451 թվականին նա ղեկավարեց Ավարայրի ճակատամարտը՝ ընդդեմ Սասանյան Պարսկաստանի։ Նրա գլխավորած զորքը պայքարում էր կրոնական և ազգային ազատության համար՝ պաշտպանելով հայերի քրիստոնեական հավատքն ու ինքնությունը:

Գարեգին Նժդեհ
Գարեգին Նժդեհը 20-րդ դարի ազգային հերոս է, ով կարևոր դեր է խաղացել Զանգեզուրի պաշտպանության և Հայաստանի անկախության հաստատման գործում։ Նրա գաղափարախոսությունը հիմնված էր ազատության, հայրենիքի սիրո, և անձնվիրության սկզբունքների վրա:

Սողոմոն Թեհլերյան
Սողոմոն Թեհլերյանը Հայոց ցեղասպանության արդարության մարտիկներից էր։ Նա 1921 թվականին կազմակերպեց և կատարեց Թալեաթ փաշայի սպանությունը՝ իրականացնելով «Նեմեսիս» գործողությունը:

Ազատության թեմայով ֆոտոշարքեր և տեսանյութեր

• Ֆոտոշարք՝ «Հայաստանի ազատության պայքարի պահեր». Նկարներ Ավարայրից մինչև Առաջին հանրապետություն:
• Տեսանյութ՝ «Հայկական անկախության ուղին». պատմական վավերագրական կադրեր՝ 19-րդ դարից մինչև մեր օրեր:
• Թեմատիկ ֆոտոշարք՝ «Ազատություն բնության մեջ». ցուցադրելով Հայաստանի գեղեցկությունը, որպես անկախության խորհրդանիշ:
• Կարճամետրաժ ֆիլմեր՝ նվիրված ժամանակակից հերոսներին, որոնք իրենց կյանքն ու գործունեությունը նվիրել են ազատության պահպանմանը:

1. Նախադասությունները դարձրո՛ւ ներգործական:

Սիրտը գերվեց աղջկա մի ժպիտից:

Աղջկա ժպիտը գերեց մի սիրտ:

Այս ծառի տակ ինչ-որ մեկի կողմից գանձ է թաղվել:

Ինչ-որ մեկը գանձ է թաղել այս ծառի տակ:

Քարը մաշվել, հարթվել էր անձրևից ու քամուց:

Անձրևը ու քամին մաշել, հարթել էին քարը:

Արտերը խանձվել էին բարկ արևից:

Բարկ արևը խանձել էր արտերը:

Քարտը լրացվում է միայն չափահաս քաղաքացիների կողմից: 

Միայն չափահաս քաղաքացիներն են լրացնում քարտը:

Նա ազատազրկման է դատապարտվել ու տուգանվել իտալական դատարանի կողմից:

Իտալական դատարանը տուգանել ու դատապարտել է նրան ազատազրկման:

Ութ տարի տղամարդ համարվեց ընկերների կողմից:

Ընկերները նրան տղամարդ համարեցին ութ տարի:

Դյութվել էր ալիքների ու քամու երգով:

 Ալիքների ու քամու երգը դյութել էին նրան:

Աղջիկը շրջապատված էր հետաքրքրասերների մեծ խմբով:

Հետաքրքրասերների մեծ խումբը շրջապատել էր աղջկան:

Ընկերս համերգի է հրավիրված:

Ընկերոջս համերգի են հրավիրել:

2. Դո՛ւրս գրիր այն բայերը, որոնք կարող են կրավորական դաոնալ, և դարձրո՛ւ:

Օրինակ`

փնտրել — փնտրվել:

Վազել

երգել — երգվել

ցրել — ցրվել

կոտրել — կոտրվել

դնել — դրվել

թռչել

թրջել — թրջվել

գալ

գնալ

հեռանալ

հեռացնել — հեռացվել

հնարել — հնարվել

ներել — ներվել

լուսանալ

մթնել

մթնեցնել — մթնեցվել

բարձրանալ — բարձրացվել

թխել — թխվել

մրմռալ

մաքրել — մաքրվել

դողալ

վախենալ

սրբել — սրբվել

կարել — կարվել

հավաքել — հավաքվել

սարսռալ

հաչել

սիրել — սիրվել

մլավել

ծիծաղել

խոսել — խոսվել

հուզել — հուզվել

վիճել — վիճվել

3. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ ներգործական և պատասխանի՛ր հարցերին:

Ձվի մեջ զարգացող կենդանի էակը բավական հուսալի զրահով է պաշտպանված:

Ձուն բավական հուսալի պաշտպանիչ զրահ է նրա մեջ զարգացող կենդանի էակի համար:

Էակ — էակի

ձու —  լրացումը դարձել է ենթակա:

Ձուն թխսի մարմնի ծանրությունից չի կոտրվում:

Թխսի մարմնի ծանրությունը ձվին չի կոտրում:

ձուն — ձվին

ծանրություն — լրացումը դարձել է ենթակա:

Ձվի կճեպը հեշտությամբ է կոտրվում ճուտիկի դեղին կտուցով: 

Ճուտիկի դեղին կտուցը հեշտությամբ է կոտրում ձվի կճեպը:

կճեպը — կճեպը

կտուցը — լրացումը դարձել է ենթակա:

Գիտնականների կողմից փնտրվում են համարձակ գաղափարն
իրագործելու հնարները:

Գիտնականները փնտրում են հնարներ, համարձակ գաղափարներ իրագործելու համար:

գաղափարն — գաղափարներ

գիտնականներ — լրացումը դարձել է ենթակա:

Մշակովի բույսերի սերմերը մոլախոտի սերմերից մաքրվում են մագնիսով:

Մոլախոտի սերմերը մշակովի բույսերի սերմերից մաքրում են մագնիսով:

սերմերը — սերմերը

սերմեր — մնացել է ենթակա:

Ինչպե՞ս է փոխվում տրված նախադասության ենթական (ընդգծված է):
Տրված նախադասության ո՞ր անդամն է դառնում ներգործական նախադասության ենթակա:

Իսկ դու կարծո՞ւմ էիր ստեղծել քո «Հավերժական Շարժումը»

Գտեք քառակուսային հավասարման արմատները:

ա) D = B2 — 4ac = 49 — 48 = 1

x1 = (-b + √D)/2a = (-7 + 1)/-4 = 6/4 = 3/2

x2 = (-b — √D)/2a = (-7 — 1)/-4 = 8/4 = 2

բ) D = 25 + 54 = 79

x1 = (-5 + √79)/-28

x2 = (-5 — √79)/-28

գ) 0.2y² + 0.4y — 7 = 0

D = 0.16 + 5.6 = 5.76 = 2.4²

x1 = (-0.4 + 2.4)/0.4 = 2/0.4 = 5

x2 = (-0.4 — 2.4)/0.4 = -2.8/0.4 = -7

դ) y² — 2y + 2.91 = 0

D = 4 — 11.64 = -7.64 < o

Արմատ չունի

ե) D = 9 — 9 = 0

x1,2 = 3/0.5 = 6

զ) D = 100 — 100 = 0

x1,2 = 10/0.4 = 25

5 x 3 = 15

ա)

20t — 5t² = 15

-5t² + 20t — 15 = 0

t² — 4t + 3 = 0

D = 16 — 12 = 4 = 2²

t1 = (4 + 2)/2 = 6/2 = 3

t2 = (4 — 2)/2 = 2/2 = 1

Պատ:՝ 1 և 3:

բ)

3 — 1 = 2

Պատ:՝ 2 վայրկյան:

ա) x² + 7x — 16 = 2

x² + 7x — 18 = 0

D = 49 + 72 = 121 = 11²

x1 = (-7 + 11)/2 = 4/2 = 2

x2 = (-7 — 11)/2 = -18/2 = -9

բ) x² + 6x + 6 = 1

x² + 6x + 5 = 0

D = 36 — 20 = 16 = 4²

x1 = (-6 + 4)/2 = -2/2 = -1

x2 = (-6 — 4)/2 = -10/2 = -5

գ) 5x² — 16x + 3 = 0

D = 256 — 60 = 196 = 14²

x1 = (16 + 14)/10 = 30/10 = 3

x2 = (16 — 14)/10 = 2/10 = 1/5

դ) 3x² — 4x + 3 — x — 1 = 0

3x² — 5x + 2 = 0

D = 25 — 24 = 1

x1 = (5 + 1)/6 = 6/6 = 1

x2 =(5 — 1)/6 = 4/6 = 2/3

ե) 7x² — 3x + 1 — 4x — 1 = 0

7x² — 7x = 0

x (7x — 7) = 0

x = 0 | x = o

7x — 7 = o | x = 1

զ) 2x² + 12x + 3 — 7x² + 30x — 19 = 0

-5x² + 42x — 16 = 0

D = 1764 — 320 = 1444 = 38²

x1 = (-42 + 38)/-10 = -4/-10 = 2/5

x2 = (-42 — 38)/-10 = 80/10 = 8

ա) 4x² — 12x + 9 — 11x + 19 = 0

4x² — 23x + 28 = 0

D = 529 — 448 = 81 = 9²

x1 = (23 + 9)/8 = 32/8 = 4

x2 = (23 — 9)/8 = 14/8 = 7/4

բ) 16x² + 40x + 25 — 5x² — 4x = o

11x² + 36x + 25 = o

D = 1296 — 1100 = 196 = 14²

x1 = (-36 + 14)/22 = -22/22 = -1

x2 = (-36 — 14)/22 = -50/22 = -25/11

դ) 3x² + 9x — x — 3 — x — 6x² = 0

-3x² + 7x — 3 = 0

D = 49 — 36 = 13

x1 = (-7 + √13)/-6

x2 = (-7 — √13)/-6

1. Ա և Բ նախադասությունների տարբերությունները գտի´ր: Մնացած նախադասություններն ինքդ փոխի՛ր (կրավորակա´ն դարձրու):

Ա. Ծուխը մրոտել էր առաստաղն ու պատերը:
Բ. Առաստաղն ու պատերը մրոտվել էին ծխից:
Ա. Պատահաբար այդ կողմերով անցնող մի գյուղացի փրկել էր նրան:
Բ. Նա փրկվել էր պատահաբար այդ կողմերով անցնող մի գյուղացու կողմից:
Ա. Սպիները ծածկել էին նրա ամբողջ մարմինը:
Բ. Նրա ամբողջ մարմինը սպիներով էր ծածկվել:

Ա — Ներգործական

Բ — Կրավորական

Անցած տարիները կնճռոտել էին կնոջ դեմքը:

Կնոջ դեմքը կնճռոտվել էր անցած տարիներից:

Դահլիճը լավ կահավորել էին:

Դահլիճը լավ կահավորված էր:

Մեր ժողովուրդը մշակութային շատ արժեքներ է ստեղծել:

Մշակութային շատ արժեքներ էին ստեղծվել մեր ժողովրդի կողմից:

2. Տրված բայերը դարձրու կրավորական: Ինչի՞օգնությամբ դարձրիր:

Օրինակ`

գտնել — գտնվել, նետել — նետվել:

Գրել — գրվել

ծեծել — ծեծվել

թրջել — թրջվել

թխել — թխվել

տաշել — տաշվել

վրդովել — վրդովվել

գրավել — գրավվել

կապել — կապվել

սպանել — սպանվել

նկարել — նկարվել

կեղտոտել — կեղտոտվել

3.Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ կրավորական:

Օրինակ՝

Քամին երկնքով մեկ հալածում էր ամպերին: — Ամպերը երկնքով  մեկ հալածվում  էին քամուց:

——

Այս նկարը պատին պապս է ամրացրել: – Այս նկարը ամրացվել է պատին պապիս կողմից:
Այս գիրքը նաև ընկերս է կարդացել: – Այս գիրքը կարդացվել է նաև ընկերոջս կողմից:
Առավոտյան ցողը թրջել էր ոտքերը: – Ոտքերը թրջվել էին առավոտյան ցողից:
Տերը շանը կապել էր ծառից: — Շունը կապվել էր ծառից տիրոջ կողմից:
Տարբեր մարդիկ տարբեր ձևով էին պատմում առավոտվա դեպքը: — Առավոտվա դեպքը պատմվում էր տարբեր մարդկանց կողմից տարբեր ձևով:
Սարքերը թեթև ցնցում գրանցեցին: — Թեթև ցնցում գրանցվեց սարքերի կողմից:
Ինստիտուտի աշխատակիցները մարդկանց զգուշացրին սպասվող փոթորկի մասին: — Մարդիկ զգուշացվեցին սպասվող փոթորկի մասին ինստիտուտի աշխատակիցների կողմից:
Անտառում այդ երեխային որսորդներն էին գտել: — Երեխան գտնվել էր անտառում որսորդների կողմից:
Տղային միշտ նույն երազն էր կախարդում: — Տղան միշտ կախարդվում էր նույն երազով:
Վարպետի խնամքոտ ձեռքը տաշում ու իրար կողքի էր դնում քարերը: — Քարերը տաշվում ու իրար կողքի էին դրվում վարպետի խնամքոտ ձեռքով:
Շինարարությունն ավարտին հասցրին: — Շինարարությունն հասցվեց ավարտին:

4. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ կրավորական և պատասխանի՛ր հարցերին:

Մի ձեռնարկատեր հասարակությանը զվարճացնելու համար կառուցել էր գնդաձև սենյակ հիշեցնող զվարճալի և ուսանելի կարուսել:

Հասարակությանը զվարճացնելու համար կառուցվել էր գնդաձև սենյակ  հիշեցնող  զվարճալի և ուսանելի կարուսել, մի ձեռնարկատիրոջ կողմից:

ձեռնարկատեր  — ձեռնարկատիրոջ

կարուսել — լրացումը դարձել է ենթակա:

Ինչո՞ւ սովորական իրերի իրար ձգելը մենք չեն նկատում:

Ինչո՞ւ սովորական իրերի իրար ձգվելը չի նկատվում մեր կողմից:

մենք — մեր

իրեր — լրացումը դարձել է ենթակա:

Քամին սկզբում քշեց թեթև, թույլ ամրացրած տանիքները:

Սկզբում թևթև և թույլ ամրացված տանիքները քշվեցին քամու կողմից:

քամին — քամու

տանիքներ — լրացումը դարձել է ենթակա:

 Նուրբ շղարշը տաքացնում է դեմքը:

Դեմքը տաքանում է նուրբ շղարշով:

շղարշը — շղարշով

դեմք — լրացումը դարձել է ենթակա:

Մրջյունները ծածկել էին սեղանը:

Սեղանը ծածկվել էր մրջյունների կողմից:

մրջյունները — մրջյունների

սեղան — լրացումը դարձել է ենթակա:

Ձնհալի մի բաժակ մաքուր ու սառը ջուրը փրկեց հիվանդին:

Հիվանդը փրկվեց ձնհալի մի բաժակ մաքուր ու սառը ջրով:

ջուրը — ջրով

հիվանդ — լրացումը դարձել է ենթակա:

—

Ինչպե՞ս է փոխվում տրված նախադասության ենթական:

Տրված նախադասության ո՞ր անդամն է դառնում կրավորական նախադասության ենթակա: