Месяц: Май 2024

Տնային

Ապրիլ — ամփոփում / բանավոր քննարկում /

ՊՀ-ը  կազմված է յոթ պարբերություններից և ութ խմբերից:1−3 պարբերությունները կոչվում են փոքր, 4−6՝ մեծ, իսկ 7-ը՝ անավարտ: 

---

Ատոմն ունի բարդ կառուցվածք, այն կազմված է դրական լիցքավորված միջուկից և նրա շուրջը գտնվող բացասական լիցք ունեցող էլեկտրոններից: Միջուկն իր հերթին կազմված է դրական լիցք ունեցող մասնիկներից և լիցք չունեցող ` նեյտրոններից: 

---

Քիմիական   կապը փոխազդեցություն է էլեկտրոնների և միջուկների միջև, 
որը հանգեցնում է մոլեկուլում ատոմների միացմանը: Ներկայումս հիմնականում դասակարգվում ենք կովալենտային,իոնային և մետաղային կապեր: 

Կովալենտային կապ առաջանում է ոչ մետաղների ատոմների միջև:

Իոնային կապ առաջանում է մետաղների և ոչ մետաղների ատոմների միջև:

Մետաղական կապ առաջանում է մետաղական պարզ նյութերում և համաձուլվածքներում։

Դասարանական

Նոր թեմա

494. Գրե՛ք արտահայտության քառակուսու տեսքով.

ա) 0.01 = (0,1)²

բ) 9x² = (3x)²

գ) a²b⁴ = (ab²)²

դ) a⁸b¹⁰ = (a⁴b⁵)²

ե) 49a⁶ = (7a³)²

զ) 10¹⁰ = (10⁵)²

է) ab³ ⋅ a⁵b = a⁶b⁴ = (a³b²)²

495. Միանդամը գրե՛ք կատարյալ տեսքով.

ա) (8x)² = 64x²

բ) (0.5a)² = 0,25a²

գ) (3ab)² = 6a²b²

դ) (6mn)² = 36m²n²

ե) (x³)² = x⁶

զ) (a²b)² = a⁴b²

է) (xy³)² = x²y⁶

496. Արտահայտությունը ձևափոխե՛ք կատարյալ տեսքով բազմանդամի.

ա) (x + y)² = x² + 2xy + y²

բ) (a + 5)² = a² + 10a + 25

գ) (2 + x)² = 2² + 2 ⋅ 2 ⋅ x + x² = 4 + 4x + x²

դ) (3x + 1)² = 9x² + 6x + 1

ե) (2x + 3y)² = (2x)² + 12xy + (3y)² = 4x² + 12xy + 9x²

զ) (7a + 2b)² = 49a² + 28ab + 4b²

497. Օգտվելով գումարի քառակուսու բանաձևից՝ բացե՛ք փակագծերը.

ա) (a² + b)² = a⁴ + 2a²b + b²

բ) (x² + y²)² = x⁴ + 2x²y² + y⁴

գ) (2x + a³)² = 4x² + 4xa³ + a⁶

դ) (3x² + 1)² = 9x⁴ + 6x² + 1

ե) (5 + 0.1x)² = 25 + x + 0,01x²

զ) (x³ + 7)² = x⁶ + 14x + 49

498. Հաշվե՛ք՝ օգտվելով գումարի քառակուսու բանաձևից.

ա) 101² = (100 + 1)² = 10000 + 200 + 1 = 10201

բ) 21² = (20 + 1)² = 400 + 40 + 1 = 441

գ) 45² = (40 + 5)² = 1600 + 400 + 25 = 2025

դ) 62² = (60 + 2)² = 3600 + 240 + 4 = 3844

1. Տրված նախադասություններին երկրորդական նախադասություններ ավելացրու՝ դրանք տրվածներին կապելով  երբ, որ, թե, եթե, ինչպես, որովհետև, որպեսզի և այլ շաղկապներով ու շաղկապական բառերով:

Օրինակ`
Մինչև կրակելն աղվեսները փախան:- Մինչև  կրակելն աղվեսները փախան, որովհետև  անզգույշ շարժումից թփերը խշխշացին:

Խլեզները Մթնաձորում մարդուց չեն փախչում:

Խլեզները Մթնաձորում մարդուց չեն փախչում, որովհետև Մթնաձորում մարդիկ քիչ են հանդիպում։

Վայրի անտառի պես էր անտառապահ Պանինը:

Վայրի անտառի պես էր անտառապահ Պանինը, ինչպես վայրի կենդանիները։

Արջը ոռնոցով մի ոստյուն էլ արեց։

Արջը ոռնոցով մի ոստյուն էլ արեց, որ հասնի զոհին։

Մթնաձորում սկսվեց անհավասար մի կռիվ մարդու և գազանի միջև։

Մթնաձորում սկսվեց անհավասար մի կռիվ մարդու և գազանի միջև, ինչպես Մհերի և առյուծի միջև։

Ջուրը բակի ջրհորից բերեք։

Ջուրը բակի ջրհորից բերեք։ որպեսզի սառը լինի։

2.  Ըստ տրված կաղապարների՝  կազմի՛ր բարդ նախադասություններ:

Թեկուզ ուզում եմ քնել , այնուամենայնիվ պետք է դասերս ավարտեմ:
Թեպետ շատ էր ուզում պաղպաղակ գնել, սակայն մանրադրամը վերադարձրեց մայրիկին:
Չնայած որ արջը մեծ է չափսերով, բայց աղվեսը մեծ է խորամանկությամբ:
Թեև արցախցիները երազում են վերադարձի մասին,  բայց և այնպես ստիպված են մնալ Հայաստանում:

Աշխատանք դասարանում

1. Ա և Բ նախադասությունների տարբերությունները գտի´ր: Մնացած նախադասություններն ինքդ փոխի՛ր (կրավորակա´ն դարձրու):

Ա. Ծուխը մրոտել էր առաստաղն ու պատերը:
Բ. Առաստաղն ու պատերը մրոտվել էին ծխից:
Ա. Պատահաբար այդ կողմերով անցնող մի գյուղացի փրկել էր նրան:
Բ. Նա փրկվել էր պատահաբար այդ կողմերով անցնող մի գյուղացու կողմից:
Ա. Սպիները ծածկել էին նրա ամբողջ մարմինը:
Բ. Նրա ամբողջ մարմինը սպիներով էր ծածկվել:

——

Ա – ներգործական

Բ – կրավորական

Անցած տարիները կնճռոտել էին կնոջ դեմքը:

Կնոջ դեմքը կնճռոտվել էր անցած տարիներից:

Դահլիճը լավ կահավորել էին:

Դահլիճը լավ կահավորվել էր:

Մեր ժողովուրդը մշակութային շատ արժեքներ է ստեղծել:

Մշակութային շատ արժեքներ էր ստեղծվել մեր ժողովրդի կողմից:

2. Տրված բայերը դարձրու կրավորական: Ինչի՞ օգնությամբ դարձրիր:

Օրինակ`

գտնել — գտնվել, նետել — նետվել:

Գրել – Գրվել

գրավել – գրավվել

ծեծել – ծեծվել

թրջել – թրջվել 

թխել – թխվել

տաշել – տաշվել 

վրդովել – վրդովվել

կապել – կապվել 

սպանել – սպանվել

նկարել – նկարվել

կեղտոտել – կեղտոտվել։

Մենք կրավորական ենք դարձնում ավելացնելով «վ»։

3. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ կրավորական:

Քամին երկնքով մեկ հալածում էր ամպերին: –
Ամպերը երկնքով մեկ հալածվում էին քամուց:

Այս նկարը պատին պապս է ամրացրել: – Այս նկարը ամրցվել է պատին պապիս կողմից։
Այս գիրքը նաև ընկերս է կարդացել: – Այս գիրքը կարդացվել է նաև ընկերոջս կողմից:
Առավոտյան ցողը թրջել էր ոտքերը: – Ոտքերը թռջվել էին առավոտյան ցողից:
Տերը շանը կապել էր ծառից: – Շունը կապվել էր ծառից տիրոջ կողմից։

Տարբեր մարդիկ տարբեր ձևով էին պատմում առավոտվա դեպքը: – Առավոտվա դեպքը պատմվում էր տարբեր ձևով տարբեր մարդկանց կողմից:

Սարքերը թեթև ցնցում գրանցեցին: – Թեթև ցնցումը գրանցվեց սարքերով:

Ինստիտուտի աշխատակիցները մարդկանց զգուշացրին սպասվող փոթորկի մասին: – Մարդկանց սպասվող փոթորիկի մասին զգուշացվեց ինստիտուտի աշխատակիցների կողմից։

Անտառում այդ երեխային որսորդներն էին գտել: – Երեխան անտառում գտնվել էր վորսորդների կողմից։

Տղային միշտ նույն երազն էր կախարդում: – Տղան կախարդվում էր միշտ նույն երազով:

Վարպետի խնամքոտ ձեռքը տաշում ու իրար կողքի էր դնում քարերը: – Վարպետի խնամքոտ ձեռքերով , քարերը տաշվում ու դրվում էին իրար կողքի։

Շինարարությունն ավարտին հասցրին: – Շինարարությունը ավարտին հասցվեց։

Դասի հղումը

Պատրաստել սահիկաշար անասնապահության մասին

Ձկների բազմազանությունը և դասակարգումը / Ձկների ներքին կառուցվածք

Միջատների բազմացումը, թերի և լրիվ կերպարանափոխություն

Սողունների բազմացում և զարգացում

Թռչուններ

Հինգերորդ նյութը , այս նյութերից մեկում է։

Տնային.

Սովորել.
Ատոմն ունի բարդ կառուցվածք, այն կազմված է դրական լիցքավորված միջուկից և նրա շուրջը գտնվող բացասական լիցք ունեցող էլեկտրոններից: Միջուկն իր հերթին կազմված է դրական լիցք ունեցող մասնիկներից և լիցք չունեցող ` նեյտրոններից: 

Քիմիական   կապը փոխազդեցություն է էլեկտրոնների և միջուկների միջև, 
որը հանգեցնում է մոլեկուլում ատոմների միացմանը: Ներկայումս հիմնականում դասակարգվում ենք կովալենտային,իոնային և մետաղային կապեր: 

Կովալենտային կապ առաջանում է ոչ մետաղների ատոմների միջև:

Իոնային կապ առաջանում է մետաղների և ոչ մետաղների ատոմների միջև:

Մետաղական կապ առաջանում է մետաղական պարզ նյութերում և համաձուլվածքներում։

Հարցեր

1. Հետևյալ շարքից՝ Fe, H2O, FeO, O2, FeCl3, HCl ընտրի՛ր մետաղական կապով և իոնային կապով նյութերի բանաձևերը: Հաշվեք նյութերի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները:

Fe-մեկ նյութ, 56
H₂O-կովալենտային, 34
FeO-իոնային, 72
O2-կովալենտային, 32
FeCl₃—խոնային, 161
HCl-կովալենտային, 36

1. Ի՞նչ է ցույց տալիս պարբերական համակարգում տարրի կարգաթիվը:

Էլեկտրոնները և պրոտոնները:

1. Լրացրու բացթողումները. Արծաթի ատոմը ունի … էլեկտրոն, պրոտոն… և … նեյտրոն:
2. Արծաթի ատոմը ունի 47 էլեկտրոն, պրոտոն 47 և 61 նեյտրոն:

Կարդա՛ ,,Հաստլիկն ու նիհարը,, պատմվածքը: 
Դուրս գրի՛ր անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ:

չկաին։

 
Բնութագրի՛ր հաստլիկին: 

Հաստլիկ – հաջողակ, բարձր պաշտոնի հասած, բայց ոչ ձևապաշտ։ Մանկության ընկերոջը հանդիպելը անչափ ուրախացրեց նրան, բայց բացրձակ հաշվի չառնելով նրա կարգավիճակը ուրախությամբ նկատեց ընկերոջը և մոտեցավ։

Բնութագրի՛ր նիհարին: 

Նիհար – անհաջողակ, մանրախնդիր, քծնող և պաշտոնին ավելի մեծ նշանակություն տվող։ Նրա քծնող և ստորաքաշ պահվածքը տհաճություն առաջացրեց հաստլիկի մոտ, որը անմիջապես հրաժեշտ տվեց ու հեռացավ։